༧. ཙཱུ་ལ༹་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཙཱུ་ལ༹་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་སེ་ཏེ་ན ཝ་ལ༹་ཝཱ་བྷི་ར་ཐེ་ནཱཏི, ‘‘སེ་ཏཱ སུ་དཾ ཨ་སྶཱ ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི སེ་ཏཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ. སེ་ཏོ ར་ཐོ སེ་ཏཱ་ལ་ངྐཱ་རོ སེ་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ, སེ་ཏཱ ར་སྨི་ཡོ, སེ་ཏཱ པ་ཏོ་ད་ལ་ཊྛི, སེ་ཏཾ ཚ་ཏྟཾ, སེ་ཏཾ ཨུ་ཎྷཱི་སཾ, སེ་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི, སེ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ, སེ་ཏཱ་ཡ སུ་དཾ ཝཱ་ལ་བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ བཱི་ཛི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ས་ཀ་ལ་སེ་ཏེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ར་ཐེ་ན.
ར་ཐོ ཙ ནཱ་མེ་སོ དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི – ཡོ་དྷ་ར་ཐོ, ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ར་ཐོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ་དྷ་ར་ཐོ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ས་ཎྛཱ་ནོ ཧོ་ཏི ནཱ་ཏི་མ་ཧཱ, དྭི་ནྣཾ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ ཛ་ནཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠོ. ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ར་ཐོ མ་ཧཱ ཧོ་ཏི, དཱི་གྷ་ཏོ དཱི་གྷོ, པུ་ཐུ་ལ་ཏོ པུ་ཐུ་ལོ. ཏ་ཏྠ ཚ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཝཱ་ལ་བཱི་ཛ་ནི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་གྒཱ་ཧ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ ཝཱ ད་ས ཝཱ སུ་ཁེ་ན ཋཱ་ཏུཾ ཝཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝཱ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ར་ཐོ་ཡེ་ཝ. སོ ས་བྦོ ས་ཙ་ཀྐ་པ་ཉྫ་ར་ཀུ་བྦ་རོ ར་ཛ་ཏ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཝ་ལ༹་ཝཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ཝ. པ་སཱ་དྷ་ན་མྤི ཏཱ་དི་སཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི. ར་སྨི་ཡོ་པི ར་ཛ་ཏ་པ་ནཱ་ལི༹ སུ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ. པ་ཏོ་ད་ལ་ཊྛི་པི ར་ཛ་ཏ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི སེ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ སེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་མ་ཀཱ་སི, སེ་ཏ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ ཝི་ལི་མྤི, སེ་ཏ་མཱ་ལཾ པི་ལ་ནྡྷི, ད་ས་སུ ཨ་ངྒུ་ལཱི་སུ ཨ་ངྒུ་ལི་མུ་དྡི་ཀཱ, ཀ་ཎྞེ་སུ ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ་པི་སྶ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. པ་རི་ཝཱ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི་སྶ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཏ་ཐེ་ཝ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝི་ལེ་པ་ན་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་སེ་ཏེ་ན ཝ་ལ༹་ཝཱ་བྷི་ར་ཐེ་ནཱ’’ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ཏཱིཏི སོ ཀི་ར ཚ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ གྷོ་ས་ནཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི; ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཡེ ན་ག་ར་ཏོ ན པ་ཀྐ་ནྟཱ, ཏེ ན པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཡེ པ་ཀྐ་ནྟཱ, ཏེ་པི, ‘‘པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཡཾ དི་ཝ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན་ག་རཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་དཱ པཱ་ཏོ་ཝ ན་ག་ར་ཝཱི་ཐི་ཡོ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ ལཱ་ཛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི པུ་པྥེ་ཧི ཨ་བྷི་པྤ་ཀི་རི་ཏྭཱ པུ་ཎྞ་གྷ་ཊེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ད་ལི་ཡོ ཙ དྷ་ཛེ ཙ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ དྷཱུ་པི་ཏ་ཝཱ་སི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པཱ་ཏོ་ཝ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་བྦ་སེ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝི་ལེ་པ་ན་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི; ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ན་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ མཱ་ས་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི; ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཝི་ཀི་ར་ནྟི; མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་ཡོ ཙེ་ཝ ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ངྒ་ལི་ཀ་སོ་ཝ་ཏྠི་ཀཱ་དཱི་སུ མ་ངྒ་ལཱ་ནི ཙེ་ཝ སུ་ཝ་ཏྠི་ཡོ ཙ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ན་ག་རཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་ཏི. པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་དི་པཱ་སཱ་དེ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སུ་ཀ་པ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ས་སི་རི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ན་ག་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི’’ཏི.
དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ དི་ཝཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པི་ལོ་ཏི་ཀཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀནྟི པི་ལོ་ཏི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ. སོ ཀི་ར པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ད་ཧ་རོ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, པཱ་ཏོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙེ་ཝ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ད་ཎྜ་ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. ཏཾ ཨེ་ས དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ, ‘‘ཧ་ནྡ ཀུ་ཏོ ནུ བྷ་ཝཾ ཝ་ཙྪཱ་ཡ་ནོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི གོ་ཏྟཾ ཀི་ཏྟེ་ནྟོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཉྙེཏི བྷ་ཝཾ ཝ་ཙྪཱ་ཡ་ནོ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཀོ ཙཱ་ཧཾ, བྷོཏི, བྷོ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ན་ནེ ཨ་ཧཾ ཀོ ནཱ་མ? ཀོ ཙ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱིཏི ཀུ་ཏོ ཙཱ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི? ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. སོ་པི ནཱུ་ན་སྶ ཏཱ་དི་སོ་ཝཱཏི ཡོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, སོ་པི ནཱུ་ན ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཏཱ་དི་སོ བུ་དྡྷོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ. སི་ནེ་རུཾ ཝཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝཱ པ་མེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཝ ད་ཎྜོ ཝཱ ར་ཛྫུ ཝཱ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཾ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན་པི ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ ཀ་ཏཾ. ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡཱཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ སེ་ཊྛཱ་ཡ. ཀོ ཙཱ་ཧཾ, བྷོཏི, བྷོ, ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་སཾ་ས་ནེ ཀོ ནཱ་མ? ཀོ ཙ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སཾ་སི་སྶཱ་མཱིཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་སཾ་སི་སྶཱ་མི? པ་ས་ཏྠ་པ་ས་ཏྠོཏི ས་བྦ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རེ་ཧི ས་བྦ་ལོ་ཀ་པ་ས་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧེ་ཝ པ་ས་ཏྠོ, ན ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་སཾ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་མྤ་ཀ་པུ་པྥཾ ཝཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཾ ཝཱ པ་དུ་མཾ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་སི་རི་ཡཱ་ཝ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཉྩེ་ཝ སུ་ག་ནྡྷ་ཉྩ, ན ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷེ་ཧི ཐོ་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཙ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏི, ན ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་བྦ་ལོ་ཀ་པ་ས་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧེ་ཝ པ་ས་ཏྠོ ཐོ་མི་ཏོ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛ་ཏཾ པཱ་པི་ཏོ, ན ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ན པ་སཾ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. པ་ས་ཏྠེ་ཧི ཝཱ པ་ས་ཏྠོ་ཏི་པི པ་ས་ཏྠ་པ་ས་ཏྠོ.
