༣. ཨོ་པ་མྨ་ཝ་གྒོ

༡. ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༢༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ནོཏི མོ་ལཱི༹ཏི ཙཱུ་ལཱ༹ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཚེ་ཏྭཱ་ན མོ་ལི༹ཾ ཝ་ར་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏཾ,

ཝེ་ཧཱ་ཡ་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི ས་ཀྱ་པུ་ངྒ་ཝོ;

ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཝ་རེ་ན ཝཱ་ས་ཝོ,

ས་ཧ་སྶ་ནེ་ཏྟོ སི་ར་སཱ པ་ཊི་གྒ་ཧཱི’’ཏི.

སཱ ཏ་སྶ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ མ་ཧ་ཏཱི ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ན་སྶ མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ནོཏི ས་ངྑཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. པ་བྦ་ཛི་ཏ་མྤི ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ནཱ་མེ་ན ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཏི་ཝེ་ལནྟི ཝེ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་ཝེ་ལཱ, སཱི་མ་ཝེ་ལཱ, སཱི་ལ་ཝེ་ལཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཱ ཝེ་ལཱ. ‘‘ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི’’ཏི (དྷ་མྨ་པ་དེ ཝ་གྒཱ་ན་མུ་དྡཱ་ནཾ, གཱ་ཐཱ་ན་མུ་དྡཱ་ནཾ; མ་ཧཱ་ཝ. ༡-༣) ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལ་ཝེ་ལཱ ནཱ་མ. ‘‘ཋི་ཏ་དྷ་མྨོ ཝེ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༤; ཨུ་དཱ. ༤༥; ཨ. ནི. ༨.༡༩) ཨ་ཡཾ སཱི་མ་ཝེ་ལཱ ནཱ་མ. ‘‘ཝེ་ལཱ་ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མོ སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ’’ཏི (དྷ. ས. ༢༩༩-༣༠༡) ཙ, ‘‘ཝེ་ལཱ ཙེ་སཱ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཙ, ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་ཝེ་ལཱ ནཱ་མ. ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཡེ་ཝ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཧི ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ་པི སཱུ་རི་ཡེ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཏཾ ཀཱ་ལ་ཝེ་ལ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ པ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི སཱི་མཱ མ་རི་ཡཱ་དཱ. སོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཚ་པྤ་ཉྩ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཏཾ སཱི་མ་ཝེ་ལ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི. ཀ་ཐེ་ནྟོ པ་ན ད་ཝ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཊྛུ་ལླཱ་པ་ཏྟི་པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱི་ལ་ཝེ་ལ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི.

སཾ་ས་ཊྛོཏི མི་སྶཱི་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ན་སུ་ཁ་དུ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ. ས་མྨུ་ཁཱཏི པུ་ར་ཏོ. ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཏཱ པ་ན པ་ཙ་ན་ཀོ་ཊྚ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི་ཡོ དི་སྭཱ ན་ཏྠི ཨི་མཱ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ, ཨི་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ དུ་བྦ་ཙཱ པ་ག་བྦྷཱ་ཏི ཨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མྤི ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨི་མེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀྑཱི་ནི ད་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ པུ་པྥ་པཱུ་ཛཱ ཝཱ ཨཱ་ས་ན་དྷོ་ཝ་ན་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨི་མཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རོ ཨེ་ཏཱ ལ་ཛྫི་ནི་ཡོ, ཏུ་མྷེ ཨི་མཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝ་ད་ཐ, ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ མེ དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི.

མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ན་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ན་ཏྠི ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ. ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨི་མ་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎ་དྭཱ་རཾ ཨ་སུ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧཱི་ཏི ཨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མྤི ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨི་མེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མོ་ལི༹་ཡ་ཕ་གྒུ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀྑཱི་ནི ད་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ན ས་ཀྐཱ. ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་པ་དཾ ཝཱ ཐེ་ར་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་བྷ་ནྟི, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་ཀོ ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཏུ་མྷེ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝ་ད་ཐ, ཨེ་ཐ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི.

སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ནེ་ཝ པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ན བྷེ་དཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན, ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨེ་ཀཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨེ་ཝཾ སཾ་ས་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཡ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. སོ སཱ་ས་ན་སྶཱ་པི ཨ་ཝ་ཎྞོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙེ་ན པ་ན ཀ་ཐི་ཏོ ཨ་ཡཾ ན ཨོ་ར་མི་སྶ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏོ ཨོ་ར་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏཾ, ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ.

༢༢༣. ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧཱིཏི ཛཱ་ནཱ་པེ་ཧི. ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱིཏི པ་ཀྐོ་ས་ཏི.

༢༢༤. ས་དྡྷཱཏི ས་དྡྷཱ་ཡ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཏྭཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཙེ་ཝ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཙ, ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏེ ཨེ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཡེ ཏཱ ཨ་ཀྐོ་སི་སྶ་ནྟི ཝཱ, པ་ཧ་རི་སྶ་ནྟི ཝཱ, ཏེ་སུ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, སཾ་ས་གྒེ པ་ཧཱི་ནེ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ས་ནེ. གེ་ཧ་སི་ཏཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་སྶི་ཏཱ. ཚ་ནྡཱཏི ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡཱ་པི པ་ཊི་གྷ་ཚ་ནྡཱ་པི. ཝི་པ་རི་ཎ་ཏནྟི ར་ཏྟ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཾ. དུ་ཊྛ་མྤི, མཱུ་ལ༹ྷ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ར་ཏྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཊི་གྷ་ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ན དུ་ཊྛ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱིཏི ཧི་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ཧི་ཏེ་ན ཕ་ར་མཱ་ནོ. ན དོ་ས་ནྟ་རོཏི ན དོ་ས་ཙི་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི.

༢༢༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་བྷི? ཕ་གྒུ་ན་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ་པི, ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་སཾ་ས་གྒ་ཏོ ཨོ་ར་མི་སྶཱ་མི ཝི་ར་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊཱ་ཎཱི ཝི་ཡ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷོ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཛི་གྷ་ཙྪི་ཏ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ, པི་པཱ་སི་ཏ་སྶ པཱ་ནཱི་ཡེ, སཱི་ཏེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨུ་ཎྷེ དུ་ཀྑི་ཏ་སྶ སུ་ཁེ པ་ཏྠ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མཾ དུ་བྦ་ཙཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ སུ་བྦ་ཙཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.

ཏ་ཏྠ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡིཾ་སཱུཏི ག་ཎྷིཾ་སུ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ. ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ནནྟི ཨེ་ཀཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཾ. སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ཏོ ཧི ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷུ་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ན་མྤི ཨི་དྷ ཨེ་ཀཱ་ས་ན་བྷོ་ཛ་ན་ནྟེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏནྟི ནི་རཱ་བཱ་དྷ་ཏཾ. ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐ་ཏནྟི ནི་དྡུ་ཀྑ་ཏཾ. ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནནྟི ས་རཱི་ར་སྶ ས་ལླ་ཧུ་ཀཾ ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ. བ་ལནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ. ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ཀཱ་ཡ་སྶ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ. ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ? དི་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཛ་ཧཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ. བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟེ པ་ན ར་ཏྟིཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཛ་ཧཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨི་མཱ་ནི ཧི དྭེ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ན ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན པ་ཛ་ཧཱ་པེ་སི. ཀ་སྨཱ? ཨི་མཱ་ནེ་ཝ ཧི དྭེ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཝ་ཊྚེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཱ་ནི. ས་ནྟི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ, ཏེ ཨེ་ཀ་ཏོ དྭེ་པི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་པ་ཛ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ དི་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ར་ཏྟིཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ཝི་སུཾ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་སི. ཏེ་སུ ཨི་དྷ དི་ཝཱ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཛ་ཧཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ ན བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་ནྟི, ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏྟཱ སུ་ཁེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མེ པ་ཉྩ གུ་ཎེ ད་སྶེ་སི. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ སཱ་ས་ནེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་ཧོ་སི. ‘‘ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨི་དཾ མཱ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཀཾ་སུ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ, པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྦ་ཙཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་སྶ་ཝཱ ཨོ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཀ་རཱ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ སུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པི་ཀཾ ཨུ་པ་མཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་བྷཱུ་མི་ཡནྟི ས་མ་བྷཱུ་མི་ཡཾ. ‘‘སུ་བྷཱུ་མྱཾ སུ་ཁེ་ཏྟེ ཝི་ཧ་ཏ་ཁཱ་ཎུ་ཀེ བཱི་ཛཱ་ནི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༤༣༨) ཨེ་ཏྠ པ་ན མ་ཎྜ་བྷཱུ་མི སུ་བྷཱུ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ. ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེཏི དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོཏི ཝི་ནཱི་ཏ་ཨ་སྶ་ར་ཐོ. ཨོ་དྷ་སྟ་པ་ཏོ་དོཏི ཡ་ཐཱ ར་ཐཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ག་ཎྷི་ཏུཾ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ལ་མྦ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་རི་ཡ་ཏོ ཋ་པི་ཏ་པ་ཏོ་དོ. ཡོ་གྒཱ་ཙ་རི་ཡོཏི ཨ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡོ. སྭེ་ཝ ཨ་སྶ་ད་མྨེ སཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྶ་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི. ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀནྟི ཡེ་ན ཡེ་ན མ་གྒེ་ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ཡ་དི་ཙྪ་ཀནྟི ཡཾ ཡཾ ག་ཏིཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. སཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་ཛུ་ཀཾ པུ་ར་ཏོ པེ་སེ་ཡྻ. པ་ཙྩཱ་སཱ་རེ་ཡྻཱཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ.

ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཡ་ཐཱ ཧི སོ ཡོ་གྒཱ་ཙ་རི་ཡོ ཡེ་ན ཡེ་ན མ་གྒེ་ན ག་མ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨ་སྶཱ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཡཱ་ཡ ཡཱ་ཡ ཙ ག་ཏི་ཡཱ ཨི་ཙྪ་ཏི, སཱ སཱ ག་ཏི ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ར་ཐཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ ནེ་ཝ ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི. ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ་སཾ ས་མེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཁུ་རེ་སུ ནི་མི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་མེ་ཝ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་ཧོ་སི. ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཐ ཨི་དཾ མཱ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ཧི་པི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ སུ་བྦ་ཙཱ ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་པི པ་ཛ་ཧ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ལ་ཎྜེ་ཧཱིཏི ཨེ་ལ་ཎྜཱ ཀི་ར སཱ་ལ་དཱུ་ས་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཝི་སོ་དྷེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ལ་ཎྜེ ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ ཙ ཝ་ལླི་ཡོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བ་ཧི ནཱི་ཧ་ར་ཎེ་ན སོ་དྷེ་ཡྻ. སུ་ཛཱ་ཏཱཏི སུ་ས་ཎྛི་ཏཱ. ས་མྨཱ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི མ་རི་ཡཱ་དཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཱ་སི་ཉྩ་ནེ་ན་པི ཀཱ་ལེ་ན་ཀཱ་ལཾ མཱུ་ལ་མཱུ་ལེ ཁ་ཎ་ནེ་ན་པི ཝ་ལླི་གུ་མྦཱ་དི་ཙྪེ་ད་ནེ་ན་པི ཀི་པི་ལླ་པཱུ་ཊ་ཀ་ཧ་ར་ཎེ་ན་པི མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཛཱ་ལ་སུ་ཀྑ་ད་ཎྜ་ཀ་ཧ་ར་ཎེ་ན་པི ས་མྨཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པོ་སེ་ཡྻ. ཝུ་དྡྷིཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.

༢༢༦. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝེ་དེ་ཧི་ཀཱཏི ཝི་དེ་ཧ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ དྷཱི་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝེ་དོཏི པ་ཉྙཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝེ་དེ་ན ཨཱི་ཧ་ཏི ཨི་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དེ་ཧི་ཀཱ, པ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱིཏི གྷ་ར་སཱ་མི་ནཱི. ཀི་ཏྟི་ས་དྡོཏི ཀི་ཏྟི་གྷོ་སོ. སོ་ར་ཏཱཏི སོ་ར་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ནི་ཝཱ་ཏཱཏི ནི་ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཏྟི. ཨུ་པ་ས་ནྟཱཏི ནི་བྦུ་ཏཱ. ད་ཀྑཱཏི བྷ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་ས་ཡ་ན་ཏྠ་ར་ཎ་དཱི་པུ་ཛྫ་ལ་ནཱ་དི་ཀ་མྨེ་སུ ཚེ་ཀཱ. ཨ་ན་ལ་སཱཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཧི་ཀཱ, སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཱཏི སུ་ཊྛུ སཾ་ཝི་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཱ. ཨེ་ཀཱ ཨ་ན་ལ་སཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཡཾ པ་ན བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ཏཾ བྷི་ནྡ་ཏི ཝཱ ཚི་དྡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཏཱ་དི་སཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

དི་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་སཱིཏི པཱ་ཏོ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ནི དྷེ་ནུ་དུ་ཧ་ནཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་སྶཱུ་རེ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ. ཧེ ཛེ ཀཱ་ལཱི༹ཏི ཨ་རེ ཀཱ་ལི༹. ཀིཾ ཛེ དི་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཀིཾ ཏེ ཀི་ཉྩི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཀིཾ དི་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི? ནོ ཝ་ཏ རེ ཀི་ཉྩཱིཏི ཨ་རེ ཡ་དི ཏེ ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ནེ་ཝ སཱི་སཾ རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པི་ཊྛི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པཱ་པི དཱ་སི དི་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཀུ་པི་ཏཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ བྷཱ་ཀུ་ཊི་མ་ཀཱ་སི. དི་ཝཱ་ཏ་རཾ ཨུ་ཊྛཱ་སཱིཏི པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨུ་སྶཱུ་ར་ཏ་རཾ ཨུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཝཱ་ཙནྟི ཨ་རེ པཱ་པི དཱ་སི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི; ཀིཾ ཨ་གྒིཾ སཱི་ཏོ་ཏི མ་ཉྙ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ སི་ཀྑཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཀུ་པི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི.

