༦. ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ནཾ མཱ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ དྷཱ་རེ་ཏི? ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ –
ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ མ་ནྟཱ་ཎི་ཡཱ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི པ་ཛྫ་ལིཾ་སུ, ར་ཉྙོ མ་ངྒ་ལ་ས་ཀུ་ནྟོ་པི སི་རི་ས་ཡ་ནེ ཋ་པི་ཏཱ ཨ་སི་ལ་ཊྛི་པི པ་ཛྫ་ལི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཙོ་ར་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཛཱ་ཏོ་ཏི ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ སུ་ཁ་སེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪི.
རཱ་ཛཱ ‘‘ཀུ་ཏོ, མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སུ་ཁ་སེ་ཡྻཱ? མ་ཡ྄ཧཾ མ་ངྒ་ལཱ་ཝུ་དྷཾ པ་ཛྫ་ལི, ར་ཛྫ་སྶ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི. མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡ྄ཧཾ གྷ་རེ ཀུ་མཱ་རོ ཛཱ་ཏོ, ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ, ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ་པི ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི པ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི? ཙོ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཀིཾ ཨེ་ཀ་ཙོ་ར་ཀོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ར་ཛྫ་དཱུ་ས་ཀོ ཙོ་རོ་ཏི? ཨེ་ཀ་ཙོ་ར་ཀོ དེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ར་ཉྙོ མ་ནཾ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ་རེ་ཐ ནཾ དེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙོ་ར་ཀོ ས་མཱ་ནོ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི? ཀ་རཱི་ས་ས་ཧ་སྶ་ཁེ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་སཱ་ལི་སཱི་སཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཐ ན་ནྟི. ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ས་ཡ་ནེ ཋ་པི་ཏ་མ་ངྒ་ལ་ཨ་སི་ལ་ཊྛི, ཚ་ད་ནེ ཋ་པི་ཏཱ ས་རཱ, ཀ་པྤཱ་ས་པི་ཙུ་མྷི ཋ་པི་ཏཾ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཏེ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཱ ཀི་ཉྩི ན ཧིཾ་སིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧིཾ་ས་ཀོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཾ སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཀྐ་སཱི་ལཾ པེ་ས་ཡིཾ་སུ.
སོ དྷ་མྨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སི་པྤཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རཱི པི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཧོ་སི. སེ་ས་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ – ‘‘ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡཱ་མ, ཀ་ཐཾ ནཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི? ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ནྟ་ཡ་ནྟཱ – ‘‘ས་བྦེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ དུ་པྤ་ཉྙོ་ཏི. ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ དུ་བྦ་ཏྟོ་ཏི. ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ དུ་ཛྫཱ་ཏོ་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཀི་ནྟི ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཁ་ར་མ་ནྟཾ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཡོ རཱ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཀིཾ ཏཱ་ཏཱ་ཏི? ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཨེ་ཀཱ ཀ་ཐཱ སུ་ཡྻ་ཏཱི་ཏི. ཀིཾ ཏཱ་ཏཱ་ཏི? ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ་མཱ་ཎ་ཝོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟ་རེ དུ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙཱ་མཱ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཝ་ས་ལཱ, མཱ མེ པུ་ཏྟཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་བྷི་ནྡ་ཐཱ’’ཏི ནི་ཊྛུ་བྷི. ཏ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ, ཨ་ཐ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཏ་ཡོ་པི ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སི་ནེ་ཧེ་ན ཝ་ད་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི མ་ཉྙེ ས་ནྠ་ཝོ’’ཏི