༧. མ་ཧཱ་ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མོ་ར་ནི་ཝཱ་པེཏི ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མོ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ མོ་ར་ནི་ཝཱ་པོཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོཏི ཨེ་ཀ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ནཱ་མཾ. ཏ་ཐཱ ཝ་ར་དྷ་རོཏི. ཨ་ཉྙེ ཙཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་མེ ཏ་ཡོ, ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ བ་ཧཱུ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ཨ་པྤ་ས་དྡ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱིཏི ཨི་དྷ ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཝི་ནཱི་ཏོ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝི་ནཱི་ཏོ་ཏི.
༢༣༨. པུ་རི་མཱ་ནཱིཏི ཧི་ཡྻོ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པུ་རི་མཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ པུ་རི་མ་ཏ་རཱ་ནི. ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ་ཡནྟི ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་སཱ་ལཱ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྠ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཀ་ཐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི, སཱ བ་ཧཱུ་ནཾ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཀིཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀིཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ‘‘ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་སཱ་ལཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ལཱ་བྷཱཏི ཡེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ད་ཊྛུཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝཱ ནེ་སཾ སོ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱ་ནཾ ཨི་མེ ལཱ་བྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ངྒྷི་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ངྒྷི་ནོ. སྭེ་ཝ ག་ཎོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎི་ནོ. ཨཱ་ཙཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ ག་ཎ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཉཱ་ཏཱཏི པ་ཉྙཱ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ. ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་གུ་ཎེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎེ་ཧི ཙ ས་མུ་གྒ་ཏོ ཡ་སོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡ་ས་སྶི་ནོ. པཱུ་ར་ཎཱ་དཱི་ན་ཉྷི ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪོ ས་ནྟུ་ཊྛོ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་མྤི ན ནི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡ་སོ ས་མུ་གྒ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎེ་ཧི. ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱཏི ལ་དྡྷི་ཀ་རཱ. སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏཱཏི ཨི་མེ སཱ་དྷཱུ སུ་ནྡ་རཱ ས་པྤུ་རི་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ. བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶཱཏི ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཝ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝི་ནོ ཙ པ་ཎྜི་ཏ་ཛ་ན་སྶ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཏྠི་ཡཱ བཱ་ལ་ཛ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏ་ཛ་ན་སྶ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན པཱུ་ར་ཎོ ཀ་སྶ་པོ ས་ངྒྷཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ བ་ཧཱུ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཏི་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཀཱ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ས་བྦེ་པི ཏ་ཏྠ ཨོ་ས་ཊཱ་ཏི? ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ. ཏེ་ས་ཉྷི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཏེ ཙ ར་ཀྑི་སྶཱ་མ. ས་མ་ཎ་སྶ ཙ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་ས་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་བྦེ ཨོ་ས་ར་ནྟི.
༢༣༩. ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི ཝཱ་དེ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་པ་ཀྐ་ནྟཱཏི, ཨ་པ་ག་ཏཱ, ཀེ་ཙི དི་སཾ པ་ཀྐ་ནྟཱ, ཀེ་ཙི གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ, ཀེ་ཙི ཨི་མཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ. ས་ཧི་ཏཾ མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཧི་ཏཾ སི་ལི་ཊྛཾ, ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ཧི་ཏཾ ཏེཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་ཧི་ཏཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞཾ ཏེ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟནྟི ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ན སུ་པྤ་གུ་ཎཾ, ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ན ཀི་ཉྩི ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་རོ་པི་ཏོ ཏེ ཝཱ་དོཏི མ་ཡཱ ཏ་ཝ ཝཱ་དེ དོ་སོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཙ་ར ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ཡཱཏི དོ་ས་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཙ་ར ཝི་ཙ་ར, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ སི་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི ཝཱ ས་ཙེ པ་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ཐ ས་ཡཾ པ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི. དྷ་མྨ་ཀྐོ་སེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཀྐོ་སེ་ན.
༢༤༠. ཏཾ ནོ སོ་སྶཱ་མཱཏི ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མ. ཁུ་དྡ་མ་དྷུནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏཾ ད་ཎྜ་ཀ་མ་དྷུཾ. ཨ་ནེ་ལ་ཀནྟི ནི་དྡོ་སཾ ཨ་པ་ག་ཏ་མ་ཙྪི་ཀ་ཎྜ་ཀཾ. པཱི་ལེ༹་ཡྻཱཏི ད་དེ་ཡྻ. པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ན་རཱུ་པོཏི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནུ ཁོ ནོ བྷོ་ཛ་ནཾ ད་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཛ་ན་ཧ་ཏྠོ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཨ་སྶ. ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ.
༢༤༡. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱཏི ལཱ་མ་ཀ་ལཱ་མ་ཀེ་ན. པ་ཝི་ཝི་ཏྟོཏི ཨི་དཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏཱི་ཧི ཝི་ཝེ་ཀེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཝ.