པ་ཊི་ཝི་ས་ཀཱ་ནནྟི སཱ་མ་ནྟ་གེ་ཧ་ཝཱ་སཱི་ནཾ. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་སཱིཏི ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སི. ཙ་ཎྜཱིཏི ཨ་སོ་ར་ཏཱ ཀི་བྦི་སཱ. ཨི་ཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ གུ་ཎཱ, ཏ་ཏོ དི་གུ་ཎཱ དོ་སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ. གུ་ཎཱ ནཱ་མ ས་ཎི་ཀཾ ས་ཎི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི; དོ་སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཏྠ་ཊཱ ཧོ་ནྟི. སོ་ར་ཏ་སོ་ར་ཏོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་ར་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ནུ ཁོ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ར་ཧཱ ནུ ཁོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཕུ་ས་ནྟཱིཏི ཕུ་ས་ནྟཱ གྷ་ཊྚེ་ནྟཱ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི.

ཨ་ཐ བྷི་ཀྑུ སོ་ར་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ཨ་ཐ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ སོ་ར་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ ཙཱི་ཝ་ར…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཧེ་ཏཱུཏི ཡོ ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ལ་བྷ་ནྟོ པཱ་ད་པ་རི་ཀ་མྨ་པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོཏི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ. དྷ་མྨ་ཉྙེ་ཝ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོཏི དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ས་ཀྐཱ་རཾ སུ་ཀ་ཏ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི ག་རུ་བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ. མཱ་ནེ་ནྟོཏི མ་ནེ་ན པི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ. པཱུ་ཛེ་ནྟོཏི པ་ཙྩ་ཡ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་ནྟོ. ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ.

༢༢༧. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟཱི་ཏི པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཡུ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ན. བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ས་ཏཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན. ས་ཎྷེ་ནཱཏི ས་མྨ་ཊྛེ་ན. ཨ་ཏྠ་ས་ཉྷི་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏེ་ན. ཨ་ཀཱ་ལེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ. དོ་ས་ནྟ་རཱཏི དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣ་དོ་སཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ་སུ. ཕ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩཱཏི ཀ་ཐཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི? པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྶེ་ཝ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་ཏྟེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་བྦཱ་ཝ་ནྟནྟི ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཝ་ནྟཾ. ལོ་ཀནྟི ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ. ཝི་པུ་ལེ་ནཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན. མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ནཱཏི མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱུ་མི་ཀེ་ན. ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ནཱཏི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏེ་ན. ཨ་ཝེ་རེ་ནཱཏི ནི་དྡོ་སེ་ན. ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ནཱཏི ནི་དྡུ་ཀྑེ་ན. ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཏ་ཉྩ པུ་གྒ་ལཾ ས་བྦ་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མ.

༢༢༨. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པི་ཀཾ ཨུ་པ་མཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ཐ་ཝིནྟི ནི་པྤ་ཐ་ཝིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཝི་ཀི་རེ་ཡྻཱཏི པ་ཙྪི་ཡཱ པཾ་སུཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ བཱི་ཛཱ་ནི ཝི་ཡ ཝི་ཀི་རེ་ཡྻ. ཨོ་ཊྛུ་བྷེ་ཡྻཱཏི ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ཡྻ. ཨ་པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙ པ་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ ཨ་པ་ཐ་ཝིཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི? ག་མྦྷཱི་རཱཏི བ་ཧ་ལ་ཏྟེ་ན དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ན་ཧུ་ཏཱ་ནི ག་མྦྷཱི་རཱ. ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱཏི ཏི་རི་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – པ་ཐ་ཝཱི ཝི་ཡ ཧི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀུ་དཱ་ལ་པི་ཊ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་གྒ་ལོ. ཡ་ཐཱ སོ ཀུ་དཱ་ལ་པི་ཊ་ཀེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་པ་ཐ་ཝིཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝོ པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་གྒ་ལོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི་ཏི.

༢༢༩. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཧ་ལི་དྡིནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི པཱི་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ. ནཱི་ལནྟི ཀཾ་ས་ནཱི་ལཾ ཝཱ པ་ལཱ་ས་ནཱི་ལཾ ཝཱ. ཨ་རཱུ་པཱིཏི ཨ་རཱུ་པོ. ན་ནུ ཙ, དྭི་ནྣཾ ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ དྭི་ནྣཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱ དྭི་ནྣཾ སེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝཱ དྭི་ནྣཾ སེ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཀཱ་ས་རཱུ་པ་ནྟི ཨཱ་ག་ཏཾ, ཀ་སྨཱ ཨི་དྷ ཨ་རཱུ་པཱིཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ས་ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ད་སྶ་ནོ’’ཏི. ཏ་སྨི་ཉྷི རཱུ་པཾ ལི་ཁི་ཏུཾ, རཱུ་པ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་རཱུ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ནི་ད་སྶ་ནོཏི ད་སྶ་ན་སྶ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐོ. ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་སོ ཝི་ཡ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ. ཏུ་ལི་ཀ་པ་ཉྩ་མཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ར་ངྒ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཡ པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ, ཏུ་ལི་ཀ་པ་ཉྩ་མེ ར་ངྒེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་གྒ་ལོ. ཡ་ཐཱ སོ ཏུ་ལི་ཀ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི ར་ངྒེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་སེ རཱུ་པ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝོ པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་གྒ་ལོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དོ་སུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི་ཏི.

༢༣༠. ཏ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཨཱ་དི་ཏྟནྟི པ་ཛྫ་ལི་ཏཾ. ག་མྦྷཱི་རཱ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱཏི ཨི་མི་སྶཱ ག་ངྒཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་ར་ཊྛཱ་ནཾ གཱ་ཝུ་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི, ཡོ་ཛ་ན་མྤི. པུ་ཐུ་ལཾ པ་ན་སྶཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ་ཡེ་ཝ, དཱི་གྷ་ཏོ པ་ན པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི. སཱ ཀ་ཐཾ ག་མྦྷཱི་རཱ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱ་ཏི? ཨེ་ཏེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཏཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏོ. ཋི་ཏོ་ད་ཀཾ པ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཏཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ པ་ན ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ པ་ནེ་ཏྠ ག་ངྒཱ ཝི་ཡ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཎུ་ཀྐཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་གྒ་ལོ. ཡ་ཐཱ སོ ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡ ག་ངྒཾ ཏཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝོ པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་གྒ་ལོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི་ཏི.

༢༣༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ བི་ལཱ༹་ར་བྷ་སྟཱཏི བི་ལཱ༹་ར་ཙ་མྨ་པ་སི་བྦ་ཀཱ. སུ་མ་དྡི་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ མ་དྡི་ཏཱ. སུ་པ་རི་མ་དྡི་ཏཱཏི ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ས་མ་ནྟ་ཏོ སུ་པ་རི་མ་དྡི་ཏཱ. ཏཱུ་ལི་ནཱིཏི སི་མྦ་ལི་ཏཱུ་ལ་ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལ་ས་མཱ་ནཱ. ཚི་ནྣ་ས་སྶ་རཱཏི ཚི་ནྣ་ས་སྶ་ར་ས་དྡཱ. ཚི་ནྣ་བྷ་བྦྷ་རཱཏི ཚི་ནྣ་བྷ་བྦྷ་ར་ས་དྡཱ. ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ པ་ནེ་ཏྠ བི་ལཱ༹་ར་བྷ་སྟཱ ཝི་ཡ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ, ཀ་ཊྛ་ཀ་ཋ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་གྒ་ལོ. ཡ་ཐཱ སོ ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལེ་ན ཝཱ བི་ལཱ༹་ར་བྷ་སྟཾ ས་ར་ས་རཾ བྷ་ར་བྷ་རཾ ས་དྡཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝོ པ་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་གྒ་ལོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དོ་སཱ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི་ཏི.

༢༣༢. ཨོ་ཙ་ར་ཀཱཏི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཀཱ ཧེ་ཊྛཱ་ཙ་ར་ཀཱ, ནཱི་ཙ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ མ་ནོ པ་དཱུ་སེ་ཡྻཱཏི ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ མ་ནོ པ་དཱུ་སེ་ཡྻ, ཏཾ ཀ་ཀ་ཙེ་ན ཨོ་ཀ་ནྟ་ནཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཡྻ. ན མེ སོ ཏེ་ན སཱ་ས་ན་ཀ་རོཏི སོ ཏེ་ན ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་ས་ནེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀ་རོ ན ཧོ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ནེ་ཏྠ ན་ཏྠི.

༢༣༣. ཨ་ཎུཾ ཝཱ ཐཱུ་ལཾ ཝཱཏི ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཝཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཝཱ. ཡཾ ཏུ་མྷེ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཡོ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེཏི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཾ ན པ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སཱི་ཏི.

པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ག་དྡྷེ བཱ་དྷ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་ནོ, ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་ནོ པུ་བྦ་པུ་རི་སཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ, ཏ་སྶ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦ་སྶ, གི་ཛ྄ཛྷ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་གྒ་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. ཏེ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཨཱ་ཎཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ, ཏཾ པ་ན མོ་ཀྑ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ས་གྒ་སྶ. ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨཱ ཀི་ལེ་ས་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. པ་ཎྜ་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དྷ་མྨཱ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་ད་དྷ་མྨཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ, ཏེ པ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་རི་ཡེ ན ཁ་མཱ་པེ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ས་ཏྟ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་ཎཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ. ཏེ་པི ཡཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཝཱ, ན དེ་སེ་ཏི ཝཱ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ སེ་ས་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝི་ན་ཡེ པ་ན ཨ་ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ར་ཧོ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ཨི་མེ ཨཱ་གཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་པི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཧོ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ་པི མ་ནཱ་པི་ཀཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ནྟི…པེ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཕུ་ས་ནྟི, མུ་དུ་ཀཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི? ཨེ་ཏེ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ར་སེ་ན ར་སཾ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་ཝཱ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་སུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟོ ཝི་ཡ, སཱ་ས་པེ་ན ས་དྡྷིཾ སི་ནེ་རུཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ, པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ དོ་སོ’’ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པ་ནྟོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཛི་ན་སྶ ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐེ པ་ཧཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨེ་ཝཾ བྱཱ ཁོཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཡ ཁོ. ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀིཾ ལ་དྡྷི་ཀོ ཏྭཾ, ལ་དྡྷིཾ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི པུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟི ནཱ་མ. དི་ཊྛིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱ ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་སཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ནྟཱ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༤༢-༤༨) ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཨ་པྤ་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན. མཾ་ས་པེ་སཱུ་པ་མཱ བ་ཧུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན. སུ་པི་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཨི་ཏྟ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཱུ་པ་མཱ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཊྛེ་ན. རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱུ་པ་མཱ ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་པ་ལི་བྷ་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱ ཨ་དྷི་ཀུ་ཊྚ་ན་ཊྛེ་ན. ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན. ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ སཱ་ས་ངྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན. ཐཱ་མ་སཱཏི དི་ཊྛི་ཐཱ་མེ་ན. པ་རཱ་མཱ་སཱཏི དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏི དཱི་པེ་ཏི ཝཱ.

༢༣༥. ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡ་དཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ. ཨེ་ཝཾ བྱཱ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི ཨི་དཾ ཨེ་ས ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ར ས་མྨུ་ཁཱ དྭེ ཀ་ཐཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.

༢༣༦. ཀ་སྶ ཁོ ནཱ་མ ཏྭཾ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱཏི ཏྭཾ མོ་གྷ་པུ་རི་ས ཀ་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ཝེ་སྶ་སྶ ཝཱ སུ་དྡ་སྶ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ དེ་ཝ་སྶ ཝཱ མ་ནུ་སྶ་སྶ ཝཱ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཨ་ཡཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. ཨ་རི་ཊྛོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ མཾ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ་ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ཁོ པ་ན མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ན ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་སེ་ན་མྤི ཧི ཝ་ངྒ་ནྟ་པུ་ཏྟཾ, ‘ཨ་ཏི་ལ་ཧུཾ ཁོ ཏྭཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟོ’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༥) བྷ་ག་ཝཱ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི. ཐེ་རོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ བ་ནྡྷ་ནཱ པ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་རུ་ལ༹ྷི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.

