༡. ཀ་ནྡ་ར་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཀ་ནྡ་ར་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་མྤཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཏ་སྶ ཧི ན་ག་ར་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་མྤ་ཀ་རུ་ཀྑཱ་ཝ ཨུ་སྶ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་སྨཱ ཙ་མྤཱ་ཏི ས་ངྑ་མ་ག་མཱ་སི. ག་གྒ་རཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེཏི ཏ་སྶ ཙ་མྤཱ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ག་གྒ་རཱ་ཡ ནཱ་མ རཱ་ཛ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཁ་ཎི་ཏ་ཏྟཱ ག་གྒ་རཱཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཨ་ཏྠི. ཏ་སྶཱ ཏཱི་རེ ས་མ་ནྟ་ཏོ ནཱི་ལཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་ཀུ་སུ་མ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཙ་མྤ་ཀ་ཝ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་སུ་མ་ག་ནྡྷ་སུ་ག་ནྡྷེ ཙ་མྤ་ཀ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ག་གྒ་རཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིནྟི ཨ་ད་སྶི་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན མ་ཧ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ. པེ་སྶོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧ་པུ་ཏྟོཏི ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པུ་ཏྟོ. ཀ་ནྡ་ར་ཀོ ཙ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི ཀ་ནྡ་ར་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱཏི ཚ་བྦ་ཎྞཱ་ནཾ གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་ལཱ་ཁཱ་ར་སེ ནི་མུ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ, སི་ངྒཱི་སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ དུ་སྶ་ཝ་རཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ, ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣ་ཙ་མྤ་ཀ་པུ་པྥཱ་ནི སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ, སི་ནེ་རུ་པཱ་དཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ཕུ་ལླ་པ་དུ་མ་ས་སྶི་རི་ཀེ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དཱིཏི ཚ་ནི་ས་ཛྫ་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི.
ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ ཏཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏནྟི ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་པི ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝཱ པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ས་བྦེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙེ་ཝ གཱ་ར་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ག་ཏ་ས་ལླཱ་པཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏ་ས་དྡ་མྤི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ སུ་ནི་ཁཱ་ཏ་ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ ཝི་ཡ ནི་ཝཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ནྣི་སི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡེ་ན་པི ནི་ཙྩ་ལཱ མ་ན་སཱ་པི ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ ར་ཏྟ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཝི་ཡ སི་ནེ་རུ་ཀཱུ་ཊཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཾ པ་རི་སཾ དི་སྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཧ་ད་ཡ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྣི་ད་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ བྷོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནྡྷ་སྶ པ་བྦ་ཏཱ་རོ་ཧ་ནཾ ཝི་ཡ ནི་ཙྩཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་དྡ་ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ, ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ་གྒ་ནྟི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་བྦྷུ་ཏཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཝི་མྷ་ཡ་སྶེ་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ར་ཧ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, པ་སཾ་སཱ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ མོ་གྒ་ལླཱ་ན ཨ་བྦྷུ་ཏཾ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཡཱ་ཝ བཱ་ཧཱ་ག་ཧ་ཎཱ་པི ནཱ་མ སོ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་མེ་སྶ་ཏཱི་ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༣; ཨ. ནི. ༨.༢༠), ཨི་དཾ ག་ར་ཧ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ན་ནྡ་མཱ་ཏེ ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ན་ནྡ་མཱ་ཏེ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མྤི པ་རི་སོ་དྷེ་སྶ་སཱི་ཏི (ཨ. ནི. ༧.