༢༤༢. ཀོ་ས་ཀཱ་ཧཱ་རཱ་པཱིཏི དཱ་ན་པ་ཏཱི་ནཾ གྷ་རེ ཨ་གྒ་བྷི་ཀྑཱ་ཋ་པ་ན་ཏྠཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་རཱ་ཝཱ ཧོ་ནྟི, དཱ་ན་པ་ཏི་ནོ ཨ་གྒ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, པ་བྦ་ཛི་ཏེ ས་མྤ་ཏྟེ ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཏ་སྶ དེ་ནྟི. ཏཾ ས་རཱ་ཝ་ཀཾ ཀོ་ས་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡེ ཙ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀོ་ས་ཀེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟི, ཏེ ཀོ་ས་ཀཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི. བེ་ལུ་ཝཱ་ཧཱ་རཱཏི བེ་ལུ་ཝ་མ་ཏྟ་བྷ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཱ. ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀནྟི ཨོ་ཊྛ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ལེ་ཁཱ་ས་མཾ. ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་དྷ་མྨེ་ན. ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ན་པྤཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཨ་པྤཱ་ཧཱ་རོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཏ་ཡོ མཱ་སེ པ་ཏྠོ་ད་ནེ་ནེ་ཝ ཡཱ་པེ་སི པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཏ་ཡོ མཱ་སེ བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལེ་ཧེ་ཝ ཡཱ་པེ་སི. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་པྤཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སིཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་དི ཏེ ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ན ས་ཀྐ་རེ་ཡྻུཾ, མ་ཡཱ ཧི ཏེ ཝི་སེ་ས་ཏ་རཱ. ཨ་ཉྙོ ཙེ་ཝ པ་ན དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠི, ཡེ་ན མཾ ཏེ ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱཏི ས་མཱ་དི་ནྣ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཱ. ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱཏི ས་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ལཱུ་ཁཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ. ན་ནྟ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ནྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜཱ་ནི, ཡ་དི ཧི ནེ་སཾ ཨ་ནྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱཏི ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཐི་ར་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ལཱ་བུ་ལོ་མ་སཱ་ནཱིཏི ཨ་ལཱ་བུ་ལོ་མ་ས་དི་ས་སུ་ཏྟཱ་ནི སུ་ཁུ་མཱ་ནཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ས་ཏྠཱ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཏི་མུ་ཏྟ་ཀ་སུ་སཱ་ན་ཏོ ཧི་སྶ པུ་ཎྞ་དཱ་སི་ཡཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཏ་སཱ་ཎ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཀ་མྤི. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཎྷིཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ངྒཱ. ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ནོཏི ལོ་ལུ་པྤ་ཙཱ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རཱ. ཨུ་ཉྪཱ་ས་ཀེ ཝ་ཏེ ར་ཏཱཏི ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཏེ ར་ཏཱ, ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་གྷ་ར་དྭཱ་ར་ཊྛཱ་ཡི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་བ་ར་མི་སྶ་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རནྟི བྲ་ཧྨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟེ ཨུ་མྨཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ, ཨི་དྷ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ས་ཏྠཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པ་ན ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ན སཱ་ད་ཡིཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི.
རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀཱཏི ཚ་ནྣཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ངྒཱ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀཱཏི ཚ་ནྣ་ཉྩ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀ་ངྒཱ. ཨ་ཊྛ་མཱ་སེཏི ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷི་ཀེ མཱ་སེ. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ པ་ན ཙཱི་ཝ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ ཚ་ནྣཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ས་ཏྠཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ པ་ན་སྶ ཚ་བྦ་སྶི་ཀ་མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནེ་ན ཙ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ་ན ཙ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཚ་ནྣཾ ན པཱ་ཝི་སིཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱཏི གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཱ. ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ས་ར་ནྟཱིཏི ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ, བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་ན ཝ་ས་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ས་ཏྠཱ ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླི་ཡི་ཏུ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༡༦༢; ༥༦༥) ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ས་ལླི་ཡིཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི. མ་མཾ སཱ་ཝ་ཀཱཏི མཾ སཱ་ཝ་ཀཱ.
༢༤༤. ས་ནི་དཱ་ནནྟི ས་པྤ་ཙྩ་ཡཾ. ཀིཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ན དེ་སེ་ཏཱི་ཏི. ནོ ན དེ་སེ་ཏི, ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ པ་ན ཏཾ དེ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏི, ནོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི. ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི པུ་རི་མ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ.
༢༤༥. ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ་ད་པ་ཐནྟི ཨ་ཛྫ ཋ་པེ་ཏྭཱ སྭེ ཝཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ ཝཱ མཱ་སེ ཝཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཝཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་མ་ན་ཝཱ་ད་པ་ཐཾ. ན ད་ཀྑ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ས་ཙྩ་ཀོ ནི་ག་ཎྛོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟོ ན ཨ་དྡ་ས, ཨེ་ཝཾ ན ད་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཡྻུནྟི མ་མ ཀ་ཐཱ་ཝཱ་རཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡཱིཏི, ཨུ་དཱ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཨ་མྦ་ཊྛ་སོ་ཎ་ད་ཎྜ་ཀཱུ་ཊ་ད་ནྟ་ས་ཙྩ་ཀ་ནི་ག་ཎྛཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་དེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་པི – ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨེ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀོ་པི ཨུ་པ་མཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་དེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ན པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མི. མ་མ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སཱ་ཝ་ཀཱ མ་མ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི.
༢༤༦. ཏེ་སཱ་ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་མཱིཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་མི ས་མྤཱ་དེ་མི པ་རི་པཱུ་རེ་མི, ཨ་ཉྙཾ པུ་ཊྛོ ཨ་ཉྙཾ ན བྱཱ་ཀ་རོ་མི, ཨ་མྦཾ པུ་ཊྛོ ལ་བུ་ཛཾ ཝི་ཡ ལ་བུ་ཛཾ ཝཱ པུ་ཊྛོ ཨ་མྦཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ བུ་དྡྷ་སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཾ, ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ‘‘ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཉྙཱ, ‘‘ཡེ་ན དུ་ཀྑེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཙྩ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ས་ཙྩ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཾ བྷ་ཛ་ཏི.
