༦. པཱ་ས་རཱ་སི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི པཱ་ས་རཱ་སི་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱ་དྷུ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟཱ བྷ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཏེ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ. ས་ཏྠུ་ད་སྶ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི ལ་དྡྷཾ, དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ན ཏཱ་ཝ སུ་ཎ་ནྟི. ཏེ ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝེ་ན ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ ཧི ག་རཱུ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀོ སཱི་ཧོ མི་ག་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ, པ་བྷི་ནྣ་ཀུ་ཉྫ་རོ ཝི་ཡ, ཕ་ཎ་ཀ་ཏ་ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཝི་ཡ, མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཙ དུ་རཱ་ས་དཱ ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཡ་ཐཱ གྷོ་རོ, མི་ག་རཱ་ཛཱ་ཝ ཀེ་ས་རཱི;
ནཱ་གོ་ཝ ཀུ་ཉྫ་རོ ད་ནྟཱི, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ དུ་རཱ་ས་དཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ དུ་རཱ་ས་དཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ ‘‘སཱ་དྷུ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱཏི ཨ་པི ནཱ་མ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཐ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཐེ་རོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ར་མྨ་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་སྶ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ? པཱ་ཀ་ཊ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ. ད་ས་བ་ལ་སྶ ཧི ཀི་རི་ཡཱ ཐེ་ར་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི; ཛཱ་ནཱ་ཏི ཐེ་རོ, ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི; ཨ་ཛྫ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི; ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་སྶ་ཏི; ཨ་ཛྫ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀིཾ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ན་ཏྠི. ཨ་ནུ་མཱ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་ན ཀ་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཉྷི དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜཱ་ནཾ པ་ཊི་སཱ་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི, ཐེ་རོ ས་མྨ་ཛྫ་ནི་ས་ངྐཱ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏི. པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡ་དཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཀོ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝཾ དི་སྭཱ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཀོ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏུ་མྷེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ས་ཛྫཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཉྙཾ དེ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་དྭཱ་རཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པི་ད་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཐེ་རོ ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཉ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཉྙཾ དེ་ཏི. ཡ་དཱ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཨཱ་ལོ་པེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཉྩཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ཐེ་རོ ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཉ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཉྙཾ དེ་ཏི.
བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཙྪཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ར་ཏྟིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ར་ཏྟིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? དྭི་ནྣཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ. མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏེ་ན ཧི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ་ཡ ཙ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ དྷ་ན་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝ་སི, ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ – ‘‘ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ཀཱ་ལེ ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩ་ན་ཏྠཱ་ཡ པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ག་མི་སྶ་ཏི; ཨ་ཐཱ་ཧཾ ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ར་མྨ་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་སྶ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མི. ཨེ་ཝ་མི་མེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ ལ་བྷི་སྶ་ནྟི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དོཏི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ པཱ་སཱ་དོ. སཱ ཧི མི་གཱ་རེ་ན སེ་ཊྛི་ནཱ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར པཱ་སཱ་དེ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་རི་ག་བྦྷཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་རི་ག་བྦྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་རོ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ག་མྨ ད་ར་ཐཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི.
པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུནྟི ཡོ ཧི ཙུ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི ག་ཏྟཱ་ནི ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ནྟོ མ་ལླ་ཀ་མུ་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཝཱ གྷཾ་ས་ནྟོ ནྷཱ་ཡ་ཏི, སོ ནྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ནྷཱ་ཡ་ཏི, སོ པ་རི་སི་ཉྩ་ཏཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ས་རཱི་རེ ཏ་ཐཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ནཱ་མ ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏི, ཨུ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུ’’ནྟི. པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོཏི པཱ་ཙཱི་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཝི་ཧཱ་རོ ཀ་དཱ་ཙི མ་ཧཱ ཧོ་ཏི ཀ་དཱ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, སི་ཁི་སྶ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏོ, ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ, ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཀ་སྶ་པ་སྶ ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་མྤི ན་ག་རཾ ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཀ་དཱ་ཙི པཱ་ཙཱི་ན་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ཙྪི་མ་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ. ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ པ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཉྩ་པཱ་དཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཙ་ལ་མེ་ཝ.
ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི ཨ་ཙ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ སོ་པཱ་ན་སྶ པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཉྩ་པཱ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལེ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨི་དཱ་ནི་པི པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོ་ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ལེ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི ན་ག་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ནྡ་མཱ་ནཱ པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཾ མཱ་པེ་སི ས་མ་ཏི་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ག་མྦྷཱི་རཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ར་ཉྙོ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ, ཨེ་ཀཾ ནཱ་ག་རཱ་ནཾ, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ, ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཱ་ནི ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟི ར་མ་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་ས་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ནི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏུཾ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་སི. ཐེ་རོ དུ་པ་ཊྚེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་མ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི. ས་ཧོ་ཏ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ་སྶ ཨུ་ད་ཀེ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ ས་བྦེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཡ་ནྟ་ནཱ་ལི་ཀཱ་ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་དྷཱ་རཱ་ནི་སི་ཉྩ་མཱ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊ་པ་སཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནྷཱ་ན་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཐེ་རོ ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ཨུ་པ་ནེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་ས་དི་སཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ག་བྦྷ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ དྭཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ག་ཏྟཱ་ནི པ་རི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཀ་མ་ལུ་པྤ་ལ་ས་རཾ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ ཏཱ་རཱ་མ་རཱི་ཙི་ཝི་ཀ་སི་ཏཾ ཙ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ སི་རི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཧ་ས་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ. བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝི་ལཱ་སི་ནཱི ཙ་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ལཱ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ནྡ་མཱ་ལཱ ཝི་ཡ, དྭ་ཏྟིཾ་ས་སཱུ་རི་ཡ་མཱ་ལཱ ཝི་ཡ, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི དྭ་ཏྟིཾ་ས་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ, ཝ་ཎྞ་བྷཱུ་མི་ནཱ་མེ་སཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ གུ་ཎ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཙུ་ཎྞི་ཡ་པ་དེ་ཧི ཝཱ གཱ་ཐཱ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཨུ་པ་མཱ་ཡོ ཙ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢༧༣. ག་ཏྟཱ་ནི པུ་བྦཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོཏི པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་རུ་ད་ཀཱ་ནི ཀུ་རུ་མཱ་ནོ, སུ་ཀྑཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་ད་ཀེ་ན ག་ཏྟེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶ ཧི ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜཾ དུ་སྶ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ས་རཱི་རེ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏི; པ་དུ་མ་པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སི་ཀྑཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ, ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་བྷོ་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ག་མ་ནཱ་བྷི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི; བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཀོ་པ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་སཱི་ཧ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཧ་ཏྠ་པྤ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ; པ་བྷི་ནྣ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎ་སྶ སོ་ཎྜཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཝི་ཡ; ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛ་སྶ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ བྷཱ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷེ་ཝ ར་མྨ་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་སྶ་མ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ…པེ… ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ སོ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཏཾ ཨ་སྶ་མཾ ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ པ་ཊི་ཙྩ, ཏེ་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི ད་ས་སུ པཱ་ར་མི་ཏཱ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ པཱ་ར་མི་ཡཱ ཙེ་ཝ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་སྶ ཙ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ་ཏི ས་ཧ་སཱ ཨ་པྤ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ སཱ ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སཱིཏི ཨ་གྒ་ན་ཁེ་ན ཀ་ཝཱ་ཊེ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཝི་ཝ་རིཾ་སཱུཏི སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧི་ཏྭཱ་ཝ ནི་སི་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ངྑ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ཝ་རིཾ་སུ.
པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེཏི བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀོ་པི བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནོ ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པ་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་མཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མཱ་དི་ས་སྶ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨི་མཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑེ སཾ་སཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི; ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ, ‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷ ནི་སཱི་ད་ཐ, ཨི་དྷ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’ཏི ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ནཱ་མ བྷཱ་རོ’’ཏི. ཏེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཡ་སྶ པཱི་ཋཾ ཨ་ཏྠི, སོ ཏཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཡ་སྶ ན་ཏྠི, སོ མ་ཉྩཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎཾ ཝཱ ཝཱ་ལི་ཀ་པུ་ཉྫཾ ཝཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཏཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞཱ་ནི་པི ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཀ་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི.
ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠཱཏི ཀ་ཏ་མཱ་ཡ ནུ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀཱ་ཡ ནེ་ཏྠཱ’’ཏི་པི པཱ་ལི༹, ཏ་སྶཱ ཀ་ཏ་མཱ་ཡ ནུ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀཱ་ཡ ནོ་ཏྠཱ’’ཏི་པི པཱ་ལི༹, ཏ་སྶཱ་པི པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཉྙཱ ཨེ་ཀཱ ཀ་ཐཱ. ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱཏི མ་མ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱ སི་ཁཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོཏི ཨ་ཐ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ. དྷ་མྨཱི ཝཱ ཀ་ཐཱཏི ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཱ ཝཱ དྷ་མྨཱི ཀ་ཐཱ. ཨ་རི་ཡོ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ཨ་རི་ཡོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ་པི, མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ་པི བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡེ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སི་ནྣོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢༧༤. དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཡེ་ས་ནཱཏི ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི? ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨུ་ཁཱ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ སོ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཐེ་ར་སྶ བྷཱ་རཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཐེ་རོ ཏེ་སཾ ཨ་སྶ་མ་ག་མ་ན་མ་ཀཱ་སི. ཏེ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ པུ་རི་སོ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ ཨ་པཱ་ཡ་མ་གྒཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝཱ་མཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ན་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨུ་དྡེ་སཱ་ནུ་ཀྐ་མཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨོཏི ཛཱ་ཡ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ཛ་རཱ་དྷ་མྨོཏི ཛཱི་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ. བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨོཏི བྱཱ་དྷི་ས་བྷཱ་ཝོ. མ་ར་ཎ་དྷ་མྨོཏི མ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ. སོ་ཀ་དྷ་མྨོཏི སོ་ཙ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ. སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨོཏི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ.
པུ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡནྟི པུ་ཏྟཱ ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཛཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི སུ་ཝ་ཎྞཾ. ར་ཛ་ཏནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝོ་ཧཱ་རཱུ་པ་གཾ ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀཱ་དི. ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་དྷ་ཡོཏི ཨེ་ཏེ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་དྷ་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ་པི ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. བྱཱ་དྷི་དྷ་མྨ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ ན ག་ཧི་ཏཾ, ན ཧེ་ཏ་སྶ སཱི་ས་རོ་གཱ་ད་ཡོ བྱཱ་དྷ་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙུ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ར་ཎཾ, ན སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཱ་དཱི་ཧི པ་ན སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨ་ཝཱ་རེ ག་ཧི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཝཱ་རེ. མ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱི་ར་ཎ་ཏོ ཛ་རཱ་དྷ་མྨ་ཝཱ་རེ ཙ.
༢༧༥. ཨ་ཡཾ , བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ ནི་དྡོ་ས་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་རི་ཡེ་ཧི པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༢༧༦. ཨ་ཧ་མྤི སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧ་མྤི པུ་བྦེ ཨ་ན་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་སིཾ. སྭཱ་ཧཾ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ. པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་པི ཨ་ན་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་སིཾ་སུ. ཏེ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱུ་མིཾ པ་ཏྟཱ. ཏུ་མྷེ་པི མ་མ ཙེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ན་ཉྩ མ་གྒཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ. ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ’’ཏི མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
༢༧༧. ཏ་ཏྠ ད་ཧ་རོ་ཝ ས་མཱ་ནོཏི ཏ་རུ་ཎོ་ཝ ས་མཱ་ནོ. སུ་སུ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོཏི སུ་ཊྛུ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོ, ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞ་ཀེ་སོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་དྲེ་ནཱཏི བྷ་དྡ་ཀེ་ན. པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱཏི ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཡཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ་ན. ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ་ནནྟི ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ད་ར་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་སྶཱུ་ནི མུ་ཁེ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱ; ཏེ་སཾ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱ་ནཾ, ཨ་སྶུ་ཀི་ལི་ནྣ་མུ་ཁཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རུ་ད་ནྟཱ་ནནྟི ཀ་ནྡི་ཏྭཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ་ནཾ. ཀིཾ ཀུ་ས་ལ་ག་ཝེ་སཱིཏི ཀིཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ག་ཝེ་ས་མཱ་ནོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་ནྟི་ཝ་ར་པ་དནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ ས་ནྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ར་པ་དཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ན ཨཱ་ལཱ༹་རོ ཀཱ་ལཱ་མོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ལཱ༹་རོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, དཱི་གྷ་པི་ངྒ་ལོ ཀི་རེ་སོ. ཏེ་ན་སྶ ཨཱ་ལཱ༹་རོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. ཀཱ་ལཱ་མོཏི གོ་ཏྟཾ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱ་ཡ་སྨཱཏི ཝི་ཧ་ར་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ. ཡ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སོཏི ཡ་སྨིཾ དྷ་མྨེ པ་ཎྜི་ཏོ པུ་རི་སོ. ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་མ་ཡཾ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་ན ཨོ་ཀཱ་སོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨནྟི ཏཾ ཏེ་སཾ ས་མ་ཡཾ ཏ་ནྟིཾ. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎིནྟི སུ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷིཾ.
ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ཏ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན; ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཊྛ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་པི་ཏ་ལཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཏེ་ན ལ་པི་ཏ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ཉཱ་ཎ་ཝཱ་དནྟི ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཝཱ་དཾ. ཐེ་ར་ཝཱ་དནྟི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་དཾ, ཐེ་རོ ཨ་ཧ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཉྙེ ཙཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཧཾ, ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ སུ་དྡྷེ་ན ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀི་ར ཝཱ་ཙཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ, ‘‘ན ཀཱ་ལཱ་མ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་སྨིཾ དྷ་མྨེ, ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ས ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ལཱ་བྷཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི, ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི.
ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ཝེ་དེ་སཱིཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ས་ཏྟ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ མཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སི. ས་དྡྷཱཏི ཨི་མཱ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་དྡྷཱ. ཝཱི་རི་ཡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ད་ཧེ་ཡྻནྟི པ་ཡོ་གཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ. ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སིནྟི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀི་ར ཝཱི་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཉྙེ་ཝ ས་ཏྟ སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་སྶེ་ཎི་ཡོ པ་སཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ཏྟ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི; ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ལཱ་བྷཱ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨ་ནུ་སཱུ་ཡ་ཀོ ཀི་རེ་ས ཀཱ་ལཱ་མོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏོ, ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི ཨུ་སཱུ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣོ པ་སཱ་དཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨུ་བྷོ་ཝ ས་ནྟཱ ཨི་མཾ ག་ཎཾ པ་རི་ཧ་རཱ་མཱཏི ‘‘མ་ཧཱ ཨ་ཡཾ ག་ཎོ, དྭེ་པི ཛ་ནཱ པ་རི་ཧ་རཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎ་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི, ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ལཱ་བྷཱི, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་པི ས་ཏྟ་ནྣ་མེ་ཝ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ནཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ཐ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡཱཏི ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཡ. པཱུ་ཛཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ལཱ་མ་སྶ ཀི་ར ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ་པི པུ་རི་སཱ་པི ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཀཱ་ལཱ་མོ – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ པཱུ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏེ ཏཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཀཱ་ལཱ་མཾ པཱུ་ཛེ་ནྟི. མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི; ཏཱ་ནི་པི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་དི ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཛ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་སི. ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ནེ་ཝ ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ན ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ན རཱ་གཱ་དི་ནི་རོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ, ན ཨུ་པ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ, ན ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ, ན ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ, ན ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཡཱ་ཝ ས་ཊྛི་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་པ་རི་མཱ་ཎེ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷ་ཝེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པུ་ན་རཱ་ཝ་ཏྟ་ན་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ; ཡ་ཉྩ ཋཱ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི, ཏཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་མེ་ཝ མ་ཙྩུ་པཱ་ས་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཚཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པུ་རི་སོ མ་ནུ་ཉྙ་བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནོ་པི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ སེ་མྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ མ་ཀྑི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨེ་ཀཾ པི་ཎྜ་མྤི བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མཱ ས་ཏྟ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ་པི, ཏཱ་སུ ཨི་མཾ པུ་ན་རཱ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ, པུ་ན ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་སྶཱ་མི ཝཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མི ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི ཝཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་སྶཱ་མི ཝཱ་ཏི ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཨ་ན་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ལཾ ཨི་མི་ནཱ, ཨ་ལཾ ཨི་མི་ནཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ. ནི་བྦི་ཛྫཱཏི ནི་བྦི་ནྡི་ཏྭཱ. ཨ་པ་ཀྐ་མིནྟི ཨ་ག་མཱ་སིཾ.
