༦. ཨུ་པཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨུ་པཱ་ལི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡནྟི ནཱ་ལ་ནྡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ ཏཾ ན་ག་རཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ. པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ནེཏི དུ་སྶ་པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ. ཏཾ ཀི་ར ཏ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ས་ནྣོ ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཀུ་ཊི་ལེ་ཎ་མ་ཎྜ་པཱ་དི་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི, སོ ཝི་ཧཱ་རོ ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ན་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཏ་སྨིཾ པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱི་གྷ་ཏ་པ་སྶཱིཏི དཱི་གྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ. སཱ་ས་ནེ ཝི་ཡ ཀིཾ པ་ན བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི, ན་ཏྠི.
པ་ཉྙ་པེ་ཏཱིཏི ད་སྶེ་ཏི ཋ་པེ་ཏི. ད་ཎྜཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ནི་ག་ཎྛ་ས་མ་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜཾ ཝ་ཙཱི་ད་ཎྜཾ མ་ནོ་ད་ཎྜནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ད་ཎྜ་དྭ་ཡཾ ཏེ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ པ་ཡྻ་པེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཀི་ར ཝཱ་ཏེ ཝཱ་ཡ་ནྟེ སཱ་ཁཱ ཙ་ལ་ཏི, ཨུ་ད་ཀཾ ཙ་ལ་ཏི, ན ཙ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜོ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཝཱ་ཏེ ཝཱ་ཡ་ནྟེ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཙ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙཱི་ད་ཎྜོ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ད་ཎྜ་དྭ་ཡཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཙི་ཏྟཾ པ་ན མ་ནོ་ད་ཎྜ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏ་པ་སྶཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ. ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི? པ་སྶ་ཏི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྠུ མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ཏི, ཏཱ་ས་ཉྩ པ་རི་ས་ཏི, ཨུ་པཱ་ལི ག་ཧ་པ་ཏི ནི་སི་ནྣོ, སོ ཨི་མཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ མ་མ ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, སོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ར་ཎཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མི, སོ ས་ཙྩ་པ་ཀཱ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི, པ་རེ་སཾ ས་ངྒ་ཧ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི མ་ཡཱ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ’’ཏི. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི.
༥༧. ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་སཱིཏི ཨི་དཾ ནི་ག་ཎྛོ བུ་དྡྷ་ས་མ་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་དཱ་ན་ག་ཧ་ཎ་མུ་ཉྩ་ན་ཙོ་པ་ན་པ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་པ་ཏྭཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དཾ པཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཏཱ་ཡེ་ཝ ཝཱི་ས་ཏི་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཨུ་བྷ་ཡ་དྭཱ་རེ ཙོ་པ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ, ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སུ་ཏྟེ ཀ་མྨཾ དྷུ་རཾ, ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི པུ་ཎྞ ཀ་མྨཱ་ནི མ་ཡཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༨༡) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏེ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ དྷུ་རཾ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ‘‘ཀ་ཎྷཾ ཀ་ཎྷ་ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཾ ལ་བྷ་ཏི. ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཙ་སྶ ‘‘ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ན ཨི་དྷ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཀ་མྨཾ དྷུ་རཾ, ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི. ཀ་མྨ་མྤི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ཏི ཡ་ཐཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཏྟེ. ཙེ་ཏ་ན་མྤི, ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་མྨཾ ཝ་དཱ་མི, ཙེ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༦༣). ཀ་སྨཱ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ? ཙེ་ཏ་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་སྶ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ཧ་ནྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟོ ན ཀི་ལ་མ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ པ་ཏྭཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཐཱ ཧི མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ནི་ར་ཡེ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་ན ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ཧ་ནྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟོ ན ཀི་ལ་མ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཀཱ པ་ན ཛྷཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཀཱ མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ པ་ཏྭཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ མ་ཧ་ནྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟོ ན ཀི་ལ་མ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཏྭཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཝ་ད་མཱ་ནོ ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༣༡༠).
ཨི་དཱ་ནི ནི་ག་ཎྛོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ག་ཏ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠ་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ་པི ‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, གོ་ཏ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༥༨. བཱ་ལ་ཀི་ནི་ཡཱཏི ཨུ་པཱ་ལི་སྶ ཀི་ར བཱ་ལ་ཀ་ལོ་ཎ་ཀཱ་ར་གཱ་མོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཨཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, སོ ‘‘ཨེ་ཐ བྷ་ཎེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཾ མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བཱ་ལ་ཀི་ནི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡཱ’’ཏི, བཱ་ལ་ཀ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པཱ་ལི་པ་མུ་ཁཱ་ཡཱཏི ཨུ་པཱ་ལི་ཛེ་ཊྛ་ཀཱ་ཡ. ཨ་པི་ཙ བཱ་ལ་ཀི་ནི་ཡཱཏི བཱ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ བཱ་ལུ་སྶ་ནྣཱ་ཡཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པཱ་ལི་པ་མུ་ཁཱ་ཡཱཏི ཨུ་པཱ་ལི་ག་ཧ་པ་ཏི་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཐོ་ཀཾ ས་པྤ་ཉྙོ, སོ ཏ་སྶཱ པ་མུ་ཁོ ཛེ་ཊྛ་ཀོ. ཏེ་ནཱ་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པཱ་ལི་པ་མུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. ཧ་ནྡཱཏི ཝ་ཙ་སཱ་ཡ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཚ་ཝོཏི ལཱ་མ་ཀོ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶཱཏི མ་ཧ་ནྟ་སྶ. ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནུ ཁོ མ་ཧ་ནྟོ, ཨ་ཡཾ མ་ཧ་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ལོ་ཀི་ཡ་མཱ་ནོ ཚ་ཝོ མ་ནོ་ད་ཎྜོ ཀིཾ སོ་བྷ་ཏི, ཀུ་ཏོ སོ་བྷི་སྶ་ཏི, ན སོ་བྷ་ཏི, ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཏ་པ་སྶཱིཏི དཱི་གྷ་ཏ་པ་སྶི་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ དེ་ནྟོ, བྷ་ནྟེ་ཏི ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟ་མཱ་ལ་པ་ཏི.
༦༠. ན ཁོ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན རུ་ཙྩ་ཏི. མཱ་ཡཱ་ཝཱིཏི མཱ་ཡཱ་ཀཱ་རོ. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡནྟི ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་མཱ་ཡཾ. ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ག་ཙྪ ཏྭཾ ག་ཧ་པ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛོ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི་ཡེ་ཝ? དཱི་གྷ་ཏ་པ་སྶཱི པ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏེ་ཝ? མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛེ་ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཾ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན་པི ན བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ. ཡོ ཧི ས་ཏྠུ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཉྙོ ཧོ་ཏི, སོ ཏཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནེ ཨ་བྷ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ས བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ལ་དྡྷ་པུ་བྦ་ཏྟཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཧི་ཎ་ཏེ་ཝ. དཱི་གྷ་ཏ་པ་སྶཱི པ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི་པི ནི་སཱི་ད་ཏི་པི པ་ཉྷ་མྤི པུ་ཙྪ་ཏི, སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་མྤི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ནྟྭཱ ད་སྶ་ནེ་པི པ་སཱི་དེ་ཡྻ, ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ་པི པ་སཱི་དེ་ཡྻ. ཏ་ཏོ ན པུ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏེ་ཝ.
ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱཏི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཉྷི དི་སྭཱ པ་ས་ནྣཱ་པི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་པི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝ་ནྡ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨ་པྤ་ཀཱ ན ཝ་ནྡ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཏི་ཨུ་ཙྩེ ཧི ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ་པི ཝ་ནྡི་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ག་ཧ་པ་ཏི པ་ས་ནྣ་ཏྟཱ་ཝ ཝ་ནྡི, ད་སྶ་ནེ་ཡེ་ཝ ཀི་ར པ་ས་ནྣོ. ཨཱ་ག་མཱ ནུ ཁྭི་དྷཱཏི ཨཱ་ག་མཱ ནུ ཁོ ཨི་དྷ.
༦༡. སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཏ་པ་སྶཱིཏི དཱི་གྷ་ཏ་པ་སྶི་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ དེ་ནྟོ, བྷ་ནྟེ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ས་ཙྩེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཐུ་ས་རཱ་སི་མྷི ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཙ་ལ་ནྟོ ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ. སི་ཡཱ ནོཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་མྷཱ་ཀཾ.
༦༢. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. སཱི་ཏོ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོཏི ནི་ག་ཎྛཱ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ནོ་ས་ཏྟཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱཏི མ་ན་མྷི ས་ཏྟཱ ལ་གྒཱ ལ་གི་ཏཱ. མ་ནོ་པ་ཊི་བ་དྡྷོཏི ཡ་སྨཱ མ་ན་མྷི པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ནོ་ས་ཏྟེ་སུ དེ་ཝེ་སུ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི པི་ཏྟ་ཛ་ར་རོ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ པི་ཝི་ཏུཾ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ག་ཏྟ་པ་རི་སི་ཉྩ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, རོ་གོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི. སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, རོ་གཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་མེ་ཝ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ཏཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཨོ་ད་ན་ཀ་ཉྫི་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི. ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ པཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ མ་ནོ་ད་ཎྜོ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜཾ ཝ་ཙཱི་ད་ཎྜཾ ར་ཀྑཱ་མཱི་ཏི སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ པཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ སཱི་ཏོ་ད་ཀ་མེ་ཝ དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏཱ་པི ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜ་ཝ་ཙཱི་ད་ཎྜཱ ཙུ་ཏིཾ ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཝཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. མ་ནོ་ད་ཎྜོ པ་ན བྷི་ནྣོ་པི ཙུ་ཏི་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མྤི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏི ནཾ བྷ་ག་ཝཱ དུ་བྦ་ལ་ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜ་ཝ་ཙཱི་ད་ཎྜཱ ཚ་ཝཱ ལཱ་མ་ཀཱ, མ་ནོ་ད་ཎྜོ་ཝ བ་ལ་ཝཱ མ་ཧ་ནྟོ་ཏི ཝ་དཱ་པེ་སི.