༢༤༧. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ པུ་ན ཙ་པ་རཾ ཨུ་དཱ་ཡཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་མཱི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ.
ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེཏི ཨུ་པཱ་ཡ་པ་དྷཱ་ནེ. ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏཱིཏི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱིཏི ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱིཏི ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི. པ་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཨུ་པཱ་ཡ་པ་དྷཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ – ‘‘ཡཱ ཋི་ཏི, སོ ཨ་ས་མྨོ་སོ…པེ… ཡཾ ཝེ་པུ་ལླཾ, སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༤༠༦) ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མཾ པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་མེ་ཧི པ་ན ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་ཧི ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ? ཀ་སྶ་པ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཀ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་ཏྠ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ་ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ་ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ མེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ་ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ མེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུ་ནྟི ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༤༥).
ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙེ་ཝ མ་གྒོ ཙ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཀུ་ས་ལཱ ནཱ་མ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ. མ་གྒོ པ་ན ས་ཀིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སོ ཧི ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ ད་ཏྭཱ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. པུ་རི་མ་སྨི་མྤི ཝཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ན ཡུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་མི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་རོ ‘‘མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཉྩ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནཱ བྷ་ཎྜ་གཱ་ཧ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཛ་ན་པ་ད་ཏོ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཝེ་ཎཾ པཱ་ཝི་སི. སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་མཱ་ནེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན ནི་ཀྑ་མི. ཀ་སྨཱ? ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྷི ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ མ་ཧ་ནྟཾ གཱ་ར་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སཱ་ཡ་མཱ་ས་བྷུ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་མྤི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. སཱ་མ་ཎེ་རོ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཐེ་རོ ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀོ ནི་ཀྑ་མི. ཐེ་རོ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ཨཱ་རུ་ཧི. སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི ཨ་ནུ་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ.
མ་ཧཱ་ཐེ་རོ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཝ་ནྡ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ པུ་པྥཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ པཱུ་ཛཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཐེ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ སི་ར་སི ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཀ་དཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ན་ཀཱ་ལེ, བྷ་ནྟེ. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ས་ནྣཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྠ ཀིཾ ནུ ཁོ པུ་པྥཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི? ཨཱ་མ སཱ་མ་ཎེ་ར ཨི་མ་སྨིཾ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ནི་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ས་དི་སཾ མ་ཧཱ་ཐཱུ་པཾ པུ་པྥཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀོ ན པཱུ་ཛེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ, ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣ་པུ་པྥཱ་ནི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ད་ཀྑི་ཎ་མུ་ཁ་ཏོ པ་ཙྪི་མཾ མུ་ཁཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་པྥ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པཱུ་ཛེ་ཐ, བྷ་ནྟེ,’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ཏི་མ་ནྡཱ་ནི ནོ སཱ་མ་ཎེ་ར པུ་པྥཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཐཱ་ཏི.
ཐེ་རོ པ་ཙྪི་མ་མུ་ཁ་ནི་སྶི་ཏེ་ན སོ་པཱ་ཎེ་ན ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཀུ་ཙྪི་ཝེ་དི་ཀཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ པུ་པྥ་པཱུ་ཛཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཝེ་དི་ཀཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི པ་ཏི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛ་ཎྞུ་པ་མཱ་ཎེ་ན ཨོ་དྷི་ནཱ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཀ་པ་ནྟིཾ པཱུ་ཛེ་སི. སཱ་པི པ་རི་པཱུ་རི. པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཝི་ཀི་ར་ནྟོ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་བྦཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ པ་རི་པཱུ་རི. ཏ་སྨིཾ པ་རི་པུ་ཎྞེ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར པུ་པྥཱ་ནི ན ཁཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི. ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་སི, ཏ་དཱ པུ་པྥཱ་ནི ཁཱི་ཎཱ་ནི. པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ ཧ་ཏྠི་པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙེ་ཏི་ཡཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཡཱ་ཝ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ སཱ་མ་ཎེ་རོ, ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨི་མཾ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏུ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ‘‘ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་མཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར ཏྭཾ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ན ཨི་དྡྷིཾ ནཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཎ་པེ་ས་ཀཱ་རི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ་ན མ་དྡི་ཏ་ཀ་ཉྫི་ཡཾ པི་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི. ད་ཧ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནཱ་མེ་ས དོ་སོ་ཡཾ, སོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཀ་ཐཱ་ཡཾ སཾ་ཝི་ཛྫི་ཏྭཱ – ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ན ཡཱ་ཙི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཀིཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཏཾ པ་ན ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཐེ་རོ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཉྩ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀུ་ཊེ་ལི༹་ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཀ་ཏ་རཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཐ, བྷ་ནྟེ,’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཨི་དཱ་ནི མེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ གཱ་མ་དྭཱ་རཾ པ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཙ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི. ཐེ་རོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི – ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར མཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནི་དྡྷི ནཱ་མ ཙ་ལཱ ཨ་ནི་བ་དྡྷཱ, ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི, ས་ནྟཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཧཱི་ནཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ས་ནྠ་མྦྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ‘‘ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ’’ཏི སོ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཐེ་རོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་མྨུ་བི་ནྡུ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནཱ་མ ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟེ་པི ཐེ་རེ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀཱ པེ་ས་ཀཱ་ར་དྷཱི་ཏཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏཱ ཀ་མྨ་བི་ནྡུ་གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་སྶ་རཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ གཱ་ཡ་མཱ་ནཱ པུ་པྥཱ་ནི བྷ་ཉྫ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་དུ་མ་སྶ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ན སི་ལེ་སི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་ཎ་མ་ཙྪི་ཀཱ ཝི་ཡ ཏ་སྶཱ གཱི་ཏ་ས་དྡེ བ་ཛ྄ཛྷི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ཨི་དྡྷི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ, ཚི་ནྣ་པ་ཀྑ་ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ས་ནྟ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ལེ་ན པ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ཨ་པ་ཏི་ཏྭཱ སི་མྦ་ལི་ཏཱུ་ལཾ ཝི་ཡ པ་ཏ་མཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་དུ་མ་ས་ར་ཏཱི་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི. མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘པ་གེ་ཝེ་ཏཾ མ་ཡཱ དི་ཊྛཾ, ནི་ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ན ནི་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི.
