༣. སུ་ཉྙ་ཏ་ཝ་གྒོ
༡. ཙཱུ་ལ༹་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཙཱུ་ལ༹་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མི་དནྟི ཐེ་རོ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ དྷུ་རེ་ན དྷུ་རཾ པ་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ག་ནྟྭཱ ‘སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀ་ཐཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐེ་ཐཱ’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ཏྟུཾ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཡཾ མེ བྷ་ག་ཝཱ ན་ག་ར་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏཾ སཱ་རེ་མི, ཨེ་ཝཾ མེ བྷ་ག་ཝཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ད་ས་བ་ལཾ སཱ་རེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་མི་དནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཀ་ཙྩི་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེཏི ཐེ་རོ ཨེ་ཀ་པ་དེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཊྛི་པ་ད་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, ཀིཾ སོ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ པ་དཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, སོ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ན ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཝི་ཡ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཐེ་རོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩི་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པུ་བྦེ་པཱིཏི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ན་ག་ར་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ་པི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པཱིཏི ཨི་དཱ་ནི་པི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཀོ པ་ན སོ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ, ཨེ་ཀོ སོ་ཏུ་མྤི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུ་མྤི ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ, ཨཱ་ན་ནྡོ པ་ན སོ་ཏུ་མྤི ས་ཀྐོ་ཏི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུ་མྤི ཀ་ཐེ་ཏུ་མྤི, (ཀ་ཐེ་མི་སྶ) སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀ་ཐ’’ནྟི. ཨི་ཏི ཏཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཉྙོ ཧ་ཏྠི་ག་ཝཱ་སྶ་ཝ་ལ༹་ཝེ་ནཱཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཊྛ་རཱུ་པ་པོ་ཏྠ་ཀ་རཱུ་པ་ཙི་ཏྟ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཱ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ནྡྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་མྤི, ར་ཏ་ན་པ་རི་ཀྑ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཎྛི་ཏ་མྤི, ཛི་ཎྞ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཋ་པི་ཏ་མྤི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཊྛ་རཱུ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཱ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན སོ ཏེ་ཧི སུ་ཉྙོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ, ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་སྶ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་སྶ, ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཧི པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛེ་སུ་པི ཝི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཙེ་ཝ གི་ལཱ་ན་གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཨུ་དྡེ་ས་ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨ་པ་སུ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སོ ཨ་སུ་ཉྙོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི ནི་ཙྩ་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་ཏྟནྟི ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ ཨ་སུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཙི་ཏྟེ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ. གཱ་མ་ས་ཉྙནྟི གཱ་མོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ གཱ་མ་ས་ཉྙཾ. མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ཨ་ར་ཉྙཾ, ཨ་ཡཾ རུ་ཀྑོ, ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཏོ, ཨ་ཡཾ ནཱི་ལོ་བྷཱ་སོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་ནྟི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱཏི ཡེ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ད་ར་ཐཱ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐཱ ཝཱ གཱ་མ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏེ ཨི་དྷ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ ན ས་ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝཱ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠི.
ཡ་ཉྷི ཁོ ཏ་ཏྠ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཡཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ གཱ་མ་ས་ཉྙཱ་མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ད་ར་ཐ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ན ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཊྛནྟི ཡཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྟ་མི་དཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་ད’’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཱིཏི སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནི་བྦ་ཏྟི.
༡༧༧. ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙནྟི ཨི་དྷ གཱ་མ་ས་ཉྙཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཱ་ཡ གཱ་མ་ས་ཉྙཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ, ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཾ, པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ, མ་གྒེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ནཱ་མ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙནྟི ཀ་སྨཱ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི? ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སེ་སཱ་ན་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་ས་སྶ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཁེ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ སཱ་ལི་ཨཱ་ད་ཡོ སུ་ཊྛུ ས་མྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཁེ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ སཱ་ལི་ཨཱ་ད་ཡོ ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟེ་ཝ, ས་ཙེ པ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་སི་ཏྭཱ ཝ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ར་ཉྙཾ, ཨ་ཡཾ རུ་ཀྑོ, ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཏོ, ཨ་ཡཾ ནཱི་ལོ་བྷཱ་སོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ’’ཏི ས་ཙེ་པི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ནེ་ཝཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ན ས་མཱ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ན་སྶ དྷུ་ཝ་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. པ་ཊི་ཙྩཱཏི པ་ཊི་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཏཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨིཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ སོ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨོ་པ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན གུ་ནྣཾ ག་ཎྜཱ་པི ཧོ་ནྟི པ་ཧཱ་རཱ་པི. ཏེ་ས་ཉྷི ཙ་མྨཾ པ་སཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ནི་བྦ་ལི་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, ཨུ་ས་བྷ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཏེ དོ་སཱ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཙ་མྨཾ ག་ཧི་ཏཾ. ས་ངྐུ་ས་ཏེ་ནཱཏི ཁི་ལ་ས་ཏེ་ན. སུ་ཝི་ཧ་ཏནྟི པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཝི་ཧ་ཏཾ. ཨཱུ་ན་ཀ་ས་ཏ་ས་ངྐུ་ཝི་ཧ་ཏ་ཉྷི ནི་བྦ་ལི་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, ས་ངྐུ་ས་ཏེ་ན ཝི་ཧ་ཏཾ བྷེ་རི་ཏ་ལཾ ཝི་ཡ ནི་བྦ་ལི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨུ་ཀྐཱུ་ལ་ཝི་ཀྐཱུ་ལནྟི ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙཾ ཐ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ. ན་དཱི་ཝི་དུ་གྒནྟི ན་དི་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་མ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ. པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟནྟི ཀ་སི་ཎ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱཏི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ད་ར་ཐ་ཝ་སེ་ན ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༨༢. ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷིཾ. སོ ཧི ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨི་མ་མེ་ཝཱཏི ཨི་མཾ ཨེ་ཝ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀཾ. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནི་ཀནྟི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཡཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༨༣. པུ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མཱ་ས་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་པ་ཝ་ཏྟ་ད་ར་ཐཱ ཨི་དྷ ན ས་ནྟི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ ཙ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡནྟི ཨི་མཾ ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ད་ར་ཐ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཱ་ཡ གཱ་མ་ས་ཉྙཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ…པེ… མ་གྒེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ ནཱ་མ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
༡༨༤. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ས་བྦ་སེ་ཊྛཾ. སུ་ཉྙ་ཏནྟི སུ་ཉྙ་ཏ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི, བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་མཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་ར་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཙ, ཏ་སྨཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཙཱུ་ལ༹་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ༹་ཁེ་མ་ཀ་སྶཱཏི ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞེ་ན སོ ཀཱ་ལོ༹, ཁེ་མ་ཀོ་ཏི པ་ན་སྶ ནཱ་མཾ. ཝི་ཧཱ་རོཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རོ. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཱིཏི མ་ཉྩོ པཱི་ཋཾ བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཏ་ཊྚི་ཀཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ པ་ལཱ་ལ་ས་ནྠཱ་རོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མ་ཉྩེ་ན མ་ཉྩཾ…པེ… པ་ལཱ་ལ་ས་ནྠཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ལཱ་ལ་ས་ནྠཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋ་པི་ཏཱ་ནི, ག་ཎ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཾ ཨ་ཧོ་སི.
ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནུ ཁོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ས་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝི་ཏ་ཀྐ་པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ པུ་ཙྪཱ, ཝི་ཏ་ཀྐ་པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཙཱ་ཡཾ ནུ་ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟོ. པཱ་ཊི་མ་ཏྠ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏོ ཀི་ར པུ་བྦེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ད་ས དྭཱ་ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ.
ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ག་ཎ་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱ་ཡཾ ཝ་ཊྚེ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞོ ན་དཱི་ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཨུ་ད་ཀ་ས་དི་སོ, ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ་སུ་ར་ཀཱ་ཡེ་སུ་པི, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ-དེ་ཝ་ལོ་ཀ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ་སུ་པི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཎྞོ. ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶོ ཧི ནི་ར་ཡོ ཏི་པུ་ཙུ་ཎྞ་བྷ་རི་ཏཱ ནཱ་ལི༹ ཝི་ཡ ས་ཏྟེ་ཧི ནི་ར་ནྟ་རོ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཝཱ་སཱི་ཧི ཏ་ཙྪ་ནཱ་དི་ཋཱ་ནེ་སུ, ཨི་ཏི ག་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ པ་ཙྩ་ནྟི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་མྨི་ཀེ ཨུ་པ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་བི་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཀི་པི་ལླི་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡ་མྤི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ. པེ་ཏ་ན་ག་རཱ་ནི ཙ གཱ་ཝུ་ཏི་ཀཱ་ནི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་ནི་པི པེ་ཏ་བྷ་རི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ་པི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ. ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཀ་ཎྞེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སཱུ་ཙི་ཡཱ ཀ་ཎྞ་བི་ལཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡེ་པི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ. མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་ཏྟ་པ་ཎྞཱ་ས ཀུ་ལ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ནུ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཝ་སིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སཱུ་ཏི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ་པི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ. བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ་སུ་པི ག་ཎ་ཝཱ་སོ་ཝ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཧི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡཱ ནཱ་ཊ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ན་ཝ་པི ཀོ་ཊི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ་པི བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཝ་ས་ནྟི.
ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ག་ཎ་ཝཱ་ས་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏྠཾ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ ག་ཎཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎཱ་བྷི་ར་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. སོ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ‘ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ དྭཱི་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ན ཝ་སི་ཏ་བྦ’ནྟི ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ, སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻཾ, ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ས་ཀྐཱ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ནཱ་མ སུ་ཏྟ་ནྟཾ དེ་སེ་མི, ཡཾ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཡ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ས་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཨཱ་དཱ་སོ ཝི་ཡ ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་དཱ་སེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཛྫཾ དི་སྭཱ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་པི པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ར་ཏཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ མ་ནོ་ར་ཐཾ པཱུ་རེ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ. ཝཱ་ལི་ཀ་པི་ཊྛི་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཧི ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ས་མ་ཡེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ས་ཉྫྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་རེ་ཏི, མ་ཡཾ ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ས་བྦེ་པི ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ར་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ག་ཎ་བྷེ་ད་ནཾ ནཱ་མ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟི.
༡༨༦. གྷ་ཊཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ. ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨ་ཡ་མྤི ཝི་ཧཱ་རོ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མ་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཀཱ་ལ༹་ཁེ་མ་ཀ་སྶ ཝི་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨནྟི ཛི་ཎྞ་མ་ལི་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ལ༹་ཊྛཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་མྤི, ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་སི་བྦ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀ་ཏཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཀ་ཏཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ ཨ་དཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ པཱ་ཏོ་ཝ སཱུ་ཙི་པཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. སཱུ་ཙི་ཀ་མྨེ ནི་ཊྛི་ཏེ་ཡེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧི་སྶཱ་མཱ་ཏི ན སཾ་ཝི་ད་ཧིཾ་སུ. ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ནོཏི ཐེ་རོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ན པ་ཊི་སཱ་མི་ཏཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ དི་ཊྛཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ས་ཏྠཱ སུ་ཊྛུ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨི་མེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི; ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ན, བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨཱ་རཱ་མཱ ཨེ་ཝ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི.
ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་མྨ་ས་མ་ཡོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཀ་མྨ་ས་མ་ཡོ ཝཱ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ཝཱ, ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ན སོ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. མཱ ཏྭཾ ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱཏི ས་ཀ་པ་རི་ས་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ. ག་ཎོཏི ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ. ཨི་ཏི ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ག་ཎཱ་རཱ་མོ ཝཱ, ས་བྦ་ཐཱ་པི ག་ཎ་བཱ་ཧུ་ལླཱ་བྷི་ར་ཏོ ག་ཎ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོ བྷི་ཀྑུ ན སོ་བྷ་ཏི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ པ་ན དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ སུ་དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་རཱ་མ་ཏ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ སོ་བྷ་ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁནྟི ཀཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ སུ་ཁཾ. པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་མྤི ཀཱ་མ་པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་མེ་ཝ. རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཾ. མ་གྒ་ས་མྦོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྦོ་དྷི་སུ་ཁཾ. ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨི་ཙྪི་ཏ་ལཱ་བྷཱི. ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱིཏི ཨ་དུ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི. ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱིཏི ཝི་པུ་ལ་ལཱ་བྷཱི.
སཱ་མཱ་ཡི་ཀནྟི ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཀ་ནྟནྟི མ་ནཱ་པཾ. ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙ་ཏ་སྶོ ཙ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཨ་ཡཾ སཱ་མཱ་ཡི་ཀོ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༡༣). ཨ་སཱ་མཱ་ཡི་ཀནྟི ན ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི, ཨ་ཡཾ ཨ་སཱ་མཱ་ཡི་ཀོ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི. ཨ་ཀུ་པྤནྟི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ཀོ་པེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི? ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ག་ཎ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོ ནེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་གུ་ཎཾ, ན ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ པ་ན ཨེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏོ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་པ་སྶཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ག་ཎཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ར་ཏོ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཏེ་སུ པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ར་ཏོ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི.
ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་སྶ གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དོ་སུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ནཱ་ཧཾ ཨཱ་ན་ནྡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པནྟི ས་རཱི་རཾ. ཡ་ཏྠ ར་ཏྟ་སྶཱཏི ཡ་སྨིཾ རཱུ་པེ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ར་ཏྟ་སྶ. ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུནྟི ཡ་སྨིཾ རཱུ་པེ ར་ཏྟ་སྶ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཾ རཱུ་པཾ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟུ་པ་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཉྩ་ཡ་སྶ ཝི་ཡ, ཨུ་པཱ་ལི་ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ, པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟེ སེ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
༡༨༧. ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡཱཏི ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི? ས་ཙེ ཧི ཀོ་ཙི དུ་བྦུ་དྡྷཱི ན་ཝ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཁེ་ཏྟཾ པ་ཝི་ཊྛཱ གཱ་ཝི་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་མྷེ་ཡེ་ཝ ག་ཎ་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི, ས་ཡཾ པ་ན རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནོ་ཀཱ་སུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ – ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནནྟི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཝི་ས་ཡ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ. སུ་ཉྙ་ཏནྟི སུ་ཉྙ་ཏ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ. ཏ་ཏྲ ཙེཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, ཏཾ ཙེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པུ་ན ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ. ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣེ་ནཱཏི ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣེ་ན. བྱ་ནྟཱི་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་ག་ཏ་ནྟེ་ན ནི་སྶ་ཊེ་ན ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ན. ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནི་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟནྟི ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནི་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ.
ཀཱ་ཡ པ་ན ཝེ་ལཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏི? པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཝེ་ལཱ་ཡ, ཝཱ པུ་རི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་སཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ས་ན་ཝ་ར་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏེ་ལ་པཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་སཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི. པུ་རི་མ་ཡཱ་མེ་པི ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ ཁོ ཝཱ་སེ་ཊྛཱ ར་ཏྟི, ཡ་སྶ དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༩༩) ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི བོ་དྷི་པ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭེ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི་པི ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཱ་ནེ་ཝ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་ཧཱ་རོ ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ, ཏ་སྨཱ.
༡༨༨. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏནྟི ཨི་དྷ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. བ་ཧི་དྡྷཱཏི པ་ར་སྶ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ལེ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ. ཨཱ་ནེ་ཉྫནྟི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི.
ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་སྨིནྟི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་གུ་ཎ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘པ་ར་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ནུ ཁོ ཀ་ཐ’’ནྟི བ་ཧི་དྡྷཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ་པི ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཏ་ཏོ – ‘‘ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ, ཀཱ་ལེ་ན པ་ར་སྶ ས་ནྟཱ་ནེ ནུ ཁོ ཀ་ཐ’’ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ་པི ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐ’’ནྟི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ་པི ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི – ‘‘ན མེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྪ་ཏོ ན ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ པ་ན སཱ་དྷུ་ཀཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡ་ཏོ ཕ་ར་སུ་མྷི ཨ་ཝ་ཧ་ནྟེ པུ་ན ནི་སི་ཏཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཚི་ཛྫེ་སུ ཕ་ར་སུ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཡཾ ཡཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧ.
༡༨༩. ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཨི་ཏི ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་པི ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ‘‘ས་མྤ་ཛྫ་ཏི མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ས་ཡ་ཏཱིཏི ནི་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཙ་ངྐ་མི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ. ན ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི, ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཝཾ ན ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི.
པུ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱིཏི ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏ་རུ་ཎཱ་ཝ, ཏཱ་སཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ –
‘‘ཨཱ་ཝཱ་སོ གོ་ཙ་རོ བྷ་སྶཾ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཐ བྷོ་ཛ་ནཾ;
ཨུ་ཏུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ ཙེ་ཝ, ས་པྤཱ་ཡོ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཀོ’’ཏི.
ས་ཏྟ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་སྶ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་སྶ ཙ ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༩༠. ཨི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་ཧཱ་ནེ་ན དྭེ མ་གྒེ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀཱ་མ་གུ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎེ. ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་མེ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨེ་ཏཾ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘པ་ཧཱི་ནོ ནུ ཁོ མེ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ནོ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨ་པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལཾ, ཕ་ལ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཛཱ་ན་ནེ་ན ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༩༡. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱིཏི རཱུ་པེ ཨ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ ཨ་སྨཱི་ཏི ཚ་ནྡོ ཨ་སྨཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་མེ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཀུ་ས་ལཱ ཧི ཀུ་ས་ལཱ་པི ཧོ་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀཱ་པི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཉྩེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀ་ཉྩ…པེ… ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཉྩེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀ་ཉྩ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཀུ་ས་ལོ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀོ ཙ…པེ… ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཀུ་ས་ལོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཀུ་ས་ལོ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀོ ཙ. ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀཱ ཙ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཀུ་ས་ལོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀཱ ཙ.
ཨ་རི་ཡཱཏི ནི་ཀྐི་ལེ་སཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱཏི ལོ་ཀེ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཝི་སི་ཊྛཱ. ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ པཱ་པི་མ་ཏཱཏི པཱ་པི་མ་ནྟེ་ན མཱ་རེ་ན ཨ་ནོ་ཀྐ་ནྟཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙི་ཏྟཾ མཱ་རོ ན པ་སྶ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ཏི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སཱིཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧ? ག་ཎེ་པི ཨེ་ཀོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ཧ. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུནྟི ཨ་ནུ་ག་ཙྪི་ཏུཾ པ་རི་ཙ་རི་ཏུཾ.
ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘སུ་ཏཱ་ཝུ་དྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༦༧) བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ པ་ཉྩཱ་ཝུ་དྷ་ས་མྤ་ནྣོ ཡོ་དྷོ ཝི་ཡ ཀ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཏ་སྶ ཏཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུཾ ནཱ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ཨཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡཱ ཙ ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ‘‘ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ‘‘ཡ་དི་དཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ་པི ཨ་ཏྠོ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ ས་ནྟེ.