ཏ་སྶ་པི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི. ‘‘མུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ཉྙི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྷི ས་ཏྟཱ་ཧ་མྤི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ན ཏེ མ་ཏཱ་ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་དཱ ནེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་དཱ ‘མ་ཏཱ ཨེ་ཏེ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏེ ཛྷཱ་པེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜོ ནི་རཱི་ཧོ ཨ་བྱཱ་པཱ་རོ, ཏ་ཐཱ ཝ་ཙཱི་ད་ཎྜོ. ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ན ཏེ་སཾ ཙུ་ཏི་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པི ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི་པི མ་ནོ་ད་ཎྜོ་ཝ མ་ཧ་ནྟོ. བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཏོ ཨེ་སེ་ཝ མ་ཧ་ནྟོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛ་སྶ ཀ་ཐཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྷ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནི སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ན ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ན ཁོ ཏེ ས་ནྡྷི་ཡ་ཏཱིཏི ན ཁོ ཏེ གྷ་ཊི་ཡ་ཏི. པུ་རི་མེ་ན ཝཱ པ་ཙྪི་མནྟི ‘‘ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜོ མ་ཧ་ནྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་རི་མེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨི་དཱ་ནི ‘‘མ་ནོ་ད་ཎྜོ མ་ཧ་ནྟོ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཙྪི་མེ་ན ཝཱ པུ་རི་མནྟི ཏེ་ན ཝཱ པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་དུཾ པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཾ ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏི.
༦༣. ཨི་དཱ་ནི་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོཏི ན པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏི, ན པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡ་ཏི, ན པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡ་ཏོ ས་མ་ནུ་ཉྙོ ཧོ་ཏི. ན ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ན ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡཱ་པེ་ཏི, ན ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ ས་མ་ནུ་ཉྙོ ཧོ་ཏི. ན མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏི, ན མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་པེ་ཏི, ན མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏོ ས་མ་ནུ་ཉྙོ ཧོ་ཏི. ན བྷཱ་ཝི་ཏ་མཱ་སཱི་ས་ཏི, ན བྷཱ་ཝི་ཏ་མཱ་སཱི་སཱ་པེ་ཏི, ན བྷཱ་ཝི་ཏ་མཱ་སཱི་ས་ཏོ ས་མ་ནུ་ཉྙོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན སཾ་ཝ་རེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷཱ་ཝི་ཏནྟི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ.
ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཝཱ་རི་ཏོཏི ཝཱ་རི་ཏ་ས་བྦ་ཨུ་ད་ཀོ, པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ས་བྦ་སཱི་ཏོ་ད་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི སཱི་ཏོ་ད་ཀེ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཏཾ ཝ་ལ་ཉྫེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཝཱ་རི་ཏོཏི ས་བྦེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ་རི་ཏ་པཱ་པོ. ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཡུ་ཏྟོཏི ས་བྦེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཡུ་ཏྟོ. ས་བྦ་ཝཱ་རི་དྷུ་ཏོཏི ས་བྦེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན དྷུ་ཏ་པཱ་པོ. ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཕུ་ཊོཏི ས་བྦེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཕུ་ཊོ. ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ས་ངྒྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ཏཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀེ པཱ་ཎེ ཝ་དྷཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ཏི. སོ ཀི་ར ཨེ་ཀི་ནྡྲི་ཡཾ པཱ་ཎཾ དུ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ པཱ་ཎ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ཏི. སུ་ཀྑ་ད་ཎྜ་ཀ-པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞ་ས་ཀྑ་ར-ཀ་ཐ་ལཱ་ནི་པི པཱ་ཎོ་ཏེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཁུ་དྡ་ཀོ པཱ་ཎོ, མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཧ་ནྟོ་ཏི ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་སྨིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱིཏི ཀ་ཏྠ ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. མ་ནོ་ད་ཎྜ་སྨིནྟི མ་ནོ་ད་ཎྜ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བྷ་ཎ་ནྟོ་ཝ ས་ཡ་མྤི ས་ལླ་ཀྑེ་སི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛོ ‘ཨ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ’ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏ་ནཾ མ་ནོ་ད་ཎྜོ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ཏི, ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ’’ཏི.
༦༤. ཨི་དྡྷཱཏི ས་མི་དྡྷཱ. ཕཱི་ཏཱཏི ཨ་ཏི་ས་མི་དྡྷཱ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླཱ ཝི་ཡ. ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཱཏི ཛ་ན་ས་མཱ་ཀུ་ལཱ. པཱ་ཎཱཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་དཱ་ར་ཀཱ་ད་ཡོ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཙ. ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་ཁ་ལནྟི ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་རཱ་སིཾ. པུ་ཉྫནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དྡྷི་མཱཏི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ. ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོཏི ཙི་ཏྟེ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ. བྷ་སྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཚཱ་རི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཀི་ཉྷི སོ་བྷ་ཏི ཨེ་ཀཱ ཚ་ཝཱ ནཱ་ལ༹་ནྡཱཏི ཨི་ད་མྤི བྷ་ཎ་ནྟོ སོ ག་ཧ་པ་ཏི – ‘‘ཀཱ་ཡ་པ་ཡོ་གེ་ན པ་ཉྙཱ་ས་མྤི མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀཾ ནཱ་ལ༹་ནྡཾ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་ཁ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨི་དྡྷི་མཱ པ་ན ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ མ་ནོ་པ་དོ་སེ་ན བྷ་སྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛ་སྶ ཀ་ཐཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཝ ཀ་ཐཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་སི.
༦༥. ཨ་ར་ཉྙཾ ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨི་སཱི་ནཾ མ་ནོ་པ་དོ་སེ་ནཱཏི ཨི་སཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ་ན མ་ནོ་པ་དོ་སེ་ན ཏཾ མ་ནོ་པ་དོ་སཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཏཱ་ནི ར་ཊྛཱ་ནི ཝི་ནཱ་སི་ཏཱ་ནི. ལོ་ཀི་ཀཱ པ་ན ཨི་ས་ཡོ མ་ནཾ པ་དོ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་ས་ཡིཾ་སཱུ་ཏི མ་ཉྙ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་དཾ ཝཱ་དཱ་རོ་པ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ད་ཎྜ་ཀཱི་ར་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ – ས་ར་བྷ་ངྒ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏཱ་ཝ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་ཏཾ ག་ཏཱ་ཡ ཀི་ས་ཝ་ཙྪོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་སཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ག་ཎཾ པ་ཧཱ་ཡ གོ་དྷཱ་ཝ་རཱི་ཏཱི་ར་ཏོ ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛེ ད་ཎྜ་ཀཱི་ར་ཉྙོ ཀུ་མྦྷ་པུ་རཾ ནཱ་མ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཏ་དཱ ཙ ཨེ་ཀཱ ག་ཎི་ཀཱ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་སོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏ་མེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ན་ག་ར་ཝཱི་ཐི་ཡོ ན་པྤ་ཧོ་ནྟི. རཱ་ཛཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཏཾ དི་སྭཱ ཀཱ ཨེ་སཱ་ཏི པུ་ཙྪི. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནཱི དེ་ཝཱ་ཏི. སོ ཨུ་སྶཱུ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཱ་ཡ སོ་བྷ་ཏི, ན་ག་རཾ ས་ཡཾ སོ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པེ་སི.
སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སི་ནྣཾ ཏཱ་པ་སཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀི་ལི་ཊྛོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཏཱ་པ་སོ ཨ་ན་ཉྫི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏོ, དཱ་ཋི་ཀཱ་ཧི པ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཧི མུ་ཁཾ པི་ཧི་ཏཾ, མ་སྶུ་ནཱ ཨུ་རཾ པི་ཧི་ཏཾ, ཨུ་བྷོ ཀ་ཙྪཱ པ་རུ་ལ༹ྷཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀེ་ན ཀི་ཙྩེ་ན ཝི་ཙ་རཱ་མི, ཨ་ཡ་ཉྩ མེ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི དི་ཊྛོ, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ཨ་ཀྑཱི་ནི དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ད་ཀ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་རཱི་རེ པི་ཎྜཾ པི་ཎྜཾ ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཛ་ཊཱ་མ་ཏྠ་ཀེ ཁི་པི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཏཱ་པ་ས་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སི་ཉྩི་ཏྭཱ – ‘‘ཡེ་ཧི མེ ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི དི་ཊྛོ, ཏཱ་ནི དྷོ་ཏཱ་ནི ཀ་ལི་པ་ཝཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟཱ.
ཏཾ་དི་ཝ་ས་ཉྩ རཱ་ཛཱ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ – ‘‘བྷོ ཀུ་ཧིཾ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ དེ་ཝཱ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་སྶཱ དེ་ཐཱ་ཏི ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ དཱ་པེ་སི. སཱ པུ་བྦེ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་རཱི་རེ ཁེ་ལ༹་པཱ་ཏ་ནེ་ན ལ་དྡྷ་ནྟི ས་ཉྙ་མ་ཀཱ་སི.
ཏ་ཏོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ག་ཎྷི. སོ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་གི་ནི ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཊི་ལ་བྷཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཀིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཨ་ན་ཉྫི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི བྷ་གི་ནཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ས་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. རཱ་ཛཱ་པི ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ – ‘‘ཀུ་ཧིཾ, བྷོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ དེ་ཝཱ་ཏི. ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ དེ་ཐཱ’’ཏི དཱ་པེ་སི. སོ་པི པུ་ཉྙ་བ་ལེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་རཱི་རེ ཁེ་ལ༹་པཱ་ཏ་ནེ་ན ལ་དྡྷཾ མེ’’ཏི ས་ཉྙ་མ་ཀཱ་སི.
ཏ་ཏོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ. རཱ་ཛཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི. པུ་རོ་ཧི་ཏོ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཛ་ཡ་ཏུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ཏུ་མྷེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཨ་ན་ཉྫི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི ཨེ་ཀོ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ཐཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ ཙ ཏེ་ན ཙ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ས་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་རོ་དྷེ་པི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ་སྶ ས་རཱི་རེ ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨོ་རོ་དྷཱ་པི ཨོ་རོ་དྷ་པཱ་ལ་ཀཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་དྭཱ་རེ ར་ཀྑཾ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ ས་བྦེ ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་རཱི་རེ ཁེ་ལ༹ཾ ཨ་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ས་བྦོ བ་ལ་ཀཱ་ཡོ ཙ སེ་ནི་ཡོ ཙ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨུ་པ་རི ཁེ་ལ༹་ཉྩ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ཙ མུ་ཁ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ པཱ་པ་ཡིཾ་སུ, ཁེ་ལོ༹ ཙ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ཙ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རིཾ་སུ.
