༢. མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱིཏི ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ པ་དེ པ་དཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ལཱ་སི་ཏ་ག་མ་ནེ་ན པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་རོ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ.

ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ སུ་པུ་པྥི་ཏ་སཱ་ལ་ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ སུ་བྷཱུ་མི་ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ག་ཛ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ མ་ཎི་གུ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ སཱི་ཧ་མི་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ མ་ཎི་པ་བྦ་ཏ་ས་སྶི་རི་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜ་ཏོ དཱ་ཋ་བ་ལོ མ་ཧཱ་བྱ་གྒྷོ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ བྱ་གྒྷ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་བྱ་གྒྷ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ སི་མྦ་ལི་དཱ་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་པ་ཎྞ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏ་ཏོ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ པ་ཀྑ་ནྡ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ ཧཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡ་ཧཾ་ས་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་ས་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཧཱ་ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝཾ པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཝཱ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ག་ན་ཏ་ལེ ས་མྤ་ཡཱ་ཏ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་མྤ་ཡཱ་ཏ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ. བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ ན་བྷཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་ར་ཀ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཙ ཏཱ་ར་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ ཨ་ནུ་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཨོ་ས་དྷི་ཏཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཡ.

བྷ་ག་ཝཱ་པི མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཾ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཝཾ་སེ ཛཱ་ཏོ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ་པི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ས་ངྑེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཁཱི་ར་ས་དི་སོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཛཱ་ཏི་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ་པི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ་པི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ས་རཱི་རཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ དེ་ཝ་ན་ག་རེ་སུ ས་མུ་སྶི་ཏ་ར་ཏ་ན་ཏོ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལློ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏི་མ་ནོ་ཧ་ར་ཎཾ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡ་སྶཱ་པི. ཨི་ཏི དྭེ་པི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ, དྭེ་པི རཱ་ཛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, དྭེ་པི ཁ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ, དྭེ་པི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ, དྭེ་པི ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཀ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མ་ས་ནྟུ་སི་ཏ་སུ་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་དཱི་ནཾ སི་རི་ཡཱ སི་རིཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙིཾ་སུ.

ཏ་ཏྲཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ པཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་རི ཀེ་ས་ནྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ལོ་ཀེ་སི. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝེ་ས་ཝི་ལཱ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘སོ་བྷ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་རཱི་རོ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཙུ་ཎྞ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝི་ཡ, ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཀ་ན་ཀ་པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ, ཡ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ས་མཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཨ་གྒྷི་ཀཾ ཝི་ཡ, ར་ཏྟ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་པི ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ན་ཀ་པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ, པ་ཝཱ་ལ༹་ལ་ཏཱ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཨ་གྒྷི་ཀཾ ཝི་ཡ, ཙཱི་ན་པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞ་པཱུ་ཛི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝི་ཡ, ལཱ་ཁཱ་ར་སཱ་ནུ་ལི་ཏྟོ ཀ་ན་ཀ་ཡཱུ་པོ ཝི་ཡ, ར་ཏྟ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ནྟ་ར་ཏོ ཏ་ངྑ་ཎ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ, ཨ་ཧོ ས་མ་ཏིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་ཛྫི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ སི་རཱི་ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི སོ་བྷཱ་མི. ས་ཙེ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ཨ་ཀ་རི་སྶཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ད་སྶཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལཾ ཨ་སོ་བྷི་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ གེ་ཧ་སྶི་ཏཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི.

བྷ་ག་ཝཱ་པི པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙྪ་ཝི་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏོ དཱ་ནི རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཀཱ་ལོ ཛཱ་ཏོ, ཀིཾ བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ནུ ཁོ རཱ་ཧུ་ལོ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ས་ཧཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ས་ནྣ་ཨུ་ད་ཀེ མ་ཙྪཾ ཝི་ཡ, པ་རི་སུ་དྡྷེ ཨཱ་དཱ་ས་མ་ཎྜ་ལེ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཙ ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ཨ་དྡ་ས. དི་སྭཱ་ཝ – ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཧུ་ལོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྲ་ཛོ ཧུ་ཏྭཱ མ་མ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ‘ཨ་ཧཾ སོ་བྷཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ས་ནྣ’ནྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཏི་ཏྠེ པ་ཀྑ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ཏི, དི་སཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཨ་དྡྷི་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ག་ནྟ་བྦཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཀི་ལེ་སོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་སྶི་ཏུཾ ན ད་སྶ་ཏི, པ་ར་ཏྠ་མྤི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་མྤི. ཏ་ཏོ ནི་ར་ཡེ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སྶ་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡ་མྤི, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ་པི, ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡེ་པི, ས་མྦཱ་དྷེ་པི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨི་ནྟི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ པ་རི་པཱ་ཏེ་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི –

ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ནོ ལོ་བྷོ, ལོ་བྷོ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཀོ་པ་ནོ;

བྷ་ཡ་མ་ནྟ་ར་ཏོ ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ཛ་ནོ ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.

ལུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ལུ་དྡྷོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏི;

ཨ་ནྡྷ་ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ ལོ་བྷོ ས་ཧ་ཏེ ན་རཾ. (ཨི་ཏི་ཝུ. ༨༨) –

ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ར་ཏ་ན་པཱུ་རཱ མ་ཧཱ་ནཱ་ཝཱ བྷི་ནྣ་ཕ་ལ་ཀ་ནྟ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཝེ་གེ་ན་སྶཱ ཝི་ཝ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ. ཡཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཡཾ ཀི་ལེ་སོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ སཱི་ལ་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ནཾ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་མ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ པ་ན ཋཱ་ནེ་སུ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་ག་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊི་མཱ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་ཏྠ ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཁ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི. ནེ་ཏཾ མ་མཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. རཱུ་པ་མེ་ཝ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཀ་སྨཱ པུ་ཙྪ་ཏི? ཏ་སྶ ཀི་ར – ‘‘ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ནུ ཁོ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ན་ཡོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ན་ཡེ ཋི་ཏོ པུ་ཙྪ་ཏི. ན་ཡ་ཀུ་ས་ལོ ཧེ་ས ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོ, ཨི་དཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨི་ད་མྤི ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨི་ད་མྤི ན ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ན་ཡ་ས་ཏེ་ན་པི ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ན་པི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་དཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ, པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎེ པ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨོ་ཀི་ར་ཏི – ‘‘ཨ་ཛྫ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་བྷཱ་སཾ ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་པི ནཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་ནྟོ – ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ རཱ་ཧུ་ལོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༠༩) སི་ཀྑཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. སོ་པི ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ་མེ་ཝ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི –

‘‘ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ པི་ཏཱ མ་མ;

ས་མྨུ་ཁཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ, ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི མཾ.

སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ན་ཧཾ ཨ་གྒོ, དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན ཐོ་མི་ཏོ;

ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྩ, ས་ཧཱ་ཡོ པ་ཝ་རོ མ་མ.

དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ, དྷ་མྨཱ་ར་ཀྑོ ཙ པེ་ཏྟི་ཡོ;

སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ས་བྦཾ མེ ཛི་ན་སཱ་ས་ན’’ནྟི.

ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ རཱུ་པ་མེ་ཝ, ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་མྤི རཱ་ཧུ་ལཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀོ ན་ཛྫཱཏི ཀོ ནུ ཨ་ཛྫ. ཐེ་ར་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་སྶི་ཏཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཉ་ཏྭཱ ‘ས་མ་ཎེ་ན ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ན ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏ་བྦོ’ཏི ནེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ག་ཙྪ བྷི་ཀྑུ རཱ་ཧུ་ལཾ ཝ་དེ་ཧི ‘མཱ པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སཱི’ཏི ན དཱུ་ཏཾ པེ་སེ་སི. མཾ ས་མྨུ་ཀྑེ ཋ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ས་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཙོ་རཾ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི. སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དོ ཙ ནཱ་མ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻེ་ཧི་པི ཀ་པྤེ་ཧི དུ་ལླ་བྷོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀོ ནུ ཝི་ཉྙཱུ པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨ་ཛྫ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐེ་ས ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏེ་ན ཨོ་ཝཱ་དོ ལ་དྡྷོ, ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘མཱ ནི་ཝ་ཏྟ ཏཱ་ཝ, རཱ་ཧུ་ལ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལོ ཏེ’’ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཨ་མ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏི ག་ཏེ པ་ཙྪཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས. ཨེ་ཏ་སྶ ཀི་རཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྟཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ. ཡ་དཱ ཧི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཀཱ་ཀི་ནོ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་དཱ པཱ་ཏོ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ པ་ན ཐེ་རཱ ཨེ་ཝཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ – ‘‘བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ ས་བྦེ་ཝ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི ཝཱ, ན ཝཱ ས་ཀྐོ་ནྟཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨ་ས་མྨ་ཊྛཾ ཋཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ཀ་ཙ་ཝ་རོ ཨ་ཚ་ཌྜི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི. པཱ་ནཱི་ཡ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་མྷི པཱ་ནཱི་ཡ་ཀཱུ་ཊེ ཨ་ས་ཏི པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ ཋ་པེ་ཏི. གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་མི, ཀིཾ ཝོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི? པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ད་ཧ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཨ་བྷི་ར་མ་ཐ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྠ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་སཱ་ར་ཀཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན’’ནྟི ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི ཀུ་ཧི་ཉྩི ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ སེ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ སེ་ན་ངྒཱ་ནི སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨི་མཾ ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡཾ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྪཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་དྡ་སཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛེ་སི? ནི་ས་ཛྫཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ. ཐེ་རོ ཀི་ར ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ནོ་བ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ, ཨི་ད་མ་སྶ ཨེ་ཏི་སྶཱ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིནྟི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཀཱི་ཝ་མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཨེ་ཀཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ས་བྦཱ་ས་ཝེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་མ་སཱི་སཱི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝི་ར་དྡྷོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝེ བཱ་ཧི་ཡ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་པྥ་ལཱ. མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏཱི ཡ་སྶ, པ་རི་པུ་ཎྞཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ;

ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ པ་རི་ཙི་ཏཱ, ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཱ;

སོ་མཾ ལོ་ཀཾ པ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཨ་བྦྷཱ མུ་ཏྟོ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༥༤༨; པ་ཊི. མ. ༡.༡.༦༠) –

ཨི་མཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཐེ་རོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི.

ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཐེ་རོ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ནྟི ཨུ་བྷོ་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ག་ཏཱ, རཱ་ཧུ་ལ་བྷ་དྡོ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཧཱི་ནོ. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨོ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི, ན ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ པེ་སེ་སི, ན པ་སེ་ན་དི་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏེ ཀཱ་ཛ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ. ཡ་ཐཱ ཙ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཀཱ་སི. རཱ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་རོ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ ཚི་ནྣ་བྷ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ མཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨོ་ཧཱི་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ནཱ་པི ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཧི་ཎི, ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ་པི མེ ཨོ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་ཐེ་ཝ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཀུ་ཏོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨོ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏི་མཱ་ནཾ ཝཱ ཛ་ནེ་སྶ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མྤི – ‘‘ཨི་ཏི་པི རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨི་ཏི་པི དུ་ཀྑཾ, ཨི་ཏི་པི ཨ་སུ་བྷཾ, ཨི་ཏི་པི ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་གྒིཾ ཨ་བྷི་མ་ཏྠེ་ནྟོ ཝི་ཡ ནི་ར་ནྟ་རཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ན་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ དུ་བྦ་ཙོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘དུ་བྦ་ཙོ རཱ་ཧུ་ལོ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ་པི ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི ཙ ག་ར་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏ་རཱ པཱི་ལཱ༹ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ རཱ་ཧུ་ལོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

༡༡༤. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱ་ཧུ་ལཱཏི ཀ་སྨཱ? བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ པུ་ཊྛོ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི. རཱུ་པེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཧེ་ཊྛཱ ཙ་སྶ ས་ངྑེ་པེ་ན རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི་སྶཱ་པི དྭི་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་རཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཏཾ་ནི་སྶི་ཏཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུཾ ཀ་སྨཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་སཱི་ཏི? ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི, ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ མུ་ཁེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་སི. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་རཱུ་པ་མྤི པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི.

ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ, རཱུ་པཾ ཡཱ་ཏི ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏཾ;

ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ, ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་སི ནཱ་ཡ་ཀོ.

ཨེ་ཏྠ པ་ན པུ་རི་མཱ་སུ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.

༡༡༨. ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏནྟི ཨཱ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཾ. ཨུ་པཱ་དི་ནྣནྟི་ཨཱ་དི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ཊྛཾ, ས་རཱི་ར་ཊྛ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡནྟི མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་ཀ་ཎྞ་ཝི་ཝ་རཾ. ནཱ་ས་ཙྪི་དྡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན ཙཱཏི ཡེ་ན ཚི་དྡེ་ན. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ཛི་ཝ྄ཧཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ ཧི ཡཱ་ཝ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཚི་དྡ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ ཙཱཏི ཡ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ. ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱིཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྷི མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཊ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ངྐཾ ཨ་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤཱིཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཁུ་མ་སུ་ཁུ་མཾ ཙ་མྨ་མཾ་སཱ་དི་ཨ་ནྟ་ར་ག་ཏ་ཉྩེ་ཝ ལོ་མ་ཀཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཋི་ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠཱ་པི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༡༡༩. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཐ་ཝཱི་ས་མནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ ཧི ཨ་ར་ཛྫ་ནྟོ ཨ་དུ་སྶ་ནྟོ ཏཱ་དཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. མ་ནཱ་པཱ་མ་ནཱ་པཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ མ་ནཱ་པཱ ནཱ་མ, དྭེ དོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་མ་ནཱ་པཱ ནཱ་མ. ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏེ ཕ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ་མུ་ཊྛི་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ‘‘ཨ་ཧཾ སོ་བྷཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ས་ནྣ’’ནྟི པུ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. གཱུ་ཐ་ག་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ གཱུ་ཐ་མེ་ཝ གཱུ་ཐ་ག་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ.

ན ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཡ་དི ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཧེ་ཝ བྷི་ཛྫེ་ཡྻ, པ་བྦ་ཏེ པ་ཏ་མཱ་ནེ ས་ཧེ་ཝ པ་ཏེ་ཡྻ, རུ་ཀྑེ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་ཧེ་ཝ ཚི་ཛྫེ་ཡྻ.

༡༢༠. མེ་ཏྟཾ རཱ་ཧུ་ལཱཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཧི ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ, ན ཙ ས་ཀྐཱ ཨ་ཧཾ ཏཱ་དཱི ཧོ་མཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ, ན་པི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ལཱ་བྷཱི, མཾ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ བྷ་ཛ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཏཱ་དཱི ཧོ་མཱི’’ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཀོ་ཙི ཏཱ་དཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མེ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.

ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོཏི ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཾ ཝཱ པཱ་པེ་ནྟ་སྶ. ཡོ བྱཱ་པཱ་དོཏི ཡོ ས་ཏྟེ ཀོ་པོ, སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི. ཝི་ཧེ་སཱཏི པཱ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཧིཾ་ས་ནཾ. ཨ་ར་ཏཱིཏི པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཙེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་ཏཱ. པ་ཊི་གྷོཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཏྟེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཙ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ན་ཀི་ལེ་སོ. ཨ་སུ་བྷནྟི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཾ. ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ ནཱ་མེ་སཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཝ. རཱ་གོཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ས་ཉྙཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨེ་སཱ ཨ་ས་ཉྙཱ་པི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་སྨི་མཱ་ནོཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ.

༡༢༡. ཨི་དཱ་ནི ཐེ་རེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠོ ཙ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་བྦོ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པེ་སཱི་ཏི.

པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

མཱ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.