ཀེ པ་ས་ཏྠཱ ནཱ་མ? རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི པ་ས་ཏྠོ, བི་མྦི་སཱ་རོ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ཝཱ་སཱི་ཧི. ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི་ཧི པ་ས་ཏྠཱ. པཱ་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ མ་ལླཱ, ཀོ་སི་ནཱ་ར་ཀཱ མ་ལླཱ, ཨ་ཉྙེ་པི ཏེ ཏེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཛཱ་ན་པ་དེ་ཧི པ་ས་ཏྠཱ. ཙ་ངྐཱི་ཨཱ་ད་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཎེ་ཧི, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ད་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ག་ཎེ་ཧི, ཝི་སཱ་ཁཱ་ད་ཡོ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི, ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི, ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཐེ་རི་ཨཱ་དི་ཀཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ཏེ་ཧི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ས་ཀྐཱ་ད་ཡོ དེ་ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧི, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ད་ཡོ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི བྲ་ཧྨེ་ཧི པ་ས་ཏྠཱ. ཏེ ས་བྦེ་པི ད་ས་བ་ལཾ ཐོ་མེ་ནྟི ཝ་ཎྞེ་ནྟི, པ་སཾ་ས་ནྟཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་ས་ཏྠ་པ་ས་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ཏྠ་ཝ་སནྟི ཨ་ཏྠཱ་ནི་སཾ་སཾ. ཨ་ཐ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ, ཀུ་ས་ལོ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོཏི ནཱ་ག་ཝ་ན་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤོ པུ་རི་སོ. པ་ར་ཏོ པ་ན ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤོ པུ་རི་སོ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོ་ཏི ཨཱ་ག་ཏོ. ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎ་པ་དཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ཝ་ལ་ཉྫཱ་ནི, ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༨༩. ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་ཎྜི་ཏེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཎྜི་ཏེཏི པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ. ནི་པུ་ཎེཏི ས་ཎྷེ སུ་ཁུ་མ་བུ་དྡྷི་ནོ, སུ་ཁུ་མ་ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་མ་ཏྠེ. ཀ་ཏ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དེཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དེ ཙེ་ཝ པ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏ་ཝཱ་ད་པ་རི་ཙ་ཡེ ཙ. ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི་རཱུ་པེཏི ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ས་དི་སེ. ཏེ བྷི་ནྡ་ནྟཱ མ་ཉྙེ ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི ཝི་ཡ ཝཱ་ལཾ སུ་ཁུ་མཱ་ནི་པི པ་རེ་སཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ནྡ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྷཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱིཏི དུ་པ་ད་མྤི ཏི་པ་ད་མྤི ཙ་ཏུ་པྤ་ད་མྤི པ་ཉྷཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱཏི དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶཱ་མ. ན ཙེ་ཝ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟཱིཏི; ཀ་སྨཱ ན པུ་ཙྪ་ནྟི? བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་སྶ་ཏི – ‘‘ཨི་མེ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་ཎྜི་ཏཱ གུ་ལ༹ྷཾ ར་ཧ་སྶཾ པ་ཉྷཾ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀ་སཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. སོ ཏེ་ཧི ཨ་པུ་ཊྛོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ དོ་སཱ, ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ, ཨ་ཏྠེ པ་དེ ཨ་ཀྑ་རེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི, ཨི་ཏི ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀ་སཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཏེ པ་ཉྷེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི. ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་ཎྜི་ཏཱ ‘‘སེ་ཡྻོ ཝ་ཏ ནོ, ཡེ མ་ཡཾ ཨི་མེ པ་ཉྷེ ན པུ་ཙྪི་མྷཱ, ས་ཙེ ཧི མ་ཡཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ, ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛེ་ཝ ནོ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཁི་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ བྷ་ཝ་ནྟི.
ཨ་པི་ཙ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཱ པ་རི་སཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཕ་ར་ནྟི, མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎེ་ན ད་ས་བ་ལེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏི, བུ་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ རཱུ་པ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ མ་དྷུ་ར་སྶ་རཱ མུ་དུ་ཛི་ཝ྄ཧཱ སུ་ཕུ་སི་ཏ་ད་ནྟཱ་ཝ་ར་ཎཱ ཨ་མ་ཏེ་ན ཧ་ད་ཡཾ སི་ཉྩ་ནྟཱ ཝི་ཡ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཏ་ཏྲ ནེ་སཾ མེ་ཏྟཱ་ཕ་ར་ཎེ་ན པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་དྭེ་ཛ྄ཛྷ་ཀ་ཐཾ ཨ་མོ་གྷ་ཀ་ཐཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷི་ཏུ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ན པུ་ཙྪ་ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. སཱ་ཝ་ཀཱ ས་མྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཏཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཧི ཏེ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. མ་ནཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་ན་སྶཱ་མཱཏི, བྷོ, ས་ཙེ མ་ཡཾ ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ, ཨི་མི་ནཱ ཐོ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨ་པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཊྛཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་མ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་མ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ན་མྷཱ ན ན་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་སྶ་མ་ཎཱ་ཝ ས་མཱ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ས་མི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སྶ་མ་ཎཱ་ཝ. ཨ་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙ པ་ན ཨ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཝ. ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ ཨ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་ར་ཧ་ནྟོཡེ་ཝ ས་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༩༠. ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི ཨུ་དཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི. ཡ་ཐཱ ཧི ཡཾ ཏེ་ལཾ མཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཝི་སྶ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཝ་སེ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཛ་ལཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨོ་གྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡཾ པཱི་ཏི་མ་ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ས་ཎྛ་ཧི་ཏྭཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཏཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱི་ཏི་མ་ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མོཏི ཧ་ཏྠི་པ་དཾ ཨུ་པ་མཱ ཨ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མོ. སོ ན ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོཏི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཧ་ཏྠི་སི་པྤོ ཧ་ཏྠི་ཝ་ན་ཙཱ་རི་ཀོ. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨི་དྷ ཀུ་ས་ལོ་ཏི ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི? པ་ར་ཏོ ‘‘ཡོ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི པ་ཝི་ས་ཏི, ཡོ པ་ན ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, སོ ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟོ.