སེ་ནཱ་པ་ཏི ས་བྦ་པ་ཙྪཱ སུ་ཎི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ར ས་ཏྠཱ་རཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ས་གྒ་སོ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ གྷ་ཊྚ་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ཨུ་སུ་མ་ཛཱ་ཏ་ཧ་ད་ཡོ མུ་ཁེ་ན ཨ་སྶ་ས་ནྟོ ཝེ་གེ་ན རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ བྱ་ས་ན་པ་ཏྟཾ ཨི་སིཾ དི་སྭཱ ཀ་ཙྪཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨ་པ་ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཨོ་ས་དྷེ་ཧི ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་ག་ནྡྷེ་ཧི ཙ ས་རཱི་རཾ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ སུ་ཁུ་མ་སཱ་ཊ་ཀེ་ན པུ་ཉྪི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཏི་དྷཱ བྷི་ནྣཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ‘‘རཱ་ཛཱ་ན་མེ་ཝ ནཱ་སེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ‘‘ས་དྡྷིཾ པ་རི་སཱ་ཡ རཱ་ཛཱ་ན’’ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ‘‘ར་ཉྙོ ཝི་ཛི་ཏཾ ས་བྦཾ ནཱ་སེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ན ཏཱ་པ་སོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀོ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཨུ་པཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རཱ་དྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་ཙྩ་ཡཾ པ་ན དེ་སེ་ཏུཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
སེ་ནཱ་པ་ཏི ན་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནི་རཱ་པ་རཱ་དྷེ མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཏཱ་པ་སེ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་ཧི བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, དེ་ཝ་ཏཱ ཀི་ར ཏི་དྷཱ བྷི་ནྣཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ – ‘‘ཁ་མཱ་པི་ཏེ ཀི་ར, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ར་ཊྛཾ མཱ ནཱ་སེ་ཐ, ཏཱ་པ་སཾ ཁ་མཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནི དོ་སཾ ཀ་ཏཾ དི་སྭཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ན ཏཾ ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སེ་ནཱ་པ་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་པ་ས་སྶ བ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ན སོ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི, ནཱ་པི ཀུ་པི་ཏོ, ས་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡེ་ན པ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ཁ་མཱ་པེ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ན ཁ་མཱ་པེ་མཱི་ཏི. ཏེ་ན ཧི སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་སྶ དེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ན ཝ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏྭཾ ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ ག་ཙྪ, ཨ་ཧཾ མ་ཡ྄ཧཾ སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏ་ཏོ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཏཱ་པ་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ནཱ་པ་ཏི ཡེ ཏེ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟི, ས་བྦེ ས་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ས་དྷ་ནེ ས་དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ བ་ཧི ར་ཛྫ་སཱི་མཾ ག་ཙྪ, དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀུ་པི་ཏཱ དྷུ་ཝཾ ར་ཊྛ་མྤི ཨ་ར་ཊྛཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. སེ་ནཱ་པ་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.
རཱ་ཛཱ ག་ཏ་མ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་མི་ཏྟ་མ་ཐ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ ཛ་ཡ་ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. དེ་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ཝུ་ཊྛིཾ པཱ་ཏ་ཡིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལཾ ཨ་པ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ཝ་ཌྜྷི་ཡེ་ཝ, ཨ་མི་ཏྟེ ནི་མྨ་ཐེ་སི, ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ དེ་ཝོ ཝུ་ཊྛོ’’ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ན སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཝུ་ཊྛིཾ པཱ་ཏ་ཡིཾ་སུ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏ་རོ ཨ་ཧོ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ན མཱ་ས་ཀ་ཝུ་ཊྛིཾ པཱ་ཏ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཝུ་ཊྛིཾ, ཏ་ཏོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཏྠཾ ན ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻུ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཧ་ཏྠཱུ་པ་ག་པཱ་དཱུ་པ་གཱ་དི་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཝུ་ཊྛིཾ པཱ་ཏེ་སུཾ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་པཱ་སཱ་དེ ཋི་ཏོ་པི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི པི་ལ༹་ནྡྷ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏི ཝ་ཏ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ་ཀེ ཁེ་ལ༹་པཱ་ཏ་ནཾ, ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཁེ་ལ༹་པཱ་ཏི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ཝ་ཌྜྷི ཛཱ་ཏཱ, ཨ་མི་ཏྟ་མ་ཐ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ དེ་ཝོ ཝ་སྶི, ཏ་ཏོ སུ་མ་ན་ཝུ་ཊྛི མཱ་ས་ཀ་ཝུ་ཊྛི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཝུ་ཊྛི ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཝུ་ཊྛཱི་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ ཝུ་ཊྛི་ཡོ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཀ་ཏ་པཱ་པེ ས་མ་ནུ་ཉྙོ ཛཱ་ཏོ.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་དྷཱ་ར་ཨུ་བྷ་ཏོ་དྷཱ་རཱ་དཱི་ནི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ཕ་ལ་ཀེ མཾ་སཾ ཀོ་ཊྚ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ པཱ་ཏ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཀེ ཝཱི་ཏ་དྷཱུ་མེ ཀིཾ་སུ་ཀ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞེ ཨ་ངྒཱ་རེ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎེ པཱ་སཱ་ཎེ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ནྟོ་མུ་ཊྛི་ཡཾ ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ནི་ཀཾ སུ་ཁུ་མ་ཝཱ་ལི་ཀཾ ཝ་སྶཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷཾ ཐ་ལཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ར་ཉྙོ ཝི་ཛི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀི་ས་ཝ་ཙྪ་ཏཱ་པ་སོ སེ་ནཱ་པ་ཏི མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀ་རཱ་མོ་ཏི ཏ་ཡོ་ཝ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་རོ་གཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སེ་སཱ་ནཾ ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨེ ཨ་ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་ནཱི་ཡཾ ནཱ་ཧོ་སི, ཏི་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཎཾ. ཏེ ཡེ་ན པཱ་ནཱི་ཡཾ ཡེ་ན ཏི་ཎ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བ་ཧི་ར་ཛྫ་སཱི་མཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ས་ར་བྷ་ངྒ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ –
‘‘ཀི་ས་ཉྷི ཝ་ཙྪཾ ཨ་ཝ་ཀི་རི་ཡ ད་ཎྜ་ཀཱི,
ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ས་ཛ་ནོ ས་ར་ཊྛོ;
ཀུ་ཀྐུ་ལ༹་ནཱ་མེ ནི་ར་ཡ་མྷི པ་ཙྩ་ཏི,
ཏ་སྶ ཕུ་ལི་ངྒཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི ཀཱ་ཡེ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༡༧.༧༠);
ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ད་ཎྜ་ཀཱི་ར་ཉྙ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛེ པ་ན ནཱ་ལི༹་ཀི་ར་ར་ཉྙེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ ཧི་མ་ཝ་ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཏཱ་པ་སཱ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷཱ ཨ་ཛི་ན་ཛ་ཊ་ཝཱ་ཀ་ཙཱི་ར་དྷ་རཱ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་བྷ་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་རཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཾ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛེ ནཱ་ལི༹་ཀི་ར་ར་ཉྙོ ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟཱ. ཏེ ཛ་ཊཱ་ཛི་ན་ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཱ་ནི ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ས་མ་སི་རིཾ ད་སྶ་ཡ་མཱ་ནཱ ན་ག་རཾ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛི་ཏེ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣཱ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ. ཏཱ་པ་སཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ བྷ་ད་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. བྷ་ནྟེ, ཨ་ལཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་མ་ནེ་ན, རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ཐ, མ་ཡཾ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཏཱ་པ་སཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ནཱ་ག་རཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སཱ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ངྒྷཱ ག་ཎཱ ག་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཋི་ཏོ ཏེ ཏ་ཐཱ ག་ཙྪ་མཱ་ནེ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏེ བྷ་ཎེ ནཱ་ག་རཱ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠཱ སུ་དྡྷུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཀི་མེ་ཏྠ ས་མ་ཛྫཾ ཝཱ ནཱ་ཊ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ན་ཏྠི དེ་ཝ, ཨེ་ཏེ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ཏེ་ན ཧི བྷ་ཎེ ཨ་ཧ་མྤི ག་ཙྪི་སྶཱ་མི, མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱུ་ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘རཱ་ཛཱ་པི ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ, རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ནཱ་ག་རཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ དུ་སྶཱི་ལོ, ཏཱ་པ་སཱ དྷ་མྨི་ཀཱ, ཏེ ཨཱ་ག་མྨ རཱ་ཛཱ་པི དྷ་མྨི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
རཱ་ཛཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཱ་པ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཏཱ་པ་སཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ པ་རི་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཀ་སྶ ཏཱ་པ་ས་སྶ ‘‘ར་ཉྙོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ས་ཉྙ་མ་དཾ་སུ, སོ ཏཱ་པ་སོ པ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ཝེ་རེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཉྩ་སུ ཙ སཱི་ལེ་སུ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ –
‘‘པཱ་ཎོ ན ཧ་ནྟ་བྦོ, ཨ་དི་ནྣཾ ནཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ན ཙ་རི་ཏ་བྦོ, མུ་སཱ ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦཱ, མ་ཛྫཾ ན པཱ་ཏ་བྦཾ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ, ཏ་ཐཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ཨ་པྤ་བྷོ་ག་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ བ་ཧུ་ས་པ་ཏྟ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ, མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཨ་བྷཱུ་ཏ་བྦྷ་ཀྑཱ་ན་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ, མ་ཛྫ་པཱ་ནཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ’’ནྟི –
པ་ཉྩ་སུ ཝེ་རེ་སུ ཨི་མཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི.
