༢. སེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི སེ་ལ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རཱ་པེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི པོ་ཏ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་སེ་ཧཱིཏི ཨ་ཌྜྷེ་ན ཏེ་ལ༹་སེ་ཧི, དྭཱ་ད་ས་ཧི ས་ཏེ་ཧི པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ པ་ན སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ས་བྦེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ. ཀེ་ཎི་ཡོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, ཛ་ཊི་ལོཏི ཏཱ་པ་སོ. སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ, དྷ་ན་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ར་ཉྙོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི ཝ་ཎི་ཛྫཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ནི་སྶ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ, ཨ་སྶ་མེ་པི ཙ་སྶ ཨེ་ཀོ ཏཱ་ལ་རུ་ཀྑོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀཾ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཏཱ་ལ་ཕ་ལཾ མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སོ དི་ཝཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏི, ཛ་ཊཱ ཙ བ་ནྡྷ་ཏི, ར་ཏྟིཾ ཀཱ་མ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི པཱ་ན་ཀཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀེ་ཎི་ཡོ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ལ་ཛྫཱ་ཡ་མཱ་ནོ – ‘‘ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ ཝི་ར་ཏཱ་ན་མྤི པཱ་ན་ཀཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སུ་ས་ངྑ་ཏ་བ་ད་ར་པཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ཛ་ས་ཏེ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙ་སྶ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡ་སྶ ཛ་ཊི་ལ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཧ་རཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠) པཱ་ལི༹་ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ་ཡེ་ཝ.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཀ་སྨཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི? ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏཾ, ན་ཏྠི བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་སཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི དི་སྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སྶ་ཏི, སྭེ་ཝ སེ་ལོ ཏཱི་ཧི པུ་རི་ས་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཁོ པ་ན ན་ཝ་ཀེ ཨ་ཉྙ་ཏོ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུཾ, ཨི་མེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ པེ་སེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུཾ. ཨ་ཐཱ་པི ས་བྦེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མི, བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རོ ན་པྤ་ཧོ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་སྶ་ནྟི – ‘‘ཙི་ར་སྶཱ་པི ཀེ་ཎི་ཡོ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི, ས་ཡ་མྤི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཊི་ཀྑེ་པེ པ་ན ཀ་ཏེ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ‘ཏྭ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་པི ནི་མ་ནྟེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ནི་མ་ནྟེ་སྶ་ཏི, ཏེ ཏེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཧུ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་དྡྷཱ ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ, བྷོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ དཱི་པེ་ཏི, – ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཀིཾ ཛཱ་ཏཾ ཡ་དི ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་མྤི དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མི ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤཱི’’ཏི.
ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཊི་ཀནྟི ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ. མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹ནྟི དུ་སྶ་མ་ཎྜ་པཾ.
༣༩༧. ཨཱ་ཝཱ་ཧོཏི ཀ་ཉྙཱ་ག་ཧ་ཎཾ. ཝི་ཝཱ་ཧོཏི ཀ་ཉྙཱ་དཱ་ནཾ. སོ མེ ནི་མ་ནྟི་ཏོཏི སོ མ་ཡཱ ནི་མ་ནྟི་ཏོ. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་རི་པ་ཀྐོ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ བུ་དྡྷ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་མ་ཏེ་ནེ་ཝཱ་བྷི་སི་ཏྟོ པ་སཱ་དཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ བུ་དྡྷོ་ཏི, བྷོ ཀེ་ཎི་ཡ, ཝ་དེ་སཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཀེ་ཎི་ཡོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ བུ་དྡྷོ་ཏི, བྷོ སེ་ལ, ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ནཾ པུ་ན་པི ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི, ཨི་ཏ་རོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
༣༩༨. ཨ་ཐ་སྶ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི་པི བུ་དྡྷ་ས་དྡ་སྶེ་ཝ དུ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤ་སྶ་ཏོ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི. ཨེ་ཏཾ ‘‘གྷོ་སོ་པི ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཧོ་སི. ནཱི་ལ་ཝ་ན་རཱ་ཛཱིཏི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་རུ་ཀྑ་པ་ནྟི. པ་དེ པ་དནྟི པ་ད་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དཾ. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ཧི ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ཝཱ པཱ་དེ ནི་ཀྑི་པ་མཱ་ནེ ས་དྡོ ཨུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སཱི་ཧཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙ་རཱཏི ག་ཎ་ཝཱ་སཱི སཱི་ཧོ སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙ་རོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཙ་ར་སཱི་ཧེ་ན ཨོ་པ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. མཱ མེ བྷོ་ནྟོཏི ཨཱ་ཙཱ་རཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཀ་ཐཱ་ཝཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་མ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རེ ཀ་ཐཾ པ་ཝེ་སེ་སྶ་ཐ, ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི མ་ཡ྄ཧཾ ག་ར་ཧཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ པ་སྶི་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི. ནོ ཙ ཁོ ནཾ ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ཝི་པ་སྶཱི་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཏྠེ་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ ས་ཏྟ མཱ་སཱ་ནི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི. ཨེ་ཝཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་རཱི་ར་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་པི བུ་དྡྷཱ ན ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ནོ ཙ ཁོ ནཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༣༩༩. པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ཡོཏི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཧཱི་ན་ངྒ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་རཱི་རོ. སུ་རུ་ཙཱིཏི སུ་ནྡ་ར་ས་རཱི་ར་པྤ་བྷོ. སུ་ཛཱ་ཏོཏི ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ སུ་ནི་བྦ་ཏྟོ. ཙཱ་རུ་ད་སྶ་ནོཏི སུ་ཙི་ར་མྤི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཏྟི་ཛ་ན་ཀོ མ་ནོ་ཧ་ར་ད་སྶ་ནོ. སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ས་དི་ས་ཝ་ཎྞོ. སུ་སུ་ཀྐ་དཱ་ཋོཏི སུ་ཊྛུ སུ་ཀྐ་དཱ་ཋོ. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རེ་ན ནི་ག་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐོ་མེ་ནྟོ པ་ས་ནྣ་ནེ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་པ་སཱ་ད་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ས་ནྣ་ནེ་ཏྟོ, པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ས་དི་ས་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ སུ་མུ་ཁོ, ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ བྲ་ཧཱ, བྲ་ཧྨུ་ཛུ་ག་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཛུ, ཛུ་ཏི་མ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཏཱ་པ་ཝཱ. ཡ་མྤི ཙེ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མ་ཎ་ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཐོ་མ་ཡ་ཏཱ པུ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་དི་སོ ཧི ཨེ་ཝཾ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་ཏྟ་མ་ཝ་ཎྞཱི་ནོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ. ར་ཐེ་ས་བྷོཏི ཨུ་ཏྟ་མ་སཱ་ར་ཐི. ཛ་མྦུ་ས་ཎྜ་སྶཱཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ. པཱ་ཀ་ཊེ་ན ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཨི་སྶ་རོ ཧོ་ཏི.
ཁ་ཏྟི་ཡཱཏི ཛཱ་ཏི་ཁ་ཏྟི་ཡཱ. བྷོ་གཱིཏི བྷོ་གི་ཡཱ. རཱ་ཛཱ་ནོཏི ཡེ ཀེ་ཙི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟཱ. རཱ་ཛཱ་བྷི་རཱ་ཛཱཏི རཱ་ཛཱུ་ནཾ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོ, ཨ་དྷི་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ནུ་ཛི་ནྡོཏི མ་ནུ་སྶཱ་དྷི་པ་ཏི པ་ར་མི་སྶ་རོ ཧུ་ཏྭཱ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཡེ ཏེ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ ས་ཀ་ཝ་ཎྞེ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མཾ སེ་ལ་སྶ མ་ནོ་ར་ཐཾ པཱུ་རེ་ནྟོ རཱ་ཛཱ་ཧ་མ་སྨཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡཾ མཾ ཏྭཾ སེ་ལ ‘‘རཱ་ཛཱ ཨ་ར་ཧ་སི བྷ་ཝི་ཏུ’’ནྟི ཡཱ་ཙ་སི, ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཧོ་ཏི རཱ་ཛཱ་ཧ་མ་སྨི. ས་ཏི ཙ རཱ་ཛ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙོ རཱ་ཛཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཧུ་ཏྭཱ་པི ཙ་ཏུ་དཱི་པ་པ་རི་ཡ་ནྟ་མ་ཏྟཾ ཝཱ, ནཱ་ཧ་མེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཝི་ས་ཡོ, ཨ་ཧ་ཉྷི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ བྷ་ཝ་གྒ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཙི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་པ་ད་དྭི་པ་དཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་ཏྟཱ, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨ་གྒོ. ན ཧི མེ ཀོ་ཙི སཱི་ལེ་ན ཝཱ…པེ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཊི་བྷཱ་གོ ཨ་ཏྠི, སྭཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་མི. ཨི་དཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ, ཨི་དཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐཾ, ཨི་དཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨེ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་མེ་ཝ ཝཱ. ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཡཾ ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏི ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ…པེ… ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ལོ་ཀ་སྨི་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ སེ་ལོ པུ་ན ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་སཱིཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀོ ནུ སེ་ནཱ་པ་ཏཱིཏི ར་ཉྙོ བྷོ་ཏོ དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཏྟ་ཀོ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཀོ ནཱུ་ཏི པུ་ཙྪི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པུ་ཉྫོ ཝི་ཡ སི་རི་ཡཱ སོ་བྷ་མཱ་ནོ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཧེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏོ་ཏི ཏ་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏོ དུ་སྶཱི་ལོ, སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཛཱ་ཏོ ནཱ་མ པི་ཏ་རཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ, ཏཱ་དི་སོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ན ཨེ་ཀོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏོ་ཝ པུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀོ ནུ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི’’ཏི པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཡཾ སེ་ལོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི, ཏ་ཏྲ ནཾ ནི་ཀྐ་ངྑཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ནཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་པི་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བུ་དྡྷོ’’ཏི ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻནྟི ཝི་ཛྫཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི ཙ. བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ན ཕ་ལ་སི་དྡྷི་ཏོ ཏེ་སཾ ཕ་ལཱ་ནི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ་ནི་པི ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཨི་ད་མྤེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཕ་ལ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ་སྨཱི’’ཏི ཡུ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ནཱ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཏྠཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ན་ཡ་སྶཱུཏི གཱ་ཐ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོཏི རཱ་གཱ་དི་ས་ལླ་ཀ་ནྟ་ནོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རོཏི ཡ་ཐཱ བཱ་ཧི་ར་ཝེ་ཛྫེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏ་རོ་གོ ཨི་མ་སྨི་ཉྙེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀུ་པྤ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ. མ་ཡཱ ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏ་སྶ པ་ན རོ་ག་སྶ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོཏི སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཏི་ཏུ་ལོཏི ཏུ་ལཾ ཨ་ཏཱི་ཏོ, ནི་རུ་པ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནོཏི ཀཱ་མཱ ཏེ པ་ཋ་མཱ སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ མཱ་ར་སེ་ནཱ་ཡ པ་མ་དྡ་ནོ. ས་བྦཱ་མི་ཏྟེཏི ཁ་ནྡྷ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཙྩུ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ. ཝ་སཱི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡོཏི ཀུ་ཏོ་ཙི ཨ་བྷ་ཡོ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སེ་ལོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་པ་སཱ་དོ པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ བྷོ་ནྟོཏི གཱ་ཐ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་དི་ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ ཏེ་པི མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་ཉྩེ རུ་ཙྩ་ཏི, བྷོ་ཏོཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ སེ་ལོ ཏེ་སུ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ་སུ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཏེ ཙ ད་སྶེ་ནྟོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ སེ་ལོ ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ པུ་རི་ས་ས་ཏཱ་ནཾ ག་ཎ་སེ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ པ་ཙྪི་མེ བྷ་ཝེ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་ཉྩ ཏེ་སཾ ཀ་མྨཾ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཀཱ་ཡ པ་རི་པ་ཀྐཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ. ཨ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་ལ་ནྟ་རཾ པ་ཏྟ་བྦ་ཕ་ལཾ. ཡ་ཏྠ ཨ་མོ་གྷཱཏི ཡ་སྨིཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་པཱུ་ར་ཎེ་ན སི་ཀྑ་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་མོ་གྷཱ ཧོ་ཏི, ས་ཕ་ལཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏེ ས་བྦེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ སུ་ཝི་ནཱི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཝ་མི་མཾ ཏེ་སཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ སེ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༠༠. ཨི་མཱ་ཧཱིཏི ཨི་མཱ་ཧི ཀེ་ཎི་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙ་རི་ཡཾ ཝི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཡ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་མུ་ཁཱ ཡ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་སེ་ཊྛཱ ཨ་གྒི་ཛུ་ཧ་ན་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་དེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟེ་ཧི པ་ཋ་མཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ, སཱ་ཝི་ཏྟཱི, ‘‘ཚ་ནྡ་སོ མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་ཏོ རཱ་ཛཱ ‘‘མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ན་དཱི་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཏོ པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ཏོ ཙ སཱ་ག་རོ ‘‘མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཙ་ནྡ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཛྫ ཀ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་ཛྫ རོ་ཧི་ཎཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ སོ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ཙ་ནྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་པ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཙྩོ ‘‘ཏ་པ་ཏཾ མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ ས་ངྒྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པུ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ, ས་ངྒྷོ ཨེ་ཝ ཡ་ཛ་ཏཾ མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ས་ངྒྷོ པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཡཾ ཏཾ ས་ར་ཎནྟི ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མཱ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ མ་ཡཾ ཨི་ཏོ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ཏཾ ས་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏ་ཝ སཱ་ས་ནེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་ན ད་མ་ཐེ་ན ད་ནྟཱ་མྷཱ, ཨ་ཧོ ཏེ ས་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི.
ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཐོ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཝ་ནྡ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ བྷི་ཀྑ་ཝོ ཏི་ས་ཏཱ ཨི་མེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.