ཨུ་སྨཱི་ཀ་ཏོ་པཱིཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ ཀི་ནྟི མ་ཉྙ་ཐ, ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཊྛོ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐེ པ་ཧཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནོ ཨ་པི ནུ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨུ་སྨཱི་ཀ་ཏོ་པི? ཡ་ཐཱ ནི་བྦུ་ཏེ་པི མ་ཧ་ནྟེ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷེ ཁ་ཛྫུ་པ་ན་ཀ་མ་ཏྟཱ་པི ཨ་གྒི་པ་པ་ཊི་ཀཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ན མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པི ཉཱ་ཎུ་སྨཱ ཨ་ཏྠི, ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི? ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེཏི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀ་སྶ ཀུ་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཉཱ་ཎུ་སྨཱ་ཏི? མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཉཱ་ཎུ་སྨཱ་ཡ ཨུ་སྨཱི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟཱ ཝ་ད་ནྟི. མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོཏི ནི་ཏྟེ་ཛ་བྷཱུ་ཏོ. པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷོཏི པ་ཏི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནོཏི ཀི་ཉྩི པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ བྷི་ནྣ་པ་ཊི་བྷཱ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ནཱ་མ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་རུ་ལ༹ྷི་དྷ་མྨོ ཀི་ར་མྷི ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷ་བྦ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི.

པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སི ཁོཏི ཨ་ཡ་མྤི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. ཨ་རི་ཊྛོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ པ་ཙྪི་ནྣོ་ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ཁོ པ་ན བུ་དྡྷཱ ས་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, ཨ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ན་མྤི དེ་སེ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱ སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟཱུ་པ་གཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ, ཏྭཾ་ཡེ་ཝ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཨི་མི་ནཱ པཱ་པ་ཀེ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ན ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སི, མ་མ ས་ནྟི་ཀཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ན མེ ཏ་ཡཱ ཨ་ཏྠོ, ཨི་དྷཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི.

༢༣༧. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཨ་ཡ་མྤི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཋཱ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་སཾ སོ་དྷེ་ཏི, ཨ་རི་ཊྛཾ ག་ཎ་ཏོ ནི་སྶཱ་རེ་ཏི. ས་ཙེ ཧི པ་རི་ས་ག་ཏཱ་ནཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཊྛོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ས་ཧ་སཱ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏཾ པ་ན ན ཨ་རི་ཊྛོ་ཝ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན་པི སུ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི་སྶ སི་ཡཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ས་ཏྠཱ ཨ་རི་ཊྛཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, མ་མྤི ཨེ་ཝཾ ནི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི སུ་ཏྭཱ་པི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཏཾ ས་བྦཾ ན ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. མ་ཡཱ་པི ན ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨ་ཉྙེ་ན སུ་ཏ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཏུ་མྷེ་པི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་སཱ་ཡ ལ་དྡྷིཾ སོ་དྷེ་ཏི. པ་རི་སཱ་ཡ པ་ན ལ་དྡྷི་སོ་དྷ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་རི་ཊྛོ ག་ཎ་ཏོ ནི་སྶཱ་རི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཨ་རི་ཊྛ་སྶ ལ་དྡྷིཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘‘ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀོ, སོ ཝ་ཏ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ས་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཙ ཨ་ཉྙ་ཏྲ, ཨེ་ཏེ དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཡ, ཝི་ནཱ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ པ་ཊི་སེ་ཝི་སྶ་ཏི, མེ་ཐུ་ན་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་ཙ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ་ཏི.

༢༣༨. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཊྛོ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ར་ཛ་ཀོ སུ་ག་ནྡྷཱ་ནི་པི དུ་གྒ་ནྡྷཱ་ནི་པི ཛི་ཎྞཱ་ནི་པི ན་ཝཱ་ནི་པི སུ་དྡྷཱ་ནི་པི ཨ་སུ་དྡྷཱ་ནི་པི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་ཎཱི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་ནཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ ནི་བ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཀ་རཾ ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་རི་ཊྛ་སྶ ལ་དྡྷིཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱིཏི ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི. སུ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་ནི་དྡེ་ས་ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཱ, སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ནཱ་ལ་ཀ་སུ་ཨཱ་ཏུ་ཝ་ཊྚ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་མྤི ཙ སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྟནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་མྤི ས་གཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཝི་སེ་སེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ས་ཀ་ལོ་པི ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒོ. ས་ཀ་ལཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ, ནི་གྒཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ, ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་པ་དཾ, ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ, ཐེ་རི་གཱ་ཐཱ, སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ ནོ་སུ་ཏྟ་ནཱ་མི་ཀཱ སུ་དྡྷི་ཀ་གཱ་ཐཱ ཙ གཱ་ཐཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སོ་མ་ན་སྶ་ཉཱ་ཎ་མ་ཡི་ཀ་གཱ་ཐཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི་སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡,༢) ད་སུ་ཏྟ་ར་ས་ཏ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཎྞཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏ་ཀནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ན་ནྡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ (ཨ. ནི. ༤.༡༢༩) ས་བྦེ་པི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ་མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡ་མ་ཧཱ་པུ་ཎྞ་མ་སུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི ཝེ་ད་ཉྩ ཏུ་ཊྛི་ཉྩ ལ་དྡྷཱ ལ་དྡྷཱ པུ་ཙྪི་ཏ་སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཝེ་ད་ལླནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨ་ཏྠཾ ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྠ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ན པ་སྶ་ནྟི ན པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏནྟི ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟཱ་ནཾ. ན ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟཱིཏི ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ན ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དྷི ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་གྒོ ཕ་ལཾ ཝ་ཊྚཾ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙེ་ཝཱཏི ཏེ པ་རེ་སཾ ཝཱ་དེ དོ་སཱ་རོ་པ་ནཱ་ནི་སཾ་སཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ད་པ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་སཱ, པ་རེ་ཧི ས་ཀ་ཝཱ་དེ དོ་སེ ཨཱ་རོ་པི་ཏེ ཏཾ དོ་སཾ ཨེ་ཝཾ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟཱིཏི ཡ་སྶ ཙ མ་གྒ་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཉྩ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨེ་ཏེ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒཱ་ཧི་ནོ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ པ་ར་སྶ ཝཱ་དེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དཾ མོ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་པི ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི་ཡེ་ཝ.

༢༣༩. ཨ་ལ་ག་དྡ་ཏྠི་ཀོཏི ཨཱ་སི་ཝི་ས་ཨ་ཏྠི་ཀོ. ག་དོཏི ཧི ཝི་ས་སྶ ནཱ་མཾ, ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ལཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ལ་ག་དྡོ. བྷོ་གེཏི ས་རཱི་རེ. ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱིཏི ནི་ཏྠ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ཏི་སྶོ ཧི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ལ་ག་དྡ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ནི་ཏྠ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ཏྟི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟཱི་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཡོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཧེ་ཏུ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ སཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་ལ་ག་དྡ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ཏོ ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝ་ར་ཏ་རཾ.

ཡོ པ་ན བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ སཱི་ལ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་མཱ་དྷི་ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་སྶཱ་མི ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ སཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི ནི་ཏྠ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཧི ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཝཱ ན་ཏྠི. སོ ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སོ བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ཕ་ལོ, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟོ ཏ་ནྟི་དྷཱ་ར་ཀོ པ་ཝེ་ཎི་པཱ་ལ་ཀོ ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་ཏི་སྶ སཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཡོ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཚཱ་ཏ་བྷ་ཡཱ་དཱི་སུ ག་ནྠ་དྷ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་སུ ས་ཡཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་ཀི་ལ་མ་མཱ་ནོ ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ མཱ ན་སྶ་ཏུ, ཏ་ནྟིཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མི, ཝཾ་སཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མི, པ་ཝེ་ཎིཾ པཱ་ལེ་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་ཡ་ཏྟི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཏ་ཏྟཱ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཧི པ་རི་ཡ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ལ་ག་དྡཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ནི་ཏྠ་ར་ཎཱ ཝཱ, ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཀྑཱ་ནཾ ནི་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཝ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.

ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟཱིཏི སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨི་དྷ སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨི་དྷ ས་མཱ་དྷི, ཨི་དྷ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཨི་དྷ མ་གྒོ, ཨི་དྷ ཕ་ལཾ, ཨི་དྷ ཝ་ཊྚཾ, ཨི་དྷ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟི ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟཱིཏི ཡེ་སཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི. སུ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཕ་ལཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟཱ ཏ་ཉྩ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི. པ་ར་ཝཱ་དེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱ་པི ས་ཀ་ཝཱ་དེ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ དོ་སཾ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱ་པི ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ སཱི་ལཱ་དཱི་ནི པཱུ་རེ་ནྟཱ་ན་མྤི, པ་རེ་སཾ ཝཱ་དེ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟཱ་ན་མྤི, ས་ཀ་ཝཱ་ད་ཏོ དོ་སཾ ཧ་ར་ནྟཱ་ན་མྤི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ས་ནྣེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ན་མྤི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.

ཨེ་ཝཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་ལ་ག་དྡོ ཝི་ཡ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སུ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་ལ་ག་དྡོ ཝི་ཡ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཏ་ཐེ་ཝ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐ. ཡེ ཝཱ པ་ནཱ་སྶུ ཝི་ཡ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡེ ཝཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཱ་དི་ཀཱ བྱ་ཏྟཱ པ་ཎྜི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་སྶུ, ཏེ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཨ་རི་ཊྛེ་ན ཝི་ཡ པ་ན མ་མ སཱ་ས་ནེ ན ཀ་ལ་ལཾ ཝཱ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ.

༢༤༠. ཀུ་ལླཱུ་པ་མནྟི ཀུ་ལླ་ས་དི་སཾ. ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨུ་ད་ཀ་ཎྞ་ཝནྟི ཡ་ཉྷི ཨུ་ད་ཀཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ན པུ་ཐུ་ལཾ. པུ་ཐུ་ལཾ ཝཱ པ་ན ན ག་མྦྷཱི་རཾ, ན ཏཾ ཨ་ཎྞ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཾ པ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩེ་ཝ པུ་ཐུ་ལ་ཉྩ, ཏཾ ཨ་ཎྞ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀ་ཎྞ་ཝནྟི མ་ཧ་ནྟཾ པུ་ཐུ་ལཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ད་ཀ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. སཱ་ས་ངྐཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཙོ་རཱ་ནཾ ནི་ཝུ་ཏྠོ་ཀཱ་སོ དི་སྶ་ཏི. ཋི་ཏོ་ཀཱ་སོ, ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་སོ, ནི་པ་ནྣོ་ཀཱ་སོ དི་སྶ་ཏི. ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཙོ་རེ་ཧི མ་ནུ་སྶཱ ཧ་ཏཱ དི་སྶ་ནྟི, ཝི་ལུ་ཏྟཱ དི་སྶ་ནྟི, ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏཱ དི་སྶ་ནྟི. ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏཱུཏི ཨུ་ད་ཀ་ཎྞ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་རི བ་དྡྷོ སེ་ཏུ. ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཀུ་ལློ ནཱ་མ ཏ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ལཱ་པཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷོ. པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ བ་དྡྷཱ པ་ན པ་ད་ར་ཙཱ་ཊི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨུ་ལུ༹་མྤོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱིཏི པ་ཏྟ་ཀཱ་རཱི ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་རཱི, པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨཱ་པི ཝོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨཱཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ས་མ་ཐེ་པི ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་སི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་པི. ས་མ་ཐེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཀ་ཏྠ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་སི? ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ་པི པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་དཱ་མི, པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, ཏཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཎུཾ ཝཱ ཐཱུ་ལཾ ཝཱ, ཡ་སྶཱ་ཧཾ ནོ པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༡༥༦) ཨེ་ཏྠ ས་མ་ཐེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་སི. ‘‘ཨི་མཾ ཙེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛིཾ ཨེ་ཝཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ན ཨ་ལླཱི་ཡེ་ཐ ན ཀེ་ལཱ་ཡེ་ཐ ན དྷ་ནཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༡) ཨེ་ཏྠ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་སི. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨཱ་པི ཝོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, པ་གེ་ཝ ཨ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ས་ནྟ་པྤ་ཎཱི་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝ་དཱ་མི, ཀིཾ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ གཱ་མ་དྷ་མྨེ ཝ་ས་ལ་དྷ་མྨེ དུ་ཊྛུ་ལླེ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀེ, ཡ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཊྛོ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ནི་དྡོ་ས་ས་ཉྙཱི པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་རི་ཊྛེ་ན ཝི་ཡ ན ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ ཀ་ལ་ལཾ ཝཱ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མི་ནཱ་པི ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་རི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.

