༢. པ་ཉྩ་ཏྟ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི པ་ཉྩ་ཏྟ་ཡ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི པ་རི་བྦ་ཛུ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ཎཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ལོ་ཀེ་ན ཝཱ ས་མ་ཎཱ་ཏི ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ. ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ. ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤོ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནྟོཏི ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༦.༦༡) ཝི་ཡ ཨི་དྷ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀ་པྤོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཀ་པྤོ་ཏི ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀ་པྤཱ ཏ་ཎྷཱ་ཀ་པྤོ ཙ དི་ཊྛི་ཀ་པྤོ ཙཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ར་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནོ. ཏེ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ ཏཾ ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ག་མྨ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཉྙ་མྤི ཛ་ནཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནི. ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་དཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟི་ཡོཏི དི་ཊྛི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟཱི་ནཾ པ་དཱ་ནི ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནི, དི་ཊྛི་དཱི་པ་ཀཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ས་ཉྙཱིཏི ས་ཉྙཱ་ས་མ་ངྒཱི. ཨ་རོ་གོཏི ནི་ཙྩོ. ཨི་ཏྠེ་ཀེཏི ཨི་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ, ཨེ་ཝ་མེ་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ སོ་ལ༹་ས ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨ་ས་ཉྙཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ས་ཏོ ཝཱ པ་ན ས་ཏྟ་སྶཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཏོཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ. ཨུ་ཙྪེ་དནྟི ཨུ་པ་ཙྪེ་དཾ. ཝི་ནཱ་སནྟི ཨ་ད་སྶ་ནཾ. ཝི་བྷ་ཝནྟི བྷ་ཝ་ཝི་ག་མཾ. ས་བྦཱ་ནེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནཾ ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨོཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ནི་བྦཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ དུ་ཀྑ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྟཾ ཝཱཏི ས་ཉྙཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ནྟཾ. ཏཱི་ཎི ཧོ་ནྟཱིཏི ས་ཉྙཱི ཨ་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ནྟ་ཨ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི དྭེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཎི.

༢༢. རཱུ་པིཾ ཝཱཏི ཀ་ར་ཛ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ རཱུ་པིཾ. ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷཱི ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཀྐཱི ཨུ་བྷོ་པི རཱུ་པཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་རཱུ་པིནྟི ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཾ སེ་ས་ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱ ལཱ་བྷི་ནོ་པི ཏ་ཀྐི་ཀཱ་པི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཊྛི པ་ན མི་སྶ་ཀ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ཏ་ཀྐ་གཱ་ཧེ་ནེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ཋ་མ་དི་ཊྛི ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀ་ཝཱ་རེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡ་དི་ཊྛི ཨ་ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀ་ཝཱ་རེ་ན, ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཊྛི སུ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན, ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཊྛི ཝི་པུ་ལ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨེ་ཏཾ ཝཱ པ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏནྟི ས་ཉྙཱི་ཏི་པ་དེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ས་ཉྙཱ་ས་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་རེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཀེ་ཙི ཧི ཨེ་ཏཱ ས་ཏྟ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ ས་ཉྙཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཀེ་ཙི པ་ན ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སཾ པ་ན ཨེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ག་ངྒཾ ཨུ་ཏྟི་ཎྞེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀོ དཱི་གྷ་ཝཱ་པིཾ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨེ་ཀོ ཏ་ཏོ པ་རཾ མ་ཧཱ་གཱ་མཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཀེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཀེ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎ་མེ་ཀེཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཀེ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཡི་དནྟི ཏཾ ཨི་དཾ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཉྩ དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ དི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨི་དཾ ནཱ་མ ད་སྶ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཏ་དེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཡེ ཁོ ཏེ བྷོ་ནྟོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡཱ ཝཱ པ་ན ཨེ་ཏཱ་སཾ ས་ཉྙཱ་ནནྟི ཡཱ ཝཱ པ་ན ཨེ་ཏཱ་སཾ ‘‘ཡ་དི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ. པ་རི་སུ་དྡྷཱཏི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ. པ་ར་མཱཏི ཨུ་ཏྟ་མཱ. ཨ་གྒཱཏི སེ་ཊྛཱ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ས་དི་སཱ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི. ཡ་དི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏ་སྶོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཡ་དི ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ. ཨི་ཏ་རེ་ཧི པ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀ་ཝཱ་རོ ཙ ཨ་ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀ་ཝཱ་རོ ཙ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཨ་ཊྛ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ས་ཏྟ ས་ཉྙཱ ཧོ་ནྟི. ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀ་ཝཱ་རོ ཧི པུ་རི་མཱ་ཧི ཚ་ཧི་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཡི་དཾ ས་ངྑ་ཏནྟི ཏཾ ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤི ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ས་དྡྷིཾ དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ན ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏཾ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀནྟི ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ་ཝ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ. ཨ་ཏྠི ཁོ པ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོཏི ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ས་ངྑ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཏྠེ་ཏ་ནྟི ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཏཾ ཁོ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ད་སྶཱི ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶཱི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏ་དུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༢༣. ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དེ་སུ. རཱུ་པིཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཡ་སྨཱ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནྟཱིཏི པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟི. ས་ཉྙཱ རོ་གོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་བཱ་དྷ་ཊྛེ་ན རོ་གོ, ས་དོ་ས་ཊྛེ་ན ག་ཎྜོ, ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ས་ལླཾ. ཨཱ་ག་ཏིཾ ཝཱ ག་ཏིཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏིཾ, ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ག་ཏིཾ, ཙ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙུ་ཏིཾ, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ. ཀཱ་མ་ཉྩ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ རཱུ་པཾ ཝི་ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, སེ་སེ པ་ན ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ ཝི་ནཱ ན་ཏྠི. ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ཉྷོ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ. པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཁ་ནྡྷེ ཝི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་པི རཱུ་པཾ, ཨ་ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝེ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – བྱ་ཉྫ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཙེ ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་སི, ཨཱ་ག་ཏིཾ ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཀྑི་དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་པི ག་ཙྪ་ཏི, པ་ད་སཱ་པི ག་ཙྪ་ཏི, གོ་ཝི་སཱ་ཎ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཙ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡེ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ དྭེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙ, ཡ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི.