༢༩༡. ཝཱ་མ་ནི་ཀཱཏི ར་སྶཱ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ་པི ན དཱི་གྷཱ མ་ཧཱ་ཀུ་ཙྪི་ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ. ཨུ་ཙྩཱ ཙ ནི་སེ་ཝི་ཏནྟི ས་ཏྟ་ཊྛ་ར་ཏ་ནུ་བྦེ་དྷེ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པྤ་དེ་སེ གྷཾ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་ཙྩཱ ཀཱ་ལཱ༹་རི་ཀཱཏི ཨུ་ཙྩཱ ཙ ཡ་ཊྛི་ས་དི་ས་པཱ་དཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཀཱ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཙ ད་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ལཱ༹་ར་ཏཱ་ཡ. ཏཱ་སཾ ཀི་ར ཨེ་ཀོ ད་ནྟོ ཨུ་ནྣ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཨོ་ན་ཏོ. ཨུ་བྷོ་པི ཙ ཝི་ར་ལཱ༹ ཧོ་ནྟི, ན ཨཱ་ས་ནྣཱ. ཨུ་ཙྩཱ ཙ ད་ནྟེ་ཧི ཨཱ་ར་ཉྫི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟ་ཊྛ་ར་ཏ་ནུ་བྦེ་དྷེ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པྤ་དེ་སེ ཕ་ར་སུ་ནཱ པ་ཧ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ དཱ་ཊྛཱ་ཧི ཚི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་ཙྩཱ ཀ་ཎེ་རུ་ཀཱ ནཱ་མཱཏི ཨུ་ཙྩཱ ཙ ཡ་ཊྛི་ས་དི་ས་དཱི་གྷ་པཱ་དཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཀ་ཎེ་རུ་ཀཱ ཙ ད་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཎེ་རུ་ཏཱ་ཡ, ཏཱ ཀི་ར མ་ཀུ་ལ༹་དཱ་ཋཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཀ་ཎེ་རུ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སོ ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི སོ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ཡ་སྶ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ནཱ་ག་སྶ ཨ་ནུ་པ་དཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ སོ, ན ཨ་ཉྙོ. ཡ་ཉྷི ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ པ་དཾ དི་སྭཱ ཝཱ་མ་ནི་ཀཱ་ནཾ པ་དཾ ཨི་དཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནི་ཊྛཾ ན ག་ཏོ, ཡ་མྤི ཏ་ཏོ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ དི་སྭཱ ཀཱ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་ཎེ་རུ་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནི་ཊྛཾ ན ག་ཏོ, ས་བྦཾ ཏཾ ཨི་མ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་ནོ པ་ད་ནྟི མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠིཾ དི་སྭཱ་ཝ ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ནཱ་ག་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀུ་ས་ལོ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ; མ་ཧཱ་ནཱ་གོ ཝི་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ; མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་ཏྠི་པ་དཾ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ. ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠི་པ་དཾ དི་སྭཱ་པི ཝཱ་མ་ནི་ཀཱ་ནཾ པ་དཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀཱ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཎེ་རུ་ཀཱ་ནཾ པ་དཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ, ཨི་མཱ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ན་མྤི ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀ་སྶ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མ་ཡཱ དི་ཊྛཾ པ་དཾ ཨི་མ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་ནོ, ན ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ནི་ཊྛ་ངྒ་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཊྛ་ངྒ་མ་ནཾ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་མྤི ཋཱ་ནེ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ནུ་ཀྐ་མཱ་ག་ཏཾ པ་ན པཱ་ལི༹་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཀ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི དེ་སཱ་པ་དེ་སེ ནི་པཱ་ཏོ. སྭཱ་ཡཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ལོ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༧༩). ཀ་ཏྠ་ཙི སཱ་ས་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤༡). ཀ་ཏྠ་ཙི ཨོ་ཀཱ་སཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ, དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མེ ས་ཏོ;
པུ་ན་རཱ་ཡུ ཙ མེ ལ་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི མཱ་རི་སཱ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༣༦༩; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༩༠);
ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ཨ་སྶཾ པ་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༠). ཨི་དྷ པ་ན ལོ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ…པེ… བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏས་དྡོ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ, ཨ་ར་ཧ་ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ. ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ལོ་ཀོཏི ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀོ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ, ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ་པི ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹. ཏ་ཏྲཱ་པི ན ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ, ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ག་ཛ་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ནི་ག་མོ. ཏ་སྶཱ་པ་རེ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ལོ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. པུ་ར་ཏྠི་མ་ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ས་ལླ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་དཱི, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ སེ་ཏ་ཀ་ཎྞི་ཀཾ ནཱ་མ ནི་ག་མོ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཐཱུ་ཎཾ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་སི་ར་དྡྷ་ཛོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༩) ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་དེ་སེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ བུ་དྡྷ་པི་ཏཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙེ ཙ སཱ་ར་པྤ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣ་མ་དྷུ་པཱ་ཡ་ས་བྷོ་ཛ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ, ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ. མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ. ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ. དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལ་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ, ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ནཱ་མ. ཨི་དྷ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ, ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. ས་དེ་ཝ་ཀནྟི ས་ཧ དེ་ཝེ་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཧ མཱ་རེ་ན ས་མཱ་ར་ཀཾ. ས་ཧ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ. ས་ཧ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ. པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཛཱ, ཏཾ པ་ཛཾ. ས་ཧ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ. ཏ་ཏྠ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཉྩ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཚ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་བྲ་ཧྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠི་པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ. པ་ཛཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝ་ཨ་ཝ་སེ་ས་མ་ནུ་སྶ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ, དྭཱི་ཧི པ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ་ཝ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ས་དེ་ཝ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ. ས་མཱ་ར་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀོ. ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན རཱུ་པཱི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ. ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝེ་ཧི ཝཱ ས་ཧ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་བྦ་ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཝཱ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ས་བྦ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཡེ་སཾ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མཱ་རོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རི་སྶ་རོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི. ཀིཾ སོ་པི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ’’ཏི? ཏེ་སཾ ཝི་མ་ཏིཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟོ ས་མཱ་ར་ཀནྟི ཨཱ་ཧ. ཡེ་སཾ པ་ན ཨ་ཧོ་སི – ‘‘བྲ་ཧྨཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི, དྭཱི་ཧི…པེ… ད་ས་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་ཏི, ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. ཀིཾ སོ་པི ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ’’ཏི? ཏེ་སཾ ཝི་མ་ཏིཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟོ ས་བྲ་ཧྨ་ཀནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཡེ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ, ཀིཾ ཏེ་པི ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ’’ཏི? ཏེ་སཾ ཝི་མ་ཏིཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟོ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སེ་ས་མ་ནུ་སྶེ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན སེ་ས་ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཀྐ་མོ. པོ་རཱ་ཎཱ པ་ནཱ་ཧུ – ས་དེ་ཝ་ཀནྟི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀཾ. ས་མཱ་ར་ཀནྟི མཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀཾ. ས་བྲ་ཧྨ་ཀནྟི བྲ་ཧྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི ཏི་བྷ་ཝཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ པ་ཀྑི་པེ་ཏྭཱ པུ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟོ ‘‘ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཧི པ་དེ་ཧི ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ནྟི.
ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ས་ཡནྟི སཱ་མཾ ཨ་པ་ར་ནེ་ཡྻོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ཉྙཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་མཱ་ནཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི. པ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི བོ་དྷེ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ…པེ… པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟེ་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཧི་ཏྭཱ་པི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ དེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏི. ཨཱ་དི་མྷི་པི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ བྷ་དྡ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷེ་པི… པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ བྷ་དྡ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠི སཱ་ས་ན་སྶ. དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀཱ་ཡ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པཱ་དོ ཨཱ་དི ནཱ་མ, ཏ་ཏོ དྭེ མ་ཛ྄ཛྷཾ ནཱ་མ, ཨ་ནྟེ ཨེ་ཀོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ནི་དཱ་ན་མཱ་དི, ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ་ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མཱ་ནུ་ས་ནྡྷི ཨཱ་དི, ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ བ་ཧཱུ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ. སཱ་ས་ན་སྶ པ་ན སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨཱ་དི ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ, དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༦༩). ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ མ་ཛ྄ཛྷཾ ནཱ་མ, ཕ་ལ་ཉྩེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མི་དཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མེ་ཏཾ སཱ་རཾ, ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༣༢༤) ཧི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་ཉྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༤༦༦) ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་དི་མྷི སཱི་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ མ་གྒཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙོ་པི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ –
‘‘ཨཱ་དི་མྷི སཱི་ལཾ ད་སྶེ་ཡྻ, མ་ཛ྄ཛྷེ མ་གྒཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ;
པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མྷི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨེ་སཱ ཀ་ཐི་ཀ་ས་ཎྛི་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༩༠);
སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཡ་སྶ ཧི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་སྶི་ཏཱ དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི, ན སོ སཱ་ཏྠཾ དེ་སེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ དེ་ས་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཾ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘སཱ་ཏྠཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན དེ་ས་ནཱ ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་དི་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ ས་བྦ་ནི་རོ་ཊྛ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཝཱ ས་བྦ་ཝི་སྶ་ཊྛ་ས་བྦ་ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཝཱ, ཏ་སྶ ད་མི་ལ༹་ཀི་རཱ་ས་ཝ་རཱ་དི་མི་ལ་ཀྑཱུ་ནཾ བྷཱ་སཱ ཝི་ཡ བྱ་ཉྫ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ནཱ་མ དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན –
‘‘སི་ཐི་ལཾ དྷ་ནི་ཏ་ཉྩ དཱི་གྷ་ར་སྶཾ, ག་རུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཾ;
ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ད་ས་དྷཱ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་བྷེ་དོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༩༠) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་མ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལནྟི ས་ཀ་ལཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ས་ཀ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏི, ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. ཡོ ཧི ཨི་དཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལཱ་བྷཾ ཝཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཝཱ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི དེ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎེ་ན མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ མུ་དུ་ཧ་ད་ཡོ ཨུ་ལླུ་མྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ནཾ. ཏ་སྨཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཨེ་ཝཾ དེ་སེ་ནྟོ ཙ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཾ ཙ་རི་ཡཾ. བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏཾ དྷ་མྨནྟི ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་དཾ དྷ་མྨཾ. སུ་ཎཱ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱཏི ཀ་སྨཱ པ་ཋ་མཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ནི་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི? ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཛཱ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ མ་ནྟེ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ག་ཧ་པ་ཏི་དཱ་ར་ཀཱ པ་ན ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་དཾ མུ་ཉྩ་ནྟེ་ཧི པི་ཊྛི་ཡཱ ལོ་ཎཾ པུ་པྥ་མཱ་ནཱ་ཡ བྷཱུ་མིཾ ཀ་སི་ཏྭཱ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ད་པྤཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མཱ་ནཾ ཝཱ ད་པྤཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ས་ཀྐོ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ. ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཙ ཀུ་ལེ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ནཱ་མ ན བ་ཧུ་ཀཱ, ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ཝ བ་ཧུ་ཀཱ, ཨི་ཏི ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ པ་ཋ་མཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ནི་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱཏི ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ. པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོཏི པ་ཏི་ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི པ་རི་སུ་དྡྷཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མི་མྷི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོཏི ས་ཙེ་པི ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠེ གྷ་རེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ནྟ་རེ་པི ཝཱ དྭེ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ནེ་སཾ ས་ཀི་ཉྩ་ན་ས་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛེ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ས་མྦཱ་དྷོ་ཡེ་ཝ. ར་ཛོ་པ་ཐོཏི རཱ་ག་ར་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཐོ་ཏི་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ལ་གྒ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ. པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ར་ཏ་ན་པཱ་སཱ་ད་དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་སུ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་སུ ཝ་ས་ནྟོ་པི ནེ་ཝ ལ་གྒ་ཏི ན ས་ཛྫ་ཏི ན བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི. ཨ་པི་ཙ ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ར་ཛོ་པ་ཐོ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ར་ཛཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ར་ཛཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ.
ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ…པེ… པ་བྦ་ཛེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ – ཡ་དེ་ཏཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཀ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཙ ཀི་ལེ་ས་མ་ལེ་ན ཨ་མ་ལི་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ ལི་ཁི་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་སཾ དྷོ་ཏ་ས་ངྑ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ…པེ… ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་སེ ཙ མ་སྶུ་ཉྩ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡ་ར་ས་པཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྶ ཧི་ཏཾ ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཨ་གཱ་རི་ཡནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཱ, ཏཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ. པ་བྦ་ཛེ་ཡྻནྟི པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ. ཨ་པྤཾ ཝཱཏི ས་ཧ་སྶ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་པྤོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་ཧ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ. ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཏི ཨེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཊྚོ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚོ. སོ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་པྤོ ཧོ་ཏི, ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ.
༢༩༢. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོཏི ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ སི་ཀྑཱ, ཏ་ཉྩ, ཡ་ཏྠ ཙེ་ཏེ ས་ཧ ཛཱི་ཝ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་ཛཱི་ཝ་ཉྩ ཏ་ཏྠ སི་ཀྑ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ. ས་མཱ་པ་ནྣོཏི སི་ཀྑཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟོ, སཱ་ཛཱི་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ ཨེ་ཝ. པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨི་མཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དུ་སྶཱི་ལྱཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ. པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཧཱི་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏོ དུ་སྶཱི་ལྱ་ཏོ ཨོ་ར་ཏོ ཝི་ར་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོཏི པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ད་ཎྜཾ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ད་ཎྜོ ཙེ་ཝ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ས་ཏྠོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་ཎྜཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཧིཾ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏྠ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཾ ཝཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཝཱ་སིཾ ཝཱ པི་པྥ་ལ་ཀཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ན ཏཾ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ལ་ཛྫཱིཏི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ལ་ཛྫཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ད་ཡཱ་པ་ནྣོཏི ད་ཡཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱིཏི ས་བྦེ པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ ཧི་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ. ཏཱ་ཡ ད་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨི་རི་ཡ་ཏི པཱ་ལེ་ཏི.