༢༤༡. ཨི་དཱ་ནི ཡོ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཏི་ཝི་དྷ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཧཾ མ་མ་ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཊྛོ ཝི་ཡ ཀ་ལ་ལཾ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ པ་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཚ་ཡི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི དི་ཊྛི་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ་པི. རཱུ་པཾ ཨེ་ཏཾ མ་མཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཏཾ མ་མཱཏི ཏ་ཎྷཱ་གྒཱ་ཧོ. ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱིཏི མཱ་ན་གྒཱ་ཧོ. ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱཏི དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧོ. ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. རཱུ་པཾ པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དི་ཊྛཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, སུ་ཏཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, མུ་ཏཾ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏ་ཉྷི པ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ མུ་ཏནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ནཱ་མ. པ་ཏྟནྟི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏནྟི པ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་རི་ཏཾ. ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ནོ་པ་ཏྟ་མྤི. ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ནོ་པ་ཏྟ་མྤི. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ པ་ཏྟཾ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ནོ་པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཉྩ, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ནོ་པ་ཏྟ་ཉྩ མ་ན་སཱ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ ནཱ་མ.

ཨ་ཐ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤི པ་ཏྟ་ཊྛེ་ན པ་ཏྟཾ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ནོ་པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ནོ་པ་ཏྟཾ མ་ན་སཱ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ ནཱ་མ. ས་བྦཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱ མ་ན་སཱ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ, དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཧེ་ཊྛཱ དི་ཊྛཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཡ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཡ་མྤི ཨེ་ཏཾ སོ ལོ་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ.

སོ ལོ་ཀོ སོ ཨ་ཏྟཱཏི ཡཱ ཨེ་སཱ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱིཏི སོ ཨ་ཧཾ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཙྩོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, སི་ནེ་རུ་མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཱ་དཱི་ཧི ས་སྶ་ཏཱི་ཧི ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་སྶཱ་མི. ཏ་མྤི ཨེ་ཏཾ མ་མཱཏི ཏ་མྤི ད་སྶ་ནཾ ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ པ་ཙྪི་མ་དི་ཊྛི་ཡཱ པུ་རི་མ་དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི.

སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ རཱུ་པཾ ནེ་ཏཾ མ་མཱཏི རཱུ་པེ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྶ པ་ན པ་ད་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ མཱ་ན་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ དི་ཊྛི་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཉཱ་ཎ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཏི་སྶ་ནྣཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ, སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཉཱ་ཎ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ས་ཏི ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ བྷ་ཡ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་ནཱ་སེ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་མཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ དེ་ས་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་སི.

༢༤༢. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་ནཱ་སེ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནྟཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནྟེ ཁོ པ་ན ས་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་རི་ཏ་སྶ་ཀེ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནཱ་སེ པ་རི་ཏ་སྶ་ཀེ་ན ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ཀེ་ན ཙཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ས་ཏཱིཏི བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནཱ་སེ. ཨ་ཧུ ཝ་ཏ མེཏི ཨ་ཧོ་སི ཝ་ཏ མེ བྷ་དྡ་ཀཾ ཡཱ་ནཾ ཝཱ་ཧ་ནཾ ཧི་ར་ཉྙཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཝ་ཏ མེ ན་ཏྠཱིཏི ཏཾ ཝ་ཏ ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ན་ཏྠི, རཱ་ཛཱུ་ཧི ཝཱ ཙོ་རེ་ཧི ཝཱ ཧ་ཊཾ, ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ད་ཌྜྷཾ, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱ ཝུ་ལ༹ྷཾ, པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ ཛི་ཎྞཾ. སི་ཡཱ ཝ་ཏ མེཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ ཝ་ཏ མ་ཡ྄ཧཾ ཡཱ་ནཾ ཝཱ་ཧ་ནཾ ཧི་ར་ཉྙཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ སཱ་ལི ཝཱི་ཧི ཡ་ཝོ གོ་དྷུ་མོ. ཏཾ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ན ལ་བྷཱ་མཱིཏི ཏ་མ་ཧཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཏྟཱ ཨི་དཱ་ནི ན ལ་བྷཱ་མཱི་ཏི སོ་ཙ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་གཱ་རི་ཡ་སོ་ཙ་ནཱ, ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་ཝཱ་རེ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏེ་སཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནནྟི དི་ཊྛཱི་ན་ཉྩ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ དི་ཊྛཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ན་ཉྩ. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ཨི་ཉྫི་ཏཱ་ནི, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཙ་ལ་ནཱ་ནི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ནི ས་མྨ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ, ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དེ་ཝ ཙ ཨཱ་ག་མྨ ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷི ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྷི ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་དྷི, པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་དྷཱི་ཏི ཨི་མེ ཨུ་པ་དྷ་ཡོ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ནྟི, ཏ་ཎྷཱ ཁཱི་ཡ་ཏི ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ, ‘‘ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཡཾ པ་ན་སྶ ས་རཱུ་པ་ནི་དྡེ་སོ, ཨི་ཏི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶཱ་མི ནཱ་མ་སྶུ, ཝི་ན་སྶི་སྶཱ་མི ནཱ་མ་སྶུ, ནཱ་སྶུ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཧི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཏཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཏཱ་སོ ཧེ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༥༥).

༢༤༣. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནཱ་སེ ཏ་སྶ་ན་ཀ་སྶ ཙ ནོ་ཏ་སྶ་ན་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་ནཱ་སེ ཏ་སྶ་ན་ཀ་སྶ ཙ ནོ་ཏ་སྶ་ན་ཀ་སྶ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐོ་ཊི་ཀཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨི་དཱ་ནི བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ པ་རི་གྒ་ཧཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ, ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་མུ་ཁཱ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཀོ་ཊི་ཀཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་གྒ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་རི་གྒ་ཧནྟི བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ. པ་རི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཝི་ཉྙཱུ མ་ནུ་སྶོ པ་རི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ. ཨ་ཧ་མྤི ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ་པི ན པ་སྶ་ཐ, ཨ་ཧ་མྤི ན པ་སྶཱ་མི, ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་རི་གྒ་ཧོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༢༤༤. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀོ་ཊི་ཀཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ དྭི་ཀོ་ཊི་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ས་ཏི ཨི་དཾ མེ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ནྟི ཨ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ཝ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ས་ཏི ཨ་ཡཾ མེ ཨ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ སཱ་མཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་ནྟི. ས་ཏི མ་མཱ་ཏི, མ་མཱ་ཏི ས་ཏི ཨ་ཧ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ས་ཙྩ་ཏོཏི བྷཱུ་ཏ་ཏོ, ཐེ་ཏ་ཏོཏི ཏ་ཐ་ཏོ ཐི་ར་ཏོ ཝཱ.

ཨི་དཱ་ནི ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཊྛོ ཝི་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ ཀ་ལ་ལཾ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ པ་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེཏི, བྷ་ནྟེ, ཡ་སྨཱ ཧུ་ཏྭཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནི་ཙྩ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཊྛེ་ན ཝཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ནི་ཙྩཾ. དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེཏི, བྷ་ནྟེ, པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན དུ་ཀྑཾ, ས་ནྟཱ་པ་དུ་ཀྑ་མ་དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སུ་ཁ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཊྛེ་ན ཝཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི དུ་ཀྑཾ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨནྟི བྷ་ཝ་ས་ངྐ་ནྟི་ཨུ་པ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱཏི ཡུ་ཏྟཾ ནུ ཁོ ཏཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཧཾ མ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏུཾ. ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི. སུ་ཉྙ་ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཨ་ནི་སྶ་ར་ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཊྛེ་ན ཝཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ན་ཏྟཱ.

བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཙ་ཀྑུ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ, ཏཾ ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ་པི ཝ་ཡོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཨུ་པྤཱ་དོ་པི ཝ་ཡོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ མེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ ཝེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨི་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ, ཨི་ཏི ཙ་ཀྑུ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༤༢༢) ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཚ་ཚ་ཀྐ་སུ་ཏྟེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘རཱུ་པ་ཉྩ ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན་ཡི་དཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ལ་བྦྷེ་ཐ ཙ རཱུ་པེ ‘ཨེ་ཝཾ མེ རཱུ་པཾ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ མེ རཱུ་པཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པཾ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཙ ལ་བྦྷ་ཏི རཱུ་པེ ‘ཨེ་ཝཾ མེ རཱུ་པཾ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ མེ རཱུ་པཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠; སཾ. ནི. ༣.༥༩) ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟེ དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ, ཡ་ད་ན་ཏྟཱ ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༧༦) ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སུ་ཏྟེ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་ཉྩ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ན པཱ་ཀ་ཊཾ.

པ་རི་བྷོ་ག་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ ཧི བྷི་ནྣེ་སུ ཨ་ཧོ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཧོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་རཱི་རེ ག་ཎྜ་པི་ལ༹་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་སུ ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཝཱ ཝི་དྡྷཱ ཨ་ཧོ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཧོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི པ་ན ཝ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ཨི་ད་ཉྷི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ དུ་དྡ་སཾ དུ་པྤ་ཉྙཱ་པ་ནཾ. ཏེ་ན ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཝཱ དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ ཨི་མ་སྨི་མྤི ཏེ་པ་རི་ཝ་ཊྚེ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཉྙ་དཱ་པི རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི རཱུ་པནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཁ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ.

༢༤༥. ནི་བྦི་ནྡ་ཏཱིཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ནི་བྦི་དཱཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧི བ་ཧཱུ་ནི ནཱ་མཱ་ནི. ཨེ་སཱ ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཉྙ་གྒ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་ཏྠ་ཙི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ་ནྟི. ཀ་ཏྠ་ཙི པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒ་ནྟི. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ནྟི. ཀ་ཏྠ་ཙི ཏཱི་ཧི ནཱ་མེ་ཧི. ཀ་ཏྠ་ཙི དྭཱི་ཧཱི་ཏི.

ཏ་ཏྠ པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟེ ཏཱ་ཝ ‘‘ས་ཉྙཱ ཁོ, པོ་ཊྛ་པཱ་ད, པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྪཱ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༤༡༦) ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙ་གྒནྟི ཝུ་ཏྟཱ. སུ་སི་མ་སུ་ཏྟེ ‘‘པུ་བྦེ ཁོ, སུ་སི་མ, དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྪཱ ནི་བྦཱ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༧༠) ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟེ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༩) ཨེ་ཝཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དཱ་ནི་ཡ་ངྒནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏེ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༥༧) ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ཡཱ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་ན་ཏྟཱ ནཱ་ན་ཏྟ་སི་ཏཱ, ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་སི་ཏཱ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨེ་ཝ་མེ་ཏི་སྶཱ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏི་སྶཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༡༠) ཨེ་ཝཾ ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནནྟི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ‘‘ཡཱ ཙ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ, ཡཱ ཙ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཡཱ ཙ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༤) ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝོ་དཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༧) ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ལ་ག་དྡ་སུ་ཏྟེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ནཱ་མེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ.

ནི་བྦི་དཱ ཝི་ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་རཱ་གོཏི མ་གྒོ ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་རཱ་གེ་ན མ་གྒེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཕ་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.

ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནཱ་མཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི དུ་རུ་ཀྑི་པ་ན་ཊྛེ་ན པ་ལི་གྷོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནེ་ས ཏ་སྶ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི སཱི་ས་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ, ས་མཱུ་ལཾ ཝཱ ཏཱ་ལཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པུ་ན སོ ཏཱ་ལོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་ན ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀོཏི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་དཱ་ཡ་ཀོ. ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ སཾ་ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. སོ ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ཀྑཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ནེ་ས ཏ་སྶཱ སཾ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ཎྞ་པ་རི་ཀྑོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཎྷཱཏི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ག་མྦྷཱི་རཱ་ནུ་ག་ཏ་ཊྛེ་ན ཨེ་སི་ཀཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནེ་ས ཏ་སྶཱ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷེ་སི་ཀོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཱིཏི ཨོ་རཾ བྷ་ཛ་ན་ཀཱ་ནི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཝི་ཡ ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ ཙི་ཏྟཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་གྒ་ལཱ༹ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ས ཏེ་སཾ ནི་རཱ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ནི་ར་གྒ་ལོ༹ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་རི་ཡོཏི ནི་ཀྐི་ལེ་སོ པ་རི་སུ་དྡྷོ. པ་ནྣ་དྡྷ་ཛོཏི པ་ཏི་ཏ་མཱ་ན་དྡྷ་ཛོ. པ་ནྣ་བྷཱ་རོཏི ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་ར་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ར་ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷཱ་རཱ པ་ནྣཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏཱ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ནྣ་བྷཱ་རོ. ཨ་པི་ཙ ཨི་དྷ མཱ་ན་བྷཱ་ར་སྶེ་ཝ ཨོ་རོ་པི་ཏ་ཏྟཱ པ་ནྣ་བྷཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ པ་ན མཱ་ན་སཾ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་སྨི་མཱ་ནོཏི རཱུ་པེ ཨ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ… ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་གྒེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ས་ཡ་ན་ཝ་ར་ག་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི དྭེ ན་ག་རཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཙོ་ར་ན་ག་རཾ, ཨེ་ཀཾ ཁེ་མ་ན་ག་རཾ. ཨ་ཐ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷ་སྶ ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ – ‘‘ཡཱ་ཝི་མཾ ཙོ་ར་ན་ག་རཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཁེ་མ་ན་ག་རཾ བྷ་ཡ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཙོ་ར་ན་ག་རཾ ཨ་ན་ག་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ནྣཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཁ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙོ་ར་ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏེ ཨེ་སི་ཀ་ཏྠ་མྦྷེ ཁ་གྒེ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ས་དྭཱ་ར་བཱ་ཧ་ཀཾ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལི་གྷཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པཱ་ཀཱ་རཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ པ་རི་ཀྑཾ སཾ་ཀི་རི་ཏྭཱ ན་ག་ར་སོ་བྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སྶི་ཏེ དྷ་ཛེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨ་གྒི་ནཱ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཁེ་མ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཉཱ་ཏི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ སུ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཙོ་ར་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡོ, ཁེ་མ་ན་ག་རཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་ཡོ་དྷོ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཡཱ་ཝ ས་ཀྐཱ་ཡ་ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཨ་ཊྛ་ན་ཝུ་ཏི་རོ་ག་པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཧཱ་བྷ་ཡེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. སོ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷོ ཝི་ཡ ས་ནྣཱ་ཧཾ སཱི་ལ་ས་ནྣཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ, པ་ཉྙཱ་ཁ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་གྒེ་ན ཨེ་སི་ཀ་ཏྠ་མྦྷེ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཏ་ཎྷེ་སི་ཀཾ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ, སོ ཡོ་དྷོ ས་དྭཱ་ར་བཱ་ཧ་ཀཾ ན་ག་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཝི་ཡ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་གྒ་ལ༹ཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ, སོ ཡོ་དྷོ པ་ལི་གྷཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ལི་གྷཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, སོ ཡོ་དྷོ པཱ་ཀཱ་རཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ པ་རི་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་ར་པ་རི་ཀྑཾ སཾ་ཀི་རི་ཏྭཱ, སོ ཡོ་དྷོ ན་ག་ར་སོ་བྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏེ དྷ་ཛེ ཝི་ཡ མཱ་ན་དྡྷ་ཛེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་ན་ག་རཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ, སོ ཡོ་དྷོ ཁེ་མ་ན་ག་རེ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ སུ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་མ་ཏ་ནི་རོ་དྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི.

༢༤༦. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པ་རེ་ཧི ཨ་ན་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྭེ་སནྟི ཨ་ནྭེ་ས་ནྟཱ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ. ཨི་དཾ ནི་སྶི་ཏནྟི ཨི་དཾ ནཱ་མ ནི་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་གྒ་ལོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་པི. ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཛྫོཏི ཨ་སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝཱ ཨ་ཝི་ནྡེ་ཡྻོ ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཧི ས་ཏྟེ ག་ཧི་ཏེ ཨ་སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ག་ཧི་ཏེ ཨ་ཝི་ནྡེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ན པ་ཉྙ་པེ་མི. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ པ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ས་ཏྟོ་ཏི ཝཱ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཝཱ ཀིཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མི? ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཛྫོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ན ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་ཏྟོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཨི་དཾ ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ནྭེ་ས་ནྟཱ་པི ཀིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི? ཀ་ཐཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ན ཧི ས་ཨི་ནྡཱ དེ་ཝཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཱ ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀཱ ཨ་ནྭེ་ས་ནྟཱ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏེ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཀིཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི?

ཨ་ས་ཏཱཏི ཨ་ས་ནྟེ་ན. ཏུ་ཙྪཱཏི ཏུ་ཙྪ་ཀེ་ན. མུ་སཱཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན. ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཡཾ ན་ཏྠི, ཏེ་ན. ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི. ཝེ་ན་ཡི་ཀོཏི ཝི་ན་ཡ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ, སོ ཨེ་ཝ ཝེ་ན་ཡི་ཀོ, ས་ཏྟ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧཾ ན, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ་ན ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཧཾ ན ས་ཏྟ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མཱིཏི ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཧཾ ས་ཏྟ་ཝི་ནཱ་སཾ ན པ་ཉྙ་པེ་མི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ་ཧཾ ན ས་ཏྟ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ, ཡ་ཐཱ ཙ ན ས་ཏྟ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཉྙ་པེ་མི, ཏ་ཐཱ མཾ ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཝེ་ན་ཡི་ཀོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ས་ཏྟ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ་ཏི ཙ, ‘‘ས་ཏོ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝི་ནཱ་སཾ ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ས་ཏྟ་ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི་ཏི ཙ ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪཱ མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི.

པུ་བྦེ ཙཱཏི པུ་བྦེ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜ་མྷི་ཡེ་ཝ ཙ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙཱཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ་ཉྩ. དུ་ཀྑ་ཉྩེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་མི, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ནི་རོ་དྷནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ་པི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ་པི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཧི དུ་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡོ, ནི་རོ་དྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏཾ་ས་མྤཱ་པ་ཀོ མ་གྒོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲ ཙེཏི ཏ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ. པ་རེཏི ས་ཙྩཱ་ནི ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏུཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་པུ་གྒ་ལཱ. ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཱིཏི ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི. པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི. རོ་སེ་ནྟི ཝི་ཧེ་སེ་ནྟཱིཏི རོ་སེ་སྶཱ་མ ཝི་ཧེ་སེ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན གྷ་ཊྚེ་ནྟི དུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཨ་ཀྐོ་སཱ་དཱི་སུ, ཏེ་སུ ཝཱ པ་ར་པུ་གྒ་ལེ་སུ. ཨཱ་གྷཱ་ཏོཏི ཀོ་པོ. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོཏི དོ་མ་ན་སྶཾ. ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷཱིཏི ཨ་ཏུ་ཊྛི.

ཏ་ཏྲ ཙེཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ. པ་རེཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏུཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་པུ་གྒ་ལཱ. ཨཱ་ན་ནྡོཏི ཨཱ་ན་ནྡ་པཱི་ཏི. ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟནྟི ཨུ་པྤི་ལཱ་པ་ན་པཱི་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་མྷི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྲཱཏི ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་སུ. ཡཾ ཁོ ཨི་དཾ པུ་བྦེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏནྟི ཨི་དཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ པུ་བྦེ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ་མེཏི ཏ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ ཨི་མེ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཏ་ཏྲཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨི་མེ ས་ཀྐཱ་རཱ མ་ཡི ཀ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏེ ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱ་མཱི་ཏི ཝཱ ན ཧོ་ཏི. པུ་བྦེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏེ ས་ཀྐཱ་རེ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི, ཏ་སྨཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༢༤༧. ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀནྟི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་པི ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རེ་ཡྻ. ན ཧི ནོ ཨེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟཱ ཝཱཏི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏཾ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱུ་པཾ ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རོ་པི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱཏི བྷ་ག་ཝཱ, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ན ཏུ་མྷཱ་ཀ་ནྟི ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ན ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ, ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝཱ. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡེ་ན པ་ནེ་ཏཾ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་ཏི.

༢༤༨. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཊི་ལོ་མེ་ན པེ་མ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོཏི སུ་ཀ་ཐི་ཏོ. སུ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོཏི པི་ལོ་ཏི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཚི་ནྣཾ བྷི་ནྣཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སི་བྦི་ཏཾ ག་ཎྛི་ཀ་ཏཾ ཛི་ཎྞཾ ཝ་ཏྠཾ, ཏཾ ཡ་སྶ ན་ཏྠི, ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠཾ ཝཱ ན་ཝ་ཧ་ཏྠཾ ཝཱ ཨ་ཧ་ཏ་སཱ་ཊ་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྠོ, སོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ ཏཱ་དི་སོ, ན ཧེ་ཏྠ ཀོ་ཧ་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་སི་བྦི་ཏ་ག་ཎྛི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཨ་པི་ཙ ཀ་ཙ་ཝ་རོ པི་ལོ་ཏི་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སཱ་ས་ནེ ས་མ་ཎ་ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ནཱ་མ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –

‘‘ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝཾ ནི་དྡྷ་མ་ཐ, ཀ་ས་མྦུ་ཉྩཱ་པ་ཀ་སྶ་ཐ;

ཏ་ཏོ པ་ལཱ་པེ ཝཱ་ཧེ་ཐ, ཨ་སྶ་མ་ཎེ ས་མ་ཎ་མཱ་ནི་ནེ.

ནི་དྡྷ་མི་ཏྭཱ་ན པཱ་པི་ཙྪེ, པཱ་པ་ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་རེ;

སུ་དྡྷཱ སུ་དྡྷེ་ཧི སཾ་ཝཱ་སཾ, ཀ་པྤ་ཡ་ཝ྄ཧོ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ;

ཏ་ཏོ ས་མ་གྒཱ ནི་པ་ཀཱ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༢༨༣-༢༨༥);

ཨི་ཏི ས་མ་ཎ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་སྶ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱཏི ཏེ་སཾ ཝ་ཊྚཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཾ ནི་པྤ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ སཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི.

ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོཏི ཨི་མེ དྭེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི? ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཝཱ་ཧིཾ པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི, ཕ་ལེ ཋི་ཏོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ. ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི? ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ཝཱ་ཧིཾ ས་དྡྷཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི, ཕ་ལེ ཋི་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི (པུ. པ. ༣༠). ཡེ་སཾ མ་ཡི ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟཾ པེ་མ་མ་ཏྟནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡེ་སཾ ཨ་ཉྙོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ པ་ན ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟཾ པེ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ ཝི་པ་སྶ་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཝི་པ་སྶ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྷི ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ད་ས་བ་ལེ ཨེ་ཀཱ ས་དྡྷཱ ཨེ་ཀཾ པེ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ཏེ་ན པེ་མེ་ན ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་གྒེ ཋ་པི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ནི་ཡ་ཏ་ག་ཏི་ཀཱ ཀི་ར ཨེ་ཏེ. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱུ་ལ༹་སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.

པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༣. ཝ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཝ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ‘‘ཀ་སྶ་པཾ པ་ཀྐོ་ས་ཐ, ཨི་དཾ ཕ་ལཾ ཝཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཀ་སྶ་པ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ཀ་ཏ་ར་སྶ ཀ་སྶ་པ་སྶཱ་ཏི ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷ་ཀཱ་ལེ་པི ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ’’ ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ར་ཉྙཱ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་པུ་ཏྟ་ཏྟཱ་པི ཏཾ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ པ་ན་སྶ པུ་བྦ་ཡོ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐཱ –

ཐེ་རོ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙི་ཏྲ་ཀ་ཐིཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཧ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ ཝི་ཡ ཙི་ཏྲ་ཀ་ཐཱི སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི.

ཏ་དཱ ཀི་ར པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟེ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ནུ་ཐེ་རོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏ་རེ ཏ་ཡོ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མུ་དྡ་པ་ཊྚ་ནེ ཀུ་ལ་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ བྷི་ནྣ་ནཱ་ཝོ དཱ་རུ་ཙཱི་རཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྟོ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘ན ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ, ག་ཙྪ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙོ་དི་ཏོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ.

ཨེ་ཀོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཀུ་ལ་དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣོ. སཱ ཙ པ་ཋ་མཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཏཱ ག་བྦྷ་ས་ཎྛི་ཏ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཏ་སྶཱ ག་བྦྷི་ནི་ནི་མི་ཏྟཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ, སོ ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ད་ས་བ་ལཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ, ས་ཏྠཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཝི་སཱ་ཁ་ཉྩ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སོ་དྷེ་ནྟོ, – ‘‘པུ་རེ ལ་དྡྷོ ག་བྦྷོ, པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་རོ་གཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཐེ་ར་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ པོ་སཱ་པེ་སི. ‘‘ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ཙ་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཨི་ཏི ར་ཉྙོ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་པུ་ཏྟ་ཏྟཱ་པི ཏཾ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སཱུ་ཏི.

ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཝ་ནེ. ཏཾ ཀི་ར ཝ་ནཾ དྭི་ནྣཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ནཱ་མཾ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ་ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ – ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ས་རཱི་ར་དྷཱ་ཏུ ན ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ, – ‘‘ཨ་ཧཾ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ, ཨ་པྤ་ཀེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཧཾ དི་ཊྛོ, ཡེ་ཧི ན དི་ཊྛོ, ཏེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ, ཏེ མེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ, ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་ས་རཱི་རཾ ཏི་ཊྛ་ཏི.