༥༣) ཨི་དཾ པ་སཾ་སཱ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ’’ ཨ་ཡ་ཉྷི ཏཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཝཱཏི པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཡཱ་ཝ ས་མྨཱ པ་ཊི་པཱ་དི་ཏོ, ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན ས་མྨཱ པ་ཊི་པཱ་དི་ཏོ, ན ས་ཀྐཱ ཏ་སྶ ཝ་ཎྞེ ཝ་ཏྟུཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་མེ་ཝེ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏ་པ་ར་མཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ པ་ཊི་པཱ་དི་ཏོ ཨེ་སོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཏ་སྶཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ར་མོ་ཏི ཨེ་ཏ་པ་ར་མོ, ཏཾ ཨེ་ཏ་པ་ར་མཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པཱ་དི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པཱ་དི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་དེ་སུཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་སྶ་ནྟི, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པཱ་དི་ཏོཏི ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨཱ ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཡོ་ཛི་ཏོ. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ བུ་དྡྷེ ད་སྶེ་ཏི, ཀི་མ་སྶ ཏི་ཡ་དྡྷ་ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ན་ཏྠི, ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ པ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ས་ནྣི་སི་ནྣོ ད་ནྟོ ཝི་ནཱི་ཏོ ཨུ་པ་ས་ནྟོ, ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷཱ་པི ཨེ་ཏ་པ་ར་མཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བུ་དྡྷཱ་པི པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་པེ་སྶ་ནྟི, ན་ཏྠི ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༢. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཀ་ནྡ་ར་ཀཱཏི པཱ་ཊི་ཨེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ནྡ་ར་ཀ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ནྟོ་ཏི ཝ་ད་སི, ཨི་མ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པ་ས་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ, ན ཧི ཏྭཾ ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི, མ་ཡཱ པ་ན པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ བུ་དྡྷ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ ཀོ་ཊིཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ས་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊ’’ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ས་ནྟི ཧི ཀ་ནྡ་ར་ཀཱཏི ཨ་ཡ་མྤི པཱ་ཊི་ཨེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ནྟོ་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཀུ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ས་ཎྛ་པེ་ནྟོ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་ནྟོ ན ཨུ་པ་ས་ནྟཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་པི པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་གུ་ཎེ་ཧེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ནྟཱ, པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ནྟཱ, ཨི་ཏོ མུ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཨུ་པ་ས་ནྟཱ. ཏཾ ནེ་སཾ ཨུ་པ་ས་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ས་ནྟོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ནྟི ཧི ཀ་ནྡ་ར་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ཁ་པ་ཊི་པ་ད་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ. ས་ནྟ་ཏ་སཱི་ལཱཏི ས་ཏ་ཏ་སཱི་ལཱ ནི་ར་ནྟ་ར་སཱི་ལཱ. ས་ནྟ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ནོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ནྟ་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ ཝཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨིཾ ས་ནྟ་ཏ་སཱི་ལེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟི, ན དུ་སྶཱི་ལྱཾ མ་ར་ཎཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ནི་པ་ཀཱཏི ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ. ནི་པ་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ནོཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཝུ་ཏྟི་ནོ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཚ་སུ ཨ་གོ་ཙ་རེ་སུ ཙ་ར་ཏི, ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རོ ཧོ་ཏི, ཝི་དྷ་ཝ་ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རི་ཀ་པ་ཎྜ་ཀ་པཱ་ནཱ་གཱ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནི་གོ་ཙ་རོ ཧོ་ཏི. སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི རཱ་ཛཱུ་ཧི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ན གི་ཧི་སཾ་ས་གྒེ་ན (ཝི་བྷ. ༥༡༤), ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, དཱུ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཧི་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ག་ཎྜཾ ཕཱ་ལེ་ཏི, ཨ་རུ་མ་ཀྑ་ནཾ དེ་ཏི, ཨུ་དྡྷཾ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ དེ་ཏི, ཨ་དྷོ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ དེ་ཏི, ན་ཏྠུ་ཏེ་ལཾ པ་ཙ་ཏི, པི་ཝ་ན་ཏེ་ལཾ པ་ཙ་ཏི, ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཾ, པ་ཏྟ་དཱ་ནཾ, པུ་པྥ་དཱ་ནཾ, ཕ་ལ་དཱ་ནཾ, སི་ནཱ་ན་དཱ་ནཾ, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནཾ, མུ་ཁོ་ད་ཀ་དཱ་ནཾ, ཙུ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཙཱ་ཊུ་ཀ་མྱཾ ཀ་རོ་ཏི, མུ་གྒ་སཱུ་པི་ཡཾ, པཱ་རི་བྷ་ཊུཾ, ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨ་ནི་པ་ཀ་ཝུ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་ཡ་ཀྑོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྶ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པི