༢༧༨. ན ཁོ རཱ་མོ ཨི་མཾ དྷ་མྨནྟི ཨི་དྷཱ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི – ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟོ་ཝ, ཨ་དྡྷཱ པ་ནེ་ས ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི’’ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཁོ རཱ་མོ…པེ… ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ཝི་ཧཱ་སཱི’’ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༧༩. ཡེ་ན ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ སེ་ནཱ་ནི་ག་མོཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱཏི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ, མ་ཧཱ་ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་རཱུཏི ཝཱ་ལི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི; ཝེ་ལཱཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ, ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཨུ་རུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཾ་སུ – ‘‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ནཱ་མ པ་རེ་ས་མྤི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མ་ནོ་ཀ་མྨཾ པ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཙོ་ད་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི; སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཀི་ར་ཏུ, ཨི་ད་མ་སྶ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡོ ཏཱ་དི་སཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ པ་ཏྟ་པུ་ཊེ་ན ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མ་ཧཱ་ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སི ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ ཏཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་སི; ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱཏི མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ, མ་ཧཱ་ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་རཱུཏི ཝཱ་ལི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝེ་ལཱཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ. ཝེ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཨུ་རུ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི.
སེ་ནཱ་ནི་ག་མོཏི སེ་ནཱ་ཡ ནི་ག་མོ. པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ ཀི་ར ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སེ་ནཱ་ནི་ཝེ་སོ ཨ་ཧོ་སི; ཏ་སྨཱ སོ པ་དེ་སོ སེ་ནཱ་ནི་ག་མོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘སེ་ནཱ་ནི-གཱ་མོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. སེ་ནཱ་ནཱི ནཱ་མ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ པི་ཏཱ, ཏ་སྶ གཱ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ཝ་ས་རིནྟི ཏ་ཏྠ ཨོ་ས་རིཾ. ར་མ་ཎཱི་ཡཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གནྟི སུ་པུ་པྥི་ཏ་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཛ་ལ་ཛ་ཐ་ལ་ཛ་པུ་པྥ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ་ར་མྨཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ. པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཉྩ ཝ་ན་ས་ཎྜནྟི མོ་ར་པི་ཉྪ་ཀ་ལཱ་པ་ས་དི་སཾ པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ན་ཝ་ན་ས་ཎྜ་ཉྩ ཨ་དྡ་སཾ. ན་དི་ཉྩ ས་ནྡ་ནྟིནྟི ས་ནྡ་མཱ་ན་ཉྩ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སཾ ཝི་མ་ལ་ནཱི་ལ་སཱི་ཏ་ལ་ས་ལི་ལཾ ནེ་ར་ཉྫ་རཾ ན་དིཾ ཨ་དྡ་སཾ. སེ་ཏ་ཀནྟི པ་རི་སུ་དྡྷཾ ནི་ཀྐ་དྡ་མཾ. སུ་པ་ཏི་ཏྠནྟི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ག་མྦྷཱི་རེ་ཧི སུ་ནྡ་རེ་ཧི ཏི་ཏྠེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ. ར་མ་ཎཱི་ཡནྟི ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་སཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ལི་ཀཾ པ་ཧཱུ་ཏ་མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཾ ཨ་བྷི་རཱ་མ་ད་སྶ་ནཾ. ས་མ་ནྟཱ ཙ གོ་ཙ་ར་གཱ་མནྟི ཏ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ས་མྤ་ཏྟ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ཉྩ ཨ་དྡ་སཾ. ཨ་ལཾ ཝ་ཏཱཏི ས་མ་ཏྠཾ ཝ་ཏ. ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དིནྟི བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་ས་ཛྫཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨུ་པ་རི་སུ་ཏྟ་སྨི་ཉྷི ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི’’ནྟི. ཨ་ལ་མི་དཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ པ་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་མ་ཏྠ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༢༨༠. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མནྟི ཨ་དྷི་ག་ཙྪིཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནནྟི ས་བྦ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཉྩ མེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཀུ་པྤཱ མེ ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་ཀུ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཀུ་པྤཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཀུ་པྤཱ, སཱ ཧི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ན ཀུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀུ་པྤ་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་ཀུ་པྤཱ, ཨ་ཀུ་པྤཾ ནི་བྦཱ་ན་མ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི་པི ཨ་ཀུ་པྤཱ. ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཱ ཛཱ་ཏི. ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོཏི ཨི་དཱ་ནི མེ པུ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་མྤི མེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
༢༨༡. ཨ་དྷི་ག་ཏོཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ. དྷ་མྨོཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ. ག་མྦྷཱི་རོཏི ཨུ་ཏྟཱ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. དུ་དྡ་སོཏི ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ་ཝ དུ་དྡ་སོ དུ་ཀྑེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ, ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན ད་ཊྛུཾ. དུ་དྡ་ས་ཏྟཱ་ཝ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ, དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ, ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ. ས་ནྟོཏི ནི་བྦུ་ཏོ. པ་ཎཱི་ཏོཏི ཨ་ཏ་པྤ་ཀོ. ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རོཏི ཏ་ཀྐེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏ་བྦོ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏ་བྦོ ན ཧོ་ཏི, ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏ་བྦོ. ནི་པུ་ཎོཏི ས་ཎྷོ. པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱཏི ས་ཏྟཱ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ ཨཱ་ལ་ཡཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཨཱ་ལ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ལ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ཧི ཨཱ་ལ་ཡེ་ཧི ར་མ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱ. ཨཱ་ལ་ཡེ་སུ ར་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་ར་ཏཱ. ཨཱ་ལ་ཡེ་སུ སུ་ཊྛུ མུ་དི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མྨུ་དི་ཏཱ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི སུ་ས་ཛྫི་ཏཾ པུ་པྥ་ཕ་ལ་བྷ་རི་ཏ་རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ རཱ་ཛཱ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ར་མ་ཏི, ས་མྨུ་དི་ཏོ ཨཱ་མོ་དི་ཏ་པ་མོ་དི་ཏོ ཧོ་ཏི, ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི, སཱ་ཡ་མྤི ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མི་མེ་ཧི་པི ཀཱ་མཱ་ལ་ཡ་ཏ་ཎྷཱ་ལ་ཡེ་ཧི ས་ཏྟཱ ར་མ་ནྟི, སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ས་མྨུ་དི་ཏཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ་ན ནེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཨཱ་ལ་ཡཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ཝི་ཡ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡཾ ཨི་ད’’ནྟི, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ; ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ; ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙ སཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙཱ་ཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ས་ངྑཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ཧི ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ནི ས་མྨ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦེ ཨུ་པ་དྷ་ཡོ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, ས་བྦཱ ཏ་ཎྷཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི, ས་བྦེ ཀི་ལེ་ས་རཱ་གཱ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟི, ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི; ཏ་སྨཱ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝཾ, ཕ་ལེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་མྨཾ ཝི་ན་ཏི སཾ་སི་བྦ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཝཱ་ན་ཏོ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. སོ མ་མ་སྶ ཀི་ལ་མ་ཐོཏི ཡཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ, སོ མ་མ ཀི་ལ་མ་ཐོ ཨ་སྶ, སཱ མ་མ ཝི་ཧེ་སཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐོ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཧེ་སཱ ཙ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙི་ཏྟེ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི. ཨ་པི་སྶཱུཏི ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, སོ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི, ཨི་མཱ་པི གཱ་ཐཱ པ་ཊི་བྷཾ་སཱུ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. མནྟི མ་མ. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱཏི ཨ་ནུ་ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ. པ་ཊི་བྷཾ་སཱུཏི པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ; པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
ཀི་ཙྪེ་ནཱཏི དུ་ཀྑེ་ན, ན དུ་ཀྑཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ སུ་ཁ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. པཱ་ར་མཱི་པཱུ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ས་རཱ་ག་ས་དོ་ས་ས་མོ་ཧ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ, ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པྤ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ སཱི་སཾ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ, ག་ལ་ལོ་ཧི་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ, སུ་ཨ་ཉྫི་ཏཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ, ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་པྤ་དཱི་པཾ པུ་ཏྟཾ མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རི་ནིཾ བྷ་རི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཁ་ནྟི་ཝཱ་དི་ས་དི་སེ་སུ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཧ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟོ, ཨ་ལནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀཱ་སི་ཏུནྟི དེ་སི་ཏུཾ, ཨེ་ཝཾ ཀི་ཙྪེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ལཾ དེ་སི་ཏུཾ, པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དེ་སི་ཏུཾ, ཀོ ཨ་ཏྠོ དེ་སི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. རཱ་ག་དོ་ས་པ་རེ་ཏེ་ཧཱིཏི རཱ་ག་དོ་ས་པ་རི་ཕུ་ཊྛེ་ཧི རཱ་ག་དོ་སཱ་ནུ་ག་ཏེ་ཧི ཝཱ.