པ་རི་བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘གྷཱ་ཏེ་མི ན’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ གྷཱ་ཏེ་སྶཱ་མི ‘དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏེ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ དོ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏཱི’ཏི. པུ་ན ཀོ་ཙི སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ན ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མེ ལཱ་བྷོ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ སི་པྤ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཛ་ངྒྷ་ས་ཧ་སྶཾ གྷཱ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི. ཨ་ཝ་སྶཾ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ གྷཱ་ཏེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཧི ཏཱ་ཏ ཛ་ངྒྷ་ས་ཧ་སྶཾ གྷཱ་ཏེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ ཏེ སི་པྤ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཀ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཡཾ ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཱ, ན ས་ཀྐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི. ཨ་ལ་དྡྷུ་པ་ཙཱ་རཾ སི་པྤཾ ཕ་ལཾ ན དེ་ཏི ཏཱ་ཏཱ་ཏི. སོ པ་ཉྩཱ་ཝུ་དྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊ་ཝིཾ པ་ཝི་ཊྛོ. ཨ་ཊ་ཝིཾ པ་ཝི་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨ་ཊ་ཝི་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ཨ་ཊ་ཝི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཊྛཱ་ནེ་པི ཋ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ གྷཱ་ཏེ་ཏི. ཝ་ཏྠཾ ཝཱ ཝེ་ཋ་ནཾ ཝཱ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཀོ དྭེ་ཏི ག་ཎི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ག་ཎ་ན་མྤི ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི པ་ཉྙ་ཝཱ ཨེ་ས, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ པ་ན ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ག་ཎ་ན་མྤི ན ས་ལླ་ཀྑེ་སི, ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི. ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཝི་ན་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ནཾ མཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་སི, ཏེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ་ཏི ས་ངྑཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ས་བྦཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ནི་སྶ་ཉྩཱ་ར་མ་ཀཱ་སི, དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་ནྟོ་གཱ་མ་མྤི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏི. ཏ་ཏོ ས་ཡི་ཏེ་ཡེ་ཝ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. གཱ་མོ ཨོ་ས་རི་ཏྭཱ ནི་ག་མེ ཨ་ཊྛཱ་སི, ནི་ག་མོ ན་ག་རེ. མ་ནུ་སྶཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གྷ་རཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ དཱ་ར་ཀེ ཧ་ཏྠེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘ཙོ་རོ, ཏེ དེ་ཝ, ཝི་ཛི་ཏེ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟཱ ཀ་ནྡ་ནྟི. བྷ་གྒ་ཝོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨཱ་ཧ – བྷོ་ཏི ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ ནཱ་མ ཙོ་རོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ ན ཨ་ཉྙོ, ཏ་ཝ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ་ཀུ་མཱ་རོ. ཨི་དཱ་ནི རཱ་ཛཱ ཏཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ག་ཙྪ སཱ་མི, པུ་ཏྟཾ མེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི་ཏི. ནཱ་ཧཾ བྷ་དྡེ ཨུ་སྶ་ཧཱ་མི, ཙ་ཏཱུ་སུ ཧི ཛ་ནེ་སུ ཝི་སྶཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཙོ་རོ མེ པུ་རཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡོ, སཱ་ཁཱ མེ པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡཱ, རཱ་ཛཱ མཾ པཱུ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡོ, ཨི་ཏྠཱི མེ ཝ་སཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡཱ་ཏི. མཱ་ཏུ ཧ་ད་ཡཾ པ་ན མུ་དུ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ པ་ན ག་ནྟྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ནི་ཀྑ་ནྟཱ.