༡༩༣. ས་ཏྠཱཏི བཱ་ཧི་ར་ཀོ ཏི་ཏྠ་ཀ་ར་ས་ཏྠཱ. ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. མུ་ཙྪཾ ཀཱ་མ་ཡ་ཏཱིཏི མུ་ཙྪ་ན་ཏ་ཎྷཾ པ་ཏྠེ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱུ་པ་དྡ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶུ་པ་དྡ་ཝོ. སེ་སུ་པ་དྡ་ཝེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཝ་དྷིཾ་སུ ནནྟི མཱ་ར་ཡིཾ་སུ ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཧི གུ་ཎ་མ་ར་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ་ཡཱཏི སུ་ཊྛུ ནི་པ་ཏ་ནཱ་ཡ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རུ་པ་དྡ་ཝོ་ཝ – ‘‘དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རོ ཙ ཀ་ཊུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རོ ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ་ཡ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི. བཱ་ཧི་ར་པ་བྦ་ཛྫཱ ཧི ཨ་པྤ་ལཱ་བྷཱ, ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་གུ་ཎོ ན་ཏྠི, ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ག་དྲ་བྷ་པི་ཊྛི་ཏོ པ་ཏི་ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ན ཧོ་ཏི, ས་རཱི་ར་སྶ པཾ་སུ་མ་ཀྑ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀི་ཡ་གུ་ཎ་མ་ཏྟ་ཏོ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་ན པུ་རི་མཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་དྭ་ཡཾ ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ས་ནེ པ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷཱ, ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ནྟི མ་ཧ་ནྟཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་གུ་ཎཱ. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ ན་ག་རཾ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ནྟོ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ པ་ཏི་ཏོ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱ་ས་ན་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོ ན་ཝ་ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རུ་པ་དྡ་ཝོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ.
༡༩༦. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ སེ་སུ་པ་དྡ་ཝེ་ཧི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རུ་པ་དྡ་ཝོ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རོ, ཡ་སྨཱ ཝཱ ས་པ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཧི་ཏཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་མེ་ན་པི ཧེ་ཊྛི་མེ་ན་པི ཨ་ཏྠེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. མི་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡཱཏི མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ. ས་པ་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝེ་ར་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ.
ཝོ་ཀྐ་མྨ ཙ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཱཏི དུ་ཀྐ་ཊ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི ཧི ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝོ་ཀྐ་མྨ ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ན ཝོ་ཀྐ་མྨ ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མ.
ན ཝོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ པ་ར་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་སུ ཏ་ཐཱ ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མི. ཨཱ་མ་ཀེཏི ཨ་པ་ཀྐེ. ཨཱ་མ་ཀ་མ་ཏྟེཏི ཨཱ་མ་ཀེ ནཱ་ཏི་སུ་ཀྑེ བྷཱ་ཛ་ནེ. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཧི ཨཱ་མ་ཀཾ ནཱ་ཏི་སུ་ཀྑཾ ཨ་པ་ཀྐཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ས་ཎྷི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ‘‘མཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱུ’’ཏི. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་སུ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མི. ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ནི་གྒ་ཡ྄ཧཱཏི ས་ཀིཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་སྶཱ་མི ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶཱ་མི. པ་ཝ་ཡ྄ཧ པ་ཝ་ཡ྄ཧཱཏི དོ་སེ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཀྐ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ བྷི་ནྣ་ཚི་ནྣ་ཛ་ཛྫ་རཱ་ནི པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ སུ་པ་ཀྐཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཧ་མྤི པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་སྶཱ་མི ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶཱ་མི. ཡོ སཱ་རོ སོ ཋ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝོ མ་ཡཱ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཡོ མ་གྒ་ཕ་ལ་སཱ་རོ, སོ ཋ་སྶ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ལོ་ཀི་ཡ་གུ་ཎཱ་པི ཨི་དྷ སཱ་རོ་ཏྭེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཡོ ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚི་ནྣ་པ་པ་ཉྩེཏི ཨེ་ཏྠ པ་པ་ཉྩཱ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ མཱ་ནོ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ. ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མེཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཊུ་མནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཊྚེཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེཏི ས་བྦཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ. ཨ་ནུ་སྶ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཡ་ཏྲཱ་ཏི ནི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཏེ བུ་དྡྷེ ཨ་ནུ་སྶ་རི, ན ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནུ་སྶ་རི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ཛ་ཙྩཱཏི ཝི་པ་སྶཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛ་ཙྩཱ, ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷཱ་ད་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛ་ཙྩཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟཱཏི ཝི་པ་སྶཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་གོ་ཏྟཱ, ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཀ་སྶ་པ་གོ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལེ་ན ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ. ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨེ་ཝཾ་ས་མཱ་དྷི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ, པུ་ན ཀ་སྨཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཙེ, ན ཨི་དཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་ད་ཉྷི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཡཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏེ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཀཱ ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ས་ཡཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙ་ཏྟཱ་ཧི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ས་ཡཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི མ་གྒཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནི་བྦཱ་ནཾ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ ཨ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ དཱུ་རེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་མུ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༩༩. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱཏི ཡ་སྨཱ ཏྭཾ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་སི, ཏ་སྨཱ ཏཾ བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་བྷ་ནྟུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ཏི. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ དྭེ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཙ. ཏ་ཏྠ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྭེ པུ་ཏྟེ ད་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝིཾ ད་ཏྭཱ ས་ཀྐེ་ན པ་སཱི་དི་ཏྭཱ དི་ནྣེ ཨ་ཊྛ ཝ་རེ ག་ཎྷ་ནྟོ –
‘‘ཨི་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཧཾ, ས་གྒ་གཱ་མཱི ཝི་སེ་ས་གཱུ;
ཨ་ནི་ཝ་ཏྟཱི ཏ་ཏོ ཨ་སྶཾ, ཨ་ཊྛ་མེ་ཏཾ ཝ་རཾ ཝ་རེ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༢༣༠༠) –
ཨེ་ཝཾ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ མེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཝ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་དཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཙུ་ཏོ པུ་ན ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི, ཨི་དཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ.
ཀིཾ པ་ན སེ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི? ནོ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏཱ པ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཝི་མཱ་ན་ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ནཱ་ཊ་ཀེ་ཧི ཏཱུ་རི་ཡ་ས་དྡེ་ན པ་བོ་དྷི་ཏཱ ‘‘མཱ་རི་ས ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཏུ་མྷེ ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི སཱ་རི་ཏཱ ཛཱ་ན་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཉྙེ་པི དེ་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ ཋི་ཏ་མྷཱ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ པ་ན ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ བ་ལ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ནཱ ས་ཏིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷུ་ཏྟ་པཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙྪེ་དེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀིཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི? ནོ ན་ཏྠི. སོ ཧི སེ་ས་དེ་ཝེ ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་དྷི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་དྡི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏེ ཀཱ་ཡེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི.
༢༠༠. ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀནྟི སེ་ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཀིཾ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏྟཱི་ཏི? ཨཱ་མ ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཉྙ་དཱ ཧི དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཏ་ཏྠ པཱ་ར་མི་ཡོ ན ས་ཀྐཱ པཱུ་རེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་མཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ པ་ན ཨ་དི་ནྣ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་སཱི་ལཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་བྦ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ པཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཏུ་སི་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ས་བྦ་པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ན – ‘‘མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྟ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ཙུ་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཉྩ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི – མཱ་ལཱ མི་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཝ་ཏྠཱ་ནི ཀི་ལི་སྶ་ནྟི, ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཀཱ་ཡེ དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, དེ་ཝོ དེ་ཝཱ་ས་ནེ ན ས་ཎྛཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ མཱ་ལཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་མཱ་ལཱ. ཏཱ ཀི་ར ས་ཊྛི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ ས་ཏྟ་པ་ཎྞཱ་ས-ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་མི་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་དཱ མི་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཝ་ཏྠེ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ཀཱ་ལཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ནེ་ཝ སཱི་ཏཾ ན ཨུ་ཎྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ས་རཱི་ར་ཏོ བི་ནྡུ་བི་ནྡུ་ཝ་སེ་ན སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ཀཱ་ལཾ ཏེ་སཾ ས་རཱི་རེ ཁ་ཎྜི་ཙྩ་པཱ་ལི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་ཎྞ་ཏཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ, དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ནྟི. མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ནེ་སཾ ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ནེ་སཾ ཀཱ་ལཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ནི་སྶ་ས་ནྟི ཝི་ཛ་མྦྷ་ནྟི, ས་ཀེ ཨཱ་ས་ནེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ནྟི.