དི་ནྣ་མེ་ཝ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི. ཙི་ཏྟེ་ན་པི དི་ནྣ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི དི་ནྣ་པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱི. ཐེ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཐེ་ནོ. ན ཐེ་ནེ་ན ཨ་ཐེ་ནེ་ན. ཨ་ཐེ་ན་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཐེ་ནཾ སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ. བྲ་ཧྨཾ སེ་ཊྛཾ ཨཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ཨཱ་རཱ་ཙཱ་རཱིཏི ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ དཱུ་ར་ཙཱ་རཱི. མེ་ཐུ་ནཱཏི རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་དི་ས་ཏྟཱ མེ་ཐུ་ན་ཀཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཏོ མེ་ཐུ་ནཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ. གཱ་མ་དྷ་མྨཱཏི གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ.
ས་ཙྩཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི. ས་ཙྩེ་ན ས་ཙྩཾ ས་ནྡ་ཧ་ཏི གྷ་ཊེ་ཏཱི་ཏི ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ, ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ མུ་སཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཧི པུ་རི་སོ ཀ་དཱ་ཙི མུ་སཱ ཝ་ད་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ས་ཙྩཾ, ཏ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ནྟ་རི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཙྩཾ ས་ཙྩེ་ན ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན སོ ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ན ཏཱ་དི་སོ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་ཙྩེ་ན ས་ཙྩཾ ས་ནྡ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ. ཐེ་ཏོཏི ཐི་རོ, ཐི་ར་ཀ་ཐོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ཧ་ལི་དྡི་རཱ་གོ ཝི་ཡ, ཐུ་ས་རཱ་སི་མྷི ནི་ཁཱ་ཏ་ཁཱ་ཎུ ཝི་ཡ, ཨ་སྶ་པི་ཊྛེ ཋ་པི་ཏ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་མི་ཝ ཙ ན ཐི་ར་ཀ་ཐོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀོ པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱ ཝི་ཡ ཨི་ནྡ་ཁི་ལོ ཝི་ཡ ཙ ཐི་ར་ཀ་ཐོ ཧོ་ཏི; ཨ་སི་ནཱ སཱི་སེ ཚི་ཛྫ་ནྟེ་པི དྭེ ཀ་ཐཱ ན ཀ་ཐེ་ཏི; ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐེ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡི་ཀོཏི པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཀོ, ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ན པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སུ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སུ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཡ་དི ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་ད’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ. ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀོ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ཏཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ན ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡཱཏི ཡེ་སཾ ཨི་ཏོ སུ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཏཾ, ཏེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ. བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཏཱཏི དྭི་ནྣ་མྤི མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱི་དི་སེ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཨི་དཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ས་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱཏི ས་ནྡྷཱ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱ, དྭེ ཛ་ནེ ས་མ་གྒེ དི་སྭཱ, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་གྒོ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་མ་གྒཱ་རཱ་མོ. ཡ་ཏྠ ས་མ་གྒཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མ་གྒ་རཱ་མོ’’ཏི་པི པཱ་ལི༹, ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ས་མ་གྒ་ར་ཏོཏི ས་མ་གྒེ་སུ ར་ཏོ, ཏེ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ག་ནྟུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་གྒེ དི་སྭཱ་པི སུ་ཏྭཱ་པི ན་ནྡ་ཏཱི་ཏི ས་མ་གྒ་ན་ནྡཱི. ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱཏི ཡཱ ཝཱ་ཙཱ ས་ཏྟེ ས་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ སཱ་མ་གྒི་གུ་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ནྟི.
ནེ་ལཱཏི ཨེ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་སོ, ནཱ་སྶཱ ཨེ་ལ་ནྟི ནེ་ལཱ, ནི་དྡོ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ནེ་ལ་ངྒོ སེ་ཏ་པ་ཙྪཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ནེ་ལཾ ཝི་ཡ. ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱཏི བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྞཱ་ནཾ སུ་ཁཱ, སཱུ་ཙི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཎྞ་སཱུ་ལཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཀོ་པཾ ཨ་ཛ་ནེ་ཏྭཱ པེ་མཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི པེ་མ་ནཱི་ཡཱ. ཧ་ད་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཱ སུ་ཁེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ. གུ་ཎ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ པུ་རེ བྷ་ཝཱ་ཏི པོ་རཱི, པུ་རེ སཾ་ཝ་དྡྷ་ནཱ་རཱི ཝི་ཡ སུ་ཀུ་མཱ་རཱ་ཏི་པི པོ་རཱི, པུ་ར་སྶ ཨེ་སཱ་ཏི་པི པོ་རཱི, ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཧི ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ནྟི, པི་ཏི་མ་ཏྟཾ པི་ཏཱ་ཏི, མཱ་ཏི་མ་ཏྟཾ མཱ་ཏཱ་ཏི, བྷཱ་ཏི་མ་ཏྟཾ བྷཱ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི ཀ་ཐཱ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཀ་ནྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ. ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ མ་ནཱ་པཱ ཙི་ཏྟ་ཝུ་དྡྷི་ཀ་རཱ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ.
ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི, ཝ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི. ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི. སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡ་པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི. ནི་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཋ་པ་ནོ་ཀཱ་སོ, ནི་དྷཱ་ན་མ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏཱི, ཧ་ད་ཡེ ནི་དྷཱ་ཏ་བྦ ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ་པི ཙ ‘‘ཨ་ཧཾ ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན ཨ་ཀཱ་ལེ་ན བྷཱ་ས་ཏི, ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ པ་ན ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་པ་དེ་སནྟི ས་ཨུ་པ་མཾ, ས་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིནྟི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སྶཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི་པི ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ནྣཾ, ཡཾ ཝཱ སོ ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི, ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན སཾ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ན ཨ་ཉྙཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༩༣. བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷཱཏི མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛཾ ཨ་གྒ་བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་བཱི་ཛ་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ བཱི་ཛ་གཱ་མ་སྶ ཙེ་ཝ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནཱི་ལ་ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཀ་སྶ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཙ ས་མཱ་ར་མྦྷཱ, ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ན་པ་ཙ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཀོ་པ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོཏི པཱ་ཏ་རཱ་ས་བྷ་ཏྟཾ སཱ་ཡ་མཱ་ས་བྷ་ཏྟ་ནྟི དྭེ བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་སུ པཱ་ཏ་རཱ་ས་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ, ཨི་ཏ་རཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ན. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟོ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ’’ཏི. ར་ཏྟི་ཡཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ར་ཏྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ར་ཏོ་ཏི ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཡཱ་ཝ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠཾ་ག་མ་ནཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཝི་ར་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ. སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ ཝི་སཱུ་ཀཾ པ་ཊཱ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཾ ད་སྶ་ན་ནྟི ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ན་ཙྩ་ན་ན་ཙྩཱ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན་ཙྩཱ ཙ གཱི་ཏཱ ཙ ཝཱ་དི་ཏཱ ཙ, ཨ་ནྟ་མ་སོ མ་ཡཱུ་ར་ན་ཙྩ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ན་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སཱུ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ད་སྶ་ནཱ ཙཱ་ཏི ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ. ན་ཙྩཱ་དཱི་ནི ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ཝཱ པ་རེ་ཧི པ་ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ པ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི པ་སྶི་ཏུཾ ཝཱ ནེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི. མཱ་ལཱདཱི་སུ མཱ་ལཱཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི པུ་པྥཾ. ག་ནྡྷནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ. ཝི་ལེ་པ་ནནྟི ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ཏི ནཱ་མ. ཨཱུ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ནྟོ མ་ཎྜེ་ཏི ནཱ་མ. ག་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ སཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཝི་བྷཱུ་སེ་ཏི ནཱ་མ. ཋཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལྱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏཱ་ནི མཱ་ལཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི སུ་ཝ་ཎྞཾ. ར་ཛ་ཏནྟི ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀོ ཛ་ཏུ་མཱ་ས་ཀོ དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀོ་ཏི ཡེ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ནེ་ཝ ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏི, ན ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ སཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱཏི སཱ་ལི་ཝཱི་ཧི་ཡ་ཝ་གོ་དྷཱུ་མ་ཀ་ངྒུ་ཝ་ར་ཀ་ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ, ཨཱ་མ་ས་ན་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨོ་དི་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་མ་ཙྪཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ནོ ཨཱ་མ་ས་ནཾ.