ཏཾ་དི་ཝ་ས་ཉྩ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལཾ དི་སྭཱ – ‘‘མ་ཡི ག་ཏེ ཨེ་ཏ་སྶ སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ ཋི་ཏོ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ན ག་མི་སྶཱ་མི, མཱ་ཏ་རི ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་དྡྷ་ར་ཎཱི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་རི་སྶཱ་མི་སྶ ས་ངྒ་ཧ’’ནྟི པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༤༨. ས་ངྐ་རི་ཏྭཱ ས་ངྐ་རི་ཏྭཱཏི ས་ངྐེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་གྒ་ཝ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཧ་ཏྠ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཧ་ཏྠེ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ནཱ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ཨ་ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི? ཨ་ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཙོ་རོ་པི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ དུ་བྦྷོ་ཛ་ནེ་ན ཙ དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻཱ་ཡ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀི་ཏྟ་ཀཱ པ་ནཱ་ནེ་ན མ་ནུ་སྶཱ མཱ་རི་ཏཱ་ཏི? ཨེ་ཀེ་ནཱུ་ན་ས་ཧ་སྶཾ. སོ པ་ན ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཡ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ པ་སྶཱ་མི, ཏཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ག་ཎ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སི་པྤ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཊ་ཝི་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སཱིཏི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་མྨི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨོ་ར་བྷཱ་གེ ཝ་ལི་ཡོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ ས་ར་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པུ་ར་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ངྒ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཧོ་ཏི, ཙོ་རོ ཨ་ནྟེ. སོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན དྷཱ་ཝ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ངྒ་ཎ་སྶ པཱ་རི་མ་ནྟེ ཧོ་ཏི, ཙོ་རོ མ་ཛ྄ཛྷེ. སོ ‘‘ཨེ་ཏྠ ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝེ་གེ་ན དྷཱ་ཝ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ མཱ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཐ་ལཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཙོ་རོ ཀི་ལ་མི, མུ་ཁེ ཁེ་ལོ༹ སུ་སྶི, ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ’’ཏི ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི. མི་ག་མྤཱིཏི མི་གཾ ཀ་སྨཱ ག་ཎྷཱ་ཏི? ཚཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཾ. སོ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ གུ་མྦཾ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ མི་གེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཾ མི་གཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ག་ཎྷི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི. པུ་ཙྪེ་ཡྻནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ ཋི་ཏོ ནཱ་མ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཋི་ཏོ་ཝ ཨ་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་མ་ཎཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣༤༩. ནི་དྷཱ་ཡཱཏི ཡོ ཝི་ཧིཾ་ས་ན་ཏྠཾ བྷཱུ་ཏེ་སུ ད་ཎྜོ པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, ཏཾ ནི་དྷཱ་ཡ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཁ་ནྟི་ཡཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཋི་ཏོ ཨ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏུ་ཝ་མ་ཊྛི་ཏོ་སཱིཏི པཱ་ཎེ་སུ ཨ་ས་ཉྙ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི གྷཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ ཏ་ཝ མེ་ཏྟཱ ཝཱ ཁ་ནྟི ཝཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ ཝཱ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཝཾ ཨ་ཊྛི་ཏོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཋི་ཏོ་པི ནི་ར་ཡེ དྷཱ་ཝི་སྶ་སི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡེ ཝཱ དྷཱ་ཝི་སྶ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏོ ཙོ་རོ – ‘‘མ་ཧཱ ཨ་ཡཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དོ, མ་ཧ་ནྟཾ ག་ཛྫི་ཏཾ, ན ཨི་དཾ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་ཡ པུ་ཏྟ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྠ་སྶ ས་མ་ཎ་ར་ཉྙོ ཨེ་ཏཾ ག་ཛྫི་ཏཾ, དི་ཊྛོ ཝ་ཏ་མྷི མ་ཉྙེ ཏི་ཁི་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན, ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ མེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ མེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མ་ཧི་ཏོཏི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛི་ཏོ. པ་ཙྩུ་པཱ་དཱིཏི ཙི་ར་སྶཾ ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. པ་ཧཱ་ཡ པཱ་པནྟི པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ པཱ་པཾ.
ཨི་ཏྭེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ. ཨཱ་ཝུ་དྷནྟི པ་ཉྩཱ་ཝུ་དྷཾ. སོ་བྦྷེཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཚི་ནྣེ. པ་པཱ་ཏེཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཚི་ནྣེ. ན་ར་ཀེཏི ཕ་ལི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ཨི་དྷ པ་ན ཏཱི་ཧི་པི ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀི་རཱིཏི ཁི་པི ཚ་ཌྜེ་སི.