ཨཱ་དི་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ, མ་ཧཱ་གོ་སི་ངྒ་པ་ཊི་པ་དཾ, མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ, ཨ་ན་ངྒ་ཎ་པ་ཊི་པ་དཾ, དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཾ, ནཱ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ, ཏུ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ, ཙ་ནྡོ་པ་མ་པ་ཊི་པ་ད་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཱ་ནི པཱུ་རེ་ནྟོ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ-ས་ནྟོ་ས-བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ-ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནཱི་ཀཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ ཡཱུ་ཐཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ནི་པ་ཙྪཱ་བ་ནྡྷ་མ་ཧཱ་ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ ཙ ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ་ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་ཊྛ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ. སེ་སཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པ་ས་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༣. ཡཱ་ཝ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱཏི ཡཱ་ཝ སུ་ཊྛ་པི་ཏཱ སུ་དེ་སི་ཏཱ. མ་ཡ་མྤི ཧི, བྷ་ནྟེཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, མ་ཡ་མྤི ཧི, བྷ་ནྟེ, གི་ཧི…པེ… སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རཱ་མ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ན ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་སི ཙ བཱི་ཛ་ཉྩ ཡུ་ག་ན་ངྒ་ལ་ཉྩ ཕཱ་ལ་པཱ་ཙ་ན་ཉྩ, ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, མ་ཡཾ པ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་མ, མ་ཡ་མྤི ཀཱ་ར་ཀཱ, ན ས་བྦ་སོ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. མ་ནུ་སྶ་ག་ཧ་ནེཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ག་ཧ་ནེ་ན ག་ཧ་ན་ཏཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶཱ་པི ནེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ནེ་ན ག་ཧ་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ས་ཊ་སཱ་ཋེ་ཡྻེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཊྛེ་ན ཀ་ས་ཊ་ཏཱ, ཀེ་རཱ་ཊི་ཡ་ཊྛེ་ན སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ན་ཀ་ས་ཊ་ཀེ་རཱ་ཊི་ཡཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ ཡཱ་ཝ སུ་ཊྛུ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་དི་དཾ པ་ས་ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྦཱ་པི ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ཛཱ་ཏི པ་ས་ཝོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. པ་ཧོ་མཱིཏི ས་ཀྐོ་མི. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན ཨ་ནྟ་རེ་ནཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཁ་ཎེ་ན. ཙ་མྤཾ ག་ཏཱ་ག་ཏཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་སྶ་མ་ཎྜ་ལ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཙ་མྤཱ་ན་ག་ར་དྭཱ་རཱ ག་མ་ན་ཉྩ ཨཱ་ག་མ་ན་ཉྩ ཀ་རི་སྶ་ཏི. སཱ་ཋེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ས་ཋ་ཏྟཱ་ནི. ཀཱུ་ཊེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ཀཱུ་ཊ་ཏྟཱ་ནི. ཝ་ངྐེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ཝ་ངྐ་ཏྟཱ་ནི. ཛི་མྷེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ཛི་མྷ་ཏྟཱ་ནི. པཱ་ཏུ་ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི པ་ཀཱ་སེ་སྶ་ཏི ད་སྶེ་སྶ་ཏི. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཏེ་ན ཏཱ་ནི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་ནྟ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཋཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ས་ཏོ ཡཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཋ་སྶཱ་མཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་ཁཱ་ཏ་ཏྠ་མྦྷོ ཝི་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དེ ནི་ཙྩ་ལེ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ཋོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨ་ཝ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷ་ག་ཏཾ པཱ་ཏེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ས་ཏོ ཡཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཝ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀཱུ་ཊོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཋཱ་ནེ མ་གྒཱ ཨུ་ཀྐ་མྨ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཊི་མ་གྒཾ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ས་ཏོ ཡཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་གྒཱ ཨུ་ཀྐ་མྨ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཊི་མ་གྒཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝ་ངྐོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ་མ་ཏོ ཀཱ་ལེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་ཛུ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ས་ཏོ ཡཾ ཋཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ་མ་ཏོ ཀཱ་ལེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་ཛུ་མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ ལ་ཎྜཾ ཝཱ པ་སྶཱ་ཝཾ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ས་ཏོ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ སུ་ས་མྨ་ཊྛཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཋཱ་ནེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཛི་མྷོ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཨི་མཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཀི་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱ་ཋེ་ཡྻཱ་ནི ཀཱུ་ཊེ་ཡྻཱ་ནི ཝ་ངྐེ་ཡྻཱ་ནི ཛི་མྷེ་ཡྻཱ་ནི པཱ་ཏུ་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་པི ཏེ ས་ཋཱ་ད་ཡོ ཏཱ་ནི སཱ་ཋེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨེ་ཝཾ པ་སཱུ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ག་ཧ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དཱ་སཱཏི ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ ཝཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ ཝཱ ཀ་ར་མ་རཱ་ནཱི་ཏཱ ཝཱ ས་ཡཾ ཝཱ དཱ་ས་བྱཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ. པེ་སྶཱཏི པེ་ས་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ. ཀ་མྨ་ཀ་རཱཏི བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ན་བྷ་ཏཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ཨ་ཉྙེ་ན ཙ ནེ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་མི་ཀེ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨི་མཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ སེ་སཱ་ནི་པི ཨཱ་ས་ན-པ་ཉྙཱ་པ་ན-ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་བཱི་ཛ་ན-པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི, པ་ར་མྨུ་ཁ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཏེ་ལ་མྤི ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི, ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀེ་པི ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ་པི ཀ་མྨེ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཨི་མེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀཱ་ཡེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི ནཱ་མ. ཡེ པ་ན ས་མྨུ་ཁཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་མི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་སཾ་ས་ནྟི, པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཝ་ད་ནྟི, ཨི་མེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི ནཱ་མ.
༤. ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ པེ་སྶ་པུ་གྒ་ལཱཏི ཨ་ཡ་མྤི པཱ་ཊི་ཨེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. ཨ་ཡ་ཉྷི པེ་སྶོ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶ་ག་ཧ་ཎེ ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶ་ཀ་ས་ཊེ ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶ་སཱ་ཋེ་ཡྻེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་རི་མེ ཙ ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཨུ་པ་རི ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་དཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཧཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ནྡ་ར་ཀ་སྶ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ས་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ པ་ཊི་པཱ་དི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པུ་རི་མེ ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལེ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ཙ་ཏུ་ཏྠ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པཱ་དེ་མཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ་པི ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ས་ནྟོཏི ཨི་དཾ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི པ་ད་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ས་ནྟཱ ཧོ་ནྟི ས་མི་ཏཱ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༤༢) ཨེ་ཏྠ ཧི ནི་རུ་དྡྷཱ ས་ནྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ས་ནྟཱ ཨེ་ཏེ ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ (མ. ནི. ༡.༨༢) ནི་བྦུ་ཏཱ. ‘‘ས་ནྟོ ཧ་ཝེ ས་བྦྷི པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༡༣) པ་ཎྜི་ཏཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཏྟ་ནྟ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་པ་ཏི དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ. པ་རཾ ཏ་པ་ཏི དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏཱི་ཏི པ་ར་ནྟ་པོ. པ་རེ་སཾ པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ནི་ཙྪཱ་ཏོཏི ཚཱ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ, སཱ ཨ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་ཙྪཱ་ཏོ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦུ་ཏོ. ཨ་ནྟོ ཏཱ་པ་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ སཱི་ཏ་ལོ ཛཱ་ཏོ་ཏི སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོ. ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཱ་ནི པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱཏི སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ. ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི པ་སཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥. དུ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལནྟི དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་ཎྛི་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༦. པ་ཎྜི་ཏོཏི ཨི་དྷ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཉྙོཏི ཨི་ད་མྤི མ་ཧ་ནྟེ ཨ་ཏྠེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧ་ཏཱ ཨ་ཏྠེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ག་མི་སྶཱཏི མ་ཧ་ཏཱ ཨ་ཏྠེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན ཡེ་སཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏེ་པི ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨཱ་མ ཧོ་ཏི, ན པ་ན བུ་དྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ, ཨ་ཐ ཁོ ཀི་རི་ཡ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཝཱ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་རི་ཡ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཧོ་ཏི ནཱ་མ – ས་ཙེ ཧི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི དྷ་ན་ཉྫཱ་ནི་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཨ་དེ་ས་ཡི་སྶཱ, སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ, ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཀི་རི་ཡ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཧོ་ཏི. པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏི ནཱ་མ – ས་ཙེ ཧི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནཱ་ཀ་རི་སྶཱ, སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་སུ་ཏྟ་ཀ་ཐི་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྶཱ་པི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཀི་རི་ཡ་པ་རི་ཧཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ, ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟོ. ཨ་པི་ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི པེ་སྶོ་ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧ་པུ་ཏྟོ མ་ཧ་ཏཱ ཨ་ཏྠེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཀ་ཏ་རེ་ན མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན? དྭཱི་ཧི ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་ཧི. སོ ཀི་ར ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ས་ངྒྷེ ཙ པ་སཱ་དཾ པ་ཊི་ལ་བྷི, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་སྶ ཨ་བྷི་ན་ཝོ ན་ཡོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧ་ཏཱ ཨ་ཏྠེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི. ཀ་ནྡ་ར་ཀོ པ་ན ས་ངྒྷེ པ་སཱ་ད་མེ་ཝ པ་ཊི་ལ་བྷི. ཨེ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལོཏི ཨེ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཀྑཱ་ན་སྶ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛ་ན་སྶ ཀཱ་ལོ.
༨. ཨོ་ར་བྦྷི་ཀཱདཱི་སུ ཨུ་ར་བྦྷཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ལ༹་ཀཱ, ཨུ་ར་བྦྷེ ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཨོ་ར་བྦྷི་ཀོ. སཱུ་ཀ་རི་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ལུ་དྡོཏི དཱ་རུ་ཎོ ཀ་ཀྑ་ལོ༹. མ་ཙྪ་གྷཱ་ཏ་ཀོཏི མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་ཀེ་ཝ་ཊྚོ. བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རི་ཀོཏི བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་ར་གོ་པ་ཀོ. ཀུ་རུ་ར་ཀ་མྨ་ནྟཱཏི དཱ་རུ་ཎ་ཀ་མྨ་ནྟཱ.
༩. མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན མུ་དྡྷ་ནི ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ. པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན ན་ག་ར་སྶཱཏི ན་ག་ར་ཏོ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡ. ས་ནྠཱ་གཱ་རནྟི ཡ་ཉྙ་སཱ་ལཾ. ཁ་རཱ་ཛི་ནཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི ས་ཁུ་རཾ ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ. ས་པྤི་ཏེ་ལེ་ནཱཏི ས་པྤི་ནཱ ཙ ཏེ་ལེ་ན ཙ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི ས་པྤིཾ ཨ་ཝ་སེ་སོ ཡོ ཀོ་ཙི སྣེ་ཧོ ཏེ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་མཱ་ནོཏི ན་ཁཱ་ནཾ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཀ་ཎྜཱུ་ཝི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལེ ཏེ་ན ཀ་ཎྜཱུ་ཝ་མཱ་ནོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ས་ནྠ་ཏཱ་ཡ. ས་རཱུ་པ་ཝ་ཙྪཱ་ཡཱཏི ས་དི་ས་ཝ་ཙྪཱ་ཡ. ས་ཙེ གཱ་ཝཱི སེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཝ་ཙྪོ་པི སེ་ཏ་ཀོ་ཝ. ས་ཙེ གཱ་ཝཱི ཀ་བ་རཱ ཝཱ ར་ཏྟཱ ཝཱ, ཝ་ཙྪོ་པི ཏཱ་དི་སོ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཝ་ཙྪཱ་ཡ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི སོ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི. ཝ་ཙྪ་ཏ་རཱཏི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ བ་ལ་ཝ་ཝ་ཙྪཱ. ཝ་ཙྪ་ཏ་རཱིསུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བ་རི་ཧི་ས་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཡ་ཉྙ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཀ་ནྡ་ར་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.