༢༤. ཏ་ཏྲཱཏི ཨ་ཊྛ་སུ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དེ་སུ བྷུ་མྨཾ. ཨི་དྷཱ་པི རཱུ་པིཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ས་ཉྙཱ ས་མྨོ་ཧོཏི ནི་སྶ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མེ་ས ས་མྨོ་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡོ ཧི ཀི་ཉྩི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཾ ཨ་ས་ཉྙཱི ཨེ་སོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཏྟེ་ནཱཏི དི་ཊྛ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་མ་ཏྟེ་ན སུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་མ་ཏྟེ་ན མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་མ་ཏྟེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ས་ཉྙཱ་པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ས་ངྑཱ་ར་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ. ཨུ་པ་ས་མྤ་དནྟི པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. བྱ་ས་ནཾ ཧེ་ཏནྟི ཝི་ནཱ་སོ ཧེ་ས, ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧེ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ས་ཉྙཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཉྷི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ པ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ན ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ངྑཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཏྟ་བྦ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ན ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ་སེ་ས་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཏྟ་བྦནྟི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཧི ས་ངྑཱ་རེ་སུ པ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཡི་དནྟི ཏཾ ཨི་དཾ ཨེ་ཏཾ སུ་ཁུ་མ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ས་ངྑ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ.