རཱ་ཛཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ དུ་སྶཱི་ལོ, དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཙ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་ཐཱ, ཀ་ཎྞེ སཱུ་ལ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ‘ཨེ་ཏེ པ་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ, ཨི་མེ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཾ་ཡེ་ཝ གྷ་ཊྚེ་ནྟཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཀ་རི་སྶཱ་མི ནེ་སཾ ཀཱ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. སོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ སྭེ མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟེ ཀོ་ལུ༹་མྦེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་སྶ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ད་ལི་པ་ཏྟེ་ཧི ནེ་སཾ མུ་ཁཱ་ནི བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋ་པཱ་པེ་སི, པུ་ན བ་ཧ་ལ་མ་དྷུ་ཀ་ཏེ་ལ་ནཱ་ག་བ་ལ་པི་ཙྪི་ལླཱ་དཱི་ནཾ ཀཱུ་ཊེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སྶེ་ཎི་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པཱ་པེ་སི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙ མ་ཧཱ་མ་ལླེ བ་དྡྷ་ཀ་ཙྪེ ཧ་ཏྠེ་ཧི མུ་གྒ་རེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡིཾ་སུ, ཏེ་སཾ པཱ་སཱ་ད་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀཱུ་ཊེ་ཧི པི་ཙྪི་ལླཾ སོ་པཱ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ སཱི་སེ མུ་གྒ་རེ་ཧི པོ་ཐེ་ཏྭཱ ག་ལེ ག་ཧེ་ཏྭཱ སོ་པཱ་ནེ ཁི་པ་ཐཱ’’ཏི. སོ་པཱ་ན་པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་ན ཙ་ཎྜེ ཀུ་ཀྐུ་རེ བ་ནྡྷཱ་པེ་སི.
ཏཱ་པ་སཱ་པི ‘‘སྭེ རཱ་ཛ་གེ་ཧེ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨོ་ཝ་དིཾ་སུ – ‘‘མཱ་རི་སཱ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ ནཱ་མ སཱ་ས་ངྐཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ནཱ་མ ཚ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཉྙ་ཏེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, དི་ཊྛ་དི་ཊྛེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་མི་ཏྟཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ སཾ་ཝ་རོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨཾ ཨེ་ཀཾ་ས་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་ཊཱ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷཱ. རཱ་ཛཱ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ གཱུ་ཐ་ཀོ་ལུ༹་མྦ་མུ་ཁ་ཏོ ཀ་ད་ལི་པ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སི. དུ་གྒ་ནྡྷོ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ནཱ་ས་པུ་ཊཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་པཱ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་ར་པ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་ཏཱ་པ་སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. རཱ་ཛཱ – ‘‘ཨེ་ཏྠ བྷོ་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟུ ཙེ་ཝ ཧ་ར་ནྟུ ཙ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཧི་ཡྻོ ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ པ་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏོ, ཏུ་མྷེ པ་ན མཾ་ཡེ་ཝ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཐ་ཡི་ཏྠ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མི་དཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨུ་ལུ་ངྐེ་ན གཱུ་ཐཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. མ་ཧཱ་ཏཱ་པ་སོ དྷཱི དྷཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪི་སྶ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི སོ་པཱ་ནེ ཀཱུ་ཊེ་ཧི པི་ཙྪི་ལླཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ལླཱ་ནཾ ས་ཉྙ་མ་དཱ་སི. མ་ལླཱ མུ་གྒ་རེ་ཧི སཱི་སཱ་ནི པོ་ཐེ་ཏྭཱ གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ སོ་པཱ་ནེ ཁི་པིཾ་སུ, ཨེ་ཀོ་པི སོ་པཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, པ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ སོ་པཱ་ན་པཱ་ད་མཱུ་ལཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ས་མྤ་ཏྟེ ས་མྤ་ཏྟེ ཙ་ཎྜ་ཀུ་ཀྐུ་རཱ པ་ཊ་པ་ཊཱ་ཏི ལུ་ཉྩ་མཱ་ནཱ ཁཱ་དིཾ་སུ. ཡོ་པི ནེ་སཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, སོ་པི ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པ་ཏ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ནཾ ཀུ་ཀྐུ་རཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏི ནེ་སཾ ཀུ་ཀྐུ་རཱ ཨ་ཊྛི་ས་ངྑ་ལི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ སོ རཱ་ཛཱ ཏ་པ་ས་མྤ་ནྣེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཏཱ་པ་སེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ ར་ཊྛེ དེ་ཝ་ཏཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ན ན་ཝ་ཝུ་ཊྛི་ཡོ པཱ་ཏེ་སུཾ. ཏ་སྶ ར་ཛྫཾ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷེ་ན ཝཱ་ལི་ཀ་ཐ་ལེ་ན ཨ་ཝ་ཙྪཱ་དི་ཡི་ཏྠ. ཏེ་ནཱ་ཧ ས་ར་བྷ་ངྒོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ –
‘‘ཡོ ས་ཉྙ་ཏེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཨ་ཝ་ཉྩ་ཡི,
དྷ་མྨཾ བྷ་ཎ་ནྟེ ས་མ་ཎེ ཨ་དཱུ་ས་ཀེ;
ཏཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཾ སུ་ན་ཁཱ པ་ར་ཏྠ,
ས་ངྒ་མྨ ཁཱ་ད་ནྟི ཝི་ཕ་ནྡ་མཱ་ན’’ནྟི. (ཛཱ. ༢.༡༧.༧༡);
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལི་ངྒཱ་ར་ཉྙ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ ཨེ་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ. སཱ རཱུ་པ་བྷོ་ག་ཀུ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ བ་ཧཱུ་ནཾ པ་ཏྠ་ནཱི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི. ཡོ པ་ན་སྶཱ ཝཱ་རེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཧི་ཎཱ་ཏི, ཏཾ ཏཾ དི་སྭཱ་ན་སྶ ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ས དུ་ཛྫཱ་ཏོ དུ་སྶ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ནཱི་ཧ་ར་ཐ ན’’ནྟི ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ནཱ་མ ཨ་དྡ་སཾ, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ཨ་ཀྑཱི་ནི དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཀྑཱི་ནི དྷོ་ཝ་ཏི. ཏ་སྶཱ དི་ཊྛཾ དི་ཊྛཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, མཱུ་ལ་ནཱ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.
སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏི་ཏྠཾ ས་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ས་ཀ་ཊེ་སུ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ་ནི ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཉཱ་ཏི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ གེ་ཧ་མྷཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ བ་ཧི་ན་ག་རེ ཙ་མྨ་གེ་ཧེ ཝ་ས་ཏི, མཱ་ཏ་ངྒོ་ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀཾ ནཱི་ལ་པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཙྪིཾ, ཨེ་ཀེ་ན གྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་སྶ་ར་ཐ ཨ་ཡྻཱ, ཙ་ཎྜཱ་ལོ་ཧ’’ནྟི ཛཱ་ནཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཏཾ ཝཱ་དེ་ནྟོ ནཱི་ཙ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛེ མ་ནུ་སྶེ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི.
དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ གྷ་ཎྜ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་ཎི་ཨ་ནྟ་རེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀི་མེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. མཱ་ཏ་ངྒོ ཨ་ཡྻེ་ཏི. ‘‘ཀིཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀ་ར་མྷ, ཀ་སྶཱ་ཡཾ ནི་སྶ་ནྡོ, ཝི་ནཱ་སོ ནུ ཁོ མེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ, མ་ངྒ་ལ་ཀི་ཙྩེ་ན ནཱ་མ ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཙ་ཎྜཱ་ལཾ ཨ་དྡ་ས’’ནྟི ས་རཱི་རཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝེ་གེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ཙ་ཎྜཱ་ལོ དི་ཊྛོ, ཨ་ཀྑཱི་ནི ཙེ་ཝ ནཱ་མ ག་ཧི་ཏ་མུ་ཁ་ཉྩ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ར་ཐཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་ནཾ གེ་ཧཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. སུ་རཱ་སོ་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ ཙ ‘‘ཀུ་ཧིཾ, བྷོ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ, ཨི་མཱ་ཡ་པི ཝེ་ལཱ་ཡ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ཏ, བྷོ, སུ་རཱ་མཾ་ས་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ས་ཀྐཱ་རཾ ཙ་ཎྜཱ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ལ་བྷི་མྷ, ག་ཎྷ་ཐ ཙ་ཎྜཱ་ལ’’ནྟི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཝེ་སི་ཏྭཱ ནི་རཱ་པ་རཱ་དྷཾ མཱ་ཏ་ངྒ་པ་ཎྜི་ཏཾ ཏ་ཛྫི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་རེ མཱ་ཏ་ངྒ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ལ་བྷི་མྷཱ’’ཏི ཀེ་སེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཎུ་ཀ་པྤ་ར་པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ མ་ཏོ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པཱ་དེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊེ ཚ་ཌྜེ་སུཾ.
མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ – ‘‘ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཉྩི, དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ པུ་རི་སོ, པཱ་དེ་སུ ནཾ ནི་པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝེ་དྷ་མཱ་ནོ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ལ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཾ ལ་བྷ་ནྟོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏྠེ་ཝ མ་ར་ཎ’’ནྟི གེ་ཧ་ངྒ་ཎེ ནི་པ་ཛྫི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཏཱ ཧོ་ཏི – ཡ་སྶ ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་བྦྷ་དྭཱ་རེ ནི་པ་ནྣོ མ་ར་ཏི, ཡེ ཙ ཏ་སྨིཾ ག་བྦྷེ ཝ་ས་ནྟི, ས་བྦེ ཙ་ཎྜཱ་ལཱ ཧོ་ནྟི. གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷ་མྷི མ་ཏེ ས་བྦེ གེ་ཧ་ཝཱ་སི་ནོ, དྭཱ་ར་མྷི མ་ཏེ ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་ར་གེ་ཧ་ཝཱ་སི་ཀཱ, ཨ་ངྒ་ཎ་མྷི མ་ཏེ ཨི་ཏོ ས་ཏྟ ཨི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཏི ཙུ་དྡ་ས་གེ་ཧ་ཝཱ་སི་ནོ ས་བྦེ ཙ་ཎྜཱ་ལཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ཨ་ངྒ་ཎེ ནི་པ་ཛྫི.
སེ་ཊྛི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘མཱ་ཏ་ངྒོ ཏེ སཱ་མི གེ་ཧ་ངྒ་ཎེ པ་ཏི་ཏོ’’ཏི ག་ཙྪ་ཐ བྷ་ཎེ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མཱ་ས་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཐཱ་ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཀི་ར མཱ་ས་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. སོ – ‘‘ནཱ་ཧཾ མཱ་ས་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ནི་པ་ནྣོ, དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ སྭཱ་ཧཾ ནི་པ་ནྣོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ཀོ དོ་སོ་ཏི? ཀིཾ ཏ་སྶཱ དོ་སཾ ན པ་སྶ་ཐ, ནི་ར་པ་རཱ་དྷོ ཨ་ཧཾ ཏ་སྶཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི བྱ་ས་ནཾ པཱ་པི་ཏོ, ཏཾ ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ན ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི.