ཀ་སྶ་པ་སྶཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ, ‘‘དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ, ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་མྨ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ན་མེ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཀི་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ཧོ་ཏུ ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཀེ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཛ་གྒི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཚ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏུ, པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ནཾ… ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ནཾ… ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ… དྭི་ཡོ་ཛ་ནཾ… ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ཀཱི་དི་སཱ ཧོ་ནྟཱུ་ཏི བཱ་ཧི་ར་ནྟེ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ ཧོ་ནྟུ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མ་ནྟེ པ་ཉྙཱ་ས་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ. ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱ་ཧི མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཡི་ར་ཏུ, ཏེ་ལེ་ན ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི མུ་ཁཱ་ནི ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀཾ མུ་ཁཾ ག་ཎྷི, རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ པ་ཐ་ཝི་ནྡ་ར་ཀུ་མཱ་རོ ཨེ་ཀཾ, ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨེ་ཀཾ, ཛ་ན་པ་དཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི ཨེ་ཀཾ.

ཏ་ཏྠ དྷ་ན་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ རཱ་ཛཱ་པི སུ་ཝ་ཎྞཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་མུ་ཁེ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷི, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་པི, སེ་ནཱ་པ་ཏི་པི. སེ་ཊྛི་ནཱ ག་ཧི་ཏ་མུ་ཁེ པ་ན ཀ་མྨཾ ཨོ་ལཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཏོ ཡ་སོ་ར་ཏོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏེ་པི་ཊ་ཀོ བྷཱ་ཎ་ཀོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ, སོ ཀ་མྨཾ ཨོ་ལཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཏ་སྶ ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ར་ཏ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཡི་ར་ཏི, ཡོ ཡཾ དཱ་ཏུཾ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ཧ་རི་ཏཱ་ལཾ ཝཱ མ་ནོ་སི་ལཾ ཝཱ, སོ ཏཾ དེ་ཏཱུ’’ཏི ས་མཱ་ད་པེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མེ་ན ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཨ་དཾ་སུ. ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཏེ་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏེ་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ་ནཾ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ན་ཏྠཾ པ་ཧི་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི སུ་ཝ་ཎྞཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧི་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨ་ཙ་རི.

ཙེ་ཏི་ཡེ ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཎྞཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི. སོ་པི པ་ཎྞཾ པ་ཧི་ཎི – ‘‘མ་ཡཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ, ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱུ’’ཏི. དྭེ་པི པ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་མཱ་ག་མིཾ་སུ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་ཎྞ་ཏོ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཎྞཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ པ་ཎྞཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ པ་ཉྩ ཙོ་ར་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏ་ཏྲེ་ཀ་ཙྩེ ཏཾ དི་སྭཱ ཨི་མི་ནཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏོ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཾ, ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷཱི ནོ པ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཀ་སྨཱ ཏཱ་ཏཱ, མཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི? ཏ་ཡཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏོ ས་བྦཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཾ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ དེ་ཧཱི་ཏི. ཀིཾ ཏུ་མྷེ ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཏ་སྶ ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ར་ཏ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཡི་ར་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ མ་ཡཱ ས་མཱ་ད་པི་ཏཾ, ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཏཾ ཏཾ ལ་དྡྷ་ལ་དྡྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ པེ་སི་ཏཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཏྟཾ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི.

ཨེ་ཀེ, ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛེ་ཐ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཀེ, ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛ་པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་མ་ཙྩ་པཱུ་ཛི་ཏོ, ཨ་མྷེ་སུ ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ ན་ག་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ དི་སྭཱ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཡ་ཝྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཏེ་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན, ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཏེ་སུ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝི་ཝ་ད་ནྟེ་སུ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ལ་དྡྷི་ཀཱ ཨེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པ་ཡིཾ་སུ.

ཏེ་སཾ བ་ལ་ཝ་གུ་ཎེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་པ་རཱ་དྷེ་ན ནི་བྦུ་ཏ་དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཏེ, ‘‘ཀ་ཧཾ བྷོ ཙ་ཀྑུ, ཀ་ཧཾ བྷོ ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི གེ་ཧཾ ནཱི་ཏཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནོ་ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨ་ནཱ་ཐཱ་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝ་སིཾ་སུ. ཨ་ཊ་ཝིཾ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ཏེ་སཾ ཏ་ཎྜུ་ལཾ ཝཱ པུ་ཊ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་བྦ་ཡཾ ཝཱ དེ་ནྟི. དཱ་རུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ཀུ་ཧིཾ ག་ཏ་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ ག་ཏ་མྷཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣ་མྤི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ ཏཾ ཝ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ་ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་ནེ་ཏཾ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ཊ་ཝི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ པི་ཊྛི་བྷཱ་གེ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་དྷཱ་ན་གྷ་རཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སེ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱཏི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཧུ་ཉཱ་ཏ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༦༥) ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ ས་ཀྐོ་པི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. དེ་ཝ་ཏཱཏི ཙ ཨི་དཾ དེ་ཝཱ་ན་མྤི དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་ན་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ དེ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡོ ཁ་ཡ་སུ་ནྡ་རཱ་བྷི་རཱུ་པ་ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི, ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ, ཙི་ར་ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༢༠) ཁ་ཡེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༠༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ སུ་ནྡ་རེ.

‘‘ཀོ མེ ཝ་ནྡ་ཏི པཱ་དཱ་ནི, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ས་སཱ ཛ་ལཾ;

ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱ’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༥༧) –

ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་རཱུ་པེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༥) ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ. ཨི་དྷ པ་ན ཁ་ཡེ. ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨི་དྷ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡོ ཨ་བྷི་རཱུ་པེ. ཝ་ཎྞ་ས་དྡོ པ་ན ཚ་ཝི-ཐུ་ཏི-ཀུ་ལ་ཝ་གྒ་ཀཱ་ར་ཎ-ས་ཎྛཱ་ན་པ་མཱ་ཎ་རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ, ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་སི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཚ་ཝི་ཡཱ. ‘‘ཀ་དཱ ས་ཉྙཱུ་ལ༹ྷཱ པ་ན ཏེ ག་ཧ་པ་ཏི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༧༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཐུ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༡༡༥) ཀུ་ལ་ཝ་གྒེ. ‘‘ཨ་ཐ ཀེ་ན ནུ ཝ་ཎྞེ་ན, ག་ནྡྷ་ཐེ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༢༣༤) ཀཱ་ར་ཎེ. ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༣༨) ས་ཎྛཱ་ནེ. ‘‘ཏ་ཡོ པ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༦༠༢) པ་མཱ་ཎེ. ‘‘ཝ་ཎྞོ ག་ནྡྷོ ར་སོ ཨོ་ཛཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ. སོ ཨི་དྷ ཚ་ཝི་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཚ་ཝི་ཨི་ཊྛ་ཝ་ཎྞཱ, མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ ཧི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ པ་ཀ་ཏི་ཨི་དྡྷིཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨི་དྡྷིཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཱ་དཱི་ནི ག་ཙྪ་ནྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ’’ཏི.

ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལ་ས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས-ཡེ་བྷཱུ་ཡྻ-ཨ་བྱཱ་མི་སྶཱ་ན་ཏི་རེ་ཀ་ད་ལ༹ྷ་ཏྠ-ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ, ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༡) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྟ་མ་ཏྠོ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱ ཙ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༢༢༥) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་བྱཱ་མི་སྶ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀཾ ནཱུ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༤) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་ཏི་རེ་ཀ་ཏཱ. ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ བཱ་ཧི་ཡོ ནཱ་མ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ ཋི་ཏོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤༣) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ད་ལ༹ྷ་ཏྠ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཱི ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༥༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝི་སཾ་ཡོ་གོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྟ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.

ཀ་པྤ་ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན-ཝོ་ཧཱ་ར-ཀཱ་ལ-པ་ཉྙ་ཏྟི- ཚེ་ད་ན-ཝི་ཀ་པྤ-ལེ་ས-ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི-ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ, ‘‘ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་མེ་ཏཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན་མ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝོ་ཧཱ་རོ. ‘‘ཡེ་ན སུ་དཾ ནི་ཙྩ་ཀ་པྤཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཀཱ་ལོ. ‘‘ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་པྤོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༢༤) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༦༥) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཚེ་ད་ནཾ. ‘‘ཀ་པྤ་ཏི དྭ་ངྒུ་ལ་ཀ་པྤོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༦) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝི་ཀ་པྤོ. ‘‘ཨ་ཏྠི ཀ་པྤོ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༨.༨༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ལེ་སོ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༩༤) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱཏི ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་རཱི་ར་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཕ་རི་ཏྭཱ, ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ ཙ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨེ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མ་ཝོ་ཙ. ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི? ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ ཝ་སི. ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་སྨི ཏ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སྶ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི. པུ་བྦ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀི་རེ་སོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཐེ་ར་སྶ. ཀུ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི? ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཡོ ཧི པུ་བྦ་ཡོ་གེ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧཱ་ཡེ་སུ ཨ་ནུ་ཐེ་རོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ སོ. ཏ་དཱ ཀི་ར ཏེ་སུ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. སོ, ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧེ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨི་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏྠི – ‘ཡོ པ་ཋ་མཾ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཏེ་ནཱ་བྷ་ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་སེ་ཧི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’ཏི. ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པ་ཡི་ཏྠ. མ་ཡ་མྤི ས་ཙེ ནོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་སྶཱ་མ. པ་པ་ཉྩོ ཨེ་ས ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི. སོ ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི.

པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ནུ་ཐེ་རོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཏེ ས་ཧཱ་ཡེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ཨེ་ཀོ ཏ་དཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨེ་ཀོ ཨ་དྷུ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ པ་ཏྟོ, ཨེ་ཀོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནེ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི དི་སྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘ན ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ, ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ག་ཙྪ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སོ་པི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ, ‘‘ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ ཏེ བཱ་ཧི་ཡ ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༡༠) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏོ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི.

ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠི, སོ ཀུ་ཧི་ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནེ སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི, ག་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་ན ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ག་ནྟྭཱ ཀི་ཉྩི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཧཱ་ཡོ ཁོ པ་ན མེ ནི་རཱ་མི་སོ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཝ་ས་ནྟོ མ་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མྤི ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་མི་ས་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཀིཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི? དྷ་མྨ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ་ཝ ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལི༹ཾ ག་ནྠེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ནྣ་ར་ས པ་ཉྷེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏཾ དྷ་མྨ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝ, ‘‘བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ལ་པི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏུ་རི་ཏཱ་ལ་པ་ན་ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་ནེ་ཝ ཏི་ལ་ཀེ་ན ན་ལཱ་ཊཾ ན སོ་བྷ་ཏི, ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི དི་ནྣེ་སུ ཕུ་ལླི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ན སོ་བྷ་ཏི, པ་རི་ཝཱ་རི་ཀ་པ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ཕུ་ལླི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རི་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཕུ་ལླི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.

ཨ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀོཏི པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ ཝ་མྨི་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཡནྟི ཨཱ་ཧ. ལ་ངྒིནྟི ས་ཏྠཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཁ་ཎ་ནྟོ པ་ལི་གྷཾ ཨ་དྡ་ས. ཨུ་ཀྑི་པ ལ་ངྒིཾ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎ སུ་མེ་དྷཱཏི ཏཱ་ཏ, པ་ཎྜི་ཏ, ལ་ངྒཱི ནཱ་མ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི དི་ཝཱ པ་ཛྫ་ལ་ཏི. ཨུ་ཀྑི་པེ་ཏ པ་རཾ པ་ར་ཏོ ཁ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀནྟི མ་ཎྜཱུ་ཀཾ. ཙ་ངྐ་ཝཱ་རནྟི ཁཱ་ར་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ. ཀུ་མྨནྟི ཀ་ཙྪ་པཾ. ཨ་སི་སཱུ་ནནྟི མཾ་ས་ཙྪེ་ད་ཀཾ ཨ་སི་ཉྩེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀུ་ཊྚ་ན་ཉྩ. མཾ་ས་པེ་སིནྟི ནི་ས་ད་པོ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ལླ་མཾ་ས་པི་ཎྜཾ. ནཱ་གནྟི སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཀ་ལཱ་པ་ས་དི་སཾ མ་ཧཱ་ཕ་ཎཾ ཏི་ཝི་དྷ་སོ་ཝ་ཏྠི་ཀ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ནཱ་གཾ ཨ་དྡ་ས. མཱ ནཱ་གཾ གྷ་ཊྚེ་སཱིཏི ད་ཎྜ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཝ་ལླི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ པཾ་སུ་ཙུ་ཎྞཾ ཝཱ པ་ན ཁི་པ་མཱ་ནོ མཱ ནཱ་གཾ གྷ་ཊྚ་ཡི. ན་མོ ཀ་རོ་ཧི ནཱ་ག་སྶཱཏི ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏ་ཏོ ཨ་པ་ག་མྨ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་སྶ ན་མ་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཧི. ནཱ་གེ་ན ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཾ དྷ་ནཾ ནཱ་མ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཁཱ་ད་ཏོ ན ཁཱི་ཡ་ཏི, ནཱ་གོ ཏེ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཾ དྷ་ནཾ ད་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན་མོ ཀ་རོ་ཧི ནཱ་ག་སྶཱ་ཏི. ཨི་ཏོ ཝཱ པ་ན སུ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨི་ཏོ་ཏི སཱ་ས་ནེ ནི་སྶ་ཀཾ, ན ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ. ཨི་དྷ པ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ ནི་སྶ་ཀྐཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏོ ཝཱ པ་ནཱཏི མ་མ ཝཱ པ་ན ས་ནྟི་ཀཱ སུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.