ཏ་མེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཏ་དཱ ཨ་ཝོ་ཙཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟོ ཀུ་ཧིཾ ས་ཏྠ་ཀཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཀུ་ཧིཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཀ་མྨཾ པ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་བྦེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཀ་སྶ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑུ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཙ་ར བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ས་ཧ ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ས་མ་ཎ་ལི་ངྒཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟོ ཙ, ཝཱ་སི སཱུ་ཙི ཙ བ་ནྡྷ་ནཾ;
པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན ཨ་ཊྛེ་ཏེ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཨེ་སེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ཧུ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོཏི ཨེ་ས ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི, ན ཧི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་སུཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི.
༣༥༠. པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ནཱཏི བྷ་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ཏཱ་པི་སྶ ཨ་ཊྛ་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཨ་ནྟ་རི་ཏཱ, – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ ཀ་ཏྠ ཋི་ཏོ་སི, ཀ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ་སི, ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ་སི? མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ན ཀ་ཐེ་སི ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྭཱ ཨ་པ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཏྟོ་ཝ ག་ཏཱ.
པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི ཨ་སྶ་ས་ཏེ་ཧཱིཏི ས་ཙེ ཙོ་ར་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་རཱ་ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝེ་གེ་ན པ་ལཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ལླ་ཧུ་ཀེ་ན བ་ལེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ཡེ་ན ཨཱ་རཱ་མོཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི? སོ ཀི་ར ཙོ་ར་སྶ བྷཱ་ཡ་ཏི, ཙི་ཏྟེ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ན ག་ཙྪ་ཏི, ག་ར་ཧཱ་བྷ་ཡེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མི, སོ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི ‘ཀ་སྨཱ བ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ་སཱི’ཏི. ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མི, བྷ་ག་ཝཱ ཧི མཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན་པི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. སོ ས་ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་རཱ་ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ‘ཀིཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀཾ ཙོ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ག་མ་ནེ་ནཱ’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏོ མཾ ཛ་ནོ ཨེ་ཝཾ ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཏི – ‘རཱ་ཛཱ ཙོ་རཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན པ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ’ཏི’’ ག་ར་ཧ་མོ་ཀྑཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཀུ་ཏོ པ་ན་སྶཱཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧ? ཨ་པི ནཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ག་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ. ར་ཉྙོཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ར་ཉྙོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཝ་སེ་སོ་པི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ བྷཱི་ཏོ ཕ་ལ་ཀཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁ་ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ ‘རཱ་ཛཱ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ, རཱ་ཛཱ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏོ, མ་ཡཾ པ་ན པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ མུ་ཏྟཱ’’ཏི. ན་ཏྠི ཏེ ཨི་ཏོ བྷ་ཡནྟི ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ན ཝོ་རོ་པེ་ཏི, ན་ཏྠི ཏེ ཨི་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ བྷ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་ཐཾ གོ་ཏྟོཏི? ཀ་སྨཱ པུ་ཙྪ་ཏི? པ་བྦ་ཛི་ཏཾ དཱ་རུ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནཾ ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པུ་ཙྪི. པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨུ་ད་རེ བ་དྡྷ་སཱ་ཊ་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་སི.
༣༥༡. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ཐེ་རེ་ན པ་ན ཏེ་ར་ས་པི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ལ་ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཉྷི མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེཏི ཀིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི? ‘‘ཧ་ཏྠི་མྤི དྷཱ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ར་ཉྙཱ པེ་སི་ཏ་ཧ་ཏྠཱ་ད་ཡོ སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. རཱ་ཛཱ་པི – ‘‘ཧ་ཏྠཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ནཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་སྶེ་ཧེ་ཝ, ར་ཐེ་ཧེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ བ་ཧཱུ ཧ་ཏྠཱ་ད་ཡོ པེ་སེ་སི. ཨེ་ཝཾ ག་ཏེ་སུ པ་ན ཏེ་སུ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་རེ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཨེ་ཀོ་པི ཨཱ་ཝུ་དྷཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ས་བྦེ་ཝ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་སི. ཧ་ཏྠཱི ཨ་ར་ཉྙ་ཧ་ཏྠཱི, ཨ་སྶཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཨ་སྶཱ, ར་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི.
པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱིཏི ན ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཨི་ཏྠི་ད་སྶ་ན་དི་ཝ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཝ་སི་ཀ་མྤི པ་ནེ་ས པ་ཝི་ས་ཏེ་ཝ, མ་ནུ་སྶཱ ཙ ནཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཏྟ་ས་ནྟི་པི པ་ལཱ་ཡ་ནྟི་པི དྭཱ་ར་མྤི ཐ་ཀེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ་ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝཱ པ་ཝི་ས་ནྟི, གྷ་རཾ ཝཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཐ་ཀེ་ནྟི. པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ པི་ཊྛིཾ ད་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཐེ་རོ ཨུ་ལུ༹་ངྒ་ཡཱ་གུ་མྤི ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན ཀི་ལ་མ་ཏི. བ་ཧི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ན་ག་རཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཡེ་ན དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཀཱུ་ཊ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཀཱ་རུ་ཉྙ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀེ་ན ཨཱུ་ན་མ་ནུ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ནཱ་ཧོ་སི, ག་བྦྷ་མཱུ་ལ༹ྷཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི? པ་བྦ་ཛྫཱ་བ་ལེ་ན, པ་བྦ་ཛྫཱ་བ་ལ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ.
ཏེ་ན ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ ཏེ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱཏི, ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ, ཨེ་ཏཾ ཏྭཾ མཱ ག་ཎྷི, ནེ་སཱ ཏ་ཝ ཛཱ་ཏི. གི་ཧི་ཀཱ་ལོ ཨེ་ས, གི་ཧཱི ནཱ་མ པཱ་ཎ་མྤི ཧ་ན་ནྟི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཀ་རོ་ནྟི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏེ ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏྭཾ ‘‘ཡ་ཏོ ཨ་ཧཾ, བྷ་གི་ནི, ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་ཙེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་སི, ཏེ་ན ཧི ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་དཱ་ཧཱི་ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ པུ་རི་སེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ. ཐེ་རོ ཀིཾ ཀ་རོ་སཱི་ཏི? ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ ཏེ སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ པཱི་ཋ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ. ཐེ་རོ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ – ‘‘ཡ་ཏོ ཨ་ཧཾ བྷ་གི་ནི ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི, ས་ཧ ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ མུ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ དཱ་ར་ཀོ ནི་ཀྑ་མི. མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏྠི ཨ་ཧོ་སི. ཨི་མ་ཉྩ པ་ན པ་རི་ཏྟཾ ན ཀི་ཉྩི པ་རི་སྶ་ཡཾ ན མ་དྡ་ཏི, མ་ཧཱ་པ་རི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཐེ་རེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པཱི་ཋ་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ག་བྦྷ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་མྤི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་ས་ཛྫཱ་པེ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ སུ་ཁེ་ན ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ, ཏ་སྶཱ པཱི་ཋ་ཀ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ སཱི་སེ སི་ཉྩ་ནྟི, ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་མྤི རོ་གཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི. ཡཱ་ཝ ཀ་པྤཱ ཏི་ཊྛ་ན་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀི་རེ་ཏཾ.
ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཐེ་རཾ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སཱི་ཏི? ན ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཐེ་ར་ཉྷི དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ བྷཱི་ཏཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ཏི, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀཱ་རེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀི་ར ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་ཏྠེ་རོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀཱ་རེ་སི. ན ཧི ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཐེ་ར་སྶཱ་པི ཙ ‘‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ གྷཱ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ‘‘དུ་གྒ་ཏོ་མྷི, ཁུ་དྡ་ཀ་པུ་ཏྟོ་མྷི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ མེ དེ་ཧི སཱ་མཱི་ཏི མ་ར་ཎ་བྷཱི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཙ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཝི་ཀཱ་རོ ཙ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཛཱ་ཏིཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀཱ་རེ་སི. ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༨༠) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ.