ཏེ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སེ་ཊྛི དྷཱི་ཏུ དོ་སཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཨེ་ཀཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ དེ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་ཏི. སོ ‘‘ན ཨི་ཙྪཱ་མི ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ, ཏ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི ཙ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཙ – ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ནོ པི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ, པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ གྷ་ཊ་ཀོ ཨ་ཉྙོ དཱ་ར་ཀོ་པི ན་ཏྠཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟཱ – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏཱ་ཏཱ, ཀོ་ཙི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ས་ཧ་ན་ཀོ ཨེ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་པི ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི མ་ཏེ ས་བྦེ མ་ཡཾ ན་ཊྛཱ ཧོ་མ, ཨཱ་ར་ཀྑ་མ་སྶ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཡཱ་གུཾ པེ་ས་ཡིཾ་སུ, བྷ་ཏྟཾ དྷ་ནཾ པེ་ས་ཡིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ སོ ས་བྦཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ དི་ཝ་སོ ག་ཏོ; དྭེ, ཏ་ཡོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ, པ་ཉྩ དི་ཝ་སཱ ག་ཏཱ.
ཏ་ཏོ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་གེ་ཧ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ – ‘‘ན ས་ཀྐོ་མ མ་ཡཾ ཏུ་མྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ཙ་ཎྜཱ་ལཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ, ཨ་མྷེ མཱ ནཱ་སེ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་རི་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི པ་ཧི་ཎིཾ་སུ, སོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཚ དི་ཝ་སཱ ག་ཏཱ. ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨུ་བྷ་ཏོ ཙུ་དྡ་ས་གེ་ཧ་ཝཱ་སི་ཀཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘ན མ་ཡཾ ཙ་ཎྜཱ་ལཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ་ན་མྤི མ་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶ དཱ་རི་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ སོ་ཀ་ས་ལླ་ས་མ་པྤི་ཏཱ ཝི་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ཏིཾ་སུ. ཨུ་བྷ་ཏོ ཙུ་དྡ་ས་གེ་ཧ་ཝཱ་སི་ནོ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སུ་པུ་པྥི་ཏ་ཀིཾ་སུ་ཀ་སཱ་ཁཾ ཨུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏ་སྶཱ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ན་ཁེ་ཧི སཱི་མ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་སེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནཱི་ལ་སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ནཱི་ལ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞེ་སུ ཏི་པུ་པ་ཊྚ་ཀེ པི་ལ༹་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་པ་ཙྪིཾ ད་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ད་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དྭཱི་སུ བཱ་ཧཱ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏ་ཝ སཱ་མི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་དཾ་སུ.
ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་མྤི ཨ་ཏི་བྷཱ་རོ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟ་པུ་བྦཱ སུ་ཁུ་མཱ་ལ་དཱ་རི་ཀཱ ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ཧི སཱ་མི, ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨུ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཀི་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི. ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི ཨ་ཡྻ མཱ་ཏ་ངྒཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མཾ ཝ་དཱ་ཧཱི་ཏི. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཏྠཾ མཾ ཨ་ཀཾ་སུ, བཱ་ཧཱ་ཡ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་རི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘ནཱ་སི་ཏཾ, བྷོ, དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨི་དཱ་ནི ས་ཡཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ར་ཝི་ཏྠ. སཱ ཀིཾ ཀ་རོ་མི ཨ་ཡྻཱ་ཏི? དྭཱི་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. སཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་མ སཱ་མཱི་ཏི. ག་ཙྪཱ ནཱ་མ ཨ་ར་ཉྙེ ཧོ་ནྟི, མ་ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ, ཨ་ཏི་ཀོ་ཊྚི་ཏོ་མྷི ཏུ་ཡ྄ཧཾ མ་ནུ་སྶེ་ཧི, ན ས་ཀྐོ་མི པ་ད་སཱ ག་ནྟུཾ, པི་ཊྛི་ཡཱ མཾ ནེ་ཧཱི་ཏི. སཱ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ པི་ཊྛིཾ ཨ་དཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཀུ་ཧིཾ ནེ་མི སཱ་མཱི་ཏི? བ་ཧི་ན་ག་རཾ ནེ་ཧཱི་ཏི. སཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཨི་དྷ ཏེ སཱ་མི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཀ་ཏ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ནྟི? པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རཾ སཱ་མཱི་ཏི. པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཝ་སི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ ས་བྦ་དྭཱ་རཱ་ནི ཨཱ་ཧི་ཎྜཱ་པེ་སི. ཀ་སྨཱ? བྷ་ཝ་གྒ་པ་ཏྟ་མ་སྶཱ མཱ་ནཾ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་མ་ཀཱ་སི – ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་དི་སཾ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཏི་སྶཱ མཱ་ནཾ བྷེ་ད་ཀོ ན་ཏྠཱི’’ཏི.
སཱ པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ ཏེ སཱ་མི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཀ་ཏ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ནྟི? པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་རཾ སཱ་མཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ་མྨ་གེ་ཧཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ག་ཙྪཱ་ཏི. སཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ཙ་མྨ་གེ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ སཱ་མཱི’’ཏི? ཨཱ་མཱ་ཏི པི་ཊྛི་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཙ་མྨ་གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི.
ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་ཊྛ་དི་ཝ་སེ ཝ་ས་ནྟོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ག་ཝེ་ས་ན་དྷཱི་རོ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ན ཙ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་ད་མ་ཀཱ་སི. ‘‘མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ས་ཙེ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ཙ་མྷཱ་ཧཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ. ཨེ་ཏི་སྶཱ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཝ་ས་ནྟོ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀེ མ་ཡཾ པུ་བྦེ ཨེ་ཀ་ཙ་རཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཀ་ཏྭཱ་པི ས་ཀྐཱ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན དཱ་ར་བྷ་ར་ཎཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་མྷ, ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ན ས་ཀྐཱ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ, ཏྭཾ ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཏཱ་ཝ མཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྠཱ’’ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནཱ་དཱི་སུ ན་ནྟ་ཀཱ་ནི ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙ་རོ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ས་ཀྐཱ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཝ་སྶ་ཡེ་ན མ་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏུ’’ནྟི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི.
སཱ ཏཾ དྭཱ་རེ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི – ‘‘ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨུ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་ཏི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡ་དི ཏེ སཱ་མི ཨེ་དི་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི, ཀ་སྨཱ མཾ མ་ཧ་ཏཱ ཡ་སཱ པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཐཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་རི་དེ་ཝཾ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི པུ་ཉྪ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དཱ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀེ མཱ སོ་ཙི མཱ པ་རི་དེ་ཝི, ཨ་ཧཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, ཏྭཾ པ་ན ཨེ་ཀཾ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཧི, ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘ན མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀོ ཙ་ཎྜཱ་ལོ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀོ’ཏི ཨུ་གྒྷོ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཙ་རཱ་ཧཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ – ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཨ་ཧཾ སཱ་མི མུ་ཁ་དོ་སེ་ནེ་ཝ བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྟཱ, ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ – ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏ་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་གཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ལི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨ་ཧཾ ཏ་དཱ་པི ཨ་ལི་ཀཾ ན བྷ་ཎཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀིཾ ཝ་ཀྑཱ་མི, ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི པུ་རི་སོ ནཱ་མཱ་ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཛྫ པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཊྛ་མཱི, ཏྭཾ ‘ཨི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཨུ་གྒྷོ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སཱ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ སཱུ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ་པཱ་ཏཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ པཱ་ཎི་ནཱ པཱ་ཎིཾ པ་ཧ་ར་ནྟཱ – ‘‘པ་སྶ་ཐ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཧ་ས་ནྟཱ ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རོ་ནྟི. སཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ སཱ་ཡཾ་པཱ་ཏཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཚཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན, པ་ཉྩཱ་ཧ-ཙ་ཏཱུ་ཧ-ཏཱི་ཧ-དྭཱི་ཧ-ཨེ་ཀཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཡཾ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ ཨ་ཏི་སཱུ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཨེ་ཝཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཐ མ་ཡཾ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་མཱ’’ཏི ཙ་མྨ་གེ་ཧ་སྶ བཱ་ཧི་ར་བྷཱ་གཾ ས་མ་ནྟཱ ཏ་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨོ་ཀི་རིཾ་སུ. སཱ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཡཾ བྷོ ན དཱུ་རཾ ཨ་པ་དི་སྶ་ཏི, ཨ་ཛྫ ཀི་ར མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ སཾ་ཝི་ད་ཧཱ་མཱ’’ཏི ཙ་མྨ་གེ་ཧཾ ས་མ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏཱུ་པ་ལི་ཏྟཾ ཨ་ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ར་ཧཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཙེ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལ་དཱ་མཱ་ནི ཨོ་སཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠཾ ག་ཏོ.
མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཙ་ནྡེ ཨུ་གྒ་ཏ་མ་ཏྟེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ བྲ་ཧྨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་ན་ནྟ་ཏོ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཀྐ་མཱ་ནཾ ཙ་ནྡཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨོ་ཧཱ་ཡ པུ་ར་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མཾ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ དི་སྭཱ – ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷོ, དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནཾ, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྡྷ་མཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ གྷ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ མ་ཏྠ་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན དི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ མཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙ་མྨ་གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ དི་སྭཱ – ‘‘ཨོ་ཏི་ཎྞོ ནོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ, སཱ་ཎིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ནི་ཝེ་ས་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ.
མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་པི སི་རི་ས་ཡ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི. དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ ས་མཱི་པེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡོ ཏེ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀེ’’ཏི. ཨཱ་མ ཨ་ཡྻཱ་ཏི. མ་ཡཱ དི་ནྣཾ པུ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན ནཱ་བྷི་མ་ཎྜ་ལཾ ཕུ་སི. ཏ་སྶཱ པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ – ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀེ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀོ་ད་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ ཏི་ཊྛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཙ་ཎྜ་མ་ཎྜ་ལ་མེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ. སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ལ་བྷ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ – ‘‘བྲ་ཧྨ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཝ་སཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་སི་ཝི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ སི་ཝི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཨ་དཾ་སུ. སོ་ལ༹་ས ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ག་ཎྷིཾ་སུ. སེ་སཱ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ – ‘‘ན ས་ཀྐཱ, བྷོ, ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་གེ་ཧེ བྲ་ཧྨ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཝ་སི་ཏུཾ, ཝ་ཏྠུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཡཱ་ཝ པ་ན ཏཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ མ་ཎྜ་པེ་ཝ ཝ་ས་ཏཱུ’’ཏི མ་ཎྜ་པེ ཝ་སཱ་པེ་སུཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ད་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝ་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ས་ཏཾ ད་ཏྭཱ ལ་བྷ་ནྟི, ཨཱ་ས་ནྣེ པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཐཾ ས་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི ད་ཏྭཱ ལ་བྷ་ནྟི, པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡཾ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ལ་བྷ་ནྟི, པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་ཏྭཱ ལ་བྷ་ནྟི. བ་ཧི་ན་ག་ར་ཏོ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཡཱ་ཝ མ་ཎྜ་པཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ལ་དྡྷ་དྷ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ས་ངྑུ་བྷི, ཏ་ཏོ ས་བྦ་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘བྲ་ཧྨ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ནེ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ལ་བྷིཾ་སུ. མ་ཎྜ་པེ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ལ་དྡྷ་ཀུ་མཱ་རོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ས་ཀ་ལ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལོ ཨ་ཧོ་སི. ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཁཱི་ར་མ་ཎི་མཱུ་ལཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་དྷ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་ཝེ་ས་ན་མྤི ནི་ཊྛི་ཏཾ. ཀུ་མཱ་ར་སྶ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི ནི་ཝེ་ས་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རཾ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ མ་ཎྜ་བྱོཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཀུ་མཱ་རོ སུ་ཁེ་ན སཾ་ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་ཡ་པ་ཏྟོ་ཏི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ སི་པྤ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཀུ་མཱ་རོ མེ་དྷཱ་ཝཱི པ་ཉྙ་ཝཱ སུ་ཏཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཨཱ་ཝུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ག་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཊེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏེ་ལཾ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟི, སོ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. གེ་ཧེ ཨ་སཱི་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. གེ་ཧ་མྤི་སྶ ས་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཧོ་སི. གེ་ཧེ མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སེ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ཧི པེ་སི་ཏ་དྷ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི – ‘‘པ་མ་ཏྟོ ནུ ཁོ ཀུ་མཱ་རོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ, ཡ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་ཙྪཱ་མི ནཾ ད་མེ་མཱི’’ཏི ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ ཨ་ཏི་ས་མྦཱ་དྷཱ, ན ས་ཀྐཱ ཀོ་ཊྛ་ཀེ་ན པ་ཝི་སི་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎེ ཨོ་ཏ་རི. མ་ཎྜ་བྱ་ཀུ་མཱ་རོ་པི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊ་ཙྪུཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དྷ སཱུ་པཾ དེ་ཐ ཨི་དྷ ཨོ་ད་ན’’ནྟི པ་རི་ཝི་སཱ་པེ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ད་ཎྜ་ཀེ་ན གྷ་ཊྚི་ཏ་ཨཱ་སི་ཝི་སོ ཝི་ཡ ཀུ་པི་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཀུ་ཏོ ནུ ཨཱ་ག་ཙྪ་སི དུ་མྨ་ཝཱ་སཱི,
ཨོ་ཏ་ལླ་ཀོ པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀོ་ཝ;
ས་ངྐཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩ ཀ་ཎྛེ,
ཀོ རེ ཏུ་ཝཾ ཧོ་སི ཨ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༡);
ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ནྣཾ ཏ་ཝེ་དཾ པ་ཀ་ཏཾ ཡ་ས་སྶི,
ཏཾ ཁ་ཛྫ་རེ བྷུ་ཉྫ་རེ པི་ཡྻ་རེ ཙ;
ཛཱ་ནཱ་སི མཾ ཏྭཾ པ་ར་ད་ཏྟཱུ་པ་ཛཱི་ཝིཾ,
ཨུ་ཏྟི་ཊྛ པི་ཎྜཾ ལ་བྷ་ཏཾ ས་པཱ་ཀོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༢);
སོ ན་ཡི་དཾ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ནྣཾ མ་མེ་དཾ པ་ཀ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ,
ཨ་ཏྠ་ཏྠི་ཏཾ ས་དྡ་ཧ་ཏོ མ་མེ་དཾ;
ཨ་པེ་ཧི ཨེ་ཏྟོ ཀི་མི་དྷ་ཊྛི་ཏོ་སི,
ན མཱ་དི་སཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་ད་ནྟི ཛ་མྨཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༣);
ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘དཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་གུ་ཎ་སྶ་པི ནི་གྒུ་ཎ་སྶ་པི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དཱ་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ ཧི ནི་ནྣེ་པི ཐ་ལེ་པི པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཾ བཱི་ཛཾ པ་ཐ་ཝཱི་ར་སཾ ཨཱ་པོ་ར་ས་ཉྩ ཨཱ་ག་མྨ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་པྥ་ལཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, སུ་ཁེ་ཏྟེ ཝ་པི་ཏ་བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཐ་ལེ ཙ ནི་ནྣེ ཙ ཝ་པ་ནྟི བཱི་ཛཾ,
ཨ་ནཱུ་པ་ཁེ་ཏྟེ ཕ་ལ་མཱ་ས་མཱ་ནཱ;
ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ད་དཱ་ཧི དཱ་ནཾ,
ཨ་པྤེ་ཝ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༤);
ཨ་ཐ ཀུ་མཱ་རོ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ – ‘‘ཀེ་ནི་མ་སྶ མུ་ཎྜ་ཀ་སྶ པ་ཝེ་སོ དི་ནྣོ’’ཏི དྭཱ་ར་ར་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ –
‘‘ཁེ་ཏྟཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་དི་ཏཱ་ནི ལོ་ཀེ,
ཡེ་སཱ་ཧཾ བཱི་ཛཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་མི;
ཡེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཛཱ་ཏི་མ་ནྟཱུ་པ་པ་ནྣཱ,
ཏཱ་ནཱི་དྷ ཁེ་ཏྟཱ་ནི སུ་པེ་ས་ལཱ་ནཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༥) –
གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཛ་མྨཾ ཝེ་ཎུ་པ་ད་རེ་ན པོ་ཐེ་ཏྭཱ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་པི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ནཱི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨཱ་ཧ –
‘‘གི་རིཾ ན་ཁེ་ན ཁ་ཎ་སི, ཨ་ཡོ ད་ནྟེ་བྷི ཁཱ་ད་སི;
ཛཱ་ཏ་ཝེ་དཾ པ་ད་ཧ་སི, ཡོ ཨི་སིཾ པ་རི་བྷཱ་ས་སཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༩);
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཙེ མྱཱ་ཡཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, བ་ཧུཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ས་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨོ་ཏ་རི. བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན མཱ་ཏ་ངྒོ, ཨི་སི ས་ཙྩ་པ་ར་ཀྐ་མོ;
ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་སྨིཾ པ་ཀྐཱ་མི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་དི་ཀྑ་ཏ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༠);
ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ན་ག་ར་ར་ཀྑི་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ མ་ཎྜ་བྱ་སྶ གཱི་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏ་སྶ མུ་ཁཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་མུ་ཁཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨ་ཀྑཱི་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་ནི, མུ་ཁེ་ན ཁེ་ལ༹ཾ ཝ་མ་ཏི, ས་རཱི་རཾ ཐ་དྡྷཾ སཱུ་ལེ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀ་ཡ་ཀྑཱ ཨ་སཱི་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀཾ་སུ. ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ བྲ་ཧྨ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. སཱ ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨཱ་ཝེ་དྷི་ཏཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ,
བཱ་ཧུཾ པ་སཱ་རེ་ཏི ཨ་ཀ་མྨ་ནེ་ཡྻཾ;
སེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཡ་ཐཱ མ་ཏ་སྶ,
ཀོ མེ ཨི་མཾ པུ་ཏྟ་མ་ཀཱ་སི ཨེ་ཝ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༡);
ཨ་ཐ་སྶཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ –
‘‘ཨི་དྷཱ་ག་མཱ ས་མ་ཎོ དུ་མྨ་ཝཱ་སཱི,
ཨོ་ཏ་ལླ་ཀོ པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀོ་ཝ,
ས་ངྐཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩ ཀ་ཎྛེ,
སོ ཏེ ཨི་མཾ པུ་ཏྟ་མ་ཀཱ་སི ཨེ་ཝ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༢);
སཱ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཡ་ས་དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཡྻོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པུ་ཏྟ་སྶ པ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ པུ་ཙྪི –
‘‘ཀ་ཏ་མཾ དི་སཾ ཨ་ག་མཱ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ,
ཨ་ཀྑཱ་ཐ མེ མཱ་ཎ་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ;
ག་ནྟྭཱ་ན ཏཾ པ་ཊི་ཀ་རེ་མུ ཨ་ཙྩ་ཡཾ,
ཨ་པྤེ་ཝ ནཾ པུ་ཏྟ ལ་བྷེ་མུ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༣);
ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ –
‘‘ཝེ་ཧཱ་ཡ་སཾ ཨ་ག་མཱ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ,
པ་ཐ་དྡྷུ་ནོ པ་ནྣ་ར་སེ་ཝ ཙ་ནྡོ;
ཨ་པི་ཙཱ་པི སོ པུ་རི་མ་དི་སཾ ཨ་ག་ཙྪི,
ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཉྙོ ཨི་སི སཱ་དྷུ་རཱུ་པོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༤);
མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་པི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན མཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་ཏྠ, དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ནཾ པ་སྶ་ཏུ, མཱ ཨ་ཉྙེ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ མི་སྶ་ཀོ་ད་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་སི. དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་པི པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཡ་ས་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨ་ཡྻ་སྶ པ་ད’’ནྟི པ་དཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, དཱ་སེ་ན ཀ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཁ་མ་ཐ, ན ཧི ཏུ་མྷེ ཀོ་དྷ་ཝ་སི་ཀཱ ནཱ་མ, དེ་ཐ མེ པུ་ཏྟ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ –
‘‘ཨཱ་ཝེ་དྷི་ཏཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ,
བཱ་ཧུཾ པ་སཱ་རེ་ཏི ཨ་ཀ་མྨ་ནེ་ཡྻཾ;
སེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཡ་ཐཱ མ་ཏ་སྶ,
ཀོ མེ ཨི་མཾ པུ་ཏྟ་མ་ཀཱ་སི ཨེ་ཝ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༥) –
གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན མ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རོ་མ, པ་བྦ་ཛི་ཏཾ པ་ན ཧིཾ་ས་ནྟེ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ ས་གཱ་ར་ཝཱ་ཧི བྷཱུ་ཏ་ཡ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཀེ་ཝ་ལཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་ནོ་པ་དོ་སོ མཱ ཧོ་ཏུ, དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏུ, སུ་ཁ་མཱ་པ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ཏཱ, ཨ་པི་ཙཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱི་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཨོ་ས་དྷཾ ཏེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, མ་མ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནེ བྷུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ བྷ་ཏྟ་མ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཐོ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པ, ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨུ་ད་ཀ་ཙཱ་ཊི་ཡཾ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པཱ་ཏི. སཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.