ཨི་མཱ་ནི པ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི, ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཀྐཱ་པཱ་ཏ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་ཙ་ནྡ་གྒཱ་ཧཱ་དཱི་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན ས་བྦེ་སཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན ས་བྦེ་སཾ. ཡ་ཐཱ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ན་ཀྑ་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཀཱ་ད་ཡོ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ན ས་བྦེ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏཱ་ནི་པི ས་བྦེ དེ་ཝཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, པ་ཎྜི་ཏཱ ཨེ་ཝ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཙ མ་ནྡེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ, ཏེ ཏེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷཱ་ཡ་ནྟི. ཡེ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ, ཏེ – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ ར་ཀྑི་ཏཾ སཱི་ལཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པ་རི་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན བྷཱ་ཡ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏཱ་ནི པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན བྷཱ་ཡི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ་སུ ནི་མི་ཏྟེ་སུ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘མཱ་རི་ས ཏུ་མྷེ་ཧི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟེ་ཧི ན ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ན མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠེ་ནྟེ་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ, ལོ་ཀ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན བུ་དྡྷ་ཏྟཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནེ་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ. སོ ཝོ ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ལོ མཱ་རི་ས བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡ, ས་མ་ཡོ མཱ་རི་ས བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཡཱ་ཙ་ནྟི.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ལ་དཱི་པ་དེ་ས་ཀུ་ལ་ཛ་ནེ་ཏྟི་ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ལོ ནུ ཁོ, ན ཀཱ་ལོ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ལཾ ཝི་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏྠ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་མུ་ཏྟཱ ན་ཏྠི, ཏེ་སཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ནེ་ཝ སོ་ཏུཾ ན ས་དྡྷཱ་ཏུཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཀཱ་ལོ. ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ་པི ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ དི་ནྣོ་ཝཱ་དོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨུ་ད་ཀེ ད་ཎྜ་རཱ་ཛི ཝི་ཡ ཁི་པྤཾ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ་པི ཨ་ཀཱ་ལོ. ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ. ཏ་དཱ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཀཱ་ལོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཀཱ་ལཾ པ་སྶི.
ཏ་ཏོ དཱི་པཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་པ་རི་ཝཱ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དཱི་པེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ བུ་དྡྷཱ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི དཱི་པཾ པ་སྶི.
ཏ་ཏོ – ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ནཱ་མ མ་ཧཱ, ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎོ, ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ནུ ཁོ པ་དེ་སེ བུ་དྡྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི དེ་སཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སཾ པ་སྶི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སོ ནཱ་མ ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ག་ཛ་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ནི་ག་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་ན་ཡེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༩) ཝུ་ཏྟོ་ཝ. སོ པ་ན ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡཱ་ནི, པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི པ་དེ་སེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཊྛ སོ་ལ༹་ས ཝཱ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དྭེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་དཱི་པཱ་ནཾ དྭི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟ་དཱི་པཱ་ན་ཉྩ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཀཱ་ར་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཙ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩེ་ཏྠ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ན་ག་རཾ, ཏ་ཏྠ མ་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ནི་ཊྛ་མ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏོ ཀུ་ལཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏེ ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཨི་དཱ་ནི ཙ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཾ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶཱ་མི, སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ མེ པི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ལཾ པ་སྶི.
ཏ་ཏོ མཱ་ཏ་རཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ ནཱ་མ ལོ་ལཱ སུ་རཱ་དྷུ་ཏྟཱ ན ཧོ་ཏི, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཁ་ཎྜ་པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི ཨེ་དི་སཱ. ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀི་ཏྟ་ཀཾ པ་ན་སྶཱ ཨཱ་ཡཱུ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ – ‘‘ད་ས་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནཱི’’ཏི པ་སྶི.
ཨི་ཏི ཨི་མཾ པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཀཱ་ལོ མེ མཱ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ས་བྦ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཧི ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨི་ཏོ ཙུ་ཏོ སུ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ, ཨི་ཏོ ཙུ་ཏོ སུ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨོ་ཀཱ་སཾ སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀུ་ས་ལཾ སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ་ཝ ཙ་ཝི.
ཨེ་ཝཾ ཙུ་ཏོ ཙ་ཝཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ མེ ཋཱ་ནེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ཐེ་རཱ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ནཱ་མ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏི་པི་ཊ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ན ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་དི་སཱ, ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཾ ཏེ་སཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཉཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ་པི ཙ་ཝཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ག་ཧི་ཏཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ཀ་མྤ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ པ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སྶ སོ་མ་ན་སྶ-ས་ཧ་ག་ཏ-ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ-ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ-ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་དི་ས་མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟོ པ་ན ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཏ་དཱ ཀི་ར མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ པུ་རེ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་སུ་རཱ་པཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ ཝ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ སི་རཱི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སི་རཱི་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ ཨི་དཾ སུ་པི་ནཾ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ར ནཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཡ་ནེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ དེ་ཝི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ནུ་སྶ་མ་ལ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ལི་མྤེ་ཏྭཱ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏོ, ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙཱི་ན་ཏོ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ཏ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཙ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ས་ཏོ ཨཱ་ག་མྨ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪིཾ པ་ཝི་ཊྛ་ས་དི་སོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ པ་བུ་དྡྷཱ དེ་ཝཱི ཏཾ སུ་པི་ནཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་མ་ཏྟེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པཱ་མོ་ཀྑེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏཱུ་པ་ལི་ཏྟཱ་ཡ ལཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་མ་ངྒ་ལ་ས་ཀྐཱ་རཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ མ་ཧཱ་ར་ཧཱ་ནི ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྐ་རཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝ་ར་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་པཱ་ཏི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་པཱ་ཏཱི་ཏི་ཧེ་ཝ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ཨ་ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཀ་པི་ལ་གཱ་ཝཱི་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཏེ ས་ནྟ་པྤེ་སི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་ནྟ་པྤི་ཏཱ་ནཾ སུ་པི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མཱ ཙི་ནྟ་ཡི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝི་ཡཱ ཏེ ཀུ་ཙྪི་མྷི ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, སོ ཙ ཁོ པུ་རི་ས་ག་བྦྷོ, ན ཨི་ཏྠི་ག་བྦྷོ, པུ་ཏྟོ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སོ ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཡ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏ་སྶོ ཧི ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཡོ.
‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཨི་མཱ, བྷ་ནྟེ, ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཡོ. ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཋཱ་ཏི, ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཱ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི.
པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཋཱ་ཏི, ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡཱ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི.
པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཋཱ་ཏི, ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཱ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི.
པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཋཱ་ཏི, ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༤༧).
ཨེ་ཏཱ་སུ པ་ཋ་མཱ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡཱ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ, ཏ་ཏི་ཡཱ དྭི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྩ. ཏེ ཀི་ར ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏེ་ཧི ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དཱ ཨ་དྷོ་སི་རཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་པོ་རི་སེ པ་པཱ་ཏེ ཝི་ཡ ཡོ་ནི་མུ་ཁེ ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ་ན ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མྦཱ་དྷེ་ན ཡོ་ནི་མུ་ཁེ་ན ནི་ཀྑ་མ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཏེ་ན ནེ་སཾ ‘‘མ་ཡཾ ནི་ཀྑ་མཱ་མཱ’’ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཏཱ ན ཧོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཏེ ཧི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་པི ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱ་པི ཛཱ་ན་ནྟི. ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ནེ་སཾ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དེ ཨ་དྷོ་སི་རེ ཀ་ཏྭཱ ཁི་པི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, དྭེ ཧ་ཏྠེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི.
༢༠༡. མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ཧི ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ན ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནེ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎོཏི བུ་དྡྷ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཝི་པུ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ལཱ༹་རོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ – ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ཏྠ་སྶ པ་བྷཱ དྭཱ་ད་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཕ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་རཱི་ར་སྶ, ཏ་ཐཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶ, ཏ་ཐཱ ཝི་མཱ་ན་སྶ, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱཏི ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀེ་ཀོ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཏི་ཎྞཾ ས་ཀ་ཊ་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋ་པི་ཏཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ཀཱ་སོ ཝི་ཡ. སོ པ་ན ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡོ པ་རི་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶོ ཧོ་ཏི. ཨ་གྷཱཏི ནི་ཙྩ་ཝི་ཝ་ཊཱ. ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱཏི ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱཏི ཏ་མ་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏི་མི་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱཏི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཀི་ར ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ. ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ན་ཝ་ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ. ཨཱ་བྷཱ་ཡ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྷཱ་ཡ ན་པྤ་ཧོ་ནྟི. ཏེ ཀི་ར ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙ་ར་ནྟི, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཏ་ཏྠ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ན་པྤ་ཧོ་ནྟི.
ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱཏི ཡེ་པི ཏ་སྨིཾ ལོ་ཀ་ནྟ་ར་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ. ཀིཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? བྷཱ་རི་ཡཾ དཱ་རུ་ཎཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ དྷ་མྨི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་རི ཨ་པ་རཱ་དྷཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་དི་སཱ་ཧ་སི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ཨ་བྷ་ཡ་ཙོ་ར་ནཱ་ག་ཙོ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཝ་གྒུ་ལཱི་ནཾ ཝི་ཡ དཱི་གྷ་ན་ཁཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ རུ་ཀྑེ ཝ་གྒུ་ལི་ཡོ ཝི་ཡ ན་ཁེ་ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པཱ་དེ ལ་གྒ་ནྟི. ཡ་དཱ པ་ན སཾ་ས་པྤ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ‘‘བྷ་ཀྑོ ནོ ལ་དྡྷོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཝ་ཊཱ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏ་ནྟི. ཝཱ་ཏེ པ་ཧ་ར་ནྟེ མ་དྷུ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏ་ནྟི. པ་ཏི་ཏ་མ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁཱ་རེ ཨུ་ད་ཀེ པི་ཊྛ་པི་ཎྜི ཝི་ཡ ཝི་ལཱི་ཡ་ནྟི.
ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར བྷོ ས་ནྟི ས་ཏྟཱཏི – ‘‘ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར ས་ཏྟཱ ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ’’ཏི ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨོ་བྷཱ་སོ ཨེ་ཀ་ཡཱ་གུ་པཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བུ་དྡྷོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཧོ་ཏི. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་ཛྫུ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡ ནི་ཙྪ་རི་ཏྭཱ ཀིཾ ཨི་ད་ནྟི བྷ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ངྐ་མྤ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཀ་མྤ་ཏི. ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ པུ་རི་མ་པ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཙཱཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༠༢. ཙ་ཏྟཱ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཁ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ སི་རཱི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་ཊྛཱ, ཨི་ཏ་རེ ག་བྦྷ་དྭཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཝ་རུ་དྡྷ་པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀཱ་དི་ཡ་ཀྑ་ག་ཎེ པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ.
ཀི་མ་ཏྠཾ པ་ནཱ་ཡཾ ར་ཀྑཱ ཨཱ་ག་ཏཱ? ན་ནུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཀ་ལ་ལ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཙེ་པི ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ མཱ་རཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ས་བྦེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ རུ་ཧི་རུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི. ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ, ཨ་ར་ཀྑི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༡). ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ན པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཏེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་ཏྠི. ས་ནྟི ཁོ པ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཝི་རཱུ་པཱ དུ་དྡ་སི་ཀཱ, བྷེ་ར་ཝ་རུ་པཱ པ་ཀྑི་ནོ, ཡེ་སཾ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ས་དྡཾ ཝཱ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ བྷ་ཡཾ ཝཱ ས་ནྟཱ་སོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ར་ཀྑཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཨ་པི་ཙ ཁོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་ར་ཝ་ཙོ་དི་ཏཱ་པི ཏེ ཨེ་ཝ་མ་ཀཾ་སུ.
ཀིཾ པ་ན ཏེ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟི ན ད་སྶེ་ནྟཱི་ཏི? ན་ཧཱ་ན་མ་ཎྜ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ལེ ན ད་སྶེ་ནྟི, སི་རཱི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་ར་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ པ་ན ད་སྶེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་མ་ནུ་སྶ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙེ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶ ཙ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ དི་སྭཱ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཨ་ནྟེ་པུ་ར་པཱ་ལ་ཀེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་སྶཱ ཏེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
༢༠༣. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱིཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ར བུ་དྡྷེ མ་ནུ་སྶཱ ཏཱ་པ་ས་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟི, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ་པི ཀཱ་ལ་དེ་ཝི་ལ་སྶ ཨི་སི་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷཱ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ པ་ན ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ ཨ་ཉྙ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ, ས་མཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་སཱི་ལ་མྤི ཨ་ཝ་ཉྙཱ ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཡ་མེ་ཝ སཱི་ལཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
པུ་རི་སེ་སཱུཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པི་ཏ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་སུ་ཙི མ་ནུ་སྶེ་སུ པུ་རི་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ གཱ་ར་ཝེ་ན, ན པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ རཱུ་པཾ པ་ན སུ་ཀུ་ས་ལཱ་པི སི་པྤི་ཀཱ པོ་ཏྠ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ་པི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏཾ དི་སྭཱ པུ་རི་ས་སྶ རཱ་གོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏཾ ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པཱ་དཱ ན ཝ་ཧ་ནྟི, དི་བྦ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ཝི་ཡ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནནྟི པུ་བྦེ ‘‘ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏ’’ནྟི པུ་རི་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨི་དྷ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་དཱ ཀི་ར ‘‘དེ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་ཏྟོ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི, སུ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ཧ་གྒྷ་ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་ནྟི, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སྶ པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
༢༠༤. ཨ་ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ག་བྦྷ་བྷཱ་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ ཀོ་ཙི ཀི་ལ་མ་ཐོ ཨ་ཧོ་སི. ཏི་རོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏནྟི ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ. ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཾ ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཀི་མ་ཏྠཾ པ་སྶ་ཏི? སུ་ཁ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་སི་ནྣཱ ཝཱ ནི་པ་ནྣཱ ཝཱ ‘‘ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཎྛ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཁ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ པུ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ་པི ཡཾ ཏཾ མཱ་ཏུ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཨུ་ཎྷ་སཱི་ཏ་ལོ་ཎི་ཀ་ཏི་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཧཱ་ར་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ་སུ ཙ ག་བྦྷ་སྶ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ ཏཾ པུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི སུ་ཁ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཉྙེ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཱ པ་ཀྐཱ་ས་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་མཱ་ས་ཡཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཱ དྭཱི་སུ མུ་ཊྛཱི་སུ ཧ་ནུ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ རུ་ཀྑ་སུ་སི་རེ མ་ཀྐ་ཊཱ ཝི་ཡ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ནེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝི་ཡ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་ད་ཏི. པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ པ་ན་སྶཱ ཝ་ཏྠུཾ སོ་དྷེ་ཏི, སུ་དྡྷེ ཝ་ཏྠུ་མྷི སུ་ཁུ་མ་ཙྪ་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ ཏ་ཙོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི་ཡཱ བ་ཧི ཋི་ཏོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏོ མཱ་ཏ་རཾ ན པ་སྶ་ཏི. ན ཧི ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
༢༠༥. ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ན ཝི་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ནེ་ཝ. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཙེ་ཏི་ཡ་ཀུ་ཊི་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ, ན ཙ ས་ཀྐཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏུ་ནྟི ཏ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་ན ཝ་ཡེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ. པ་ཋ་མ་ཝ་ཡ་སྨི་ཉྷི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏ་དཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ག་བྦྷཱ ཨི་ཏྠཱི ཏཾ ག་བྦྷཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ག་བྦྷོ བ་ཧྭཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་སྶ པ་ན དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ས་དེ ཝ་ཏྠུ་མྷི ནི་བྦ་ཏྟཱ དཱ་ར་ཀཱ ཨ་རོ་གཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ་པི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི.
ན་ཝ ཝཱ ད་ས ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝཱ དྭཱ་ད་ས ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་མཱ་ས་ཛཱ་ཏོ ཛཱི་ཝ་ཏི, སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཀྑ་མོ པ་ན ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཱ་ས་ཛཱ་ཏོ ན ཛཱི་ཝ་ཏི, སེ་སཱ ཛཱི་ཝ་ནྟི.
ཋི་ཏཱ་ཝཱཏི ཋི་ཏཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་པི དེ་ཝཱི ཨུ་པ་ཝི་ཛ་ཉྙཱ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ དེ་ཝ་ད་ཧ་ན་ག་ར་གཱ་མི་མ་གྒཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝིཾ སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་ཡ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ས་ཀྱཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ དེ་ཝིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཡིཾ་སུ. སཱ དེ་ཝ་ད་ཧ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ལུ་མྦི་ནི་སཱ་ལ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་ད་ཧཱ་པེ་སི. དེ་ཝི་ཡཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ་སྶཱ མ་ངྒ་ལ་སཱ་ལ་མཱུ་ལེ སི་རཱི་ས་ཡ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ. སཱ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སཱ་ལ་སཱ་ཁཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི.
དེ་ཝཱ ནཾ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྲ་ཧྨཱ་ནོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? སཱུ་ཏི་ཝེ་སཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཏཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ – ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཁ་ཙི་ཏཾ ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ མ་ཙྪ་ཀྑི་ས་དི་སཾ དུ་ཀཱུ་ལ་པ་ཊཾ ཡཱ་ཝ པཱ་ད་ནྟཱ་ཝ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ལླ་ཧུ་ཀཾ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་དི་སཾ. ཨ་ཐ ཏེ པ་ཀ་ཏི་བྲ་ཧྨ་ཝེ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘དེ་ཝཱ ནཾ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི པ་ཙྪཱ མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི.
༢༠༦. ཙ་ཏྟཱ་རོ ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎི་ཡཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. མ་ཧེ་ས་ཀྑོཏི མ་ཧཱ་ཏེ་ཛོ མ་ཧཱ་ཡ་སོ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ས་དོ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟཱ ཡོ་ནི་མ་གྒེ ལ་གྒ་ནྟཱ བྷ་གྒ་ཝི་བྷ་གྒཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ལ་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན. ཀེ་ན་ཙི ཨ་སུ་ཙི་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏེ་ཧི ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དཱ ཨ་དྷོ་སི་རཱ ཡོ་ནི་མ་གྒེ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ས་ཏ་པོ་རི་ས་ན་ར་ཀ་པ་པཱ་ཏཾ པ་ཏ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་དྡེ་ན ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནཱ ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ ནཱ་ནཱ་ཨ་སུ་ཙི་མ་ཀྑི་ཏཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཉྷི ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དཾ ཨ་དྷོ་སི་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. སོ དྷ་མྨཱ་ས་ན་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝི་ཡ ནི་སྶེ་ཎི་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཙ དྭེ ཧ་ཏྠེ ཙ པཱ་དེ ཙ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏི.
ཨུ་ད་ཀ་སྶ དྷཱ་རཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཡོ. ཏཱ་སུ སཱི་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏ་ཏི, ཨུ་ཎྷཱ ར་ཛ་ཏ་ཀ་ཊཱ་ཧེ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལེ ཀེ་ན་ཙི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ ཨ་ས་མྨི་སྶཾ ཏེ་སཾ པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཨུ་ད་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་གྷ་ཊེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཙེ་ཝ ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀཱ་དི་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ག་ཏ་སྶ ཙ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི.