ཨི་ཏྠི་ཀུ་མཱ་རི་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏྠཱིཏི པུ་རི་ས་ནྟ་ར་ག་ཏཱ, ཨི་ཏ་རཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ. ཏཱ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཨཱ་མ་ས་ན་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ. དཱ་སི་དཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ དཱ་སི་དཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ད་མྨི, ཨཱ་རཱ་མི་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱདཱི་སུ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ན་ཡོ ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཡ་སྨིཾ པུ་བྦ་ཎྞཾ རུ་ཧ་ཏི. ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཡ་སྨིཾ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ རུ་ཧ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི རུ་ཧ་ཏི, ཏཾ ཁེ་ཏྟཾ. ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཝ་ཏྠུ. ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཝཱ་པི་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་ནི་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ. དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དཱུ་ཏ་ཀ་མྨཾ, གི་ཧཱི་ནཾ པ་ཎྞཾ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་མ་ནཾ. པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི གྷ་རཱ གྷ་རཾ པེ་སི་ཏ་སྶ ཁུ་དྡ་ཀ་ག་མ་ནཾ. ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ནཱ་མ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ དཱུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡོ་གཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱཏི ཀ་ཡཱ ཙ ཝི་ཀྐ་ཡཱ ཙ. ཏུ་ལཱ་ཀཱུ་ཊཱདཱི་སུ ཀཱུ་ཊནྟི ཝ་ཉྩ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཏུ་ལཱ་ཀཱུ་ཊཾ ཏཱ་ཝ རཱུ་པ་ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ངྒ་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཧ་ཎ་ཀཱུ་ཊཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱུ་ཊ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ དྭེ ཏུ་ལཱ ས་རཱུ་པཱ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ད་ད་ནྟོ ཁུ་དྡི་ཀཱ་ཡ དེ་ཏི. ཨ་ངྒ་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ ག་ཎྷ་ནྟོ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ཧ་ཏྠེ་ན ཏུ་ལཾ ཨ་ཀྐ་མ་ཏི, ད་ད་ནྟོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ. ག་ཧ་ཎ་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ ག་ཎྷ་ནྟོ མཱུ་ལེ ར་ཛྫུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ད་ད་ནྟོ ཨ་གྒེ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ ཏུ་ལཾ སུ་སི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ཡ་ཙུ་ཎྞཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཏཾ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ཀ་རོ་ཏི, ད་ད་ནྟོ ཨ་གྒ་བྷཱ་གེ. ཀཾ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཝ་ཉྩ་ནཾ ཀཾ་ས་ཀཱུ་ཊཾ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ དྭེ ཏི་སྶོ ལོ་ཧ་པཱ་ཏི་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་དྡྷ་ཀུ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ, ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཀི་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་གྒྷེ པུ་ཙྪི་ཏེ ས་མ་གྒྷ་ཏ་རཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ་ཧི ‘‘ཀ་ཐཾ ཨི་མེ་སཾ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ པཱ་སཱ་ཎེ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ས་བྦཱ པཱ་ཏི་ཡོ ད་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི.
མཱ་ན་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ ཧ་ད་ཡ་བྷེ་ད་སི་ཁཱ་བྷེ་ད་ར་ཛྫུ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧ་ད་ཡ་བྷེ་དོ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དི་མི་ན་ན་ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏཱ་ནི ཧི ག་ཎྷ་ནྟོ ཧེ་ཊྛཱ ཚི་དྡེ་ན མཱ་ནེ་ན, ‘‘ས་ཎི་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་བྷཱ་ཛ་ནེ བ་ཧུཾ པ་གྒྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི; ད་ད་ནྟོ ཚི་དྡཾ པི་དྷཱ་ཡ སཱི་གྷཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི. སི་ཁཱ་བྷེ་དོ ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་མི་ན་ན་ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏཱ་ནི ཧི ག་ཎྷ་ནྟོ ས་ཎི་ཀཾ སི་ཁཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ད་ད་ནྟོ ཝེ་གེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ སི་ཁཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ དེ་ཏི. ར་ཛྫུ་བྷེ་དོ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་མི་ན་ན་ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་ཏི. ལ་ཉྫཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཧི ཁེ་ཏྟཾ ཨ་མ་ཧ་ནྟ་མྤི མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ མི་ན་ནྟི.
ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ནཱདཱི་སུ ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ནནྟི སཱ་མི་ཀེ ཨ་སྶཱ་མི་ཀེ ཀཱ་ཏུཾ ལ་ཉྫ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཝ་ཉྩ་ནནྟི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི པ་རེ་སཾ ཝ་ཉྩ་ནཾ. ཏ་ཏྲི་ད་མེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར ལུ་དྡ་ཀོ མི་ག་ཉྩ མི་ག་པོ་ཏ་ཀ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་མེ་ཀོ དྷུ་ཏྟོ, ‘‘ཀིཾ, བྷོ, མི་གོ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཀིཾ མི་ག་པོ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མི་གོ དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ མི་ག་པོ་ཏ་ཀོ ཨེ་ཀ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ད་ཏྭཱ མི་ག་པོ་ཏ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ, ‘‘ན མེ, བྷོ, མི་ག་པོ་ཏ་ཀེ་ན ཨ་ཏྠོ, མི་གཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཧི ‘‘དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ནུ ཏེ, བྷོ, མ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ དི་ནྣོ’’ཏི. ཨཱ་མ དི་ནྣོ་ཏི. ‘‘ཨི་མ་མྤི མི་ག་པོ་ཏ་ཀཾ ག་ཎྷ, ཨེ་ཝཾ སོ ཙ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཨ་ཡ་ཉྩ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀོ མི་ག་པོ་ཏ་ཀོ་ཏི དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ མི་ག་པོ་ཏ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མི་གཾ ཨ་དཱ་སཱི་ཏི.
