༥. ཛཱི་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཛཱི་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨ་མྦ་ཝ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཛཱི་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛཱི་ཝ་ཀོ. ཀུ་མཱ་རེ་ན བྷ་ཏོ་ཏི ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ བྷ་ཎེ ཀཱ་ཀེ་ཧི ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞ་ནྟི? དཱ་ར་ཀོ དེ་ཝཱ་ཏི. ཛཱི་ཝ་ཏི བྷ་ཎེ་ཏི? ཛཱི་ཝ་ཏི དེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ན ཧི བྷ་ཎེ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ ནེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏཱི་ནཾ དེ་ཐ པོ་སེ་ཏུ་ནྟི. ཏ་སྶ ཛཱི་ཝ་ཏཱི་ཏི ཛཱི་ཝ་ཀོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཀུ་མཱ་རེ་ན པོ་སཱ་པི་ཏོ་ཏི ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༢༨). ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་ན ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་པི་སྶ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དོ་སཱ་བྷི་ས་ནྣཾ ཀཱ་ཡཾ ཝི་རེ་ཙེ་ཏྭཱ སཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ད་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་ནུ་མོ་ད་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ དི་ཝ་ས་སྶ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨི་ད་ཉྩ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨ་ཏི་དཱུ་རེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ་མེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ཏ་སྨིཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ལེ་ཎ་ཀུ་ཊི་མ་ཎྜ་པཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷེ་ན ཏ་མྦ་པ་ཊྚ་ཝ་ཎྞེ་ན པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཙཱི་ཝ་ར་བྷ་ཏྟེ་ན ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ’’ཏི.
ཨཱ་ར་བྷ་ནྟཱིཏི གྷཱ་ཏེ་ནྟི. ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏནྟི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨནྟི ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་མྨ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མཾ་སཾ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མཾ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, སོ་པི ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཝ་དྷ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཏ་སྶཱ་པི པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི. དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་ཙྪ་མཾ་ས་པ་རི་བྷོ་གོ, ཨ་ནུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཏ་ཐཱ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནེ་ཝ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོཏི པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དོ ཝཱ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཝཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀོ་ཙི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཀིཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཀིཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན་པི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི.
༥༢. ཋཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མི་ག་མ་ཙྪེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ དི་ཊྛཾ. སུ་ཏཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མི་ག་མ་ཙྪེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ནྟི སུ་ཏཾ. པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶ་ནྟི མ་ནུ་སྶེ ཛཱ་ལ་ཝཱ་གུ་རཱ་དི་ཧ་ཏྠེ གཱ་མ་ཏོ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཙ ནེ་སཾ ཏཾ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ས་མ་ཙྪ་མཾ་སཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ ཏེ་ན དི་ཊྛེ་ན པ་རི་ས་ངྐ་ནྟི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནུ ཁོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི, ཨི་དཾ དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ, ཨེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ན ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་པྤ་ཏི.
ན ཧེ་ཝ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶ་ནྟི, ཨ་པི་ཙ སུ་ཎ་ནྟི ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཀི་ར ཛཱ་ལ་ཝཱ་གུ་རཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ གཱ་མ་ཏོ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཙ ནེ་སཾ ཏཾ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ས་མ་ཙྪ་མཾ་སཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ ཏེ་ན སུ་ཏེ་ན པ་རི་ས་ངྐ་ནྟི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནུ ཁོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི, ཨི་དཾ སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ, ཨེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ན ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་པྤ་ཏི.
ན ཧེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་སྶ་ནྟི ན སུ་ཎ་ནྟི, ཨ་པི་ཙ ཏེ་སཾ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མ་ཙྪ་མཾ་སཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ པ་རི་ས་ངྐ་ནྟི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནུ ཁོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི, ཨི་དཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏ་མྤི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ན ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཏཾ, པ་ཝ་ཏྟ་མཾ་སཾ ཝཱ ཀ་ཏཾ, ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤཱ་དི་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་པྤ་ཏི.