༢༠༧. ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོཏི མུ་ཧུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟོ ཝི་ཡ ད་སྶི་ཏོ, ན པ་ན ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟ་ཉྷི ཏཾ པ་ཋ་མཾ བྲ་ཧྨཱ་ནོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སུ, ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ་ཡ ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ན, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
སེ་ཏ་མྷི ཚ་ཏྟེ ཨ་ནུ་དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེཏི དི་བྦ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ ཨ་ནུ་དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཚ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི ཁ་གྒཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་ནི་པི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན རཱ་ཛ་ག་མ་ནེ རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཚ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སུ ཚ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཚ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀཱ. ཏ་ཐཱ ཁ་གྒ-ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ-མོ་ར་ཧ་ཏྠ་ཀ-ཝཱ་ལ༹་བཱི་ཛ་ནི-ཨུ་ཎྷཱི་ས་མ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན ཏེ་སཾ གཱ་ཧ་ཀཱ. ས་བྦཱ་ནི ཀི་ར ཏཱ་ནི ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ དེ་ཝ་ཏཱ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་ཁ་ཉྩ ས་ཧ་སྶ་མ་ཎྜ་ལཾ,
ཚ་ཏྟཾ མ་རཱུ དྷཱ་ར་ཡུ་མ་ནྟ་ལི་ཀྑེ;
སུ་ཝ་ཎྞ་ད་ཎྜཱ ཝི་པ་ཏ་ནྟི ཙཱ་མ་རཱ,
ན དི་སྶ་རེ ཙཱ་མ་ར་ཚ་ཏྟ་གཱ་ཧ་ཀཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༦༩༣);
ས་བྦཱ ཙ དི་སཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རཱུ་པ་རི ཋི་ཏ་སྶ ཝི་ཡ ས་བྦ་དི་སཱ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཁོ པ་ནེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཨ་ནེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ – ‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་ས ཨི་དྷ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དི་སོ་པི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ, ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ནུ་དི་སཱ, ཧེ་ཊྛཱ, ཨུ་པ་རཱི་ཏི ད་ས་པི དི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སཾ ཨ་དི་སྭཱ ཨ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ དི་སཱ་ཏི ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ས་བྷིནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ. ཨ་གྒོཏི གུ་ཎེ་ཧི ས་བྦ་པ་ཋ་མོ. ཨི་ཏ་རཱ་ནི དྭེ པ་དཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོཏི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ག་མ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ས་ཏྟ་པ་ད་ག་མ་ནཾ ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, དི་བྦ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཙྪ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་ནི པ་ཉྩ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, དི་སཱ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨཱ་ས་བྷཱི་ཝཱ་ཙཱ་བྷཱ་ས་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི སཱི་ཧ་ནཱ་དོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མེ ཝཱ་རཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཝཱ་རོ པ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ.
མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཧི ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤི. ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་མྷི དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. པ་ཋ་མཾ དེ་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧིཾ་སུ, པ་ཙྪཱ མ་ནུ་སྶཱ. ཏ་ནྟི་བ་དྡྷཱ ཝཱི་ཎཱ ཙ་མྨ་བ་དྡྷཱ བྷེ་རི་ཡོ ཙ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝཱ་དི་ཏཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཛྫིཾ་སུ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ བྷི་ཛྫིཾ་སུ. ས་བྦ་རོ་གཱ ཨ་མྦི་ལེ་ན དྷོ་ཏ་ཏ་མྦ་མ་ལཾ ཝི་ཡ ཝི་ག་ཙྪིཾ་སུ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶིཾ་སུ. ཛ་ཙྩ་བ་དྷི་རཱ ས་དྡཾ སུ་ཎིཾ་སུ, པཱི་ཋ་ས་པྤཱི ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཛཱ་ཏི་ཛ་ལཱ༹་ན་མྤི ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ་ནཾ ས་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཝི་དེ་སེ པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་ཝཱ སུ་པ་ཊྚ་ནཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་ར་ཏ་ནཱ་ནི ས་ཀ་ཏེ་ཛོ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཝེ་རི་ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ, ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡི. ལོ་ཀ་ནྟ་རེ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ན་དཱི་སུ ཛ་ལཾ ན པ་ཝ་ཏྟི, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ་སུ མ་དྷུ་ར་ས་དི་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི, ཝཱ་ཏོ ན ཝཱ་ཡི, ཨཱ་ཀཱ་ས་པ་བྦ་ཏ་རུ་ཀྑ་ག་ཏཱ ས་ཀུ་ཎཱ བྷ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་ག་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཙ་ནྡོ ཨ་ཏི་རོ་ཙི, སཱུ་རི་ཡོ ན ཨུ་ཎྷོ ན སཱི་ཏ་ལོ ནི་མྨ་ལོ ཨུ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི, དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ན་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་པྥོ་ཊ་ན་སེ་ལ༹་ན་ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹ཾ་སུ, ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཝ་སྶི, མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ནེ་ཝ ཁུ་དཱ ན པི་པཱ་སཱ པཱི་ལེ༹་སི, དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ཝ་རིཾ་སུ, པུ་པྥཱུ་པ་ག་ཕ་ལཱུ་པ་གཱ རུ་ཀྑཱ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་ནི ག་ཎྷིཾ་སུ, ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་དྡྷ་ཛ་མཱ་ལཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་པི་སྶ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྤོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, པ་ཋ་མཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. པ་ཙྪཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཏ་ནྟི་བ་དྡྷ་ཝཱི་ཎཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཙ་མྨ་བ་དྡྷ་བྷེ་རཱི་ནཾ ཝ་ཛྫ་ནཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨ་བྷེ་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཚེ་དོ ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ས་བྦ་རོ་ག་ཝི་ག་མོ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ག་མ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཛ་ཙྩ་བ་དྷི་རཱ་ནཾ ས་དྡ་སྶ་ཝ་ནཾ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, པཱི་ཋ་ས་པྤཱི་ནཾ ཛ་ཝ་ན་ས་མྤ་དཱ ཙ་ཏུ་ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཛ་ལཱ༹་ནཾ ས་ཏི་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཝི་དེ་ས་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་ཝཱ་ནཾ སུ་པ་ཊྚ་ན་ས་མྤཱ་པུ་ཎ་ནཾ ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་ཀ་ཏེ་ཛོ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཾ ཡཾ ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨོ་བྷཱ་སཾ ད་སྶེ་སྶ་ཏི ཏ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ.
ཝེ་རཱི་ནཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙ་ཏུ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ཨ་གྒི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཨ་གྒི་ནི་བྦཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ལོ་ཀ་ནྟ་རཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀ་ད་སྶ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ མ་དྷུ་ར་ཏཱ ནི་བྦཱ་ན་ར་སེ་ན ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཝཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཝཱ་ཡ་ནཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་བྷི་ནྡ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ག་མ་ནཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ པཱ་ཎེ་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཙ་ནྡ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་རོ་ཙ་ནཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སཱི་ཏ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཨུ་ཏུ་སུ་ཁ་ཏཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝི་མཱ་ན་དྭཱ་རེ་སུ ཨ་པྥོ་ཊ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱི་ལ༹་ནཾ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝ་སྶ་ནཾ མ་ཧ་ཏོ དྷ་མྨ་མེ་གྷ་ཝ་སྶ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཁུ་དཱ་པཱི་ལ༹་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཨ་མ་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, པི་པཱ་སཱ་པཱི་ལ༹་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་དྭཱ་ར་ཝི་ཝ་ར་ཎ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, རུ་ཀྑཱ་ནཾ པུ་པྥ་ཕ་ལ་ག་ཧ་ཎཾ ཝི་མུ་ཏྟི་པུ་པྥེ་ཧི པུ་པྥི་ཏ་སྶ ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཀ་དྡྷ་ཛ་མཱ་ལ་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་དྡྷ་ཛ་མཱ་ལཱ་མཱ་ལི་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཝཱ་རོ ནཱ་མ.
ཨེ་ཏྠ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘‘ཡ་དཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ས་བྷིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་དཱ ཀིཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ག་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན? དི་སྶ་མཱ་ནོ ག་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནོ? ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ ག་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པྤ་ཊི་ཡ་ཏྟོ? ད་ཧ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ མ་ཧ་ལླ་ཀོ? པ་ཙྪཱ་པི ཀིཾ ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ པུ་ན བཱ་ལ་དཱ་ར་ཀོ’’ཏི? ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ཉྷོ ཧེ་ཊྛཱ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་དེ ས་ངྒྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ་ཝ. ཐེ་རོ ཀི་རེ་ཏྠ ནི་ཡ་ཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ-ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཏཾ བ་ཧུཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀཱ་སི – ‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. དི་སྶ་མཱ་ནོ ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ན ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པྤ་ཊི་ཡ་ཏྟོ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ད་ཧ་རོ་ཝ ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. པ་ཙྪཱ པ་ན བཱ་ལ་དཱ་ར་ཀོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ན ཏཱ་དི་སོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ པ་རི་སཱ ཙ་སྶ ‘‘བུ་དྡྷེ་ན ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ བྷོ ཐེ་རེ་ན པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི. ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ཝཱ་རོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ.