ནི་ཀ་ཏཱིཏི ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱ མཱ་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་པཱ་མ་ངྒཾ པཱ་མ་ངྒ་ནྟི, ཨ་མ་ཎིཾ མ་ཎི་ནྟི, ཨ་སུ་ཝ་ཎྞཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀེ་ན ཝ་ཉྩ་ནཾ. སཱ་ཙི་ཡོ་གོཏི ཀུ་ཊི་ལ་ཡོ་གོ, ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ནཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་སཱ་ཙི་ཡོ་གོ ཝ་ཉྩ་ན་སཱ་ཙི་ཡོ་གོ ནི་ཀ་ཏི་སཱ་ཙི་ཡོ་གོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀེ་ཙི ཨ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ སཱ་ཙི་ཡོ་གོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ པ་ན ཝ་ཉྩ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཚེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་ཚེ་ད་ནནྟི ཧ་ཏྠ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི. ཝ་དྷོཏི མཱ་ར་ཎཾ. བ་ནྡྷོཏི ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ཧི བ་ནྡྷ་ནཾ. ཝི་པ་རཱ་མོ་སོཏི ཧི་མ་ཝི་པ་རཱ་མོ་སོ གུ་མྦ་ཝི་པ་རཱ་མོ་སོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ. ཡཾ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ ཧི་མེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཛ་ནཾ མུ་ས་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཧི་མ་ཝི་པ་རཱ་མོ་སོ. ཡཾ གུ་མྦཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ མུ་ས་ནྟི, ཨ་ཡཾ གུ་མྦ་ཝི་པ་རཱ་མོ་སོ. ཨཱ་ལོ་པོ ཝུ་ཙྩ་ཏི གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ལོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཧ་སཱ་ཀཱ་རོཏི སཱ་ཧ་སི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ, གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་རེ ས་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨཱ ཚེ་ད་ན…པེ… ས་ཧ་སཱ་ཀཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི.
༢༩༤. སོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱིཏི སྭཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ན དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི ཏཱི་ཎི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ཏྟོ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ཝཱ་སི ཨེ་ཀཱ སཱུ་ཙི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟོ ཙ, ཝཱ་སི སཱུ་ཙི ཙ བ་ནྡྷ་ནཾ;
པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན ཨ་ཊྛེ་ཏེ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི.
ཏེ ས་བྦེ་པི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ་པི. ཀ་ཐཾ? ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏཱ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི པོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པི་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ ཀུ་ཙྪིཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི པོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི. པ་ཏྟོ་པི ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཊི་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཝཱ་སི་པི ཏཱ་ཡ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ཀཱ་ལེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་པཱ་ད་ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ད་ཎྜ་ཀ་ས་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྪུ་ཙྪེ་ད་ན་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་ཏ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ. སཱུ་ཙི་པི ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏི, པཱུ་ཝཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ. ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ, ཨུ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་ནི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ. པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ན་ཀཱ་ལེ, སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ, པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཏེ་ནེ་ཝ ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལ་པུ་ཐུ་ཀཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་མ་ཏྟཱ.
ན་ཝ་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ པ་ན སེ་ཡྻཾ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ཏ་ཏྲ་ཊྛ་ཀ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་ས་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི ཝཱ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. དྭཱ་ད་ས་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ ཚ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སུ ཙ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀོ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ, ཨི་ཏ་རེ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ, མ་ཧི་ཙྪཱ མ་ཧཱ་བྷཱ་རཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ་པི ཧི ཨ་པྤི་ཙྪཱ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛཱ་ཝ སུ་བྷ་རཱ་ཝ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ནོ་ཝ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ན་ཡི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝཱ་སི་ཉྩ སཱུ་ཙི་ཉྩ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟོ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཾ སུ་ཁཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི. པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ་སྶ ན ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ, ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ནཱཏི ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་མ་ཏྟ་ཀཾ ས་བྦཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘མ་མ ཝི་ཧཱ་རོ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ’’ཏི་སྶ ས་ངྒོ ཝཱ བ་དྡྷོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི, སོ ཛི་ཡཱ མུ་ཏྟོ ས་རོ ཝི་ཡ, ཡཱུ་ཐཱ ཨ་པ་ཀྐ་ནྟོ མ་ཏྟ་ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཝ་ན་པ་བྦྷཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཨེ་ཀོ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཀོ་ཝ ནི་སཱི་ད་ཏི, ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨེ་ཀོ་ཝ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ.
‘‘ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ ཨ་པྤ་ཊི་གྷོ ཙ ཧོ་ཏི,
ས་ནྟུ་སྶ་མཱ་ནོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན;
པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧི་ཏཱ ཨ་ཚ་མྦྷཱི,
ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ’’ཏི. (སུ. ནི. ༤༢);
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞི་ཏཾ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོཏི པ་ཀྑ་ཡུ་ཏྟོ ས་ཀུ་ཎོ. ཌེ་ཏཱིཏི ཨུ་པྤ་ཏ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ས་ཀུ་ཎཱ ནཱ་མ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ རུ་ཀྑོ པ་རི་པ་ཀྐ་ཕ་ལོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ཁ་པ་ཀྑ་ཏུ་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ཏ་སྶ ཕ་ལཱ་ནི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ ཝི་དྷུ་ན་ནྟཱ ཁཱ་ད་ནྟི. ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨི་དཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནེ་སཾ ན ཧོ་ཏི. ཕ་ལེ པ་ན ཁཱི་ཎེ ནེ་ཝ རུ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ནྟི, ན ཏ་ཏྠ པ་ཏྟཾ ཝཱ ན་ཁཾ ཝཱ ཏུ་ཎྜཾ ཝཱ ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ཡོ ཡཾ དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, སོ ཏེ་ན ས་པ་ཏྟ་བྷཱ་རོ་ཝ – ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ནི་སྶ་ངྒོ ནི་ར་པེ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་རི་ཡེ་ནཱཏི ནི་དྡོ་སེ་ན. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ས་ཀེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁནྟི ནི་དྡོ་ས་སུ་ཁཾ.
༢༩༥. སོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱཏི སོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཾ པ་སྶི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྱཱ་སེ་ཀ་སུ་ཁནྟི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ན་ཝ་སི་ཏྟ་སུ་ཁཾ, ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་སུ་ཁ་ནྟི་པི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སུ་ཁ་ཉྷི དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. སོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེཏི སོ མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ་སུ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༢༩༦. སོ ཨི་མི་ནཱ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་ས་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་ཧི ཝཱ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀེ་ཧི ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ, ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ནཱ’’ཏི བྷེ་ར་ཝ་ས་དྡཾ སཱ་ཝེ་ནྟི, ཧ་ཏྠེ་ཧི སཱི་སཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི. ‘‘ཨ་སུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨ་ཡ་སོ པ་ཏྠ་ར་ཏི. ཡ་སྶ པ་ནེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཝཱ ཏི་ལ་ཀཾ ཝཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པཱི་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི, ཨི་ཏི་སྶ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏེ་ལ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཡ་སོ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཏྟནྟི སུ་ཉྙཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ, ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝི་བྷ་ངྒེ, ‘‘ཝི་ཝི་ཏྟ་ནྟི ས་ནྟི་ཀེ ཙེ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞཾ ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི, ཏེ་ན ཏཾ ཝི་ཝི་ཏྟ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༢༦) ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ཏི ཙེ་ཝ ཨཱ་ས་ཏི ཙ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ, མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་ནྟི མ་ཉྩོ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ, པཱི་ཋ་མྤི བྷི་སི་པི བི་མྦོ་ཧ་ན་མྤི, ཝི་ཧཱ་རོ་པི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ་པི, པཱ་སཱ་དོ་པི, ཧ་མྨི་ཡ་མྤི, གུ་ཧཱ་པི, ཨ་ཊྚོ་པི, མཱ་ལོ༹་པི, ལེ་ཎ་མྤི, ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦོ་པི, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་མྤི, མ་ཎྜ་པོ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན’’ནྟི. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ པཱ་སཱ་དོ ཧ་མྨི་ཡཾ གུ་ཧཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝི་ཧཱ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘མ་ཉྩོ པཱི་ཋཾ, བྷི་སི བི་མྦོ་ཧ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཙི་མི་ལི་ཀཱ, ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོ, ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ, པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ’’ཏི ཨི་དཾ ས་ནྠ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨོ་ཀཱ་ས་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་བྦ་མྤི སེ་ནཱ་ས་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ས་ཀུ་ཎ་ས་དི་ས་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཉྙནྟི ‘‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི ཨི་དཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙཾ. ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༤) ཨི་དཾ པ་ན ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ ར་ཀྑ་མཱུ་ལཾ. པ་བྦ་ཏནྟི སེ་ལཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨུ་ད་ཀ་སོ་ཎྜཱི་སུ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཏཱ་ཡ རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ནཱ་ནཱ་དི་སཱ་སུ ཁཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་སུ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན ཝཱི་ཛི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ནྡ་རནྟི ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏེ་ན དཱ་རི་ཏཾ, ཨུ་ད་ཀེ་ན བྷི་ནྣཾ པ་བྦ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ, ཡཾ ན་དཱི་ཏུ་མྦ་ནྟི་པི ན་དཱི་ཀུ་ཉྫ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་སཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཎི་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ, མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ནྡ་རཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ག་ཏྟཱ་ནི སཱི་ཏཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. གི་རི་གུ་ཧནྟི དྭི་ནྣཾ པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨུ་མ་ངྒ་ས་དི་སཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཝ་རཾ. སུ་སཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ན་པ་ཏྠནྟི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ན ཀ་ས་ནྟི ན ཝ་པ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི དཱུ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༥༣༡). ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སནྟི ཨ་ཙྪ་ནྣཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ པ་ནེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫནྟི པ་ལཱ་ལ་རཱ་སིཾ. མ་ཧཱ་པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫ་ཏོ ཧི པ་ལཱ་ལཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་བྦྷཱ་ར་ལེ་ཎ་ས་དི་སེ ཨཱ་ལ་ཡེ ཀ་རོ་ནྟི, ག་ཙྪ་གུ་མྦཱ་དཱི་ན་མྤི ཨུ་པ་རི པ་ལཱ་ལཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ནི་སི་ནྣཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟནྟི བྷ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ. པ་ལླ་ངྐནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱུ་རུ་བ་དྡྷཱ་ས་ནཾ. ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི་མཾ ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙ་མྨ་མཾ་ས་ན་ཧཱ་རཱུ་ནི ན པ་ཎ་མ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཡཱ ཏེ་སཾ པ་ཎ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏཱ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་རི་པ་ཏ་ཏི, ཝུ་དྡྷིཾ ཕཱ་ཏིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཋ་པ་ཡི་ཏྭཱ, མུ་ཁ་ས་མཱི་པེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་སི་ཀ་གྒེ ཝཱ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟེ ཝཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༣༧). ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘པ་རཱིཏི པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོ, མུ་ཁནྟི ནི་ཡྻཱ་ན་ཏྠོ, ས་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏི’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༤) ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན་པེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པོ ‘‘པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ན་ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེཏི ཨེ་ཏྠ ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ལོ་ཀོ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ རཱ་གཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ནཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན, ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་དི་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ནཾ སཱ མུ་ཉྩ་ཏི ཙེ་ཝ, མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཙ ན པུ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙི་ཏྟཾ པཱུ་ཏི་ཀ་མྨཱ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་པ་ཀ་ཏིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ. ཝི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་དུ་སྶ་ཏི, པ་རཾ ཝཱ པ་དཱུ་སེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི པ་དོ་སོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ཀོ་དྷ་སྶེ་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཐི་ནཾ ཙི་ཏྟ་གེ་ལ་ཉྙཾ. མི་དྡྷཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་གེ་ལ་ཉྙཾ. ཐི་ན་ཉྩ མི་དྡྷ་ཉྩ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱིཏི ར་ཏྟི་མྤི དི་ཝཱ དི་ཊྛ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཉཱ་ཎེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཉྩ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཉྩ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ. ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ‘‘ཀ་ཐ་མི་དཾ ཀ་ཐ་མི་ད’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི. ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ‘‘ཨི་མེ ནུ ཁོ ཀུ་ས་ལཱ, ཀ་ཐ་མི་མེ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ན ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཨི་མེ་སུ པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༩༧. པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་པི ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩ ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨུ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ནྟི; ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པ་དཾ ཨི་ཏི་པཱིཏི ཨི་ད་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་པ་དཾ ཉཱ་ཎ་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ནི་སེ་ཝི་ཏནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཕཱ་སུ་ཀཱ་ཡ ནི་གྷཾ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ར་ཉྫི་ཏནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་དཱ་ཋཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྫི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ.
༢༩༩. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ན་ཏྭེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ནི་ཊྛཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མཱ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ བཱ་ཧི་ར་ཀེ་ཧི་པི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ན ཏཱ་ཝ ནི་ཊྛཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ན ཏཱ་ཝ ནི་ཊྛཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཁོ ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠིཾ པ་སྶ་ནྟོ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ཝི་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏི. ནི་ཊྛཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ནི་ཊྛཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཙཱུ་ལ༹་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.