མུ་ཁེ པ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ – ‘‘སཱ་མི་མྷི ས་ཡཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཨ་མྷེ་ཧི ན ས་ཀྐཱ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཀུ་མཱ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ་པི ཁི་པི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་པུ་བྦོ ཝི་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་སྶ ཏཱ་ཏ ཏ་ཝ ཀུ་ལུ་པ་ཀཱ་ནཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ, ས་མ་ཎཱ པ་ན ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧོ་ནྟི, ས་མ་ཎེ ཏཱ་ཏ བྷོ་ཛེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ སེ་ས་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ཙཱ་ཊི་ཡཾ ཨཱ་ལུ་ལཱ༹་པེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. ཡ་ཀྑཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཁི་པི་ཏྭཱ ཁི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. མཱ་ཏ་ངྒ་ཨི་སི་སྶ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟ་ནྟི. ཏེ ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལ་སྶ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀཾ ཁཱ་དཱ་པི་ཏ་མྷཱ, ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དཱ་ནི་མྷཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘ཨ་སུ་དྡྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་མེ’ཏི ས་མྦྷོ་གཾ ན ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏ་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ར་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཛ྄ཛྷ་རཱ་ཛ་སྶ ན་ག་རེ ཨ་གྒཱ་ས་ནི་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་མ མ་ཡ་ནྟི རཱ་ཛ་གེ་ཧེ བྷུ་ཉྫ་ནྟི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་པ་ནི་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ ནི་མྨ་ད་ཡ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ ‘‘ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཏཱ་པ་སོ ནཱ་མ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཉྙེ་སུ ས་ཉྙ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཝ་ས་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘མཱ་ན་ནི་གྒ་ཧ་མ་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཏཱ་པ་སོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ ཛ་ཙྩོ བྷ་ཝ’’ནྟི? ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི. ཨ་པེ་ཧི ཙ་ཎྜཱ་ལ ཨ་པེ་ཧི ཙ་ཎྜཱ་ལ, ཧེ་ཊྛཱ་ག་ངྒཱ་ཡ ཝ་ས, མཱ ཨུ་པ་རི་ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ – ‘‘སཱ་དྷུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧེ་ཊྛཱ་ག་ངྒཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟོ ‘‘ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ས་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཏཱ་པ་སོ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ངྒཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཙ་མ་ཏི, ཛ་ཊཱ དྷོ་ཝ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་ད་ནྟོ པི་ཎྜཾ པི་ཎྜཾ ཁེ་ལ༹ཾ ཨུ་ད་ཀེ པཱ་ཏེ་ཏི. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཀུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ལ་གྒི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་སྶེ་ཝ ཛ་ཊཱ་སུ ལ་གྒ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཁེ་ལ༹་མྤི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མྤི ཏཱ་པ་ས་སྶ ཛ་ཊཱ་སུ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི.
ཏཱ་པ་སོ ཙ་ཎྜཱ་ལ་སྶི་དཾ ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨི་དཾ, བྷོ ཙ་ཎྜཱ་ལ, ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཏ་ཡཱ པ་ཊི་སོ་ཏ་གཱ་མི་ཀ་ཏ’’ནྟི? ཨཱ་མ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ ཧེ་ཊྛཱ་ག་ངྒཱ་ཡ མཱ ཝ་ས, ཨུ་པ་རི་ག་ངྒཱ་ཡ ཝ་སཱ་ཏི. སཱ་དྷུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟོ ཨི་དྡྷིཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་སི, ཨུ་ད་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏཾ. པུ་ན ཏཱ་པ་སོ ཏ་དེ་ཝ བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ པུ་ན ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པུ་ཙྪི, – ‘‘བྷོ ཙ་ཎྜཱ་ལ, ཏྭ་མི་དཾ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཀཱ་ལེ་ན པ་ཊི་སོ་ཏ་གཱ་མིཾ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ནུ་སོ་ཏ་གཱ་མིཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ཨཱ་མ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ. ཙ་ཎྜཱ་ལ, ‘‘ཏྭཾ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ན ཝ་སི་ཏུཾ ན དེ་སི, ས་ཏྟ་མེ ཏེ དི་ཝ་སེ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལ་ཏཱུ’’ཏི. སཱ་དྷུ ཨ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཧཾ པ་ན སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་གྒ་ནྟུཾ ན ད་སྶཱ་མཱི་ཏི.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་བྷི་སཱ་པོ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་སྶ་ཏི, ར་ཀྑཱ་མི ན’’ནྟི ས་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨི་དྡྷི་ཡཱ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་གྒ་ནྟུཾ ན ཨ་དཱ་སི. ཨི་དྡྷི་མ་ཏོ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི, ཀ་སི་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘ཡ་ཀྑཱ་ཝ་ཊྚོ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ བྷཱུ་ཏ་དེ་ཝ་ཊྚོ་ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་ཝ་ཊྚོ’’ཏི ཨུ་པ་དྡ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཾ, ལོ་ཀ་སྶ ཧི་ཏཾ ཙི་ནྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ སུ་ཏྭཱ བྷཱི་ཏོ་པི ཨ་བྷཱི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘མཱ ཏཱ་ཏཱ བྷཱ་ཡ་ཐ, ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ག་ངྒཱ་ཏཱི་ར་ཝཱ་སཱི ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཏཱ་པ་སོ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ངྑཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཏི་པ་ཡེ་ཧེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཙ་ར་ཀེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཱ་པ་སཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི. ཏཱ་པ་སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་མ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀོ ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨི་མཾ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ནུ་སོ་ཏ་གཱ་མིཾ ཀཱ་ལེ་ན པ་ཏི་སོ་ཏ་གཱ་མིཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ཡཱ ཏ་ད་ཏྠཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐི་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ པུ་ཙྪ་ཐ, སོ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
རཱ་ཛཱ མཱ་ཏ་ངྒ་ཨི་སི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་རུ་ཎ་སྶ ཨུ་གྒ་ནྟུཾ ན དེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ བྷ་ནྟེ་ཏི? ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཏཱ་པ་ས་ཀཱ་ར་ཎཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཏཱ་པ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ ད་སྶཱ་མི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཐ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏཱ་པ་སཾ ཁ་མཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙ་ཎྜཱ་ལཾ ཝ་ནྡཱ་མཱི་ཏི. མཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐ, ཛ་ན་པ་ད་སྶ མུ་ཁཾ པ་སྶ་ཐཱ་ཏི. སོ པུ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཡེ་ཝ. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཁ་མཱ་པེ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪི་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཁ་མཱ་པི་ཏེ ཨ་ཧཾ སཱུ་རི་ཡཾ ན མུ་ཉྩཱ་མཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཁ་མཱ་པི་ཏེ སཱུ་རི་ཡཾ ན མུ་ཉྩ་ཏི, ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏེ་ན ཏཱ་པ་སེ་ན, ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷོ, ཏཱ་པ་ས་ས་ནྟི་ཀཾ, ཏཾ ཧ་ཏྠེ་སུ ཙ པཱ་དེ་སུ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་ངྒ་ཨི་སི་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཐ ཨེ་ཏ་སྶ ཛ་ན་པ་དཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་ངྒ་ཨི་སི་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་སུཾ.