ཝི་དི་ཏཱཏི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ཧི སཱ་ཝ་ཀཱ ན་ཧཱ་ན་མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཁཱ་ད་ན་པི་ཝ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ག་ཏེ ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ ནི་པྤ་དེ་སེ ས་མྨ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨོ་ཀཱ་ས་པ་ཏྟ་ཡེ་ཝ ས་མྨ་ས་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ. བུ་དྡྷཱ ཧི ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་པ་སྶི་ཏ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་དི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. བཱ་ཀུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི བཱ་ཀུ་ལ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བཱ་ཀུ་ལོཏི ཡ་ཐཱ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཝ་ཏྟ་བྦེ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི བཱ་ཏྟིཾ་སཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དྭི་ཀུ་ལོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ བཱ་ཀུ་ལོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཧི ཐེ་ར་སྶ དྭེ ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ ཀི་ར དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦི་ན་ག་རེ ནཱ་མ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་མེ་ནཾ པ་ཉྩ་མེ དི་ཝ་སེ སཱི་སཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཨ་ཀཾ་སུ. དྷཱ་ཏི་ཡཱ དཱ་ར་ཀཾ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫ་ནུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཀོ མ་ཙྪོ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་ཀྑོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ཏོ. དྷཱ་ཏཱི དཱ་ར་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏཱ. མ་ཙྪོ ཏཾ གི་ལི. པུ་ཉྙ་ཝཱ ས་ཏྟོ དུ་ཀྑཾ ན པཱ་པུ་ཎི, ས་ཡ་ན་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཙྪོ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཏེ་ཛེ་ན ཏ་ཏྟ་ཀ་པ་ལླཾ གི་ལི་ཏྭཱ ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཝེ་གེ་ན ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་སྶ ཛཱ་ལཾ པཱ་ཝི་སི, མ་ཧཱ་མ་ཙྪཱ ནཱ་མ ཛཱ་ལ་བ་དྡྷཱ པ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ར་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན དཱ་ར་ཀ་སྶ ཏེ་ཛེ་ན ཛཱ་ལ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཊ་མ་ཏྟོ་ཝ མ་ཏོ. མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ ཙ མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཙྪཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟི. ཏཾ པ་ན དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཀཱ་ཛེ་ན ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶེ་ན དེ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ན་ག་རེ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཀོ་ཙི ན ག་ཎྷཱ་ཏི.
ཏ་སྨིཾ པ་ན ན་ག་རེ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝཾ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ དྭཱ་ར་མཱུ་ལཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ད་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏོ. སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ མ་ཙྪེ ན ཀེ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན མ་ཙྪཾ ཕ་ལ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཕཱ་ལེ་སི. མ་ཙྪ་ཉྩ ནཱ་མ ཀུ་ཙྪི་ཏོ ཕཱ་ལེ་ནྟི, སཱ པ་ན པི་ཊྛི་ཏོ ཕཱ་ལེ་ནྟཱི མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ – ‘‘མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ མེ པུ་ཏྟོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་མི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སེ་ཊྛི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ མེ དེ་ཝ དཱ་ར་ཀོ ལ་དྡྷོ, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་ཉྙ་ཝཱ ཨེ་ས, ཡོ མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཨ་རོ་གོ ཝ་སི, པོ་སེ་ཧི ན་ནྟི.
ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཨི་ཏ་རཾ ཀུ་ལཾ – ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལཾ མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ དཱ་ར་ཀཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི, ཏེ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ དཱ་ར་ཀཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཀཱི་ལཱ༹་པི་ཡ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘མ་ནཱ་པོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ དཱ་ར་ཀོ’’ཏི ག་ནྟྭཱ པ་ཝ་ཏིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཨི་ཏ་རཱ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་ཧཾ ཏེ ལ་དྡྷོ་ཏི? མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡ་ནྟི. ནོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ་ཏི. ཀ་ཧཾ ཏེ ལ་དྡྷོ་ཏི? མ་ཡཱ ད་ས་མཱ་སེ ཀུ་ཙྪི་ཡཱ དྷཱ་རི་ཏོ, ཨ་ཐ ནཾ ན་དི་ཡཱ ཀཱི་ལཱ༹་པི་ཡ་མཱ་ནཾ མ་ཙྪོ གི་ལཱི་ཏི. ཏུ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ ཨ་ཉྙེ་ན མ་ཙྪེ་ན གི་ལི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན མ་ཡཱ མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ལ་དྡྷོ་ཏི, ཨུ་བྷོ་པི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ད་ས མཱ་སེ ཀུ་ཙྪི་ཡཱ དྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་མཱ་ཏཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, མ་ཙྪཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་པི ཝ་ཀྐ་ཡ་ཀ་ནཱ་དཱི་ནི བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི མ་ཙྪ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་མཱ་ཏཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, དཱ་ར་ཀོ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀུ་ལཱ་ནཾ དཱ་ཡཱ་དོ ཧོ་ཏུ, ཨུ་བྷོ་པི ནཾ ཛ་གྒ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་བྷོ་པི ཛ་གྒིཾ་སུ.
ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟ་སྶ དྭཱི་སུ་པི ན་ག་རེ་སུ པཱ་སཱ་དཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཝ་ས་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཝུ་ཊྛ་སྶ ས་ངྒྷཱ་ཊ་ནཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནཾ ས་དྡྷིཾ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ཧི ཨཱ་རོ་པེ་ནྟི. སོ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ཨི་ཏ་རཾ ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཨུ་པ་ཌྜྷ་མ་གྒཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་སཱ་དཾ ན་ཡ་ནྟི. ཨི་ཏ་རཱ་ནི ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་ར་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན པུ་ན ཨི་ཏ་རཾ ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨ་སཱི་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྟོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཊྛ་མེ པ་ན སོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ དྭེ ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོཏི ས་ངྑཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི.
པུ་རཱ་ཎ་གི་ཧི་ས་ཧཱ་ཡོཏི པུ་བྦེ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ས་ཧཱ་ཡོ. ཨ་ཡ་མྤི དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ་ཝ ཐེ་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ པ་སྶི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་སཱི་ཏི་མེ ཝ་སྶེ ག་ཏོ. མེ་ཐུ་ནོ དྷ་མྨོཏི བཱ་ལོ ན་གྒ་ས་མ་ཎ་ཀོ བཱ་ལ་པུ་ཙྪཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ན སཱ་ས་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་དཱ་ནི ཐེ་རེ་ན དི་ནྣ་ན་ཡེ ཋི་ཏོ ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཏེཏི པུ་ཙྪི.
༢༡༠. ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟཱ་ཝ, ཝི་ཏ་ཀྐོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་ད་ཀོ་ཏི. ཐེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་ད་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
༢༡༡. ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. ས་ཏྠེ་ནཱཏི པི་པྥ་ལ་ཀེ་ན. སཱུ་ཙི་ཡཱཏི སཱུ་ཙིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ན ས་རཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐི་ནེ ཙཱི་ཝ་རནྟི ཀ་ཐི་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཀ་ཐི་ན་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཧི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘སི་བྦི་ཏཱ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན་སྶ ཀཱ་ལཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཚི་ནྡ་ན་སི་བྦ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀུ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. དྭཱི་ཧི ན་ག་རེ་ཧི. ཐེ་རོ ཧི མ་ཧཱ་ཡ་ས་སྶཱི, ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ན་ཏྟ་པ་ན་ཏྟ་ཀཱ སུ་ཁུ་མ་སཱ་ཊ་ཀེ་ཧི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་གྒེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཧི་ཎ་ནྟི. ཐེ་ར་སྶ ནྷཱ་ན་ཀཱ་ལེ ནྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋ་པེ་ནྟི. ཐེ་རོ ཏཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏི ཙེ་ཝ པཱ་རུ་པ་ཏི ཙ, པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ས་མྤ་ཏྟ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དེ་ཏི. ཐེ་རོ ཏཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཙ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཙ་ཏཱུ་སུ མཱ་སེ་སུ པ་ཏྟེ་སུ ལོ་མ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ་སྶ པུ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ དེ་ནྟི. ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཉྩེ་ཏཾ ཐེ་ར་སྶ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙ་སྶ མ་ཧཱ་བྷི་ཉྙ་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤེ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མི་སྶ, ཨ་སོ་ཀ་དྷ་མྨ་ར་ཉྙོ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ ནི་གྲོ་དྷ་ཏྠེ་རོ དི་ཝ་ས་སྶ ནི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏ་སྶ ཧི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ཙ ག་ནྡྷ་ས་མུ་གྒ་ས་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཙ མཱ་ལཱ་ས་མུ་གྒ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཡི་ཏྠ, ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ ཙེ་ཝ སཱ་ཡ་ཉྩ. རཱ་ཛཱ ཀི་ར དི་ཝ་ས་སྶ ནི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱ་ཊ་ཀེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱི་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ ནཱི་ཏ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སི. ཐེ་རོ་པི ན བྷ་ཎྜི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི, ས་མྤ་ཏྟ་ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་དཱ ཀི་ར ཛ་མྦུ་དཱི་པེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ནི་གྲོ་དྷ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མཾ ཀོ་ཙི ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱཏི ཀིཾ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཾ བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ནྟི. ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ལ་ཧུ་ཀ་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཾ བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཧཱ་ན་མྤི བྷཱ་རི་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེཏི མ་ཧཱ་ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡི་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༢༣༧) ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ ནཱ་མ ཨི་དྷ ནི་མྦོ་ད་ཀ་པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཀུ་ཏོ པ་ན་སྶ བྷི་ཀྑཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠཱ་ཏི. ཐེ་རོ དྭཱི་སུ ན་ག་རེ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ, གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི. སོ ལ་དྡྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན་སྶ ནི་བ་དྡྷ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོཏི ཐེ་རེ་ན ཀི་ར རཱུ་པེ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ན ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་པུ་བྦོ. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ དྷ་མྨནྟི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཚ་པྤ་ཉྩ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛེ་ན གཱ་ཐཱ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཐེ་རོ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ ན ཨ་ཀཱ་སི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་ཐེ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ. ཏཾ པ་ན གི་ལཱ་ན་པུ་ཙྪ་ཀེ་ན ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཐེ་རོ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ ན ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཙུ་ཎྞེ་ནཱཏི ཀོ་ས་མྦ་ཙུ་ཎྞཱ་དི་ནཱ. ག་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨེཏི ས་རཱི་ར་ས་མྦཱ་ཧ་ན་ཀ་མྨེ. ཝི་ཙཱ་རི་ཏཱཏི པ་ཡོ་ཛ་ཡི་ཏཱ. ག་དྡཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟནྟི གཱ་ཝིཾ ཐ་ནེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཁཱི་ར་བི་ནྡུཾ དཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི.
