༡༠. ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཉྩ་ལི་ཀ་པྤེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ གཱ་མེ. ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣཱཏི ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ས་ནྣཱ. སཱ ཀི་ར སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་གོ་ཏྟ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པུ་བྦེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་མཾ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ གྷ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ – ‘‘ན་ཡི་དཱ་ནི ཏྭཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ལ་དྡྷི་ཀོ, ཨེ་ཀཱ་ཧ་མྤི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ན ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ནི་པྤཱི་ལེ༹་ནྟི. སོ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཙེ, བྷོ་ཏི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མུ་ཁཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཾ ད་དེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏུ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ རུ་ཙྩ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནེ དེ་ཧི, ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་པྤོ་ད་ཀཾ པཱ་ཡཱ་སཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ གྷ་ར་ཉྩ སུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི མ་ཧཱ་སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཊ་ཙྪུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་ས་ནྟཱི དུ་སྶ་ཀ་ཎྞ་ཀེ པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་རི་ཝི་སཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྙ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་སཱ ས་ཏྠཱ་ར་མེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་དཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀོ ཨེ་ས ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ཧཱ་ཡོ, ནཱ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀུ་པི་ཏཱ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ – ‘‘ན་ནུ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཝ་ཙཾ ‘ཨ་ཛྫེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མུ་ཁཾ ར་ཀྑེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཏེ ཁཱི་ར་ཉྩ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ ནཱ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀོ་པ་ཝ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ – ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ནཱ་ཡཾ ཝ་ས་ལཱི ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྶ མུ་ཎྜ་ཀ་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཏྱཱ་ཧཾ ཝ་ས་ལི ཏ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ག་ནྟྭཱ ཝི་ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཁྭཱ་ཧཾ ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པ་སྶཱ་མི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ…པེ… ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ –
‘‘ཀིཾ་སུ ཚེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཀིཾ་སུ ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི;
ཀི་སྶ་སྶུ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ, ཝ་དྷཾ རོ་ཙེ་སི གོ་ཏ་མཱ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༨༧) –
པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཀོ་དྷཾ ཚེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཀོ་དྷཾ ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི;
ཀོ་དྷ་སྶ ཝི་ས་མཱུ་ལ་སྶ, མ་དྷུ་ར་གྒ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ;
ཝ་དྷཾ ཨ་རི་ཡཱ པ་སཾ་ས་ནྟི, ཏ་ཉྷི ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༨༧) –
པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ནཱ་མ ‘‘བྷཱ་ཏཱ མེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ནཱི་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨ་པ་རོ ཏ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛོ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ནཱ་མ. སོ་པི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨ་པ་རོ ཏ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛོ པི་ངྒ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ནཱ་མ. སོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ས་ངྒཱ་ར་ཝོ མཱ་ཎ་ཝོཏི ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ས་བྦ་ཀ་ནི་ཊྛོ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟ་གྒེ ནི་སི་ནྣོ. ཨ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཝ. པ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ཝཱཏི ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ. སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཎནྟི སཱི་ལ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ཉྩ ན ཛཱ་ནཱ་སི.
༤༧༤. དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏེ ཨི་མ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝོ་སི་ཏ་ཝོ་སཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་ར་མཱི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ མ་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱ ཛ་ན་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཀྐཱིཏི ཏ་ཀྐ་གཱ་ཧཱི. ཝཱི་མཾ་སཱིཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཀོ, པ་ཉྙཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི. ཏེ་སཱ་ཧ་མ་སྨཱིཏི ཏེ་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ.
༤༨༥. ཨ་ཊྛི་ཏ་ཝ་ཏནྟི ཨ་ཊྛི་ཏ་ཏ་པཾ, ཨ་སྶ པ་དྷཱ་ན་པ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏ་ཐཱ ས་པྤུ་རི་ས་པ་ད་སྶ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཊྛི་ཏ་པ་དྷཱ་ན་ཝ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, ས་པྤུ་རི་ས་པ་དྷཱ་ན་ཝ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཨ་ཏྠི དེ་ཝཱ་ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོཏི ཨི་དཾ མཱ་ཎ་ཝོ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ པ་ཀཱ་སེ་སཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝེ ས་ནྟེ. ཏུ་ཙྪཾ མུ་སཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐཱ ཨ་ཕ་ལཱ ནི་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མཱ་ཎ་ཝོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མ. ཝི་ཉྙུ་ནཱ པུ་རི་སེ་ནཱཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ན མ་ནུ་སྶེ་ན. ཏྭཾ པ་ན ཨ་ཝི་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨུ་ཙྩེ་ན ས་མྨ་ཏནྟི ཨུ་ཙྩེ་ན ས་དྡེ་ན ས་མྨ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨ་དྷི་དེ་ཝཱཏི སུ་སུ་དཱ་ར་ཀཱ་པི ཧི དེ་ཝཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, དེ་ཝི་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི དེ་ཝཱ པ་ན ཨ་དྷི་དེ་ཝཱ ནཱ་མ, ལོ་ཀེ དེ་ཝོ དེ་ཝཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.