ཨ་ཧཾ ནཱ་མ ཁ་མི་ཏ་བྦཾ ཁ་མཱ་མི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་སྶ་ཏི. མ་ཡཱ སཱུ་རི་ཡེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི ཨེ་ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ནེ་ས བྱ་ས་ནཾ མཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏུ, ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏཾ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜ་མ་སྶ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཐ. ཨ་ཐཱ་ཧཾ སཱུ་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་སྶཱ་མི. སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜེ པ་ཏི་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཏྟ་དྷཱ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐེ་ས མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཏི་ཏྠེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཏུ, ཨི་ཏི ནཾ ཝ་ད་ཐ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སུཾ. ཏ་སྶཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ སོ་ཏྠི ཛཱ་ཏཱ. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ – ‘‘ཛཱ་ཏི ནཱ་མ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ གུ་ཎོ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ནི་མྨ་དོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨི་ཏི ཛཱ་ཏི་མ་ནྟ་ཏཱ་པ་སེ ད་མི་ཏེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཐཱ་མཾ ཨ་ཉྙཱ་སི, མ་ཧཱ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཛཱ་ཏཾ. རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཡཱ་ཙི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཙ ཨ་སཱི་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་མེ་སྶཱ་མི, པ་ཊི་ཉྙ་ཉྩ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ཛ྄ཛྷ་རཱ་ཛ་སྶ ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ་ཝ – བྷོ, ‘‘ཨ་ཡཾ སོ, བྷོ མ་ཧཱ་ཙོ་རོ, ཨཱ་ག་ཏོ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ས་བྦེ ཨེ་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་མྷེ པཱ་ཀ་ཊེ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནོ ཨི་དྷཱ་པི ཨཱ་ཝཱ་སོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ པུ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏུ་མྷེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏཾ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ མཱ སཱ་དྷུ་རཱུ་པོ་ཏི མ་ཉྙི་ཏྠ, ཨེ་ས ག་རུ་ཀ་མ་ནྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཐ་ཝིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཐ་ཝིཾ, དཱུ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་ནྟི་ཀཾ དཱུ་རཾ, ག་ངྒཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་གཱ་མི་ནིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཙྪ་ནྟོ པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏུཾ མ་ཉྙེ ས་ཀྐོ་ཏི. པ་ར་སྶ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ན ས་ཀྐཱ ག་ཧེ་ཏུཾ, ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷ་ནྟོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཛྫ་མྤི ནཱ་སེ་ཡྻ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡ་མྤི ཝཾ་སུ་པ་ཙྪེ་ད་མྤི ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཐ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨི་མཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
རཱ་ཛཱ་ནོ ནཱ་མ པ་ར་པ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏི སོ བ་ཧཱུ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན ནི་ཊྛཾ ག་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ མི་སྶ་ཀོ་ད་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ནི་རཱ་པ་རཱ་དྷ་ཏཱ་ཡ ནི་རཱ་ས་ངྐོ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཏི ཨ་སཱི་ཏི་ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡ མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་ཀེ ཀཱ་ལེ ས་ཏི ན་པྤ་ཧོ་ཏི, རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡ པ་མཱ་དེ་ན ནི་སི་ནྣཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ཨ་སི་ནཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭེ བྷཱ་གེ ཨ་ཀཱ་སི. ཨི་མ་སྶ ར་ཉྙོ ཝི་ཛི་ཏེ ཨ་ཊྛ་མཾ ལོ་ཧ་ཀཱུ་ཊ་ཝ་སྶཾ, ན་ཝ་མཾ ཀ་ལ་ལ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྶཱ་པི ར་ཊྛེ ན་ཝ ཝུ་ཊྛི་ཡོ པ་ཏི་ཏཱ. སོ ཙ རཱ་ཛཱ ས་པ་རི་སོ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ སཾ་ཀི་ཙྩ་པ་ཎྜི་ཏོ –
‘‘ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ མ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷོ, མཱ་ཏ་ངྒ་སྨིཾ ཡ་ས་སྶི་ནེ;
ས་པཱ་རི་ས་ཛྫོ ཨུ་ཙྪི་ནྣོ, མ་ཛ྄ཛྷཱ་ར་ཉྙཾ ཏ་དཱ ཨ་ཧཱུ་ཏི’’. (ཛཱ. ༢.༡༩.༩༦) –
ཨེ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷཱ་ར་ཉྙ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མཱ་ཏ་ངྒ་སྶ པ་ན ཨི་སི་ནོ ཝ་སེ་ན ཏ་དེ་ཝ མཱ་ཏ་ངྒཱ་ར་ཉྙནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༦༦. པ་ཉྷ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནཱིཏི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀ་ཏ་བྦནྟི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་མ་ཉྙི་སྶནྟི ཝི་ལོ་མ་བྷཱ་གཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༦༧. ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་ཀཱ་རནྟི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷུ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ནྡ་རོ ཧོ་ཏི. ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྨི་ཉྷི མཾ དི་སྭཱ མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ནི་ག་ཎྛཾ དི་སྭཱ ནི་ག་ཎྛཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟེ – ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ལི དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་མེ་ཝ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི? ག་ར་ཧཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་ཀཱ་རོ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ སཱ་དྷཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊཱ་ཀཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻུནྟི ཏེ ཀི་ར ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཱ་ཝ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཝཱ སེ་ཊྛི ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ སཱ་ཝ་ཀོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི པ་ཊཱ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ན་ག་རེ གྷོ་སེ་ནྟཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཝཾ ནོ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙ, ས་ཙེ ཏ་སྶ ‘‘ཀི་མ་ཧཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་མྤི སོ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ མེ ས་ར་ཎ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བ་ཧཱུ ཛཱ་ན་ནྟི, དུ་ཀྑཾ ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུ’’ནྟི ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ན པ་ཊི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙ. ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ པ་ཊཱ་ཀཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི.
༦༨. ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ཨུ་ད་པཱ་ནོ ཝི་ཡ ཋི་ཏཾ. ཀུ་ལནྟི ཏ་ཝ ནི་ཝེ་ས་ནཾ. དཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ་སཱིཏི པུ་བྦེ ད་ས་པི ཝཱི་ས་ཏི་པི ས་ཊྛི་པི ཛ་ནེ ཨཱ་ག་ཏེ དི་སྭཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ དེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན་ཝ མཱ ཨི་མེ་སཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ, ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྠ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་ཉྷི དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨོ་ཝ་ད་ཏི. སུ་ཏ་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེཏི ཀུ་ཏོ སུ་ཏཾ? ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ, ཏེ ཀི་ར ཀུ་ལ་གྷ་རེ་སུ ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི – ‘‘མ་ཡཾ ‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་མྤ་ཏྟ་སྶ དཱ་ཏ་བྦ’ནྟི ཝ་དཱ་མ, ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ ‘མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ…པེ… ན ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལ’ནྟི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི ‘‘སུ་ཏ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
༦༩. ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐནྟི དཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལཾ, སཱི་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒཾ, ས་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ མ་གྒ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀ་ཐཾ. ཏ་ཏྠ དཱ་ན་ཀ་ཐནྟི ཨི་དཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ སུ་ཁཱ་ནཾ ནི་དཱ་ནཾ, ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ མཱུ་ལཾ, བྷོ་གཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ, ཝི་ས་མ་ག་ཏ་སྶ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ, ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ་སུ དཱ་ན་ས་དི་སོ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཨི་ད་ཉྷི ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ན་མ་ཡ་སཱི་ཧཱ་ས་ན་ས་དི་སཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ས་དི་སཾ, ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ར་ཛྫུ་ས་དི་སཾ. ཨི་ད་ཉྷི དུ་ཀྑ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ནཱ་ཝཱ, ས་མ་སྶཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན ས་ངྒཱ་མ་སཱུ་རོ, བྷ་ཡ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཊྛེ་ན སུ་ས་ངྑ་ཏ་ན་ག་རཾ, མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་ཊྛེ་ན པ་དུ་མཾ, ཏེ་སཾ ནི་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་གྒི, དུ་རཱ་ས་ད་ཊྛེ་ན ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ. ཨ་ས་ནྟཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ཧོ, བ་ལ་ཝ་ནྟ་ཊྛེ་ན ཧ་ཏྠཱི, ཨ་བྷི་མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏ་ཊྛེ་ན སེ་ཏ་ཝ་ས་བྷོ, ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མི་ས་མྤཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ཨ་སྶ་རཱ་ཛཱ. དཱ་ནཾ ནཱ་མེ་བྷཾ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཏ་མ་གྒོ, མ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་སོ ཝཾ་སོ, མ་ཡཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ཝེ་ལཱ་མ་མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ, ས་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན ཛ་ལི་ཏེ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧི་ཏཾ. དཱ་ན་ཉྷི ལོ་ཀེ ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དེ་ཏི, མཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ དེ་ཏི, བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དེ་ཏི, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟིཾ དེ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ དཱ་ན་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ.
ཡ་སྨཱ པ་ན དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟོ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ན་ཏ་རཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སཱི་ལ་ཀ་ཐནྟི སཱི་ལཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ, སཱི་ལཾ ནཱ་མེ་ཏཾ མ་མ ཝཾ་སོ, ཨ་ཧཾ ས་ངྑ་པཱ་ལ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, ཙ་མྤེ་ཡྻ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, སཱི་ལ་ཝ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀ་ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ, ཚ་དྡ་ནྟ་ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ན་ནྟེ་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སིཾ. ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ན་ཉྷི སཱི་ལ་ས་དི་སོ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ, སཱི་ལ་ས་དི་སཱ པ་ཏི་ཊྛཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ན་ཏྠི, སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་དི་སོ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ པུ་པྥཾ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་ག་ནྡྷ་ས་དི་སོ ག་ནྡྷོ ན་ཏྠི. སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ སཱི་ལ་ཀུ་སུ་མ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ སཱི་ལ་ག་ནྡྷཱ་ནུ་ལི་ཏྟཾ ས་དེ་ཝ་ཀོ་པི ལོ་ཀོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཏྟིཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ སཱི་ལ་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ.
ཨི་དཾ པ་ན སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་གྒོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ སཱི་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ས་གྒ་ཀ་ཐནྟི ཨ་ཡཾ ས་གྒོ ནཱ་མ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ, ནི་ཙྩ་མེ་ཏྠ ཀཱི་ལཱ༹, ནི་ཙྩཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དི་བྦ་སུ་ཁཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏི་སྶོ ཙ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ས་ཊྛི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་གྒ་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ. ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟཱ་ན་ཉྷི བུ་དྡྷཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་གྒ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༢༥༥).
ཨེ་ཝཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ པུ་ན ཧ་ཏྠིཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ སོ་ཎྜཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ – ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ས་གྒོ ཨ་ནི་ཙྩོ ཨ་དྡྷུ་ཝོ, ན ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ – ‘‘ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༤༡༧; མ. ནི. ༡.༢༣༥) ན་ཡེ་ན ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོཏི དོ་སོ. ཨོ་ཀཱ་རོཏི ཨ་ཝ་ཀཱ་རོ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. སཾ་ཀི་ལེ་སོཏི ཏེ་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་སཱ་རེ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལི་སྶ་ནྟི ཝ་ཏ, བྷོ, ས་ཏྟཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༥༡).
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝེ་ན ཏ་ཛྫི་ཏྭཱ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟནྟི ཨ་རོ་ག་ཙི་ཏྟཾ. སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱཏི སཱ་མཾ ཨུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ, ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛཱ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ པ་ནེ་སཱ་ཏི, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ? ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ནི་རོ་དྷཾ མ་གྒ’’ནྟི.
ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལནྟི རཱ་ག་ར་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་ར་ཛཾ, རཱ་ག་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི ཨུ་པ་རི བྲ་ཧྨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟེ ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ, ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དེ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨི་དྷ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི ནི་རོ་དྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
དི་ཊྛོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ཏི་ཎྞཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ. ཝི་ག་ཏཱ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོཏི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ པ་ཏྟོ. ཀ་ཏྠ? ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ. ནཱ་སྶ པ་རོ པ་ཙྩ་ཡོ, ན པ་ར་སྶ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ.
༧༠. ཙི་ཏྟེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་སཾ་ས་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ. ཨཱ་ཝ་རཱ་མཱིཏི ཐ་ཀེ་མི པི་ད་ཧཱ་མི. ཨ་ནཱ་ཝ་ཊནྟི ན ཨཱ་ཝ་རི་ཏཾ ཝི་ཝ་ཊཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཾ.
༧༡. ཨ་སྶོ་སི ཁོ དཱི་གྷ་ཏ་པ་སྶཱིཏི སོ ཀི་ར ཏ་སྶ ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ – ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མ་ཎོ ཙ གོ་ཏ་མོ ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐོ, ད་སྶ་ནེ་པི ཏ་སྶ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ར་ཎཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ག་ཏོ ནུ ཁོ ས་ར་ཎཾ ག་ཧ་པ་ཏི ན ཏཱ་ཝ ག་ཏོ’’ཏི ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཨ་སྶོ་སི.