པ་ཊི་སོ་ཏ་གཱ་མིནྟི ནི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ག་ཏཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ. རཱ་ག་ར་ཏྟཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན བྷ་ཝ་རཱ་གེ་ན དི་ཊྛི་རཱ་གེ་ན ཙ ར་ཏྟཱ. ན ད་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ ཨ་སུ་བྷ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ན པ་སྶི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨ་པ་སྶ་ནྟེ ཀོ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ཨེ་ཝཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ. ཏ་མོ་ཁ་ནྡྷེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཊཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་རཱ་སི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཏཱ.
༢༨༢. ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡཱཏི ནི་རུ་སྶུ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མི, ན་ནུ ཨེ་ས མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ཏི་ཎྞོ ཏཱ་རེ་སྶཱ་མི.
‘‘ཀིཾ མེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཝེ་སེ་ན, དྷ་མྨཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏེ་ནི་དྷ;
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, ཏཱ་ར་ཡི་སྶཾ ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༦) –
པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ་ཏི. ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མི. ཏ་སྶ ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ན་ཏཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ ག་མྦྷཱི་ར་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ན་ཏཱ ཙ དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ ཙ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཀ་ཉྫི་ཀ་པུ་ཎྞཱ ལཱ་བུ ཝི་ཡ, ཏ་ཀྐ་བྷ་རི་ཏཱ ཙཱ་ཊི ཝི་ཡ, ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་པཱི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ ཝི་ཡ, ཨ་ཉྫ་ན་མ་ཀྑི་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཙ ཀི་ལེ་ས་བྷ་རི་ཏཱ ཨ་ཏི་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ རཱ་ག་ར་ཏྟཱ དོ་ས་དུ་ཊྛཱ མོ་ཧ་མཱུ་ལ༹ྷཱ, ཏེ ཀིཾ ནཱ་མ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མི.
‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ དྷ་མྨོ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཨུ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ག་མྦྷཱི་རོ, པ་བྦ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ སཱ་ས་པོ ཝི་ཡ དུ་དྡ་སོ, ས་ཏ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཝཱ་ལ་སྶ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊི་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ. ན་ནུ མ་ཡཱ ཧི ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟེ་ན ཨ་དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་པ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ ཀཱ་ཙི པཱ་ར་མཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི? ཏ་སྶ མེ ནི་རུ་སྶཱ་ཧཾ ཝི་ཡ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟ་སྶཱ་པི པ་ཐ་ཝཱི ན ཀ་མྤི་ཏྠ, པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི ན ཀ་མྤི་ཏྠ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ སོ་དྷེ་ནྟ་སྶཱ་པི ན ཀ་མྤི་ཏྠ, པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶེ་ཝ མེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤི་ཏྠ. ཨི་ཏི མཱ་དི་སེ་ནཱ་པི ཏི་ཀྑ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀི་ཙྪེ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ, ཏཾ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པི་ཙ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཡཱ་ཙི་ཏེ དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ་པི་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མི. ཛཱ་ནཱ་ཏི ཧི བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘མ་མ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟེ ན་མ་མཱ་ནེ མཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙི་སྶ་ཏི, ཨི་མེ ཙ ས་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་ག་རུ་ཀཱ, ཏེ ‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར དྷ་མྨཾ ན དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ དེ་སཱ་པེ་སི, ས་ནྟོ ཝ་ཏ, བྷོ, དྷ་མྨོ པ་ཎཱི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ, དྷ་མྨོ’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ སུ་སྶཱུ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ད་མྤི་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མི, ནོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཧ་མྤ་ཏི་སྶཱཏི སོ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ས་ཧ་ཀོ ནཱ་མ ཐེ་རོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་བྲ་ཧྨཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏ་ཏྲ ནཾ ས་ཧ་མྤ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ – ‘‘བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ཧ་མྤ་ཏི་སྶཱ’’ཏི. ན་སྶ་ཏི ཝ་ཏ, བྷོཏི སོ ཀི་ར ཨི་མཾ ས་དྡཾ ཏ་ཐཱ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི, ཡ་ཐཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མཱཏི ཡ་སྨིཾ ནཱ་མ ལོ་ཀེ. པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི ཏེ་ཧི ད་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི པ་ཉྙཱ་མ་ཡེ ཨ་ཀྑི་མྷི ཨ་པྤཾ པ་རི་ཏྟཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ར་ཛཾ ཨེ་ཏེ་སཾ, ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱཏི ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ. བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ད་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་པ་དུ་མཱ་ནི ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་མྥ་སྶཾ, དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ར་ཧཱ ན ཨེ་ཀོ, ན དྭེ, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི. ས་མ་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏོཏི ས་མ་ལེ་ཧི ཚ་ཧི ས་ཏྠཱ་རེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏོ. ཏེ ཧི པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཀ་ཎྚ་ཀེ པ་ཏྠ་ར་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ, ཝི་སཾ སི་ཉྩ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཙ ས་མ་ལཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡིཾ་སུ. ཨ་པཱ་པུ་རེ་ཏནྟི ཝི་ཝ་ར ཨེ་ཏཾ. ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རནྟི ཨ་མ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ. སུ་ཎ་ནྟུ དྷ་མྨཾ ཝི་མ་ལེ་ནཱ་ནུ་བུ་དྡྷནྟི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ རཱ་གཱ་དི་མ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་མ་ལེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟུ ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཡཱ་ཙ་ཏི.