མ་ཏཱ་ནཾ པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡ མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཾ ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཡ་ཏྠ ཙ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་པྤ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཛཱ་ན་ནྟི. ཡེ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙེ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་པི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཉྙེ་པི ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟི, ས་བྦེ་ས་མྤི ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་བྦེ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཉྩ་སུ ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ ས་བྦེ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་དྡི་སྶ པཱ་ཎཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, སོ ཙེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཀ་སྶཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི? དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡ་ཉྷི ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་བྷུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ. ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་སྶ ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི. ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྪཱ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ པ་ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟེ་ན པ་ཙྪཱ ཉ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྷི ཉ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏོ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱི་རུ་ཀེ་ན རཱུ་པཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ་ནཱ་པི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ མཾ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཨ་ཙྪ་མཾ་ས་ཉྷི སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, དཱི་པི་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ཙ མི་ག་མཾ་ས་ས་དི་སཱ་ནི, ཏ་སྨཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་དི་ཊྛནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཨ་དི་ཊྛཾ. ཨ་སུ་ཏནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་སུ་ཏཾ. ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏནྟི དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ. པ་རི་བྷོ་ག་ནྟི ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་ར་ཉྙེ ཛཱ་ཏ་སཱུ་པེ་ཡྻ་སཱ་ཀ་པ་རི་བྷོ་ག་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དོ་སོ ཝཱ ཝ་ཛྫཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༣. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་དི་ས་སྶ པ་རི་བྷོ་གེ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ་པི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷ, ཛཱི་ཝ་ཀ, བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི མ་ཧཱ་ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟེ, ཙ་ངྐཱི་སུ་ཏྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ་ཏི ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. པ་ཎཱི་ཏེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ནཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སུ་ཏྟེ ཡོ ཀོ་ཙི མ་ཧ་གྒྷོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན མཾ་སཱུ་པ་སེ་ཙ་ནོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་ག་ཐི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ག་ཐི་ཏོ. ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་མུ་ཙྪ་ནཱ་ཡ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏོ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣོཏི ན ཨ་དྷི་ཨོ་པ་ནྣོ, ས་བྦཾ ཨཱ་ལུ་མྤི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ གི་ལི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀཱ་ཀོ ཝི་ཡ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ན་ཝ་ཧི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་སྶ་ནྟོ. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱིཏི ཨི་ད་མ་ཏྠ་མཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ ཝཱ ཙེ་ཏེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ ཙི་ཏེ་ཏི. སུ་ཏ་མེ་ཏནྟི སུ་ཏཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦེ, ཨེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཙེ ཁོ ཏེ, ཛཱི་ཝ་ཀ, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏནྟི, ཛཱི་ཝ་ཀ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན བྱཱ་པཱ་དཱ་ད་ཡོ པ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ་ན སོ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི མ་ཡ྄ཧཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན, ས་ཙེ ཏེ ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏ་ཝ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
༥༤. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ སེ་ས་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨུ་ཏྟ་རི དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ, ཛཱི་ཝ་ཀ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༥༥. ཡོ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀཱཏི ཨ་ཡཾ པཱ་ཊི་ཨེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཋཱ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ དྭཱ་རཾ ཐ་ཀེ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཙེ ཧི ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ‘‘ཨེ་ཀཾ ར་ས་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ པ་རཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ་པི ར་ས་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་ཝ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི, ཏཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཁོ, ཛཱི་ཝ་ཀ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ཋཱ་ནེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ག་ལ་པྤ་ཝེ་དྷ་ཀེ་ནཱཏི ཡོ་ཏྟེ་ན ག་ལེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷི་ཏོ ག་ལེ་ན པ་ཝེ་དྷེ་ནྟེ་ན. ཨཱ་ར་བྷི་ཡ་མཱ་ནོཏི མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ་ན ཨཱ་སཱ་དེ་ཏཱིཏི ཨ་ཙྪ་མཾ་སཾ སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས་ནྟི, དཱི་པི་མཾ་སཾ ཝཱ མི་ག་མཾ་ས་ནྟི ཁཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏྭཾ ཀིཾ ས་མ་ཎོ ནཱ་མ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཏེ ཁཱ་དི་ཏ’’ནྟི གྷ་ཊྚེ་ཏི. ཡེ པ་ན དུ་བྦྷི་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཝཱ བྱཱ་དྷི་ནི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ཙྪ་མཾ་སཾ ནཱ་མ སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས་ས་དི་སཾ, དཱི་པི་མཾ་སཾ མི་ག་མཾ་ས་ས་དི་ས’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘‘སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ ཨི་དཾ, མི་ག་མཾ་སཾ ཨི་ད’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟི, ན ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ས་ཉྷི བ་ཧུ་པུ་ཉྙ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱཏི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཕ་ལོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་སཱ་ས་ནོ དི་ཊྛ་ས་ཙྩོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཨི་མཾ པ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟོ པ་སཱ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཐུ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཛཱི་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.