༢༥༡. ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཡ་སྶ. ཀཱ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ས་རཱི་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི བཱ་ཧི་ར་ཀོ ཝ་མྨི་ཀོ, ཝ་མ་ཏཱི་ཏི ཝ་ནྟ་ཀོ་ཏི ཝ་ནྟུ་སྶ་ཡོ་ཏི ཝ་ནྟ་སི་ནེ་ཧ་ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝ་མྨི་ཀོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཧི ཨ་ཧི་མ་ངྒུ་ས་ཨུ་ནྡཱུ་ར་གྷ་ར་གོ་ལི༹་ཀཱ་ད་ཡོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ པཱ་ཎ་ཀེ ཝ་མ་ཏཱི་ཏི ཝ་མྨི་ཀོ. ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཝ་ནྟ་ཀོ་ཏི ཝ་མྨི་ཀོ. ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཝ་མི་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པཾ་སུ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཀ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན་པི པོ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎེ་ན་པི ཨུ་སྶི་ཏོ་ཏི ཝ་མྨི་ཀོ. ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཝ་ནྟ་ཁེ་ལ༹་སི་ནེ་ཧེ་ན ཨཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ་པི ན ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡ་ཏི, ནི་དཱ་གྷེ་པི ཏ་ཏོ པཾ་སུ་མུ་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ མུ་ཊྛི་ནཱ པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནེ སི་ནེ་ཧོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ནྟ་སི་ནེ་ཧེ་ན ས་མྦ་དྡྷོ་ཏི ཝ་མྨི་ཀོ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ་པི, ‘‘ཨ་ཀྑི་མྷཱ ཨ་ཀྑི་གཱུ་ཐ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨ་སུ་ཙི་ཀ་ལི་མ་ལཾ ཝ་མ་ཏཱི་ཏི ཝ་མྨི་ཀོ. བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ་ཏི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ནྟ་ཀོ་ཏི་པི ཝ་མྨི་ཀོ. ཡེ་ཧི ཙཱ་ཡཾ ཏཱི་ཧི ཨ་ཊྛི་ས་ཏེ་ཧི ཨུ་སྶི་ཏོ ནྷཱ་རུ་ས་མྦ་དྡྷོ མཾ་སཱ་ཝ་ལེ་པ་ནོ ཨ་ལླ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ ཚ་ཝི་ར་ཉྫི་ཏོ ས་ཏྟེ ཝ་ཉྩེ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ནྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ནྟུ་སྶ་ཡོ་ཏི་པི ཝ་མྨི་ཀོ. ‘‘ཏ་ཎྷཱ ཛ་ནེ་ཏི པུ་རི་སཾ, ཙི་ཏྟ་མ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༥༥) ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཛ་ནི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་སི་ནེ་ཧེ་ན ས་མྦ་དྡྷོ ཨ་ཡ་ནྟི ཝ་ནྟ་སི་ནེ་ཧེ་ན ས་མྦ་དྡྷོ་ཏི་པི ཝ་མྨི་ཀོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཝ་མྨི་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ པཱ་ཎ་ཀཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟི, གི་ལཱ་ནཱ ས་ཡ་ནྟི, མ་ཏཱ པ་ཏ་ནྟི. ཨི་ཏི སོ ཏེ་སཾ སཱུ་ཏི་གྷ་རཾ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི གི་ལཱ་ན་སཱ་ལཱ སུ་སཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི ཀཱ་ཡོ ཨ་ཡཾ གོ་པི་ཏ་ར་ཀྑི་ཏོ མ་ཎྜི་ཏ་པྤ་སཱ་དྷི་ཏོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཚ་ཝི་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཙ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ མཾ་ས་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ནྷཱ་རུ་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཨ་ཊྛི་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫ་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཏྟཱ་ནི ཀི་མི་ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟི, གེ་ལ་ཉྙེ་ན ཨཱ་ཏུ་རི་ཏཱ་ནི ས་ཡ་ནྟི, མ་ཏཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི, ཨི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཏེ་སཾ པཱ་ཎཱ་ནཾ སཱུ་ཏི་གྷ་རཾ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི གི་ལཱ་ན་སཱ་ལཱ སུ་སཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཝ་མྨི་ཀོ’’ ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཝ་མྨི་ཀོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མ་སྶ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.

མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶཱཏི མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ན མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀེ་ན སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏེ་ན ས་མྦྷཱུ་ཏ་སྶ. ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡ་སྶཱཏི ཨོ་ད་ནེ་ན ཙེ་ཝ ཀུ་མྨཱ་སེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སྶ. ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་དྷ་མྨོ. དུ་གྒ་ནྡྷ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ནུ་ཝི་ལེ་པ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་དྷ་མྨོ. ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་བཱ་དྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་མྦཱ་ཧ་ནེ་ན པ་རི་མ་དྡ་ན་དྷ་མྨོ. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨཱུ་རཱུ་སུ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ག་བྦྷ་ཝཱ་སེ་ན དུ་སྶ་ཎྛི་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྪ་ན་པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་མ་དྡ་ན་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏོ་པི ཙ བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨོ བྷི་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་ཀི་ར་ཏི ཙ, ཨེ་ཝཾ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝ་ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡ་ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་པ་དེ་ཧི ས་མུ་ད་ཡོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨ་ནི་ཙྩ་བྷེ་ད་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་པ་དེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཌྜྷི་པ་རི་ཧཱ་ནི ས་མུ་ད་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

དི་ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟེཏི དི་ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟེ. དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ དྷཱུ་མ་ས་དྡོ ཀོ་དྷེ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐེ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་དྷཱུ་མེ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཀོ་དྷོ དྷཱུ་མོ བྷ་སྨ་ནི་མོ་ས་ཝ་ཛྫ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༡༦༥) ཨེ་ཏྠ ཧི ཀོ་དྷེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏཱ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཡ. ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐེ.

‘‘པ་ངྐོ ཙ ཀཱ་མཱ པ་ལི་པོ ཙ ཀཱ་མཱ,

བྷ་ཡ་ཉྩ མེ་ཏཾ ཏི་མཱུ་ལཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ;

ར་ཛོ ཙ དྷཱུ་མོ ཙ མ་ཡཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ;

ཧི་ཏྭཱ ཏུ་ཝཾ པ་བྦ་ཛ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༦.༡༤) –

ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ. ‘‘དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༤༩) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ. ‘‘དྷ་ཛོ ར་ཐ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཎཾ, དྷཱུ་མོ པ་ཉྙཱ་ཎ་མ་གྒི་ནོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༧༢) ཨེ་ཏྠ པ་ཀ་ཏི་དྷཱུ་མེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནཱ’’ཏི.

ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, དྷ་མྨཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ? རཱ་གོ བཱ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, དོ་སོ… མོ་ཧོ… མཱ་ནོ… ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ… སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ བཱ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢༨). སུ་མེ་དྷོཏི སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙོ. སེ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ སེ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩ སི་ཀྑ་ཏི? ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་མྤི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༦).

པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཨཱ་ཝུ་དྷ་ས་ཏྠ་སྶ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ. ཏཾ པ་ཉྙཱ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ –

ཨེ་ཀོ ཀི་ར ཛཱ་ན་པ་དོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པཱ་ཏོ་ཝ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ དི་ཝ་སཾ ཨ་ར་ཉྙེ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ གཱ་མཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙ ཨེ་ཀོ ཝ་མྨི་ཀོ ཨ་ཏྠི. སོ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི, དི་ཝཱ པ་ཛྫ་ལ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ སུ་མེ་དྷཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀོ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི, དི་ཝཱ པ་ཛྫ་ལ་ཏི, ཝི་ཀཱ་ར་མ་སྶ པ་སྶི་སྶཱ་མ, བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཁི་པཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཀུ་དཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྲ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝཱ. སུ་མེ་དྷ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཝི་ཡ སེ་ཀྑོ བྷི་ཀྑུ. ཝ་མྨི་ཀོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀོ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི, དི་ཝཱ པ་ཛྫ་ལ་ཏི, ཝི་ཀཱ་ར་མ་སྶ པ་སྶི་སྶཱ་མ, བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཁི་པཱ་ཧཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ, ‘‘བྷི་ཀྑུ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ. ཏ་སྶ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཀུ་དཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ སེ་ཀྑ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ, ‘‘ཡོ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. ཡོ དྭཱ་ད་ས་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ. ཡོ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ པ་རི་པཱ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ. ཡོ ཚ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ལ་ངྒཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑཱུཏི ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫཾ ལ་ངྒཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སཱི་ཏི? ཡ་ཐཱ ཧི ན་ག་ར་སྶ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ པ་ལི་གྷེ ཡོ་ཛི་ཏེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ག་མ་ནཾ པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཡེ ན་ག་ར་སྶ ཨ་ནྟོ, ཏེ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཡེ བ་ཧི, ཏེ བ་ཧི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡ་སྶ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ལ་ངྒཱི པ་ཏ་ཏི, ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཉཱ་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཾ ལ་ངྒཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. པ་ཛ་ཧ ཨ་ཝི་ཛྫནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.

ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀ་མ་ཎྜཱུ་ཀོ ནཱ་མ ནོ མ་ཧ་ནྟོ, ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎོ ཧོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞ་ནྟ་རེ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟ་རེ ཝཱ ཝ་ལླི་ཨ་ནྟ་རེ ཝཱ ཝ་ས་ཏི. སོ ད་ཎྜ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཝ་ལླི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ པཾ་སུ་ཙུ་ཎྞ་ཀེ་ན ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཏོ ཨཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟོ པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ བེ་ལུ་ཝ་པ་ཀྐ་པྤ་མཱ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་ནྣ་ག་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་མི་ཏྟ་ཝ་སཾ ཡཱ་ཏི, ཀཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ལཱ་དི་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཀོ་དྷོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟོ ཙི་ཏྟཱ་ཝི་ལ་མ་ཏྟ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཝི་ཀུ་ལ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ཧ་ནུ་ས་ཉྩོ་པ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ནི་ཙྪཱ་ར་ཎཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ དི་སཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ པཱ་ཎི་ནཱ ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜ་ས་ཏྠ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ད་ཎྜ་ས་ཏྠཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ པ་ར་གྷཱ་ཏ་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་གྷཱ་ཏ་ན་མྤི པཱ་པེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ – ‘‘ཡ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཀོ་དྷོ པ་རཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ གྷཱ་ཏེ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཀོ་དྷོ པ་ར་མུ་སྶ་ད་ག་ཏོ ཧོ་ཏི པ་ར་མ་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་དེ་སུ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏེ་སུ ག་མ་ནཾ པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀཱ ཨ་མི་ཏྟ་ཝ་སཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ཀཱ་དི་བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀོ་དྷ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་མི་ཏྟ་ཝ་སཾ ཡཱ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ མཱ་རཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཏ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་པྤ་ཏྟོ ཀོ་དྷོ་ཝ ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་སོ. པ་ཛ་ཧ ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་སནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.

དྭི་དྷཱ་པ་ཐོཏི ཨེ་ཏྠ, ཡ་ཐཱ པུ་རི་སོ ས་དྷ་ནོ ས་བྷོ་གོ ཀ་ནྟཱ་ར་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐཾ པ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནུ ཁོ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨི་མི་ནཱ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ནི་ཙྪེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཙོ་རཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཀ་ངྑཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཀི་ལེ་ས་མཱ་རཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ མཱ་རཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ནྟི, ཨི་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐ་ས་མཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘དྭི་དྷཱ་པ་ཐོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་ཛ་ཧ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.

ཙ་ངྒ་ཝཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ, ཡ་ཐཱ ར་ཛ་ཀེ་ཧི ཁཱ་ར་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྷི ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟེ ཨེ་ཀོ ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊོ དྭེ་པི ད་ས་པི ཝཱི་ས་ཏི་པི གྷ་ཊ་ས་ཏ་མྤི པ་གྒྷ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ, པ་ས་ཊ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཙ་ངྒ་ཝཱ་ར་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་ཛ་ཧ པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.

ཀུ་མྨོཏི ཨེ་ཏྠ, ཡ་ཐཱ ཀ་ཙྪ་པ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ སཱི་ས་ནྟི པ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་བྦེ་པི ས་ངྑ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ པ་ཉྩེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཀུ་མྨོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་ཛ་ཧ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.

ཨ་སི་སཱུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ, ཡ་ཐཱ སཱུ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་རི མཾ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སི་ནཱ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་མེ ས་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཏྠཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི གྷཱ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཀ་ནྟི་ཏཱ ཀོ་ཊྚི་ཏཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་སི་སཱུ་ནཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་ཛ་ཧ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.