ཀེ་ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཐེ་རོ ནི་རཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སི. པ་དུ་མུ་ཏྟ་རེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རེ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནེ ཧི་མ་ཝ་ཏི ཝི་ས་རུ་ཀྑཱ པུ་པྥིཾ་སུ. བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ན་མྤི ཏི་ཎ་པུ་པྥ་ཀ་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨི་དྡྷི་མཱ ཏཱ་པ་སོ ཧོ་ཏི, སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ དི་སྭཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ རོ་གཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨོ་ས་དྷཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ རོ་གོ ཝཱུ་པ་ས་མི. ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ་པི པ་ཋ་མ་ཝ་པྤ་དི་ཝ་སེ ཝ་པྤཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་བྷོ་གཾ ཨ་གྒི་སཱ་ལ་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཉྩ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ཝ་ཏྟཾ ནི་བ་ནྡྷི, ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན ནི་རཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནེ་ས་ཛྫི་ཀོ པ་ནེ་ས ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ཙ ཏ་སྨཱ ‘‘ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་པ་སྶེ་ན་ཀཾ ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ས་ར་ཎོཏི ས་ཀི་ལེ་སོ. ཨ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཐེ་རོ ཀ་སྨཱ བྱཱ་ཀཱ་སི? ན ཐེ་རོ ཨ་ཧཾ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཨཱ་ཧ, ཨ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི པ་ནཱ་ཧ. ཨ་པི་ཙ ཐེ་རོ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༢༡༢. པ་བྦ་ཛྫནྟི ཐེ་རོ ས་ཡཾ ནེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡཱཏི ཀུ་ཉྩི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ.
ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཨ་ཧཾ དྷ་ར་མཱ་ནོ་པི ན ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷཱ་རོ ཨ་ཧོ་སིཾ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶཱ་པི མེ ས་རཱི་རཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ས་རཱི་ར་ཏོ ཛཱ་ལཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི, ཚ་ཝི་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ ས་པྤི ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཏཾ, སུ་མ་ན་མ་ཀུ་ལ་ས་དི་སཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་སིཾ་སུ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ པ་ན སུ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ ས་ངྒཱི་ཏ་ནྟི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
བཱ་ཀུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ད་ནྟ་བྷཱུ་མི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ད་ནྟ་བྷཱུ་མི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཝི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནེ. རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོཏི བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ པུ་ཏྟོ ཨོ་ར་ས་ཀོ.
ཕུ་སེ་ཡྻཱཏི ལ་བྷེ་ཡྻ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ནཱ་མ ལ་བྷ་ཏི, ཛྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ མ་ཡཱ སུ་ཏ་ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཀི་ལ་མ་ཐོཏི ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐོ. ཝི་ཧེ་སཱཏི སྭེ་ཝ ཀི་ལ་མ་ཐོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི.
༢༡༤. དེ་སེ་སཱིཏི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ལ་བྷ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨེ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ.
ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦནྟི ཀཱ་མ་ཏོ ནི་སྶ་ཊ་གུ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་མ་ཏོ ནི་སྶ་ཊ་གུ་ཎེ ཋི་ཏེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་གྒཾ ནཱ་མ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཱ་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོཏི དུ་ཝི་དྷེ་པི ཀཱ་མེ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ.
༢༡༥. ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་སྶ་ད་མྨཱ ཝཱ གོ་ད་མྨཱ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ད་ནྟ་ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ར་ཧི་ཏཱ པུ་གྒ་ལཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ད་ནྟ་ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ས་མྤ་ནྣཱ. ཡ་ཐཱ ཨ་ད་ནྟ་ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ་ད་ཡོ ཀཱུ་ཊཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དྷུ་རཾ ཨ་ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ད་ནྟ་ག་མ་ནཾ ཝཱ ག་ནྟུཾ, ད་ནྟེ་ཧི ཝཱ པ་ཏྟ་བྦཾ བྷཱུ་མིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ར་ཧི་ཏཱ ས་མྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་གུ་ཎཾ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ པ་ཏྟ་བྷཱུ་མིཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི.
༢༡༦. ཧ་ཏྠ་ཝི་ལ་ངྒྷ་ཀེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཧ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ.
ད་ཊྛེ་ཡྻནྟི པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ. ཨཱ་ཝུ་ཏོཏི ཨཱ་ཝ་རི་ཏོ. ནི་ཝུ་ཏོཏི ནི་ཝཱ་རི་ཏོ. ཨོ་ཕུ་ཊོཏི ཨོ་ན་དྡྷོ.
༢༡༧. ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀནྟི ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མེ (མ. ནི. ༡.༢༨༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ནཱ་ག་ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ པུ་རི་སོ ‘‘ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ ཧ་ཏྠི་སི་ཀྑཱ་ཡ ཀུ་ས་ལོ ཧ་ཏྠིཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་པ་སྶི་ཏྭཱཏི དི་སྭཱ. ཨེ་ཏྠ་གེ་དྷཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཝ་ཏྟ་གེ་དྷཱ. ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ་ནནྟི དྷཱ་ཝ་ན་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ. མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པ་ནཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དཱ ནཱ་གོ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སེ་ཧི ཀུ་མཱ་ར་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཧི སོ་ཎྜཱ་དཱི་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀེ་ལ༹་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཀཱ་རཾ ན ཀ་རོ་ཏི སུ་ཁཱ་ཡ་ཏི, ཏ་དཱ་ནེ་ན མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི.
པེ་མ་ནཱི་ཡཱཏི ཏཱ་ཏ རཱ་ཛཱ ཏེ པ་ས་ནྣོ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་ཊྛཱ་ནེ་ཝ ཋ་པེ་སྶ་ཏི, རཱ་ཛཱ་ར་ཧཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་སྶ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི ནཱ་གེ་ཧི པི་ཡཱ་པི་ཏ་བྦཱ ཀ་ཐཱ. སུ་སྶཱུ་ས་ཏཱིཏི ཏཾ པེ་མ་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. ཏི་ཎ་གྷཱ་སོ་ད་ཀནྟི ཏི་ཎ་གྷཱ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ, ཏི་ཎ་གྷཱ་སནྟི གྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ ཏི་ཎཾ, ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཎ་ཝོཏི ཌི་ཎྜི་མོ. ས་བྦ་ཝ་ངྐ་དོ་ས་ནི་ཧི་ཏ་ནི་ནྣཱི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝོཏི ནི་ཧི་ཏ་ས་བྦ་ཝ་ངྐ་དོ་སོ ཙེ་ཝ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝོ ཙ. ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ངྒ་ས་མོ ཧོ་ཏི.
༢༡༩. གེ་ཧ་སི་ཏ་སཱི་ལཱ་ནནྟི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཱ་ནཾ. ཉཱ་ཡ་སྶཱཏི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་སྶ.
༢༢༢. ཨ་ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོཏི ར་ཉྙོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ནཱ་གོ ཨ་ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ མ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཀ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ད་ནྟ་བྷཱུ་མི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. བྷཱུ་མི་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི བྷཱུ་མི་ཛ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་མི་ཛོཏི ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ ཛ་ཡ་སེ་ན་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་ལོ. ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩཱཏི ཀཱ་ལེ་ན ཨཱ་སཾ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ནཱ་སཾ. ས་ཀེ་ན ཐཱ་ལི་པཱ་ཀེ་ནཱཏི པ་ཀ་ཏི་པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཊྛི་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཏོ་པི བྷ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཝི་སི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
བྷཱུ་མི་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཀཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་པ་ཎྞ་ཀནྟི ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏཾ. ཨེ་ཀ་ཏྠཱཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི ཝཱ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ཏི ཝཱ ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༢༣༡. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་པ་མཱ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟེ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. མ་ཧ་གྒ་ཏ་ནྟི པ་ན་སྶ ཨཱ་བྷོ་གོ ན་ཏྠི, ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨི་མི་ནཱ ཁོ ཨེ་ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ན ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཝཱ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཝཱ པཱ་ད་ཀཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི པ་ན ཝ་ཊྚ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི བྷ་ཝོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི. ‘‘མ་ཧ་གྒ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི ཝ་ཊྚ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི བྷ་ཝོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མི་མེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ན་ཏྠཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཙ.
༢༣༢. ཨི་དཱ་ནི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཙ་ཏ་སྶོ ཁོ ཨི་མཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱཏི ཕ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ཡ་མཱ་བྷོ་གོ ཨ་ཏྠི, པ་རི་ཏྟཱ་བྷེ་སུ པ་ན དེ་ཝེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ སི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ ཧོ་ནྟི སི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ སི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ ཧོ་ནྟི སི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ. ཀ་ཐཾ? སུ་པྤ་མ་ཏྟེ ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ ཝཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ ཨ་པ་རི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ དུ་བྦ་ལ་མེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟཱ་བྷེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཝ་ཎྞོ པ་ན་སྶ པ་རི་ཏྟོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོ ཙ. པ་ཉྩ་ཧི པ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ པ་རི་སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏྭཱ པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟཱ་བྷེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཝ་ཎྞོ པ་ན་སྶ པ་རི་ཏྟོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷོ ཙ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ སི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ ཧོ་ནྟི སི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ. ཀ་སི་ཎེ པ་ན ཝི་པུ་ལ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ སི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ ཧོ་ནྟི སི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ་ཏི.