༢༥. ཏ་ཏྲཱཏི ས་ཏྟ་སུ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དེ་སུ བྷུ་མྨཾ. ཨུ་དྡྷཾ ས་རནྟི ཨུ་དྡྷཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སཾ་སཱ་ར་ཝཱ་དོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ སཾ་སཱ་ར་ཝཱ་དཾ ས་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ས་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི ལ་གྒ་ན་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨཱ་ས་ཏྟ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་ཎྷཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱཏི ཨེ་ཝཾ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ. ཁ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. ཝཱ་ཎི་ཛཱུ་པ་མཱ མ་ཉྙེཏི ཝཱ་ཎི་ཛཱུ་པ་མཱ ཝི་ཡ ཝཱ་ཎི་ཛ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཝཱ་ཎི་ཛ་ས་དི་སཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ས་ཀྐཱ་ཡ་བྷ་ཡཱཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ བྷ་ཡཱ. ཏེ ཧི ཡ་ཐེ་ཝ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ག་ཎྜུ་པྤཱ་དོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ཡཱ པ་ཐ་ཝིཾ ན ཁཱ་ད་ཏི ‘མཱ པ་ཐ་ཝཱི ཁི་ཡཱི’ཏི, ཀོ་ནྟོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀ་པཱ་དེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི ‘མཱ པ་ཐ་ཝཱི ཨོ་སཱི་དཱི’ཏི, ཀི་ཀཱི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ སེ་ཏི ‘མཱ ཨ་མྦྷཱ ཨུ་ནྡྲི་ཡཱི’ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨི་ཀོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ན ཙ་ར་ཏི ‘མཱ ལོ་ཀོ ཨུ་ཙྪི་ཛྫཱི’ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཡ་ནྟི’’. ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཛེ་གུ་ཙྪཱཏི ཏ་མེ་ཝ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཀྐཱ་ཡཾ པ་རི་ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ. སཱ ག་དྡུ་ལ་བ་དྡྷོཏི ད་ཎྜ་ཀེ ར་ཛྫུཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་སུ་ན་ཁོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝི་མེཏི ཨེ་ཏྠ ད་ལ༹ྷ་ཏྠ་མྦྷོ ཝི་ཡ ཁཱི་ལོ ཝི་ཡ ཙ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ, སཱ ཝི་ཡ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ, ད་ཎྜ་ཀོ ཝི་ཡ དི་ཊྛི, ར་ཛྫུ ཝི་ཡ ཏ་ཎྷཱ, ག་དྡུ་ལེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཐ་མྦྷེ ཝཱ ཁཱི་ལེ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་བ་དྡྷ་སུ་ན་ཁ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་པ་རི་དྷཱ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ དི་ཊྛི་ད་ཎྜ་ཀེ པ་ཝེ་སི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ཡེ ཨུ་པ་ནི་བ་དྡྷ་སྶ ཨ་ནུ་པ་རི་དྷཱ་ཝ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༢༦. ཨི་མཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨི་ཏི མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ནྟེ་ན་པི པ་ཉྩེ་ཝ ཋ་པི་ཏཱ་ནི, ནི་ག་མེ་ནྟེ་ན་པི པ་ཉྩེ་ཝ ནི་ག་མི་ཏཱ་ནི, བྷཱ་ཛེ་ནྟེ་ན པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི བྷཱ་ཛི་ཏཱ་ནི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནཾ ཀུ་ཧིཾ པ་ཝི་ཊྛ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དྭཱི་སུ པ་དེ་སུ པ་ཝི་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༢༧. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཨ་པ་ར་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀེ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ པུ་བྦ་ནྟཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ. པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤོ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་མྤི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཙ ལོ་ཀོ་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་སྶ་ཏོ ཨ་མ་རོ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ་ཏི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ལོ་ཀོ ཙ ས་སྶ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨ་ས་སྶ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མ་ཝཱ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ཝུ་ཏྟཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ་ན ས་ཏྟ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ.

ན་ནུ ཙེ་ཏེ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ པུ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨི་དྷ པ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ལཱ་བྷཱི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘པུ་བྦ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏོ པ་རཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནྟ་ཝཱཏི ས་པ་རི་ཡ་ནྟོ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ པ་རི་ཝ་ཊུ་མོ. ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་སྶ ཏཾ ཀ་སི་ཎཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཙ ལོ་ཀོ་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དོ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དོ ཏི་རི་ཡཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་སྶ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་དོ ཏ་ཀྐི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱིཏི ནི་ར་ནྟ་ར་སུ་ཁཱི. ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི ལཱ་བྷཱི་ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་ཏ་ཀྐཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ལཱ་བྷི་ནོ ཧི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཀུ་ལེ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏིཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ. ཏ་ཀྐི་སྶ པ་ན ཨི་དྷ སུ་ཁ་ས་མ་ངྒི་ནོ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ་པཱ་ཧཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི ཏ་ཀྐེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.

ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཱིཏི ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི ལཱ་བྷི་ནོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཧི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁཱི ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ དུ་ཀྑེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ པ་ན ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་སྶ ཏ་ཀྐི་སྶེ་ཝ ཙ སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཱ ཨི་དྷ ཝོ་ཀི་ཎྞ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ དི་ཊྛི. ལཱ་བྷི་ནོ ཧི ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་སྶ, པུ་བྦེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་མེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ. ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་སྶཱ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སྶ, ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ, ཏ་ཀྐི་ནོ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སྶ, ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨེ་སཱ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ, དྭེ ཨ་དྷི་ཙྩ-ས་མུ་པྤ་ནྣི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་པི པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.

༢༨. ཨི་དཱ་ནི དི་ཊྛུ་དྡྷཱ་རཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎནྟི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཉཱ་ཎཾ. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏནྟི པ་བྷ་སྶ་རཾ. ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཧི པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡ་སྨི་མྤི ཧོ་ནྟི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ སཱ་ས་ན་སྨིཾ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ནྟཱིཏི མ་ཡ་མི་དཾ ཛཱ་ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ན ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་པི ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐཱ་པི ཏཾ ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་མེ་ཝ. ཏ་དུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ, དྭེ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣི་ཀཱ, སོ་ལ༹་ས ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ཨ་ཊྛ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ཨ་ཊྛ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ས་ཏྟ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ, པ་ཉྩ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ དྭཱ་ས་ཊྛི་པི དི་ཊྛི་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨི་དྷ ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀ་ཐི་ཏེ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཾ ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.

༣༠. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཱ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱཏི པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན. ཀཱ་མ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ. པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱི་ཏིནྟི ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དྭ་ཡ་པཱི་ཏིཾ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཛྷཱ་ན་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ པ་ན ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ནི་རུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་རཱ་མི་སཾ སུ་ཁཾ, ནི་རཱ་མི་ས་སུ་ཁ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི – ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི དོ་མ་ན་སྶནྟི ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཀ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ.

པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ པཱི་ཏཱིཏི སཱ ཨེ་ཝ ཛྷཱ་ན་དྭ་ཡ་པཱི་ཏི. ཡཾ ཚཱ་ཡཱ ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཚཱ་ཡཱ ཛ་ཧ་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཚཱ་ཡཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཏ་པོ ན་ཏྠི. ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཏ་པོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ ཚཱ་ཡཱ ན་ཏྠཱི་ཏི.

༣༡. ནི་རཱ་མི་སཾ སུ་ཁནྟི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ.

༣༢. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝེ་ད་ནཾ.

༣༣. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ་ཧ་མ་སྨཱིཏི ནི་གྒ་ཧ་ཎོ ཨ་ཧ་མ་སྨི. ནི་བྦཱ་ན་ས་པྤཱ་ཡནྟི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་པྤཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ. ན་ནུ ཙ མ་གྒ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ས་བྦ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ སུ་ཀྑཱ་པི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་མཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི. པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིནྟི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷ་མྤི པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ. ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིནྟི ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛིཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ག་ཧ་ཎ་སྶ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི.

ས་ནྟི་ཝ་ར་པ་དནྟི ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ ས་ནྟཾ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་དཾ. ཚ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ.

‘‘ཡ་ཏྠ ཨཱ་པོ ཙ པ་ཐ་ཝཱི, ཏེ་ཛོ ཝཱ་ཡོ ན གཱ་དྷ་ཏི;

ཨ་ཏོ ས་རཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཏྠ ཝ་ཊྚཾ ན ཝ་ཏྟ་ཏི;

ཨེ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༧) –

ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ.

‘‘ཀ་ཏྠ ཨཱ་པོ ཙ པ་ཐ་ཝཱི, ཏེ་ཛོ ཝཱ་ཡོ ན གཱ་དྷ་ཏི;

ཀ་ཏྠ དཱི་གྷ་ཉྩ ར་སྶ་ཉྩ, ཨ་ཎུཾ ཐཱུ་ལཾ སུ་བྷཱ་སུ་བྷཾ;

ཀ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༡.༤༩༨);

ཏ་ཏྲ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི –

‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ན་ནྟཾ ས་བྦ་ཏོ པ་བྷ’’ནྟི –

ཨེ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཚ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ད་སྶི་ཏཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མོ་ཀྑོཏི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.

པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

པ་ཉྩ་ཏྟ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.