༣༥༢. ཨ་ཉྙེ་ན་པི ལེ་ཌྜུ ཁི་ཏྟོཏི ཀཱ་ཀ་སུ་ན་ཁ་སཱུ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ ས་ར་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ཁི་ཏྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ཀཱ་ཡེ པ་ཏ་ཏི. ཀི་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི? ག་ཎྛི་ཀཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཊི་མུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. བྷི་ནྣེ་ན སཱི་སེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་ཙ་མྨཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཊྛི་མ་རི་ཡཱ་དཱ བྷི་ནྣེ་ན.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ཧ. ཡ་སྶ ཁོ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་བྷཱ་ག་དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་ཉྷི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱུ་རེ་ཏི. ས་ཏྟ་སུ ཙི་ཏྟེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཾ, ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཏི་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ཀཱ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཡ་དཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་དཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི. ས་ཏི སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཐེ་ར་སྶ པ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་རེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ་ནི, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠི. ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡ་སྶ ཁོ ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ་དི་ས་སྶ ཁོ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་བྦྷཱ མུ་ཏྟོཏི དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཨ་བྦྷཱ མ་ཧི་ཀཱ དྷཱུ་མོ ར་ཛོ རཱ་ཧཱུ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི མུ་ཏྟོ ཙ་ནྡི་མཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཝཾ ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ ཙ་ནྡི་མཱ ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་མཱ་ད་ཀི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཝི་ཧ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཀུ་ས་ལེ་ན པི་དྷཱི་ཡ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ཀུ་ས་ལེ་ན པི་དྷཱི་ཡ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི. ཡུ་ཉྫ་ཏི བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེཏི བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ ཙ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཐེ་ར་སྶ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ ནཱ་མ.
དི་སཱ ཧི མེཏི ཨི་དཾ ཀི་ར ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཏྟཱ་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་སཱ ཧི མེཏི མ་མ ས་པ་ཏྟཱ. ཡེ མཾ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལེ་ན མཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཾ ཝེ་དི་ཡཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ་པི ཝེ་དི་ཡ་ཏཱུ’’ཏི, ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ དི་སཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡུ་ཉྫ་ནྟཱུཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་མ་ནེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟུ. ཡེ དྷ་མྨ་མེ་ཝཱ་ད་པ་ཡ་ནྟི ས་ནྟོཏི ཡེ ས་ནྟོ ས་པྤུ་རི་སཱ དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ད་པེ་ནྟི ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟི, ཏེ མ་ནུ་ཛཱ མ་ཡ྄ཧཾ ས་པ་ཏྟཱ བྷ་ཛ་ནྟུ སེ་ཝ་ནྟུ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཝི་རོ་དྷ་པྤ་སཾ་སཱི་ནནྟི ཨ་ཝི་རོ་དྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི མེ་ཏྟཱ, མེ་ཏྟཱ་པ་སཾ་ས་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཎ་ནྟུ དྷ་མྨཾ ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟུ. ཏ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱི་ཡ་ནྟཱུཏི ཏ་ཉྩ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་ནྟུ པཱུ་རེ་ནྟུ.
ན ཧི ཛཱ་ཏུ སོ མ་མཾ ཧིཾ་སེཏི ཡོ མ་ཡ྄ཧཾ དི་སོ, སོ མཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ན ཧིཾ་སེ་ཡྻ. ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན ཀི་ཉྩི ནནྟི ན ཀེ་ཝ་ལཾ མཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི པ་ན ཀ་ཉྩི པུ་གྒ་ལཾ མཱ ཧིཾ་ས་ནྟུ མཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟུ. པ་པྤུ་ཡྻ པ་ར་མཾ ས་ནྟིནྟི པ་ར་མཾ ས་ནྟི་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ. ར་ཀྑེ་ཡྻ ཏ་ས་ཐཱ་ཝ་རེཏི ཏ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ས་ཏ་ཎྷཱ, ཐཱ་ཝ་རཱ ནི་ཏྟ་ཎྷཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡོ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སོ ས་བྦཾ ཏ་ས་ཐཱ་ཝ་རཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ མ་ཡ྄ཧ་མྤི དི་སཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟུ, ཨེ་ཝཾ མཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ན ཧིཾ་སི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་མཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨུ་ད་ཀ་ཉྷི ན་ཡ་ནྟི ནེ་ཏྟི་ཀཱཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྟི་ཀཱཏི ཡེ མཱ་ཏི་ཀཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ན་ཡ་ནྟི. ཨུ་སུ་ཀཱ་རཱཏི ཨུ་སུ་ཀཱ་ར་ཀཱ. ན་མ་ཡ་ནྟཱིཏི ཏེ་ལ་ཀ་ཉྫི་ཀེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་ལེ༹ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ནྣ་ཏུ་ནྣ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན་མེ་ནྟཱ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ཛ་ནནྟི ཀ་ཎྜཾ. ཏ་ཉྷི ཨི་སྶཱ་སོ ཏེ་ཛཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ཏ་ཛྫེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ཛ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མ་ཡ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ནེ་ཏྟི་ཀཱ ཨུ་ཛུ་མ་གྒེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ན་ཡ་ནྟི, ཨུ་སུ་ཀཱ་རཱ ཏེ་ཛ་ནཾ, ཏ་ཙྪ་ཀཱ ཙ དཱ་རུཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ནྟི ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི.