སེ་ལེ ཡ་ཐཱ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི་ཊྛི་ཏོཏི སེ་ལ་མ་ཡེ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནེ པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི ཡ་ཐཱ ཋི་ཏོ་ཝ. ན ཧི ཏ་སྶ ཋི་ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ གཱི་ཝུ་ཀྑི་པ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱུ་པ་མནྟི ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ སེ་ལ་པ་བྦ་ཏཱུ་པ་མཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ སེ་ལ་པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི ཋི་ཏོ་ཝ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཛ་ན་ཏཾ པ་སྶེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཏྭ་མྤི, སུ་མེ་དྷ, སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙ-ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་མ་ཡཾ པཱ་སཱ་ད་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཡཾ ཨ་པེ་ཏ་སོ་ཀོ སོ་ཀཱ་ཝ་ཏི་ཎྞཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཛ་ན་ཏཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶུ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཡ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ ཧི པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ས་མ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀེ་དཱ་ར་པཱ་ལཱི༹་སུ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཡྻུཾ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་སྶ, ཨ་ཐ ཏ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ནེ་ཝ ཁེ་ཏྟཾ, ན ཀེ་དཱ་ར་པཱ་ལི༹་ཡོ, ན ཀུ་ཊི་ཡོ, ན ཏ་ཏྠ ས་ཡི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻུཾ. ཀུ་ཊི་ཀཱ་སུ པ་ན ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ, ཡེ ཏེ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ས་ཏྟཱ, ཏེ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་པ་སྶེ ནི་སི་ནྣཱ་པི བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ས་རཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཱ, ཏེ ཨེ་ཝ་སྶ དཱུ་རེ་པི ཋི་ཏཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, སོ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ ཙ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘དཱུ་རེ ས་ནྟོ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ;
ཨ་ས་ནྟེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ས་རཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༠༤);
ཨུ་ཊྛེ་ཧཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཙཱ་རི་ཀ་ཙ་ར་ཎཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ བྷ་ཎ་ཏི. ཝཱི་རཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱི་རོ. དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་མ་ཙྩུ་ཀི་ལེ་ས་མཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ. ཛཱ་ཏི་ཀ་ནྟཱ་རཱ་དི་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཨི་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཎ་ཎོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢༨༣. ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནནྟི ཡཱ་ཙ་ནཾ. བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི དྭི་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ནཱ་མཾ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི, ཏི་ཎྞཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་མྷི རཱ་གཱ་དི་ར་ཛཾ ཨ་པྤཾ, ཏེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཡེ་སཾ ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ, ཏེ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཡེ་སཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི, ཏེ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ. ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི མུ་དཱུ་ནི, ཏེ མུ་དི་ནྡྲི་ཡཱ. ཡེ་སཾ ཏེ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ སུ་ནྡ་རཱ, ཏེ སྭཱ་ཀཱ་རཱ. ཡེ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟི, སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ, ཏེ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱ. ཡེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཛྫ་ཉྩ བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི, ཏེ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ ནཱ་མ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ལི༹ – ‘‘ས་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ, ཨ་སྶ་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑོ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ…, ཀུ་སི་ཏོ…, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི…, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི…, ས་མཱ་ཧི་ཏོ…, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ…, པ་ཉྙ་ཝཱ…, དུ་པྤ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑོ. ཏ་ཐཱ ས་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ…པེ… པ་ཉྙ་ཝཱ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, དུ་པྤ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ན པ་ར་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི. ལོ་ཀོཏི ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལོ་ཀོ, དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀོ, ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ཝི་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ཨེ་ཀོ ལོ་ཀོ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ. དྭེ ལོ་ཀཱ – ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ. ཏ་ཡོ ལོ་ཀཱ – ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀཱ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ. པ་ཉྩ ལོ་ཀཱ – པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཚ ལོ་ཀཱ – ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ས་ཏྟ ལོ་ཀཱ – ས་ཏྟ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ. ཨ་ཊྛ ལོ་ཀཱ – ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ན་ཝ ལོ་ཀཱ – ན་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ. ད་ས ལོ་ཀཱ – ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. དྭཱ་ད་ས ལོ་ཀཱ – དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ལོ་ཀཱ – ཨ་ཊྛཱ་ར་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཝ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཀི་ལེ་སཱ ཝ་ཛྫཱ, ས་བྦེ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ ཝ་ཛྫཱ, ས་བྦེ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ ཝ་ཛྫཱ, ས་བྦེ བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨཱ ཝ་ཛྫཱ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ལོ་ཀེ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཝ་ཛྫེ ཏི་བྦཱ བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀེ ཝ་དྷ་ཀེ. ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཨི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༢).
ཨུ་པྤ་ལི་ནི་ཡནྟི ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ནེ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནྟོ་ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནཱིཏི ཡཱ་ནི ཨ་ནྟོ ནི་མུ་གྒཱ་ནེ་ཝ པོ་སི་ཡ་ནྟི. ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨ ཋི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནི ཨ་ཙྩུ་གྒ་མྨ ཋི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་མྥ་སྶཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི ཋི་ཏཱ་ནི ཨ་ཛྫ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི. ཡཱ་ནི ས་མོ་ད་ཀཾ ཋི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི སྭེ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི. ཡཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ནི་མུ་གྒ་པོ་སཱི་ནི, ཏཱ་ནི ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི. ཨུ་ད་ཀཱ པ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ས་རོ་ག་ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཡཱ་ནི ནེ་ཝ པུ་པྥི་སྶ་ནྟི, མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑཱ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏཱ་ནི པཱ་ལི༹ཾ ནཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ནི. ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཱ་ནི.
ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ནེ་ཡྻོ པ་ད་པ་ར་མོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཧ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ཝེ་ལཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ. ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠེ ཝི་བྷ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ. ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་ཏོ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏོ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ཏོ བྷ་ཛ་ཏོ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཡྻོ. ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བ་ཧུ་མྤི སུ་ཎ་ཏོ བ་ཧུ་མྤི བྷ་ཎ་ཏོ བ་ཧུ་མྤི དྷཱ་ར་ཡ་ཏོ བ་ཧུ་མྤི ཝཱ་ཙ་ཡ་ཏོ ན ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ པ་ད་པ་ར་མོ’’ (པུ. པ. ༡༥༡). ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ནཱ་དི་ས་དི་སཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཛྫ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ, སྭེ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ, ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ནེ་ཡྻོ, མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཡ པ་ད་པ་ར་མོ’’ཏི ཨ་དྡ་ས. པ་སྶ་ནྟོ ཙ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑཱ, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ་ཝ ཨ་དྡ་ས.
ཏ་ཏྠ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏི. པ་ད་པ་ར་མཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན ས་བྦེ་པི ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ས་ཏྟེ བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཀཱ་སི. ཡེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཏེ ས་ཏྟཱ ཨ་བྷ་བྦཱ, ཡེ ཏེ ས་ཏྟཱ ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀཱ དུ་པྤ་ཉྙཱ ཨ་བྷ་བྦཱ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ, ཨི་མེ ཏེ ས་ཏྟཱ ཨ་བྷ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ ཏེ ས་ཏྟཱ བྷ་བྦཱ? ཡེ ཏེ ས་ཏྟཱ ན ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན…པེ… ཨི་མེ ཏེ ས་ཏྟཱ བྷ་བྦཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༢༧; པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༥). ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་པི ཨ་བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ པ་ཧཱ་ཡ བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ དོ་ས་མོ་ཧ་ཙ་རི་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་དྡྷཱ་བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཏཱ’’ཏི ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཀཱ་སི; ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་སི.
པ་ཙྩ་བྷཱ་སིནྟི པ་ཏི་ཨ་བྷཱ་སིཾ. ཨ་པཱ་རུ་ཏཱཏི ཝི་ཝ་ཊཱ. ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. སོ ཧི ཨ་མ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ དྭཱ་རཾ, སོ མ་ཡཱ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་མུ་ཉྩ་ནྟུ ས་དྡྷནྟི ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷཾ པ་མུ་ཉྩ་ནྟུ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟུ. པ་ཙྪི་མ་པ་ད་དྭ་ཡེ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ, ཨ་ཧ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་གུ་ཎཾ སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏ་མྤི ཨི་མཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ན བྷཱ་སིཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ས་བྦོ ཛ་ནོ ས་དྡྷཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུ, པཱུ་རེ་སྶཱ་མི ནེ་སཾ ས་ངྐ་པྤ་ནྟི.
༢༨༤. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི – ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻནྟི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་དཱ པ་ནེ་ས ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི? བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀི་ར མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཝི་ཝ་ཊཾ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་རཾ དི་སྭཱ སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ, ‘‘ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཚ་ནྣཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཚ་ནྣ་ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་སྶ་རཱ་ཛ་པི་ཊྛི་ག་ཏོ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཀ་ཎྜ་ཀ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ར་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་པ་བྦ་ཏེ ནི་སི་ནྣོ མ་ག་དྷི་སྶ་རེ་ན ར་ཉྙཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཾ ར་ཛྫཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ཨ་ལཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན མ་ཡ྄ཧཾ ར་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཧཾ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་དོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི་ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཏེ་ན ཧི བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཛི་ཏཾ ཨོ་ས་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧི་ཏོ ཀཱ་ལཱ་མ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་རཾ ཨ་ཝི་ནྡ་ནྟོ ཏ་ཏོ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ༹་ཡ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཨ་མ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ་ན ཀཱ་ཡཾ ས་ནྟ་པྤེ་སི.