སཱ་མ་ཎེ་རོ ག་ནྟྭཱ པ་དུ་མ་ས་ར་ཏཱི་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི ཏ་སྶཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ. སཱ་པི སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་ཉྩ པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏ་ཉྩ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ས མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་ཀྐ་མ སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ པ་ཊི་ཀྐ་མི. ཨི་ཏ་རཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ,’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སཱ བ་ཧཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སེ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ་པི ཏ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ པ་རི་ཧཱི་ནོ, ན དཱ་ནི ཡུ་ཏྟཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུ’’ནྟི ཨི་དྷེ་ཝ ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨོ་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ ཨ་མྷེ ཨུ་ཙྩ་ཀུ་ལཱ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་སི, མ་ཡཾ པེ་ས་ཀཱ་རཱ. ས་ཀྑི་སྶ་སི པེ་ས་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ གི་ཧི་བྷཱུ་ཏོ ནཱ་མ པེ་ས་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཝཱ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ སཱ་ཊ་ཀ་མ་ཏྟེ་ན ལོ་བྷཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. པེ་ས་ཀཱ་རོ ཨུ་ད་རེ བ་དྡྷ་སཱ་ཊ་ཀཾ ད་ཏྭཱ གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཱ་སི.
སོ པེ་ས་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པེ་ས་ཀཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་ལཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨི་ཏྠི་ཡོ པཱ་ཏོ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ, ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ན ཏཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. སོ ཨི་ཏ་རེ་སུ ཀ་མྨཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནེ་སུ ཏ་ས་རཾ ཝ་ཊྚེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. སཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཏ་ཛྫེ་སི. མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཙ ནཱ་མ ཨ་པི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ དཱ་སཾ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཉྙེ་སཾ གྷ་རེ དཱ་རུ་པ་ཎྞ་ལོ་ཎཱ་དཱི་ནི ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ནི, བཱ་ཧི་ར་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀཱ པེ་ས་ན་ཏ་ཀཱ་ར་ཀཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ, ཏྭ་མྤི མ་ཡ྄ཧཾ གྷ་རེ ཨི་དཾ ཨ་ཏྠི ཨི་དཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་སི. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་སི, བྷུ་ཉྫ, ནོ ཙེ ཨི་ཙྪ་སི, མཱ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི. སོ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨུ་སྶཱུ་རེ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་སི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ་པི མཾ གྷ་ཊྚེ་སཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཧ་ར་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ ཏ་ས་ར་ད་ཎྜ་ཀཾ ཏ་ས་ར་ཏོ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཁི་པི. སཱ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨཱི་ས་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི. ཏ་ས་ར་ད་ཎྜ་ཀ་སྶ ཙ ཀོ་ཊི ནཱ་མ ཏི་ཁི་ཎཱ ཧོ་ཏི, སཱ ཏ་སྶཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀྑི་ཀོ་ཊི་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཝེ་གེ་ན ཨ་ཀྑིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ལོ་ཧི་ཏཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི. སོ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི – ‘‘ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཎ་པེ་ས་ཀཱ་རི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི མ་དྡི་ཏ་ཀ་ཉྫི་ཡཾ པི་ཝི་སྶ་སཱི’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨི་དཾ ཐེ་རེ་ན དི་ཊྛཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧོ དཱི་གྷ་ད་སྶཱི ཨ་ཡྻོ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་དྡེ་ན རོ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙེ – ‘‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མཱ རོ་དི, ཨ་ཀྑི ནཱ་མ བྷི་ནྣཾ ན ས་ཀྐཱ རོ་ད་ནེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ‘‘ནཱ་ཧ་མེ་ཏ་མ་ཏྠཾ རོ་དཱ་མི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ རོ་དཱ་མཱི’’ཏི ས་བྦཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
ཨ་པ་ར་མྤི ཝ་ཏྠུ – ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ལྱཱ་ཎི་མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊ་ཝི་མ་གྒེ་ན མ་ཧཱ་མ་གྒཾ ཨོ་ཏ་ར་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཛྷཱ་མ་ཁེ་ཏྟེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨེ་ཀཾ མ་ནུ་སྶཾ ཨ་དྡ་སཾ་སུ. ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ མ་སི་མ་ཀྑི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. མ་སི་མ་ཀྑི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཀ་ཙྪཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠཾ, ཨོ་ལོ་ཀི་ཡ་མཱ་ནོ ཛྷཱ་མ་ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི. སོ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ དཱ་རཱུ་ནཾ ཀ་ལཱ་པཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཡཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ཀུ་མྨ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མྨུ་ཁེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རཱ དི་སྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ, – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧཱ་པི་ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ་ལོ’’ཏི ཧ་ས་མཱ་ནཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀོ་ནཱ་མོ ཏྭཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ནཱ་མཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ནཱ་མཾ པུ་ཙྪི་ཏོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ དཱ་རུ་ཀ་ལཱ་པཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཐ ཏཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ,’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ་པི པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ མཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ས་ཐ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ་མྷཱ་ཏི མཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཐ. ཨ་ཧ་མྤི པུ་བྦེ ཏུ་མྷཱ་དི་སོ་ཝ ས་མ་ཎོ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་རོ་མི, པ་ཐ་ཝིཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ. དཱུ་རཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀཾ ཀ་རོ་མི, ས་ནྟི་ཀཾ དཱུ་རཾ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཁ་ཎེ་ན ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་མི. ཧ་ཏྠེ མེ པ་སྶ་ཐ, ཨི་དཱ་ནི མ་ཀྐ་ཊ་ཧ་ཏྠ་ས་དི་སཱ, ཨ་ཧཾ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ པ་རཱ་མ་སིཾ. ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་དཱ་ནཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ མེ ཨི་དྡྷི པ་མཱ་དེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ, ཏུ་མྷེ མཱ པ་མ་ཛྫི་ཏྠ. པ་མཱ་དེ་ན ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ མ་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐ, བྷ་ནྟེ,’’ཏི ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝཱ་ད་མ་དཱ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶེ་ཝ སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་མཱ་ནཱ ཏིཾ་ས་ཛ་ནཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནནྟི ཙེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣཾ བྷུ་ཏྭཱ་ཝི་ག་ཏུ་པྤ་ནྣཾ, ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣཾ, བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ས་མ་ངྒི་ནོ, ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཀ་མྨེ པ་ན ཛ་ཝི་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷ་ཝི་པཱ་ཀོ བྷུ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏཾ ནཱ་མ. ཀ་མྨཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏཾ ནཱ་མ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི བྷུ་ཏྭཱ་ཝི་ག་ཏུ་པྤ་ནྣནྟི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཝི་པཱ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ བྷཱུ་མི ནཱ་མ. ཏེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཝཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ་པི ཧི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཁ་ནྡྷེ་སུ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ་པི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨི་དཾ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ – ‘‘ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་པ་ར་མྤི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རུ་པྤ་ནྣཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་ག་ཧི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ, ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏུ་པྤ་ནྣ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ས་ཀིཾ ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་མི་ཏྟེ ག་ཧི་ཏེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ལེ་སཱ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ? ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ཁཱི་ར་རུ་ཀྑ་སྶ ཀུ་ཋཱ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཧ་ཏཱ་ཧ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཁཱི་རཾ ན ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ. ཨི་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་ག་ཧི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ས་ཙེ ཁཱི་ར་རུ་ཀྑེ ཀུ་ཋཱ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཧ་ནེ་ཡྻུཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ ཁཱི་རཾ ན ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ. ཨི་དཾ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏ་ཀི་ལེ་སཱ པ་ན བྷ་ཝ་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ.
ཨི་མེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣཾ བྷུ་ཏྭཱ་ཝི་ག་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ན མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཾ, བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་ག་ཧི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཾ. མ་གྒོ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི. སོ ཡེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཝཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཧ་ཉྩི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏེ་ན ཧི ཁཱི་ཎཾ ཁེ་པེ་ཏི, ནི་རུ་དྡྷཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏི, ཝི་ག་ཏཾ ཝི་ག་མེ་ཏི ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མེ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཡཾ ན་ཏྠི, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཧ་ཉྩི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏེ་ན ཧི ཨ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ, ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཡཾ ན་ཏྠི, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཧ་ཉྩི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏེ་ན ཧི ར་ཏྟོ རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, དུ་ཊྛོ དོ་སཾ, མཱུ་ལ༹ྷོ མོ་ཧཾ, ཝི་ནི་བ་དྡྷོ མཱ་ནཾ, པ་རཱ་མ་ཊྛོ དི་ཊྛིཾ, ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ, ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ, ཐཱ་མ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་དྷ་མྨཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ ས་མ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ནྟི. སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི…པེ… ཏེ་ན ཧི ན་ཏྠི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ན་ཏྠི ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ, ན་ཏྠི ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ན་ཏྠི དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ་ཏི. ཨ་ཏྠི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ…པེ… ཨ་ཏྠི དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཡ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏ་རུ་ཎོ རུ་ཀྑོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ཕ་ལོ…པེ… ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ན པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ཕ་ལ་རུ་ཀྑོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཛཱ་ཏ་ཕ་ལ་རུ་ཀྑེ་ན པ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ཕ་ལོ ཏ་རུ་ཎ་མྦ་རུ་ཀྑོ, ཏ་སྶ ཕ་ལཱ་ནི མ་ནུ་སྶཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻུཾ, སེ་སཱ་ནི པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་ཡོ པཱུ་རེ་ཡྻུཾ. ཨ་ཐ་ཉྙོ པུ་རི་སོ ཏཾ ཕ་ར་སུ་ནཱ ཚི་ནྡེ་ཡྻ, ཏེ་ན་སྶ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ནཱ་སི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ནཱ་སི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི, ན ས་ཀྐཱ ནཱ་སེ་ཏུཾ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ས་མ་ཡེ སོ ཚི་ནྣོ, ཏ་དཱ ཕ་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནི་པི ཨ་ནཱ་སི་ཏཱ་ནི. ས་ཙེ པ་ན རུ་ཀྑོ ཨ་ཙྪི་ནྣོ, ཨ་ཐ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ར་ས་ཉྩ ཨཱ་པོ་ར་ས་ཉྩ ཨཱ་ག་མྨ ཡཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, ཏཱ་ནི ནཱ་སི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཧི ཨ་ཛཱ་ཏཱ་ནེ་ཝ ན ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ ན པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་གྒོ ནཱ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནཱ་པི ན པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཡེ་ས་ཉྷི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མ་གྒེ་ན ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི སི་ཡཱ, མ་གྒེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏེ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ཛཱ་ཏཱ་ཝ ན ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཝ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ ན པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་རུ་ཎ་པུ་ཏྟཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་ན ཨ་ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ, བྱཱ་དྷི་ཏཱ་ནཾ རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ པཱི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ཙཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ མ་གྒོ ཡེ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཝཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ན ཙ མ་གྒོ ཀི་ལེ་སེ ན པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཡེ པ་ན མ་གྒོ ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ མ་གྒོ ཀི་ལེ་སེ་ཡེ་ཝ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཡེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཏེ་པི པ་ཛ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨེ་ཏྠེ་ཏེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ༦) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨི་ཏི མ་གྒོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ སུ་ག་ཏི་ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ས་བྦ་བྷ་ཝེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་ཐ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཐཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ་ཏི. མ་གྒ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཝ. མ་གྒོ ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པུ་བྦ་ཉྷི ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཱ་རོ བྷ་ཝ་ནྟི ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ, ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱ་མཱ’’ཏི. ཡཱ ཙ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཋི་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཋི་ཏི་ཡཱ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ ཙེ་ཏོ་ཁི་ལ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༡༨༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་ས་མ་མཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ས་མ་གཱ་མཱི. ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ཏི, མ་གྒ་ས་མྦོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་མྦོ་དྷ་གཱ་མཱི.
ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཱདཱི་ནི ས་བྦཱ་ས་ཝ་སཾ་ཝ་རེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནཱ་ཡཾ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཱ.
༢༤༨. ཝི་མོ་ཀྑ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་མོ་ཀྑེཏི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་མོ་ཀྑཱ, ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛེ་ན. ཀོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ ནཱ་མ? པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ སུ་ཊྛུ མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ, པི་ཏུ་ཨ་ངྐེ ཝི་སྶ་ཊྛ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ས་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ པ་ཙྪི་མ་ཝི་མོ་ཀྑེ ན་ཏྠི, པུ་རི་མེ་སུ ས་བྦེ་སུ ཨ་ཏྠི. རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ རཱུ་པཾ, ཏ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི རཱུ་པཱི. བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་པི ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ན རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. སུ་བྷ་ནྟེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷེ་སུ ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎེ་སུ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟོ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ སུ་བྷ་ནྟི ཨཱ་བྷོ་གོ ན་ཏྠི, ཡོ པ་ན སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ སུ་བྷ་ཀ་སི་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ སུ་བྷ་ནྟི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ པ་ན ‘‘ཀ་ཐཾ སུ་བྷ་ནྟེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་མོ་ཀྑོ. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… མེ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན, མུ་དི་ཏཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སུ་བྷ་ནྟེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༡༢) ཝུ་ཏྟཾ.
ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་མོ ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་མོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཝི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ.
༢༤༩. ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཀིཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟི? པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི་པི. ཏཱ་ནི ཧི པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟི, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྩ ནཱི་ལ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀེ་སེ ཝཱ པི་ཏྟེ ཝཱ ཨ་ཀྑི་ཏཱ་ར་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, པཱི་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ མེ་དེ ཝཱ ཚ་ཝི་ཡཱ ཝཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཝཱ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ པཱི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ལོ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ མཾ་སེ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏེ ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ ར་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཨོ་དཱ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཊྛི་མྷི ཝཱ ད་ནྟེ ཝཱ ན་ཁེ ཝཱ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ སེ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ པ་ན སུ་ནཱི་ལཾ སུ་པཱི་ཏ་ཀཾ སུ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ སུ་ཨོ་དཱ་ཏཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་སྶེ་ཏཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ, སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན – ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ནི. སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ དུ་བྦ་ཎྞཱ་ནི ཝཱ, པ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་ད་མ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་མྤ་ནྣ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ ཀ་ཊ་ཙྪུ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཀི་མེ་ཏྠ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀ་བ་ལ༹་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རི་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ – ‘‘ཀི་མེ་ཏྠ པ་རི་ཏྟ་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ནཱ་ཡཾ མ་མ བྷཱ་རོ’’ཏི ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་ནཱ་མི པ་སྶཱ་མཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན་སྶ ཨཱ་བྷོ་གོ ཀ་ཐི་ཏོ, སོ ཙ ཁོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ, ན ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་བྷོ་ག་ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ས་ཉྙཱ ཧི་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་བྷོ་ག་ས་ཉྙཱ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶེ་ཝ.
ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཱིཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི, མ་ཧ་ནྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡ་ཐཱ མ་ཧ་གྒྷ་སོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་པི ཧོ་ཏུ, ཨ་ཉྙཱ་པི ཧོ་ཏུ, ཀི་མེ་སཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ན མ་ཧ་ནྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ ‘‘ཀི་མེ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ན་ཡི་དཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ན མ་ཡ྄ཧཾ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎེ བྷཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཧ ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱིཏི ཨ་ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་མྤི ནི་མི་ཏྟ་མྤི བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, སོ ཨེ་ཝཾ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཙ ཝ་སེ་ན – ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཀོ བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་མེ་སུ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ པ་རི་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན, སུ་ཝ་ཎྞཾ དོ་ས་ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན, དུ་བྦ་ཎྞཾ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ཨེ་ཏཱ་ནི ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི. སཱ ཙ ནེ་སཾ ས་པྤཱ་ཡ་ཏཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེཙ་རི་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཱ.
པ་ཉྩ་མ་ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ནཱི་ལཱ་ནཱིཏི ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན. ནཱི་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནཱིཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཝི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནཱི་ལཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ དི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནཱི་ལ་ནི་བྷཱ་སཱ་ནཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཱ་ནི ནཱི་ལ་པ་བྷཱ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ནེ་སཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨུ་མཱ་པུ་པྥནྟི ཨེ་ཏ་ཉྷི པུ་པྥཾ སི་ནི་དྡྷཾ མུ་དུཾ དི་སྶ་མཱ་ན་མྤི ནཱི་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. གི་རི་ཀ་ཎྞི་ཀ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི པ་ན དི་སྶ་མཱ་ནཱ་ནི སེ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ན ཏཱ་ནི. བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀནྟི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྷ་ཝཾ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར ཀ་པྤཱ་སོ་པི མུ་དུ, སུ་ཏྟ་ཀ་ནྟི་ཀཱ་ཡོ་པི ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡཱ་པི ཚེ་ཀཱ, ཨུ་ད་ཀ་མྤི སུ་ཙི སི་ནི་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྠཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ མ་ཊྛཾ མུ་དུ སི་ནི་དྡྷཾ ཁཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ནཱི་ལ་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི པུ་པྥ་སྨིཾ ཝཱ ཝ་ཏྠ་སྨིཾ ཝཱ ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀ་སི་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱཏི ཨི་ཏོ པུ་བྦེ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཏེ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨི་མེ་སུ པ་ན ཨ་ཊྛ་སུ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱ ནཱ་མ.
༢༥༠. ཀ་སི་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་ཀ་ལ་ཊྛེ་ན ཀ་སི་ཎཱ་ནི, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཁེ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཨུ་དྡྷནྟི ཨུ་པ་རི ག་ག་ན་ཏ་ལཱ་བྷི་མུ་ཁཾ. ཨ་དྷོཏི ཧེ་ཊྛཱ བྷཱུ་མི་ཏ་ལཱ་བྷི་མུ་ཁཾ. ཏི་རི་ཡནྟི ཁེ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལ་མི་ཝ ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ཨུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཀ་སི་ཎཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་དྷོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ནྟ་ཏོ. ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་མི་ཝ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་མེ་ཀོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ་ཨ་དྷོ་ཏི་རི་ཡ’’ནྟི. ཨ་དྭ་ཡནྟི དི་སཱ་ཨ་ནུ་དི་སཱ་སུ ཨ་དྭ་ཡཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཉྙཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན་ཏྠི ཏ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཀ་སི་ཎ་ས་མྦྷེ་དོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཕ་ར་ཎ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཙེ་ཏ་སཱ ཕ་ར་ནྟོ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཕ་ར་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨཱ་དི, ཨི་དཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི པ་མཱ་ཎཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎནྟི ཙེ་ཏྠ ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སེ, ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨུ་དྡྷཾ་ཨ་དྷོ་ཏི་རི་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡེ་ན པ་ནེ་ཏཱ་ནི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཨི་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ མ་ཧཱ་ཨ་སྶ་པུ་ར་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༢༥༢. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ པ་ན རཱུ་པཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ སི་ཏ་མེ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷནྟི ཨེ་ཏྠ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀེ ཀཱ་ཡེ ནི་སྶི་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཉྩ. སུ་བྷོཏི སུ་ནྡ་རོ. ཛཱ་ཏི་མཱཏི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཨཱ་ཀ་ར་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ. སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོཏི སུ་ཊྛུ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨོ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རོ. ཨ་ཙྪོཏི ཏ་ནུ་ཙྪ་ཝི. ཝི་པྤ་ས་ནྣོཏི སུ་ཊྛུ ཝི་པྤ་ས་ནྣོ. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོཏི དྷོ་ཝ་ན ཝེ་དྷ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་བྦེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་མྤ་ནྣོ. ནཱི་ལནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཱ་དི་ས་ཉྷི ཨཱ་ཝུ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – མ་ཎི ཝི་ཡ ཧི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ. ཨཱ་ཝུ་ཏ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལཱ་བྷཱི བྷི་ཀྑུ. ཧ་ཏྠེ ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ མ་ཎཱི’’ཏི མ་ཎི་ནོ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ. ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཝུ་ཏ’’ནྟི སུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ་ཏི.
ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ, པུ་གྒ་ལ་སྶཱ་ཏི. ཉཱ་ཎ་སྶ, ཏ་སྶ པ་ན ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ མ་གྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་སྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝཱ་རེ ཨཱ་ར་དྡྷེ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝཱ་རོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏ་ས་མྨ་ས་ན་སྶ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བྷེ་ར་ཝ་ས་དྡཾ སུ་ཎ་ནྟོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ བྷེ་ར་ཝེ ཁ་ནྡྷེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ བྷེ་ར་ཝ་རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏོ བྷ་ཡ་ས་ནྟཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ས་མྨ་ས་ན་སྶ, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ཀ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠ་མྤི ཨི་དཾ ཨི་དྷེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༢༥༣. མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི་ཡཾ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ མ་ནོ་མ་ཡནྟི མ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒིནྟི ས་བྦེ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཙ པ་ཙྩ་ངྒེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡནྟི ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱ ནི་མྨི་ཏ་རཱུ་པ་ཉྷི ས་ཙེ ཨི་དྡྷི་མཱ ཨོ་དཱ་ཏོ, ཏ་མྤི ཨོ་དཱ་ཏཾ. ས་ཙེ ཨ་ཝི་དྡྷ་ཀ་ཎྞོ, ཏ་མྤི ཨ་ཝི་དྡྷ་ཀ་ཎྞ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏེ་ན ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. མུ་ཉྫ་མྷཱ ཨཱི་སི་ཀནྟི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མ་ཏྟ་ཡ་མྤི ཏཾ ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. མུ་ཉྫ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨཱི་སི་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཀོ་ས་ས་དི་སོ་ཡེ་ཝ ཨ་སི, ཝ་ཊྚཱ་ཡ ཀོ་སི་ཡཱ ཝ་ཊྚཾ ཨ་སི་མེ་ཝ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, པ་ཏྠ་ཊཱ་ཡ པ་ཏྠ་ཊཾ.
ཀ་ར་ཎྜཱཏི ཨི་ད་མྤི ཨ་ཧི་ཀ་ཉྩུ་ཀ་སྶ ནཱ་མཾ, ན ཝི་ལཱི་ཝ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀ་སྶ. ཨ་ཧི་ཀ་ཉྩུ་ཀོ ཧི ཨ་ཧི་ནཱ ས་དི་སོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘པུ་རི་སོ ཨ་ཧིཾ ཀ་ར་ཎྜཱ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཧི ནཱ་མ ས་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏོ, ཀ་ཊྛ་ནྟ་རཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་ནྟ་རཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ, ཏ་ཙ་ཏོ ས་རཱི་ར་ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་པ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཐཱ་མེ་ན, ས་རཱི་རཾ ཁཱ་ད་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ པུ་རཱ་ཎ་ཏ་ཙཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཉྩུ་ཀཾ ཛ་ཧཱ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི མུ་ཉྫཱ་དི་ས་དི་སཾ ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་རཱི་རཾ, ཨཱི་སི་ཀཱ་དི་ས་དི་སཾ ནི་མྨི་ཏ་རཱུ་པ་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ནི་མྨཱ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ར་ཏོ ཙ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དི་པ་ཉྩ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པ་མཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་ཀཾ.
ཏ་ཏྠ ཚེ་ཀ་ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི བྷི་ཀྑུ ད་ཊྛ་བྦོ. སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཨི་ཏོ པ་རཱ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ.
༢༥༥. ཏ་ཏྠ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ས་ངྑ་དྷ་མོཏི ས་ངྑ་དྷ་མ་ཀོ. ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝཱཏི ནི་དྡུ་ཀྑེ་ནེ་ཝ. ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻཱཏི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཡྻ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟེ ས་ངྑ་དྷ་མ་ཀེ ‘‘ས་ངྑ་ས་དྡོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་སྶ ས་ངྑ་ས་དྡ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ དཱུ་ར་ས་ནྟི་ཀ་བྷེ་དཱ་ནཾ དི་བྦཱ་ན་ཉྩེ་ཝ མཱ་ནུ་ས་ཀཱ་ན་ཉྩ ས་དྡཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༢༥༦. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ-ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ད་ཧ་རོཏི ཏ་རུ་ཎོ. ཡུ་ཝཱཏི ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མ་ཎྜ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ཡུ་ཝཱ་པི ས་མཱ་ནོ ན ཨ་ལ་སི་ཡོ ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྠ་ས་རཱི་རོ, ཨ་ཐ ཁོ མ་ཎྜ་ན་ཀ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ, དི་ཝ་ས་སྶ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠ-པ་རི་ད་ཧ་ན-ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀ་ཎི་ཀནྟི ཀཱ་ལ༹་ཏི་ལ་ཀ་ཝ་ངྐ-མུ་ཁ་དཱུ་སི་པཱི་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ས་དོ་སཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཁ་དོ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རེ་སཾ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ ཙི་ཏྟཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཨུ་པ་མཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦཾ མ་ཧཱ་ཨ་སྶ་པུ་རེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༢༥༩. ཨ་ཡཾ ཁོ ཨུ་དཱ་ཡི པ་ཉྩ་མོ དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི པ་བྦཱ་ནི པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མོ དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ནཱ་ག་ར་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༡༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཀཱ་ད་ས པ་བྦཱ་ནི པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ ཀ་ཏོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི པ་བྦཱ་ནི པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་མེ་སུ ཙ པ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་བྦེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཊྛ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ ཙ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སཱ་ན་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, སེ་སེ་སུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མ་ཧཱ་ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.