ཏཱ་དི་ནཱཏི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ནི་བྦི་ཀཱ་རེ་ན – ‘‘པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་དཱི, ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ ཏཱ་དཱི, ཝ་ནྟཱ་ཝཱི་ཏི ཏཱ་དཱི, ཙ་ཏྟཱ་ཝཱི་ཏི ཏཱ་དཱི, ཏི་ཎྞཱ་ཝཱི་ཏི ཏཱ་དཱི, ཏ་ནྣི་དྡེ་སཱ་ཏི ཏཱ་དཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༣༨; ༡༩༢) ཨེ་ཝཾ ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟེ་ན ས་ཏྠཱ་རཱ. བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟཱིཏི བྷ་ཝ་ར་ཛྫུ, ཏ་ཎྷཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏཱ་ཡ ཧི གོ་ཎཱ ཝི་ཡ གཱི་ཝཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ, ས་ཏྟཱ ཧ་ད་ཡེ བ་དྡྷཱ ཏཾ ཏཾ བྷ་ཝཾ ནཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཕུ་ཊྛོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ནཱཏི མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ. ཡ་སྨཱ ཧི མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཏི ཝི་པ་ཙྩ་ཏི ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་ཡ ཧི ཕུ་ཊྛ་ཏྟཱ ཨེ་ས ཨ་ཎ་ཎོ ནི་ཀྐི་ལེ་སོ ཛཱ་ཏོ, ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཎ་ཎོ. བྷུ་ཉྫཱ་མཱིཏི ཙེ་ཏྠ ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་རི་བྷོ་གཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ. སོ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཊྛ་པི་ཎྜོ བྷུ་ཏྟོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༩༥). སཱི་ལ་ཝ་ཏོ པ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ. ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ. ཨི་དྷ ཀི་ལེ་ས་ཨི་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཎ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ནི་ཎོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘བྷུ་ཉྫཱ་མི བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀཱ་མ་ར་ཏི་ས་ནྠ་ཝནྟི དུ་ཝི་དྷེ་སུ་པི ཀཱ་མེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་ར་ཏི་ས་ནྠ་ཝཾ མཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐ མཱ ཀ་རི་ཏྠ. ན་ཡི་དཾ དུ་མྨ་ནྟི་ཏཾ མ་མཱཏི ཡཾ མ་ཡཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ནྟི་ཏཾ, ཏཾ མ་མ མ་ནྟི་ཏཾ ན དུ་མྨ་ནྟི་ཏཾ. སཾ་ཝི་བྷ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨ་ཧཾ ས་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཧི ཡེ དྷ་མྨཱ སཾ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཡཾ སེ་ཊྛཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཧཾ ཨུ་པ་ག་མཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ས་མྤ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སྭཱ་ག་ཏཾ ནཱ་མ ག་ཏ་ནྟི. ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་པ་ཉྙཱ. ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནནྟི ཡཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་བྦཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ. ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ཧི དེ་ས་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་སཱི་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.