ཏ་དཱ ཙ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་གཱ་མེ སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑེ པ་ཏྠ་ན་མ་ཀཱ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མ་ག་བྦྷེ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱ སཱ པ་ཏྠ་ནཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷི. སཱ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨེ་ཝ པཱ་ཡ་སཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སི. ཏ་སྨིཾ པཱ་ཡ་སེ པ་ཙྩ་མཱ་ནེ མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ པུ་པྥུ་ལཱ༹ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཊྚཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཉྩ་ར་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཕུ་སི་ཏ་མྤི བ་ཧི ན ག་ཙྪ་ཏི. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་སི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀ་པཱ་ལཱ ཁ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ཨ་ལཱ་ཏཱ་ནི ས་མཱ་ནེ་ནྟོ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དཱི་པེ་སུ ཨོ་ཛཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ སོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏཱ དྷཱ་ཏཱི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཱ’’ཏི. སུ་ཛཱ་ཏཱ, ས་བྦཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱ་ལེ པཱ་ཡ་སཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཱ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཏཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ས་ཧེ་ཝ པཱ་ཏི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནོ་ར་ཐོ ནི་པྥ་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱ་ལཾ ཏཱི་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཎྞཱ་ས་པི་ཎྜེ ཀ་རོ་ནྟོ པཱ་ཡ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨ་ཛྫ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝཱ་མི, ཐཱ་ལཾ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཁི་པི. ཐཱ་ལཾ པ་ཊི་སོ་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཐོ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཐཱ་ལཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཝ་ན་ས་ཎྜེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ སོ་ཏྟི་ཡེ་ན དི་ནྣཱ ཨ་ཊྛ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ པ་དེ་སོ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ, ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ཨ་ག་མཱ་སི, སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ཨ་ག་མཱ་སི, སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ སུ་ནི་ཁཱ་ཏ་ཨི་ནྡ་ཁི་ལོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལ་མ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་བྷ་ཉྫ་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཨ་གྒེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་སི. ཏཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རེ་ན ཏཱུ་ལི་ཀ་གྒེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ, ‘‘བོ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨི་མཾ པ་ལླ་ངྐཾ ན བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི.
ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ མཱ་རོ བཱ་ཧུ་ས་ཧ་སྶཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ གི་རི་མེ་ཁ་ལཾ ནཱ་མ ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ནཾ མཱ་ར་བ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དྡྷ་ཀྑི་ཀེ་ན ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ, ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ས་ཀྑི ན་ཏྠི, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏྟ་སུ ཝཱ་རེ་སུ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ས་ཀྑི ཨ་ཧོ་སི; ཨི་དཱ་ནི་པི མེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་ཊྛ་ཀ་ལི་ངྒ་རཱུ་པ་མཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ས་ཀྑཱི’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ཡ་ད་ཎྜེ་ན པ་ཧ་ཏཾ ཀཾ་ས་ཐཱ་ལཾ ཝི་ཡ ར་ཝ་ས་ཏཾ ར་ཝ་ས་ཧ་སྶཾ མུ་ཉྩ་མཱ་ནཱ ཝི་ར་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ མཱ་ར་བ་ལཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ མུ་ཉྩ་ན་མ་ཀཱ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ སཱུ་རི་ཡེ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎོ་ད་ཡེ བུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨི་མ་སྶ པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཀ་ཏོ’’ཏི ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ, ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཉྙེ་པི བུ་དྡྷ་ཏྟ་ཀ་རཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཀ་ངྑཱ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ངྑཾ ཉ་ཏྭཱ ཀ་ངྑཱ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཀ་ངྑཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐ་ཏོ ཨཱི་ས་ཀཾ པཱ་ཙཱི་ན་ནི་སྶི་ཏེ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ པཱུ་རི་ཏཱ་ནཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ལླ་ངྐ་ཉྩེ་ཝ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ནི་མི་སེ་ཧི ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནི་མི་ས་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ.
ཨ་ཐ པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཙ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏེ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཏ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཏ་ན་གྷ་རཾ མཱ་པ་ཡིཾ་སུ, ཏ་ཏྠ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡ་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་གྷ་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ ཡེ་ན ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཏ་ཏྲཱ་པི དྷ་མྨཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་ཉྩ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི, དྷ་མྨཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ན་ཡ་མ་གྒཾ ས་མྨ་སི – པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎཱི་པ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ ཝི་བྷ་ངྒ་པ་ཀ་ར་ཎཾ, དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པ་ཀ་ར་ཎཾ, པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ པ་ཀ་ར་ཎཾ, ཡ་མ་ཀཾ ནཱ་མ པ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ་སྶ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་པ་ཊྛཱ་ན་མྷི ཙི་ཏྟེ ཨོ་ཏི་ཎྞེ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི; པཱི་ཏི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ལོ་ཧི་ཏཾ པ་སཱི་དི, ལོ་ཧི་ཏེ པ་ས་ནྣེ ཚ་ཝི པ་སཱི་དི. ཚ་ཝི་ཡཱ པ་ས་ནྣཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་དི་པྤ་མཱ་ཎཱ ར་སྨི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཀྑ་ནྡ་ཚ་དྡ་ནྟ་ནཱ་ག་ཀུ་ལཾ ཝི་ཡ པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟཱ་ནི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནི པ་ཀྑ་ནྡཱ, པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ, ད་ཀྑི་ཎཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་ཡ, ཝཱ་མཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟཱ་ནི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནི པ་ཀྑ་ནྡཱ, པཱ་ད་ཏ་ལེ་ཧི པ་ཝཱ་ལ༹་ངྐུ་ར་ཝ་ཎྞཱ ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡཱ, སཱི་ས་ཏོ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཾ མ་ཎི་དཱ་མཾ ཝི་ཡ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱ ར་སྨི་ཝ་ཊྚི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཚ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ན་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཝེ་ཧ་པྥ་ལེ པ་ཉྩ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ཙ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་རུ་པྤེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡཱ. ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ས་ཏྟཱ ས་བྦེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྩ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་དི་ཝ་སཱ་པི ཏཱ ར་སྨི་ཡོ ཨ་ན་ནྟཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་རཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མུ་ཙ་ལི་ནྡེ ནི་སཱི་དི, ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཙ་སྶ ས་ཀ་ལཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ པཱུ་རེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀི་ར མ་ཧཱ་མེ་གྷོ དྭཱི་སུ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ་སུ ཝ་སྶ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་མྷི ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཝཱ. ཨི་དྷ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ མུ་ཙ་ལི་ནྡོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མེ་གྷོ ས་ཏྠ་རི མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་མ་སྶ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ པཱ་སཱ་དཾ ནི་མྨི་ནི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟོ་པི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཕ་ཎཾ དྷཱ་རེ་སི. པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨོ་ཀཱ་སོ ཧེ་ཊྛཱ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་པྤ་མཱ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ས་ཏྠཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ པ་རི་ཀྑི་པི. མ་ཛ྄ཛྷེ ར་ཏ་ན་པ་ལླ་ངྐོ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ས་མོ་ས་རི་ཏ་ག་ནྡྷ་དཱ་མ་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མ་ཙེ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཎེ་སུ ག་ནྡྷ་ཏེ་ལེ་ན དཱི་པཱ ཛ་ལི་ཏཱ, ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་ན་ཀ་ར་ཎྜ་ཀཱ ཋ་པི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་རཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནི་སཱི་དི.
ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ ཨོ་ས་དྷ་ཧ་རཱི་ཏ་ཀ་ཉྩ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ལོ་ཀ་པཱ་ལེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ པ་ཙྩ་གྒྷེ སེ་ལ་མ་ཡེ པ་ཏྟེ ཏ་པུ་སྶ་བྷ་ལླི་ཀཱ་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞོ ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཏ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏོཏི པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཝི་ཡ་ཏྟོཏི ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཝི་སུ་དྡྷ་ས་ཏྟོ. ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱིཏི ས་ལླ་ཀྑེ་སྶ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི. ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེཏི མ་ཡ྄ཧ་མྤི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ས་ཡ་མྤི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྠ་ཀེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྡ་ས. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ – ‘‘ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེ ད་སྶ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་ཛཱ་ནི་ཡོཏི ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་ཏྟ་བྦ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མ་ཧ་ཏཱི ཛཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ. ཨ་ཀྑ་ཎེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ག་ནྟྭཱ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨ་མྤི་སྶ སོ་ཏུཾ སོ་ཏ་པྤ་སཱ་དོ ན་ཏྠི, ཨི་དྷ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་པཱ་དཱ་པི ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྷི་དོ་ས་ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོཏི ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ན མེཏི མ་ཡ྄ཧ་མྤི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨི་དྷཱ་པི ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཧི་ཡྻོ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀོ རཱ་མ་པུ་ཏྟོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་དྡ་ས. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ན་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. བ་ཧུ་ཀཱ་རཱཏི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ. པ་དྷཱ་ན་པ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུཏི པ་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་ཝེ་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ནེ་ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན མུ་ཁོ་ད་ཀ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཙ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཀེ པ་ན ཏེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ ནཱ་མ? ཡེ་ཏེ –
རཱ་མོ དྷ་ཛོ ལ་ཀྑ་ཎོ ཛོ་ཏི་མ་ནྟི,
ཡ་ཉྙོ སུ་བྷོ་ཛོ སུ་ཡཱ་མོ སུ་ད་ཏྟོ;
ཨེ་ཏེ ཏ་དཱ ཨ་ཊྛ ཨ་ཧེ་སུཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ,
ཚ་ལ༹་ངྒ་ཝཱ མ་ནྟཾ ཝི་ཡཱ་ཀ་རིཾ་སཱུ་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ སུ་པི་ན་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཙེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ ཙ ཨ་ཊྛ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ཏེ་སུ ཏ་ཡོ དྭེ་དྷཱ བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ – ‘‘ཨི་མེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་མཱ་ནོ རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, པ་བྦ་ཛ་མཱ་ནོ བུ་དྡྷོ’’ཏི. པ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ – ‘‘ཨི་མེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་གཱ་རེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, བུ་དྡྷོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་སུ པུ་རི་མཱ ཏ་ཡོ ཡ་ཐཱ་མ་ནྟ་པ་དཾ ག་ཏཱ, ཨི་མེ པ་ན པ་ཉྩ མ་ནྟ་པ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཾ པུ་ཎྞ་པ་ཏྟཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨ་གཱ་རཾ ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་བྦི་ཏ་ཀྐཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ས་མ་ཎ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཏེ་སཾ པུ་ཏྟཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏེ ཀི་ར ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ བ་ཧཱུ མ་ནྟེ ཛཱ་ནིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. ཏེ པ་ཙྪཱ ཨ་མྷེ་ཧི པུ་ཏྟ་དཱ་ར་ཛ་ཊཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ནྟི ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ན ‘‘ཀིཾ, བྷོ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ, ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཏུ་མྷེ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ པ་སྶི་སྶ་ཐ, ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཏི་ཝི་དྷ་ནཱ་ཊ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷེ དེ་ཝོ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ན ཏཱ་ཝ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ, ‘‘བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ ཁོ ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ? ཀིཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ས དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ན དེ་སེ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན དེ་སེ་ཏི. པ་རི་ཙ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ས ཨཱ་ལཱ༹་ར་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ལཱ་མཾ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ རཱ་མ་པུ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན བུ་དྡྷ་ཀྑེ་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ.
པུ་བྦེ ཀི་ར པུ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ དྭེ བྷཱ་ཏ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ས་སྶཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་སྶེ ན་ཝ་ཝཱ་རེ ཨ་གྒ་ས་སྶ་དཱ་ནཾ མ་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་པྤ་ཀཱ་ལེ བཱི་ཛ་གྒཾ ནཱ་མ ད་ཏྭཱ ག་བྦྷ་ཀཱ་ལེ ཀ་ནི་ཊྛེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་བྦྷ་ཀཱ་ལེ ག་བྦྷཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཀ་ནི་ཊྛོ ‘‘ཏ་རུ་ཎ་ས་སྶཾ ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཛེ་ཊྛོ ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ག་བྦྷཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཁཱི་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, པུ་ཐུ་ཀ་ཀཱ་ལེ པུ་ཐུ་ཀཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ལཱ་ཡ་ནེ ལཱ་ཡ་ན་གྒཾ ཝེ་ཎི་ཀ་ར་ཎེ ཝེ་ཎ་གྒཾ ཀ་ལཱ་པཱ་དཱི་སུ ཀ་ལཱ་པ་གྒཾ ཁ་ལ༹་གྒཾ བྷ་ཎྜ་གྒཾ ཀོ་ཊྛ་གྒ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ས་སྶེ ན་ཝ་ཝཱ་རེ ཨ་གྒ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཀ་ནི་ཊྛོ པ་ན་སྶ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཏེ་སུ ཛེ་ཊྛོ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ ཛཱ་ཏོ, ཀ་ནི་ཊྛོ སུ་བྷ་དྡ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. ཨི་ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་སྶེ ན་ཝ་ནྣཾ ཨ་གྒ་དཱ་ནཱ་ནཾ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨ་ཉྙོ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ‘‘བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ ཁོ ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེཏི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར པ་དེ་སེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧེ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་པ་ཏ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨི་ས་ཡོ ཨེ་ཏྠ ནི་པ་ཏ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟི ཙཱ་ཏི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནནྟི ས་ངྑཾ ག་ཏཾ. མི་གཱ་ནཾ པ་ན ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་ཏྟཱ མི་ག་དཱ་ཡོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ’’ཏི.
༢༨༥. ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ག་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ བོ་དྷིནྟི ག་ཡཱ་ཡ ཙ བོ་དྷི་སྶ ཙ ཝི་ཝ་རེ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ ཋཱ་ནེ. བོ་དྷི་མ་ཎྜ་ཏོ ཧི ག་ཡཱ ཏཱི་ཎི གཱ་ཝུ་ཏཱ་ནི. བཱ་རཱ་ཎ་སཱི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཨུ་པ་ཀོ བོ་དྷི་མ་ཎྜ་སྶ ཙ ག་ཡཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡེ་ན པ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨཱི་དི་སེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ གཱ་མ་ཉྩ ན་དི་ཉྩ ཡཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡཾ པ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི. སོ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣནྟི ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣཾ, དཱི་གྷ་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་ག་མ་ན་ས་མ་ཡ་སྶ ཧི ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་ཙི. ༢༡༨) ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒོ ཧོ་ཏི. བོ་དྷི་མ་ཎྜ་ཏོ པ་ན ག་ཡཱ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ.
ས་བྦཱ་བྷི་བྷཱུཏི ས་བྦཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ས་བྦ་ཝི་དཱུཏི ས་བྦཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཝེ་དིཾ ཨ་ཉྙཱ་སིཾ. ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོཏི ས་བྦེ་སུ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ལེ་པ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ. ས་བྦཾ ཛ་ཧོཏི ས་བྦཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ. ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་བྦཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཀ་མུ་དྡི་སེ་ཡྻནྟི ཀཾ ཨ་ཉྙཾ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཾ.
ན མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠཱིཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ན་ཏྠི མེ པ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ས་ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ས་ཡཾ བུ་དྡྷོ. སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོཏི ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་གྒི་ནི་བྦཱ་པ་ནེ་ན སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦུ་ཏོ. ཀཱ་སི་ནཾ པུ་རནྟི ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ན་ག་རཾ. ཨཱ་ཧ་ཉྪཾ ཨ་མ་ཏ་དུ་ནྡུ་བྷིནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཨ་མ་ཏ་བྷེ་རིཾ པ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཙྪཱ་མི. ཨ་ར་ཧ་སི ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནོཏི ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནོ་ཏི བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. ཧུ་པེ་ཡྻ པཱ་ཝུ་སོཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝ་མྤི ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ. པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཝ་ངྐ་ཧཱ་ར་ཛ་ན་པ་དཾ ནཱ་མ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏྠེ་ཀཾ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀ་གཱ་མ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཛེ་ཊྛ་ཀ་ལུ་དྡ་ཀོ ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨི་ཉྩ ཛ་ན་པ་དེ ཙ་ཎྜཱ མ་ཀྑི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙཱ་ཊི་ཡཱ ཝ་སཱ་པེ་སུཾ, མི་ག་ལུ་དྡ་ཀོ དཱུ་རེ མི་ག་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ མཱ པ་མ་ཛྫཱི’’ཏི ཚཱ་ཝཾ ནཱ་མ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི ས་དྡྷིཾ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏུ་ཀེ་ཧི. སཱ ཙ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ ཧོ་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་མྤ་ནྣཱ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ཀོ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ ས་བྦཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་སི་ཏུཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ རཱ་གེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བྷཱ་ཛ་ནེ་ན བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཚཱ་ཝཾ ལ་བྷཱ་མི, ཛཱི་ཝཱ་མི, ནོ ཙེ, མ་རཱ་མཱི་ཏི ནི་རཱ་ཧཱ་རོ ས་ཡི. ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མཱ་ག་ཝི་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ཀ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི. སཱ ‘‘ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ན ནཱ་ག་ཏ་པུ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མཱ་ག་ཝི་ཀོ ཨཱ་ག་ཏ་ཝེ་སེ་ནེ་ཝ ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་པྥཱ་སུ་ཀ’’ནྟི པཱ་དེ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ པུ་ཙྪི. ཨུ་པ་ཀོ ནི་ཏྠུ་ན་ནྟོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ. སོ ‘‘ཝ་ད་ཐ བྷ་ནྟེ, ཡཾ མ་ཡཱ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་པ་ཀོ, ‘‘ས་ཙེ ཚཱ་ཝཾ ལ་བྷཱ་མི, ཛཱི་ཝཱ་མི, ནོ ཙེ, ཨི་དྷེ་ཝ མ་ར་ཎཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཛཱ་ནཱ་སི པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀི་ཉྩི སི་པྤ་ནྟི. ན ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི. ན, བྷ་ནྟེ, ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ནྟི.
སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ནཱ་ཧཾ ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་པི་ཙ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཾ་ས་ཧཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, མཾ་ས་ཉྩ ཝི་ཀྐཱི་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. མཱ་ག་ཝི་ཀོ, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཏྟ་ར་སཱ་ཊ་ཀཾ ད་ཏྭཱ གྷ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་སཾ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ནྭཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཝི་ཛཱ་ཡི. སུ་བྷ་དྡོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཚཱ་ཝཱ ཏ་སྶ རོ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘མཾ་ས་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ པུ་ཏྟ, མི་ག་ལུ་དྡ་ཀ་སྶ པུ་ཏྟ མཱ རོ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་མཱ་ནཱ པུ་ཏྟ་ཏོ་ས་ན་གཱི་ཏེ་ན ཨུ་པ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཎྜེ་སི. བྷ་དྡེ ཏྭཾ མཾ ཨ་ནཱ་ཐོ་ཏི མ་ཉྙ་སི. ཨ་ཏྠི མེ ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནོ ནཱ་མ ས་ཧཱ་ཡོ. ཏ་སྶཱ་ཧཾ ས་ནྟི་ཀེ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཚཱ་ཝཱ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ པ་ཀྐཱ་མི.
བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནོ’ཏི པུ་ཙྪ་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ མཾ ད་སྶེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཨུ་པ་ཀོ་པི ཁོ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནོ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ ཀུ་ཧིཾ ཨ་ན་ནྟ་ཛི་ནོ་ཏི པུ་ཙྪི. ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ན་ཡིཾ་སུ. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ – ‘‘ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཐ མཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མ, ཨུ་པ་ཀ, ས་ཉྫཱ་ནཱ་མི, ཀུ་ཧིཾ པ་ན ཏྭཾ ཝ་སི་ཏྠཱ་ཏི. ཝ་ངྐ་ཧཱ་ར་ཛ་ན་པ་དེ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨུ་པ་ཀ, མ་ཧ་ལླ་ཀོ་སི ཛཱ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི. པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཧེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟོ. ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི. ཨ་ཝི་ཧེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ ཧི ས་ཏྟ ཛ་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ཏེ་སཾ སོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ.
ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཝི་ཧཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་སེ, ཝི་མུ་ཏྟཱ ས་ཏྟ བྷི་ཀྑ་ཝོ;
རཱ་ག་དོ་སཔ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ, ཏི་ཎྞཱ ལོ་ཀེ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཾ.
ཨུ་པ་ཀོ པ་ལ་ག་ཎྜོ ཙ, པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི ཙ ཏེ ཏ་ཡོ;
བྷ་དྡི་ཡོ ཁ་ཎྜ་དེ་ཝོ ཙ, བ་ཧུ་ར་གྒི ཙ ས་ངྒི་ཡོ;
ཏེ ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, དི་བྦ་ཡོ་གཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷ་གུ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༡༠༥);
༢༨༦. ས་ཎྛ་པེ་སུནྟི ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ. བཱ་ཧུ་ལླི་ཀོཏི ཙཱི་ཝ་ར་བཱ་ཧུ་ལླཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ. པ་དྷཱ་ན་ཝི་བྦྷ་ནྟོཏི པ་དྷཱ་ན་ཏོ ཝི་བྦྷ་ནྟོ བྷ་ཊྛོ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ཨཱ་ཝ་ཏྟོ བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡཱཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟོ. ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨཱ་ས་ནཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན་སྶ ཨུ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ས་ན་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དིཾ་སུ. ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སཱུཏི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན བུ་དྡྷ་ཏེ་ཛ་སཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ནཱ་མེ་ན ཙ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཝཱ་དེ་ན ཙ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི གོ་ཏ་མཱ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ཝུ་སོ གོ་ཏ་མ, མ་ཡཾ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་མྷཱ, མུ་ཁོ་ད་ཀཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ད་མྷཱ, ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་མྷཱ, པ་ཙྪཱ ཀོ ཏེ ཝ་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་མ་ཀཱ་སི, ཀ་ཙྩི ཨ་མྷེ་སུ པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ན ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི དུ་ཀྐ་ར་ཨི་རི་ཡཱ་ཡ. པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཱཏི དུ་ཀྐ་ར་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ. དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི པ་ས་ཏ་པ་ས་ཏ-མུ་གྒ་ཡཱུ་སཱ་དི་ཨཱ་ཧ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ དུ་ཀྐ་ར་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཐ མེ ནོཏི ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཐ ནུ མ་མ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་བྷཱ་ཝི་ཏ་མེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ་ཀྱ་བྷེ་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི ནུ ཨ་ཧཾ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་ཏྠཾ ར་ཏྟིཾ ཝཱ དི་ཝཱ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་བྷཱ་སོ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཉྩི ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དཾ ཨ་ཀཱ་སི་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནེ་ཝ ས་ཏིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་གཱ་ར་ཝཱ, ‘‘ཧ་ནྡ ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ས བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ས་ཀྑིཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུནྟི ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ བུ་དྡྷོ ཨ་ཧ་ནྟི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑིཾ. ཏ་དཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪི. ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སི. སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཐེ་རོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱུ་རི་ཡེ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ དེ་ས་ནཱ ནི་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི.
དྭེ་པི སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝ་དཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དི པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ་པི གཱ་མཾ ཨ་པྤ་ཝི་ས་ན་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ས་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ལེ ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏེ་སཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མ་ལཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ནཱི་ཧ་ཊ་བྷ་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་པྤ་ཏྠེ་རོ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་རོ དུ་ཏི་ཡཱ་ཡཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཏྠེ་རོ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡཾ, ཨ་སྶ་ཛི་ཏྠེ་རོ ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡཾ. པ་ཀྑ་སྶ པ་ན པ་ཉྩ་མི་ཡཾ ས་བྦེ་ཝ ཏེ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སི, སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་བྦེ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཾ་སུ…པེ… ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཐཱ་མ་གྒཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡཾ པུ་བྦེ ཨ་ཝ་ཙ – ‘‘ཏུ་མྷེ་པི མ་མ་ཉྩེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ན་ཉྩ མ་གྒཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ, ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ་རི.
༢༨༧. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ན ཨ་གཱ་རི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཱ་ན་མྤི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་མ་གུ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན་ཝ་ར་ཏྟེ་སུ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. ར་སོ པ་ནེ་ཏྠ པ་རི་བྷོ་ག་ར་སོ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་ཉྙེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ བྷེ་ས་ཛྫེ ཙ པ་ཉྩ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི. སེ་ནཱ་ས་ན་མྷི ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ. ར་སོ པ་ན ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་རི་བྷོ་ག་ར་སོ་ཝ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ན་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཀུ་ཏོ, ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན’’ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་མྤི ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་ན་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ག་དྷི་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་གེ་དྷེ་ན ག་དྷི་ཏཱ. མུ་ཙྪི་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་མུ་ཙྪཱ་ཡ མུ་ཙྪི་ཏཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷཱ. ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ. ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ ཏེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་མ་གོ ཝི་ཡ ཧི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ལུ་དྡ་ཀེ་ན ཨ་ར་ཉྙེ ཋ་པི་ཏ་པཱ་སོ ཝི་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏ་སྶ ལུ་དྡ་སྶ པཱ་ས་རཱ་སིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏེ་སཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལོ. ལུ་དྡ་ཀེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ མ་ག་སྶ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ ཨ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མཱ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀཱ་ལོ, མཱ་ར་ཝ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ག་སྶ པ་ན ཨ་བ་དྡྷ་སྶ པཱ་ས་རཱ་སིཾ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ, ལུ་དྡ་ཀེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ མ་ག་སྶ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མཱ་ར་ཝ་སཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་སྶ་ཏྠོཏི ནི་བྦྷ་ཡོ ནི་རཱ་ས་ངྐོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
པཱ་ས་རཱ་སི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་རི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི་པི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ.