༣. ཝ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཝ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ‘‘ཀ་སྶ་པཾ པ་ཀྐོ་ས་ཐ, ཨི་དཾ ཕ་ལཾ ཝཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཀ་སྶ་པ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ཀ་ཏ་ར་སྶ ཀ་སྶ་པ་སྶཱ་ཏི ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷ་ཀཱ་ལེ་པི ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ’’ ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ར་ཉྙཱ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་པུ་ཏྟ་ཏྟཱ་པི ཏཾ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ པ་ན་སྶ པུ་བྦ་ཡོ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐཱ –
ཐེ་རོ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙི་ཏྲ་ཀ་ཐིཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཧ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ ཝི་ཡ ཙི་ཏྲ་ཀ་ཐཱི སཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི.
ཏ་དཱ ཀི་ར པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟེ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ནུ་ཐེ་རོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏ་རེ ཏ་ཡོ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མུ་དྡ་པ་ཊྚ་ནེ ཀུ་ལ་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ བྷི་ནྣ་ནཱ་ཝོ དཱ་རུ་ཙཱི་རཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྟོ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘ན ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ, ག་ཙྪ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙོ་དི་ཏོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ.
ཨེ་ཀོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཀུ་ལ་དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣོ. སཱ ཙ པ་ཋ་མཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཏཱ ག་བྦྷ་ས་ཎྛི་ཏ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཏ་སྶཱ ག་བྦྷི་ནི་ནི་མི་ཏྟཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ, སོ ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ད་ས་བ་ལཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ, ས་ཏྠཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཝི་སཱ་ཁ་ཉྩ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སོ་དྷེ་ནྟོ, – ‘‘པུ་རེ ལ་དྡྷོ ག་བྦྷོ, པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་རོ་གཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཐེ་ར་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ པོ་སཱ་པེ་སི. ‘‘ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ཙ་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཨི་ཏི ར་ཉྙོ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་པུ་ཏྟ་ཏྟཱ་པི ཏཾ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཝ་ནེ. ཏཾ ཀི་ར ཝ་ནཾ དྭི་ནྣཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ནཱ་མཾ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ་ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ – ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ས་རཱི་ར་དྷཱ་ཏུ ན ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ, – ‘‘ཨ་ཧཾ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ, ཨ་པྤ་ཀེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཧཾ དི་ཊྛོ, ཡེ་ཧི ན དི་ཊྛོ, ཏེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ, ཏེ མེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ, ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་ས་རཱི་རཾ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཀ་སྶ་པ་སྶཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ, ‘‘དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ, ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་མྨ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ན་མེ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཀི་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ཧོ་ཏུ ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཀེ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཛ་གྒི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཚ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏུ, པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ནཾ… ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ནཾ… ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ… དྭི་ཡོ་ཛ་ནཾ… ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ཀཱི་དི་སཱ ཧོ་ནྟཱུ་ཏི བཱ་ཧི་ར་ནྟེ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ ཧོ་ནྟུ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མ་ནྟེ པ་ཉྙཱ་ས་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ. ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱ་ཧི མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཡི་ར་ཏུ, ཏེ་ལེ་ན ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི མུ་ཁཱ་ནི ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀཾ མུ་ཁཾ ག་ཎྷི, རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ པ་ཐ་ཝི་ནྡ་ར་ཀུ་མཱ་རོ ཨེ་ཀཾ, ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨེ་ཀཾ, ཛ་ན་པ་དཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི ཨེ་ཀཾ.
ཏ་ཏྠ དྷ་ན་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ རཱ་ཛཱ་པི སུ་ཝ་ཎྞཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་མུ་ཁེ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷི, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་པི, སེ་ནཱ་པ་ཏི་པི. སེ་ཊྛི་ནཱ ག་ཧི་ཏ་མུ་ཁེ པ་ན ཀ་མྨཾ ཨོ་ལཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཏོ ཡ་སོ་ར་ཏོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏེ་པི་ཊ་ཀོ བྷཱ་ཎ་ཀོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ, སོ ཀ་མྨཾ ཨོ་ལཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཏ་སྶ ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ར་ཏ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཡི་ར་ཏི, ཡོ ཡཾ དཱ་ཏུཾ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ཧ་རི་ཏཱ་ལཾ ཝཱ མ་ནོ་སི་ལཾ ཝཱ, སོ ཏཾ དེ་ཏཱུ’’ཏི ས་མཱ་ད་པེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མེ་ན ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཨ་དཾ་སུ. ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཏེ་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏེ་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ་ནཾ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ན་ཏྠཾ པ་ཧི་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི སུ་ཝ་ཎྞཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧི་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨ་ཙ་རི.
ཙེ་ཏི་ཡེ ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཎྞཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི. སོ་པི པ་ཎྞཾ པ་ཧི་ཎི – ‘‘མ་ཡཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ, ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱུ’’ཏི. དྭེ་པི པ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་མཱ་ག་མིཾ་སུ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་ཎྞ་ཏོ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཎྞཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ པ་ཎྞཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ པ་ཉྩ ཙོ་ར་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏ་ཏྲེ་ཀ་ཙྩེ ཏཾ དི་སྭཱ ཨི་མི་ནཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏོ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཾ, ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷཱི ནོ པ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཀ་སྨཱ ཏཱ་ཏཱ, མཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི? ཏ་ཡཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏོ ས་བྦཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཾ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ དེ་ཧཱི་ཏི. ཀིཾ ཏུ་མྷེ ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཏ་སྶ ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ར་ཏ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཡི་ར་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ མ་ཡཱ ས་མཱ་ད་པི་ཏཾ, ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཏཾ ཏཾ ལ་དྡྷ་ལ་དྡྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ པེ་སི་ཏཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཏྟཾ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཨེ་ཀེ, ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛེ་ཐ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཀེ, ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛ་པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་མ་ཙྩ་པཱུ་ཛི་ཏོ, ཨ་མྷེ་སུ ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ ན་ག་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ དི་སྭཱ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཡ་ཝྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཏེ་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན, ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཏེ་སུ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝི་ཝ་ད་ནྟེ་སུ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ལ་དྡྷི་ཀཱ ཨེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པ་ཡིཾ་སུ.
ཏེ་སཾ བ་ལ་ཝ་གུ་ཎེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་པ་རཱ་དྷེ་ན ནི་བྦུ་ཏ་དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཏེ, ‘‘ཀ་ཧཾ བྷོ ཙ་ཀྑུ, ཀ་ཧཾ བྷོ ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི གེ་ཧཾ ནཱི་ཏཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནོ་ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨ་ནཱ་ཐཱ་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝ་སིཾ་སུ. ཨ་ཊ་ཝིཾ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ཏེ་སཾ ཏ་ཎྜུ་ལཾ ཝཱ པུ་ཊ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་བྦ་ཡཾ ཝཱ དེ་ནྟི. དཱ་རུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ཀུ་ཧིཾ ག་ཏ་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ ག་ཏ་མྷཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣ་མྤི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ ཏཾ ཝ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ་ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་ནེ་ཏཾ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ཊ་ཝི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ པི་ཊྛི་བྷཱ་གེ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་དྷཱ་ན་གྷ་རཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སེ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱཏི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཧུ་ཉཱ་ཏ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༦༥) ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ ས་ཀྐོ་པི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. དེ་ཝ་ཏཱཏི ཙ ཨི་དཾ དེ་ཝཱ་ན་མྤི དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་ན་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ དེ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡོ ཁ་ཡ་སུ་ནྡ་རཱ་བྷི་རཱུ་པ་ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ, བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི, ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ, ཙི་ར་ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༢༠) ཁ་ཡེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༠༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ སུ་ནྡ་རེ.
‘‘ཀོ མེ ཝ་ནྡ་ཏི པཱ་དཱ་ནི, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ས་སཱ ཛ་ལཾ;
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱ’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༥༧) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་རཱུ་པེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༥) ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ. ཨི་དྷ པ་ན ཁ་ཡེ. ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱཏི པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨི་དྷ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡོ ཨ་བྷི་རཱུ་པེ. ཝ་ཎྞ་ས་དྡོ པ་ན ཚ་ཝི-ཐུ་ཏི-ཀུ་ལ་ཝ་གྒ་ཀཱ་ར་ཎ-ས་ཎྛཱ་ན་པ་མཱ་ཎ་རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ, ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ་སི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཚ་ཝི་ཡཱ. ‘‘ཀ་དཱ ས་ཉྙཱུ་ལ༹ྷཱ པ་ན ཏེ ག་ཧ་པ་ཏི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༧༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཐུ་ཏི་ཡཾ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༡༡༥) ཀུ་ལ་ཝ་གྒེ. ‘‘ཨ་ཐ ཀེ་ན ནུ ཝ་ཎྞེ་ན, ག་ནྡྷ་ཐེ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༢༣༤) ཀཱ་ར་ཎེ. ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་ཏྠི་རཱ་ཛ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༣༨) ས་ཎྛཱ་ནེ. ‘‘ཏ་ཡོ པ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༦༠༢) པ་མཱ་ཎེ. ‘‘ཝ་ཎྞོ ག་ནྡྷོ ར་སོ ཨོ་ཛཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ. སོ ཨི་དྷ ཚ་ཝི་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཚ་ཝི་ཨི་ཊྛ་ཝ་ཎྞཱ, མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ ཧི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ པ་ཀ་ཏི་ཨི་དྡྷིཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨི་དྡྷིཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཱ་དཱི་ནི ག་ཙྪ་ནྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ’’ཏི.
ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལ་ས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས-ཡེ་བྷཱུ་ཡྻ-ཨ་བྱཱ་མི་སྶཱ་ན་ཏི་རེ་ཀ་ད་ལ༹ྷ་ཏྠ-ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ, ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༡) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྟ་མ་ཏྠོ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱ ཙ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༢༢༥) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་བྱཱ་མི་སྶ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀཾ ནཱུ་ན ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༤) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་ཏི་རེ་ཀ་ཏཱ. ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ བཱ་ཧི་ཡོ ནཱ་མ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ ཋི་ཏོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤༣) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ད་ལ༹ྷ་ཏྠ་ཏཱ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཱི ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༥༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝི་སཾ་ཡོ་གོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྟ་མ་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཀ་པྤ་ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན-ཝོ་ཧཱ་ར-ཀཱ་ལ-པ་ཉྙ་ཏྟི- ཚེ་ད་ན-ཝི་ཀ་པྤ-ལེ་ས-ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི-ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ, ‘‘ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་མེ་ཏཾ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན་མ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝོ་ཧཱ་རོ. ‘‘ཡེ་ན སུ་དཾ ནི་ཙྩ་ཀ་པྤཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཀཱ་ལོ. ‘‘ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་པྤོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༢༤) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༦༥) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཚེ་ད་ནཾ. ‘‘ཀ་པྤ་ཏི དྭ་ངྒུ་ལ་ཀ་པྤོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༦) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝི་ཀ་པྤོ. ‘‘ཨ་ཏྠི ཀ་པྤོ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༨.༨༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ལེ་སོ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༩༤) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱཏི ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་རཱི་ར་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཕ་རི་ཏྭཱ, ཙ་ནྡི་མཱ ཝི་ཡ ཙ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨེ་ཀ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མ་ཝོ་ཙ. ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི? ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ ཝ་སི. ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་སྨི ཏ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སྶ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི. པུ་བྦ་ས་ཧཱ་ཡོ ཀི་རེ་སོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཐེ་ར་སྶ. ཀུ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི? ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཡོ ཧི པུ་བྦ་ཡོ་གེ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧཱ་ཡེ་སུ ཨ་ནུ་ཐེ་རོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ སོ. ཏ་དཱ ཀི་ར ཏེ་སུ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. སོ, ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧེ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨི་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏྠི – ‘ཡོ པ་ཋ་མཾ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཏེ་ནཱ་བྷ་ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་སེ་ཧི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’ཏི. ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པ་ཡི་ཏྠ. མ་ཡ་མྤི ས་ཙེ ནོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་སྶཱ་མ. པ་པ་ཉྩོ ཨེ་ས ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི. སོ ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ནུ་ཐེ་རོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཏེ ས་ཧཱ་ཡེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ, ཨེ་ཀོ ཏ་དཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨེ་ཀོ ཨ་དྷུ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ པ་ཏྟོ, ཨེ་ཀོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནེ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི དི་སྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘ན ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ, ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ག་ཙྪ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སོ་པི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ, ‘‘ཏ་སྨཱ ཏི་ཧ ཏེ བཱ་ཧི་ཡ ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༡༠) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏོ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི.
ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠི, སོ ཀུ་ཧི་ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནེ སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི, ག་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་ན ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ག་ནྟྭཱ ཀི་ཉྩི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཧཱ་ཡོ ཁོ པ་ན མེ ནི་རཱ་མི་སོ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཝ་ས་ནྟོ མ་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མྤི ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་མི་ས་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཀིཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི? དྷ་མྨ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ་ཝ ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལི༹ཾ ག་ནྠེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ནྣ་ར་ས པ་ཉྷེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏཾ དྷ་མྨ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝ, ‘‘བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨཱ་ལ་པི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏུ་རི་ཏཱ་ལ་པ་ན་ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་ནེ་ཝ ཏི་ལ་ཀེ་ན ན་ལཱ་ཊཾ ན སོ་བྷ་ཏི, ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི དི་ནྣེ་སུ ཕུ་ལླི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ན སོ་བྷ་ཏི, པ་རི་ཝཱ་རི་ཀ་པ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ཕུ་ལླི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རི་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཕུ་ལླི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀོཏི པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ ཝ་མྨི་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཡནྟི ཨཱ་ཧ. ལ་ངྒིནྟི ས་ཏྠཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཁ་ཎ་ནྟོ པ་ལི་གྷཾ ཨ་དྡ་ས. ཨུ་ཀྑི་པ ལ་ངྒིཾ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎ སུ་མེ་དྷཱཏི ཏཱ་ཏ, པ་ཎྜི་ཏ, ལ་ངྒཱི ནཱ་མ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི དི་ཝཱ པ་ཛྫ་ལ་ཏི. ཨུ་ཀྑི་པེ་ཏ པ་རཾ པ་ར་ཏོ ཁ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀནྟི མ་ཎྜཱུ་ཀཾ. ཙ་ངྐ་ཝཱ་རནྟི ཁཱ་ར་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ. ཀུ་མྨནྟི ཀ་ཙྪ་པཾ. ཨ་སི་སཱུ་ནནྟི མཾ་ས་ཙྪེ་ད་ཀཾ ཨ་སི་ཉྩེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀུ་ཊྚ་ན་ཉྩ. མཾ་ས་པེ་སིནྟི ནི་ས་ད་པོ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ལླ་མཾ་ས་པི་ཎྜཾ. ནཱ་གནྟི སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཀ་ལཱ་པ་ས་དི་སཾ མ་ཧཱ་ཕ་ཎཾ ཏི་ཝི་དྷ་སོ་ཝ་ཏྠི་ཀ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ནཱ་གཾ ཨ་དྡ་ས. མཱ ནཱ་གཾ གྷ་ཊྚེ་སཱིཏི ད་ཎྜ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཝ་ལླི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ པཾ་སུ་ཙུ་ཎྞཾ ཝཱ པ་ན ཁི་པ་མཱ་ནོ མཱ ནཱ་གཾ གྷ་ཊྚ་ཡི. ན་མོ ཀ་རོ་ཧི ནཱ་ག་སྶཱཏི ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏ་ཏོ ཨ་པ་ག་མྨ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་སྶ ན་མ་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཧི. ནཱ་གེ་ན ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཾ དྷ་ནཾ ནཱ་མ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཁཱ་ད་ཏོ ན ཁཱི་ཡ་ཏི, ནཱ་གོ ཏེ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཾ དྷ་ནཾ ད་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན་མོ ཀ་རོ་ཧི ནཱ་ག་སྶཱ་ཏི. ཨི་ཏོ ཝཱ པ་ན སུ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨི་ཏོ་ཏི སཱ་ས་ནེ ནི་སྶ་ཀཾ, ན ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ. ཨི་དྷ པ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ ནི་སྶ་ཀྐཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏོ ཝཱ པ་ནཱཏི མ་མ ཝཱ པ་ན ས་ནྟི་ཀཱ སུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
༢༥༡. ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཡ་སྶ. ཀཱ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ས་རཱི་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི བཱ་ཧི་ར་ཀོ ཝ་མྨི་ཀོ, ཝ་མ་ཏཱི་ཏི ཝ་ནྟ་ཀོ་ཏི ཝ་ནྟུ་སྶ་ཡོ་ཏི ཝ་ནྟ་སི་ནེ་ཧ་ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝ་མྨི་ཀོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཧི ཨ་ཧི་མ་ངྒུ་ས་ཨུ་ནྡཱུ་ར་གྷ་ར་གོ་ལི༹་ཀཱ་ད་ཡོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ པཱ་ཎ་ཀེ ཝ་མ་ཏཱི་ཏི ཝ་མྨི་ཀོ. ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཝ་ནྟ་ཀོ་ཏི ཝ་མྨི་ཀོ. ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཝ་མི་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པཾ་སུ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཀ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན་པི པོ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎེ་ན་པི ཨུ་སྶི་ཏོ་ཏི ཝ་མྨི་ཀོ. ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཝ་ནྟ་ཁེ་ལ༹་སི་ནེ་ཧེ་ན ཨཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ་པི ན ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡ་ཏི, ནི་དཱ་གྷེ་པི ཏ་ཏོ པཾ་སུ་མུ་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ མུ་ཊྛི་ནཱ པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནེ སི་ནེ་ཧོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ནྟ་སི་ནེ་ཧེ་ན ས་མྦ་དྡྷོ་ཏི ཝ་མྨི་ཀོ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ་པི, ‘‘ཨ་ཀྑི་མྷཱ ཨ་ཀྑི་གཱུ་ཐ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨ་སུ་ཙི་ཀ་ལི་མ་ལཾ ཝ་མ་ཏཱི་ཏི ཝ་མྨི་ཀོ. བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ་ཏི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ནྟ་ཀོ་ཏི་པི ཝ་མྨི་ཀོ. ཡེ་ཧི ཙཱ་ཡཾ ཏཱི་ཧི ཨ་ཊྛི་ས་ཏེ་ཧི ཨུ་སྶི་ཏོ ནྷཱ་རུ་ས་མྦ་དྡྷོ མཾ་སཱ་ཝ་ལེ་པ་ནོ ཨ་ལླ་ཙ་མྨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ ཚ་ཝི་ར་ཉྫི་ཏོ ས་ཏྟེ ཝ་ཉྩེ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ནྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ནྟུ་སྶ་ཡོ་ཏི་པི ཝ་མྨི་ཀོ. ‘‘ཏ་ཎྷཱ ཛ་ནེ་ཏི པུ་རི་སཾ, ཙི་ཏྟ་མ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༥༥) ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཛ་ནི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་སི་ནེ་ཧེ་ན ས་མྦ་དྡྷོ ཨ་ཡ་ནྟི ཝ་ནྟ་སི་ནེ་ཧེ་ན ས་མྦ་དྡྷོ་ཏི་པི ཝ་མྨི་ཀོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཝ་མྨི་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ པཱ་ཎ་ཀཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟི, གི་ལཱ་ནཱ ས་ཡ་ནྟི, མ་ཏཱ པ་ཏ་ནྟི. ཨི་ཏི སོ ཏེ་སཾ སཱུ་ཏི་གྷ་རཾ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི གི་ལཱ་ན་སཱ་ལཱ སུ་སཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི ཀཱ་ཡོ ཨ་ཡཾ གོ་པི་ཏ་ར་ཀྑི་ཏོ མ་ཎྜི་ཏ་པྤ་སཱ་དྷི་ཏོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཚ་ཝི་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཙ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ མཾ་ས་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ནྷཱ་རུ་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཨ་ཊྛི་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫ་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཏྟཱ་ནི ཀི་མི་ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟི, གེ་ལ་ཉྙེ་ན ཨཱ་ཏུ་རི་ཏཱ་ནི ས་ཡ་ནྟི, མ་ཏཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི, ཨི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཏེ་སཾ པཱ་ཎཱ་ནཾ སཱུ་ཏི་གྷ་རཾ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི གི་ལཱ་ན་སཱ་ལཱ སུ་སཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཝ་མྨི་ཀོ’’ ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཝ་མྨི་ཀོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མ་སྶ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶཱཏི མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ན མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀེ་ན སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏེ་ན ས་མྦྷཱུ་ཏ་སྶ. ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡ་སྶཱཏི ཨོ་ད་ནེ་ན ཙེ་ཝ ཀུ་མྨཱ་སེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སྶ. ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་དྷ་མྨོ. དུ་གྒ་ནྡྷ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ནུ་ཝི་ལེ་པ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་དྷ་མྨོ. ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་བཱ་དྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་མྦཱ་ཧ་ནེ་ན པ་རི་མ་དྡ་ན་དྷ་མྨོ. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨཱུ་རཱུ་སུ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ག་བྦྷ་ཝཱ་སེ་ན དུ་སྶ་ཎྛི་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྪ་ན་པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་མ་དྡ་ན་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏོ་པི ཙ བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨོ བྷི་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་ཀི་ར་ཏི ཙ, ཨེ་ཝཾ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝ་ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡ་ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་པ་དེ་ཧི ས་མུ་ད་ཡོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨ་ནི་ཙྩ་བྷེ་ད་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་པ་དེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཌྜྷི་པ་རི་ཧཱ་ནི ས་མུ་ད་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དི་ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟེཏི དི་ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟེ. དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ དྷཱུ་མ་ས་དྡོ ཀོ་དྷེ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐེ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་དྷཱུ་མེ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཀོ་དྷོ དྷཱུ་མོ བྷ་སྨ་ནི་མོ་ས་ཝ་ཛྫ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༡༦༥) ཨེ་ཏྠ ཧི ཀོ་དྷེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏཱ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཡ. ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐེ.
‘‘པ་ངྐོ ཙ ཀཱ་མཱ པ་ལི་པོ ཙ ཀཱ་མཱ,
བྷ་ཡ་ཉྩ མེ་ཏཾ ཏི་མཱུ་ལཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ;
ར་ཛོ ཙ དྷཱུ་མོ ཙ མ་ཡཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ;
ཧི་ཏྭཱ ཏུ་ཝཾ པ་བྦ་ཛ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༦.༡༤) –
ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ. ‘‘དྷཱུ་མཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༤༩) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ. ‘‘དྷ་ཛོ ར་ཐ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཎཾ, དྷཱུ་མོ པ་ཉྙཱ་ཎ་མ་གྒི་ནོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༧༢) ཨེ་ཏྠ པ་ཀ་ཏི་དྷཱུ་མེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, དྷ་མྨཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ? རཱ་གོ བཱ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, དོ་སོ… མོ་ཧོ… མཱ་ནོ… ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི… ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ… སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ བཱ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢༨). སུ་མེ་དྷོཏི སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙོ. སེ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྨཱ སེ་ཀྑོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩ སི་ཀྑ་ཏི? ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མྤི སི་ཀྑ་ཏི, ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་མྤི སི་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༦).
པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཨཱ་ཝུ་དྷ་ས་ཏྠ་སྶ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ. ཏཾ པ་ཉྙཱ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ –
ཨེ་ཀོ ཀི་ར ཛཱ་ན་པ་དོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པཱ་ཏོ་ཝ མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ དི་ཝ་སཾ ཨ་ར་ཉྙེ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ གཱ་མཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙ ཨེ་ཀོ ཝ་མྨི་ཀོ ཨ་ཏྠི. སོ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི, དི་ཝཱ པ་ཛྫ་ལ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ སུ་མེ་དྷཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀོ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི, དི་ཝཱ པ་ཛྫ་ལ་ཏི, ཝི་ཀཱ་ར་མ་སྶ པ་སྶི་སྶཱ་མ, བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཁི་པཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཀུ་དཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྲ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝཱ. སུ་མེ་དྷ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཝི་ཡ སེ་ཀྑོ བྷི་ཀྑུ. ཝ་མྨི་ཀོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀོ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ཏི, དི་ཝཱ པ་ཛྫ་ལ་ཏི, ཝི་ཀཱ་ར་མ་སྶ པ་སྶི་སྶཱ་མ, བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཁི་པཱ་ཧཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ, ‘‘བྷི་ཀྑུ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ. ཏ་སྶ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཀུ་དཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ སེ་ཀྑ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ, ‘‘ཡོ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. ཡོ དྭཱ་ད་ས་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ. ཡོ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ པ་རི་པཱ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ. ཡོ ཚ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ལ་ངྒཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑཱུཏི ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫཾ ལ་ངྒཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སཱི་ཏི? ཡ་ཐཱ ཧི ན་ག་ར་སྶ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ པ་ལི་གྷེ ཡོ་ཛི་ཏེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ག་མ་ནཾ པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཡེ ན་ག་ར་སྶ ཨ་ནྟོ, ཏེ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཡེ བ་ཧི, ཏེ བ་ཧི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡ་སྶ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ལ་ངྒཱི པ་ཏ་ཏི, ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཉཱ་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཾ ལ་ངྒཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. པ་ཛ་ཧ ཨ་ཝི་ཛྫནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀ་མ་ཎྜཱུ་ཀོ ནཱ་མ ནོ མ་ཧ་ནྟོ, ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎོ ཧོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞ་ནྟ་རེ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟ་རེ ཝཱ ཝ་ལླི་ཨ་ནྟ་རེ ཝཱ ཝ་ས་ཏི. སོ ད་ཎྜ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཝ་ལླི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ པཾ་སུ་ཙུ་ཎྞ་ཀེ་ན ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཏོ ཨཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟོ པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ བེ་ལུ་ཝ་པ་ཀྐ་པྤ་མཱ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་ནྣ་ག་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་མི་ཏྟ་ཝ་སཾ ཡཱ་ཏི, ཀཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ལཱ་དི་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཀོ་དྷོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟོ ཙི་ཏྟཱ་ཝི་ལ་མ་ཏྟ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཝི་ཀུ་ལ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ཧ་ནུ་ས་ཉྩོ་པ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ནི་ཙྪཱ་ར་ཎཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ དི་སཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ པཱ་ཎི་ནཱ ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜ་ས་ཏྠ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ད་ཎྜ་ས་ཏྠཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ པ་ར་གྷཱ་ཏ་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་གྷཱ་ཏ་ན་མྤི པཱ་པེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ – ‘‘ཡ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཀོ་དྷོ པ་རཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ གྷཱ་ཏེ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཀོ་དྷོ པ་ར་མུ་སྶ་ད་ག་ཏོ ཧོ་ཏི པ་ར་མ་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་དེ་སུ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏེ་སུ ག་མ་ནཾ པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀཱ ཨ་མི་ཏྟ་ཝ་སཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ཀཱ་དི་བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀོ་དྷ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་མི་ཏྟ་ཝ་སཾ ཡཱ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ མཱ་རཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཏ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་པྤ་ཏྟོ ཀོ་དྷོ་ཝ ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་སོ. པ་ཛ་ཧ ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་སནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
དྭི་དྷཱ་པ་ཐོཏི ཨེ་ཏྠ, ཡ་ཐཱ པུ་རི་སོ ས་དྷ་ནོ ས་བྷོ་གོ ཀ་ནྟཱ་ར་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐཾ པ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནུ ཁོ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨི་མི་ནཱ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ནི་ཙྪེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཙོ་རཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཀ་ངྑཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཐ ནཾ ཀི་ལེ་ས་མཱ་རཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ མཱ་རཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ནྟི, ཨི་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐ་ས་མཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘དྭི་དྷཱ་པ་ཐོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་ཛ་ཧ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ཙ་ངྒ་ཝཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ, ཡ་ཐཱ ར་ཛ་ཀེ་ཧི ཁཱ་ར་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྷི ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟེ ཨེ་ཀོ ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊོ དྭེ་པི ད་ས་པི ཝཱི་ས་ཏི་པི གྷ་ཊ་ས་ཏ་མྤི པ་གྒྷ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ, པ་ས་ཊ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཙ་ངྒ་ཝཱ་ར་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་ཛ་ཧ པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ཀུ་མྨོཏི ཨེ་ཏྠ, ཡ་ཐཱ ཀ་ཙྪ་པ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ སཱི་ས་ནྟི པ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་བྦེ་པི ས་ངྑ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ པ་ཉྩེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཀུ་མྨོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་ཛ་ཧ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ཨ་སི་སཱུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ, ཡ་ཐཱ སཱུ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་རི མཾ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སི་ནཱ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་མེ ས་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཏྠཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི གྷཱ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཀ་ནྟི་ཏཱ ཀོ་ཊྚི་ཏཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་སི་སཱུ་ནཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་ཛ་ཧ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
མཾ་ས་པེ་སཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ མཾ་ས་པེ་སི ནཱ་མ བ་ཧུ་ཛ་ན་པ་ཏྠི་ཏཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ མ་ནུ་སྶཱ་པི ནཾ པ་ཏྠེ་ནྟི ཀཱ་ཀཱ་ད་ཡོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་པི. ཨི་མེ ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མྨ་ཏྟཱ ན་ནྡི་རཱ་གཾ ཨུ་པ་ག་མྨ ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཝཱ མཾ་ས་པེ་སི ཋ་པི་ཏ་ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ལ་གྒ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་མེ ས་ཏྟཱ ན་ནྡི་རཱ་ག་བ་དྡྷཱ ཝ་ཊྚེ ལ་གྒ་ནྟི, དུ་ཀྑཾ པ་ཏྭཱ་པི ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནྟི, ཨི་ཏི ན་ནྡི་རཱ་གོ མཾ་ས་པེ་སི་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘མཾ་ས་པེ་སཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ན་ནྡི་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་ཛ་ཧ ན་ནྡཱི་རཱ་གནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ན་ནྡཱི་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
ནཱ་གོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཡེ་ན་ཏྠེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ནཱ་གོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༣) པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨེ་ཝ. ན་མོ ཀ་རོ་ཧི ནཱ་ག་སྶཱཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བུ་དྡྷ་ནཱ་ག་སྶ, ‘‘བུ་དྡྷོ སོ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ད་ནྟོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ད་མ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ས་ནྟོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཏི་ཎྞོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ར་ཎཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ སོ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༦༡) ཨེ་ཝཾ ན་མ་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཐེ་ར་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་རོ་པི ཨི་ད་མེ་ཝ སུ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏ་ན་རཱ་སི་མྷི མ་ཎི་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ་ཝ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སཱི་ཏི.
པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཝ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.