མཾ་ས་པེ་སཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ མཾ་ས་པེ་སི ནཱ་མ བ་ཧུ་ཛ་ན་པ་ཏྠི་ཏཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ མ་ནུ་སྶཱ་པི ནཾ པ་ཏྠེ་ནྟི ཀཱ་ཀཱ་ད་ཡོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་པི. ཨི་མེ ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མྨ་ཏྟཱ ན་ནྡི་རཱ་གཾ ཨུ་པ་ག་མྨ ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཝཱ མཾ་ས་པེ་སི ཋ་པི་ཏ་ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ལ་གྒ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་མེ ས་ཏྟཱ ན་ནྡི་རཱ་ག་བ་དྡྷཱ ཝ་ཊྚེ ལ་གྒ་ནྟི, དུ་ཀྑཾ པ་ཏྭཱ་པི ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནྟི, ཨི་ཏི ན་ནྡི་རཱ་གོ མཾ་ས་པེ་སི་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘མཾ་ས་པེ་སཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ན་ནྡི་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་ཛ་ཧ ན་ནྡཱི་རཱ་གནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ན་ནྡཱི་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.

ནཱ་གོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཡེ་ན་ཏྠེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ནཱ་གོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༣) པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨེ་ཝ. ན་མོ ཀ་རོ་ཧི ནཱ་ག་སྶཱཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བུ་དྡྷ་ནཱ་ག་སྶ, ‘‘བུ་དྡྷོ སོ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ད་ནྟོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ད་མ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ས་ནྟོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཏི་ཎྞོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ར་ཎཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ སོ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༦༡) ཨེ་ཝཾ ན་མ་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཐེ་ར་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་རོ་པི ཨི་ད་མེ་ཝ སུ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏ་ན་རཱ་སི་མྷི མ་ཎི་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ་ཝ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སཱི་ཏི.

པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

ཝ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༤. ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༥༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ར་ཐ་ཝི་ནཱི་ཏ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛ་ག་ཧེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ, ཏ་ཉྷི མ་ནྡྷཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཱ་དཱི་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ རཱ་ཛ་ག་ཧནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་པེ་ཏྠ པ་ཀཱ་རེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཀིཾ ཏེ་ཧི? ནཱ་མ་མེ་ཏཾ ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཙ ན་ག་རཾ ཧོ་ཏི, སེ་ས་ཀཱ་ལེ སུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཀྑ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་སཾ ཝ་ས་ནྟ་ཝ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནནྟི ཏ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ནཱ་མཾ, ཏཾ ཀི་ར ཝེ་ལཱུ༹་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཙ པཱ་ཀཱ་རེ་ན, གོ་པུ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་ཡུ་ཏྟཾ ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཾ མ་ནོ་ར་མཾ, ཏེ་ན ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ལ་ནྡ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ཝཱ་པཾ ཨ་དཾ་སུ, ཏེ་ན ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

པུ་བྦེ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ སུ་རཱ་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ དི་ཝཱ་སེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ སུ་པི. པ་རི་ཛ་ནོ་པི་སྶ, ‘‘སུ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ’’ཏི པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི པ་ལོ་བྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་ཀྐཱ་མི, ཨ་ཐ སུ་རཱ་ག་ནྡྷེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨཱ སུ་སི་ར་རུ་ཀྑཱ ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ, ‘‘ར་ཉྙོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི, ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ནི་ཝ་ཏྟོ. སོ ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དི་ནྣ’’ནྟི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་པཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ཨ་བྷ་ཡ་གྷོ་ས་ན་ཉྩ གྷོ་སཱ་པེ་སི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ. ཀ་ལ་ནྡ་ཀཱཏི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ནཱ་མཾ.

ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཀཱཏི ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཝཱ་སི་ནོ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མཱིཏི ཛཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ནེ་ཝ ཀོ་ས་ལ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ན ཙ་ངྐཱི་བྲཱ་ཧ་མ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ན ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མ་ས་ནྟུ་སི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ན ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་དྡྷ་ཛ་མཱ་ལཱ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཀུ་སུ་མ་ཝཱ་ས་ཙུ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་སུ་ག་ནྡྷཱ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླ་མི་ཝ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཱ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ, ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་དཱི་ན་ཉྩ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟིཾ་སུ, ཏ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ཀི་ཡ་ཛ་ན་པ་དོ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠཱ་ཧཱ་རོ, སཱ ‘‘ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

དྷ་མྨ་ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱཏི ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ པ་ཝཱ་རི་ཏ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ, ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མ་ཝོ་ཙ. ཏེ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ, – ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི་ཏྠ ཨ་པྤ་ཀི་ལ་མ་ཐེ་ན ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, ན ཙ པི་ཎྜ་ཀེ་ན ཀི་ལ་མི་ཏྠ, ཀུ་ཏོ ཙ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཀི་ཡ་ཛ་ན་པ་དེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ནེ་ཝ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ, ན ས་ཀྐོ་ད་ན་སྶ, ན སུ་ཀྐོ་ད་ན་སྶ, ན དྷོ་ཏོ་ད་ན་སྶ, ན ཨ་མི་ཏོ་ད་ན་སྶ, ན ཨ་མི་ཏྟཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ, ན མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ, ན ས་ཀ་ལ་སྶ སཱ་ཀི་ཡ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཨཱ་རོ་གྱཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷིཾ པ་ར་ཉྩ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱ་རཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨི་དཾ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ.

ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ སུ་དྡྷོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་གྱཾ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུ་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ཏི? པི་ཡ་ཏཱ་ཡ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཙ པི་ཡཱ ཧོ་ནྟི མ་ནཱ་པཱ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? དྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ. དྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ, སོ ཙ ནེ་སཾ དྷ་མྨ་ག་རུ་བྷཱ་ཝོ, ‘‘དུ་ཀྑཾ ཁོ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༡) ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ མ་གྒཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནཾ ས་པ་རི་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སི. ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ན་ཝཱ་སི་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡེ ནི་སི་ནྣོ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཱ་སི. ཀོ་ཊི་ཀ་ཎྞ་སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏྭཱ ས་ར་བྷ་ཉྙ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཱ་སི. ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཎྞཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ གོ་སི་ངྒ་སཱ་ལ་ཝ་ནེ སཱ་མ་གྒི་ར་སཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་སྶ་པོ་པི བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝི་སྶཱ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ གྷ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཧ་ཏྠཱ ཨཱ་མི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི.

ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཙཱ་རི་ཀཾ ནི་ཀྑ་མི. ཀོ་ས་ལ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཎྞཱ ནཱ་མ དཱ་སཱི དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ་སི སཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ ཛེ, ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ, ཨ་ཐ མེ ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ སོ་ཏུཾ, ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝཱ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི. ཨ་ཧ་མྤི སཱ་མི ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ས་ཙེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་སི, བྷུ་ཛི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏྭ་ནྟི. སཱ ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་ཎྞེ ཏྭཾ པ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ ཀིཾ མེ ཀ་རི་སྶ་སཱི་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏུ་མྷེ་པི ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ནཱ་ཧཾ ཏཱི་སུ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ པུ་ཎྞེ་ཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ. ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཧོ་སི. སེ་ཊྛི སུ་ཏྭཱ པུ་ཎྞཱ་ཡ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཏཾ བྷུ་ཛི་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི –

‘‘པུ་ཎྞེ པཱུ་རེ་སི ས་དྡྷ་མྨཾ, ཙ་ནྡོ པ་ནྣ་ར་སོ ཡ་ཐཱ;

པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. (ཐེ་རཱི་གཱ. ༣);

གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ སཱ་ཝི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ.

ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ན་ཧཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཱ་སི. ཐེ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘ཀཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏ་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཨཱ་ར་དྡྷ་མ་ཏྟེ་ཏི. དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་རི་ཏྠ, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷ་སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ ཏུ་མྷེ་ཏི. ས་ཙེ ཏྭཾ, ན་ནྡ, ཀ་པྤཾ དེ་སེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་སི, ཀ་པྤ་མ་ཏྟ་མྤཱ་ཧཾ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ སུ་ཎེ་ཡྻ་ནྟི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ. ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀཱ པི་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀེ པུ་ཙྪི. པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀོ ཙ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ, ནོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཡོ ས་ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི, པ་རཾ ཏ་ཏྠ ན ཨོ་ཝ་ད་ཏི ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ཝི་ཡ. ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷ་ག་ཝཱ ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ན མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ན་སྶ ཝ་ཌྜྷི་པ་ཀྑེ ཋི་ཏོ་ཏི.

ཡོ པ་ན ད་ས་ནྣཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷཱི, པ་རཾ ཏེ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ཏི ཏེ་ན ཀ་ཏ་ཝ་ཏྟ་སཱ་དི་ཡ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་ན་ནྡོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ ནོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་སྶ ཏ་ཎྷཱ མ་ཧཱ་པ་ཙྪི ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཏི.

ཡོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ད་ས་ནྣཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷཱི, པ་ར་མྤི ཏེ་ཧི ན ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ན པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་སྶ ཨ་ནྟོ ཀི་ལེ་སཱ ཕ་ར་སུ་ཚེ་ཛྫཱ ཝི་ཡ མ་ཧ་ནྟཱ་ཏི.

ཡོ པ་ན ས་ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ལཱ་བྷཱི, པ་ར་མྤི ཏེ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཱ་ད་ཡོ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཝི་ཡ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ? མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ན་སྶ ཝུ་ཌྜྷི་པ་ཀྑེ ཋི་ཏོ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ནྟོ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཾ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷིཾ བྷི་ཀྑུཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཀོ ནུ ཁོ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་ཏི ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཙི་ནྟ་ནཱ ཝཱ ས་མ་ནྟ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཧོ་སི. ཀ་སྨཱ? ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཧི མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ཨཱ་ཀཱ་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཉྙཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ མེ་གྷ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་མོ་ར་གྷ་ཊཱ ཝི་ཡ གྷ་ན་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨཱ་ར་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པུ་ཎྞ་ཏྠེ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟཱ ཐེ་ར་སྶ ཙ གུ་ཎཾ བྷཱ་སི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་ཧི མུ་ཁེ་ཧི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ པུ་ཎྞོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏྠ པུ་ཎྞོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. མ་ནྟཱ་ཎི་ཡཱ པ་ན སོ པུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོཏི གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ.

ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨ་པྤི་ཙྪོཏི ཨི་ཙྪཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ནི་ཨི་ཙྪོ ནི་ཏྟ་ཎྷོ. ཨེ་ཏྠ ཧི བྱ་ཉྫ་ནཾ སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་སོ. ན ཧི ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟཱ་པི པཱ་པི་ཀཱ ཨི་ཙྪཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧེ་ས ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ལཱ་བྷེ ཨ་ཏི་ཏྟ་སྶ པ་ར་ལཱ་བྷེ པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ ནཱ་མ. ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛེ་ན པ་ཀྐ་པཱུ་ཝོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏོ ན སུ་པ་ཀྐོ ཝི་ཡ ཁུ་དྡ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ ཁཱ་ཡ་ཏི. སྭེ་ཝ པ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཏྟོ སུ་པ་ཀྐོ ཝི་ཡ མ་ཧ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏཱ པ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ ནཱ་མ, སཱ, ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་སྶ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ས་དྡྷོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཀོ་ཧ་ཉྙེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ ནཱ་མ. སཱ་པི, ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ས་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ས་དྡྷོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ་ཏི ཨི་ཙྪ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ས་མཱ་ནོ སཱི་ལ་ཝཱ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༥༡) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ དུ་སྶ་ནྟ་པྤ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏཱ་པི་སྶ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མུ་དྡོ ཙ, མ་ཧི་ཙྪོ ཙཱ་པི པུ་གྒ་ལོ;

ས་ཀ་ཊེ་ན པ་ཙྩ་ཡཾ དེ་ཏུ, ཏ་ཡོ་པེ་ཏེ ཨ་ཏ་པྤ་ཡཱ’’ཏི.

ས་ནྟ་གུ་ཎ་ནི་གཱུ་ཧ་ན་ཏཱ པ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ ནཱ་མ, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི གུ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ, ‘‘ས་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ས་དྡྷོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ་ཏི ན ཨི་ཙྪ་ཏི. སཱི་ལ་ཝཱ, པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ, པ་ཉྙ་ཝཱ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་མཱ་ནོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཀ་ཏྠེ་རོ.

ཐེ་རོ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན་སྶ པཱ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་གྒྷ་ཏི, སོ ཨ་སོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་ར་ཉྙོ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧ་དི་ཝ་སེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ཏི་ལཱུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཐོ་ཀཾ བ་ཧི ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཐེ་རོ, ‘‘མཱ་དི་སེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ར་ཉྙོ ས་ངྒ་ཧཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ ཨ་ཉྙོ ཀོ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པི་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨུ་མྨུ་ཛྫི. ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་མཱ་ནོ, ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཏི མཾ ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤི་ཙྪོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཐཱ་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཧི སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཏ་སྶ ཝ་ཏྟེ པ་ས་ནྣཱ མ་ནུ་སྶཱ བ་ཧཱུ དེ་ནྟི.