༦. གོ་པཱ་ལ་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དི་སྭཱ་ན དེ་ཝཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི བྷི་ཀྑཱུཏི གོ་པཱ་ལ་ཝི་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཝཱ་སཱི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ པུ་ཊ་བ་དྡྷཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གཱ་ཝཱི་ནཾ ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཀུ་མྨཱ་སཾ ད་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་མཱི་པཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཝེ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་མྨཱ་སཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན གཱ་ཝི་ཡོ མཱ་ས་ཀྑེ་ཏྟཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. ཨ་ཐ སོ གོ་པཱ་ལོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་མྨཱ་སཾ ད་དེ་ཡྻཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ གཱ་ཝི་ཡོ མཱ་ས་ཀྑེ་ཏྟ་ཏོ ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘མཱ་ས་སཱ་མི་ཀཱ མཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ཀ་རོ་ནྟུ, ཐེ་རེ པ་ན ག་ཏེ ཀུ་མྨཱ་ས་དཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡོ མེ སི་ཡཱ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ཀུ་མྨཱ་སཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཐེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ནེ་སི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི ཐེ་རོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ.
ཨ་ཐ ནཾ གཱ་ཝི་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ པ་རི་སྶ་ཡཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་ཝ་ནྟཾ པཱ་དེ་ན ཕུ་ཊྛོ ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཌཾ་སི. ཐེ་རོ་པི ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ཏཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. གོ་པཱ་ལ་ཀོ་པི གཱ་ཝི་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཐེ་རཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཝི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི. མུ་ཧུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝེ་གེ མུ་དྡྷ་པ་ཏྟེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ ཙ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ དི་སྭཱ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི པ་ཊི་པུ་ཙྪི –
༡༡༥༩. ‘‘དི་སྭཱ་ན དེ་ཝཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི བྷི་ཀྑུ, ཨུ་ཙྩེ ཝི་མཱ་ན་མྷི ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀེ;
ཨཱ་མུ་ཏྟ་ཧ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཡ་ས་སྶིཾ, དི་བྦེ ཝི་མཱ་ན་མྷི ཡ་ཐཱ་པི ཙ་ནྡི་མཱ.
༡༡༦༠. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ མ་ལྱ་དྷ་རོ སུ་ཝ་ཏྠོ, སུ་ཀུ་ཎྜ་ལཱི ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶུ;
ཨཱ་མུ་ཏྟ་ཧ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎོ ཡ་ས་སྶཱི, དི་བྦེ ཝི་མཱ་ན་མྷི ཡ་ཐཱ་པི ཙ་ནྡི་མཱ.
༡༡༦༡. ‘‘དི་བྦཱ ཙ ཝཱི་ཎཱ པ་ཝ་ད་ནྟི ཝ་གྒུཾ; ཨ་ཊྛ་ཊྛ་ཀཱ སི་ཀྑི་ཏཱ སཱ་དྷུ་རཱུ་པཱ;
དི་བྦཱ ཙ ཀ་ཉྙཱ ཏི་ད་ས་ཙ་རཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ, ན་ཙྩ་ནྟི གཱ་ཡ་ནྟི པ་མོ་ད་ཡ་ནྟི.
༡༡༦༢. ‘‘དེ་ཝི་དྡྷི་པ་ཏྟོ་སི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ…པེ…
ཝ་ཎྞོ ཙ ཏེ ས་བྦ་དི་སཱ པ་བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི.
སོ་པི ཏ་སྶ བྱཱ་ཀཱ་སི –
༡༡༦༣. ‘‘སོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ…པེ…ཡ་སྶ ཀ་མྨ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ’’.
༡༡༦༤. ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ནུ་སྶེ་སུ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ, ས་ངྒ་མྨ ར་ཀྑི་སྶཾ པ་རེ་སཾ དྷེ་ནུ་ཡོ;
ཏ་ཏོ ཙ ཨཱ་གཱ ས་མ་ཎོ མ་མ་ནྟི་ཀེ, གཱ་ཝོ ཙ མཱ་སེ ཨ་ག་མཾ་སུ ཁཱ་དི་ཏུཾ.
༡༡༦༥. ‘‘དྭ་ཡ་ཛྫ ཀི་ཙྩཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཀཱ་རི་ཡཾ, ཨི་ཙྩེ་ཝ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ཏ་དཱ ཝི་ཙི་ནྟ་ཡིཾ;
ཏ་ཏོ ཙ ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ ཡོ་ནི་སོ, ‘ད་དཱ་མི བྷ་ནྟེ’ཏི ཁི་པིཾ ཨ་ན་ནྟ་ཀཾ.
༡༡༦༦. ‘‘སོ མཱ་ས་ཁེ་ཏྟཾ ཏུ་རི་ཏོ ཨ་ཝཱ་ས་རིཾ, པུ་རཱ ཨ་ཡཾ བྷ་ཉྫ་ཏི ཡ་སྶི་དཾ དྷ་ནཾ;
ཏ་ཏོ ཙ ཀ་ཎྷོ ཨུ་ར་གོ མ་ཧཱ་ཝི་སོ, ཨ་ཌཾ་སི པཱ་དེ ཏུ་རི་ཏ་སྶ མེ ས་ཏོ.
༡༡༦༧. ‘‘སྭཱ་ཧཾ ཨ་ཊྚོ་མྷི དུ་ཀྑེ་ན པཱི་ལི༹་ཏོ, བྷི་ཀྑུ ཙ ཏཾ སཱ་མཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ན་ནྟ་ཀཾ;
ཨ་ཧཱ་སི ཀུ་མྨཱ་སཾ མ་མཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཡཱ, ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ་མྷི དེ་ཝ་ཏཱ.
༡༡༦༨. ‘‘ཏ་དེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ, སུ་ཁ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་བྷོ་མི ཨ་ཏྟ་ནཱ;
ཏ་ཡཱ ཧི བྷ་ནྟེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏོ བྷུ་སཾ, ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ཡཱ་མི ཏཾ.
༡༡༦༩. ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ཙ, ཨ་ཉྙོ མུ་ནི ན་ཏྠི ཏ་ཡཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ;
ཏ་ཡཱ ཧི བྷ་ནྟེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏོ བྷུ་སཾ, ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ཡཱ་མི ཏཾ.
༡༡༧༠. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པ་ར་སྨིཾ ཝཱ པ་ན, ཨ་ཉྙོ མུ་ནཱི ན་ཏྠི ཏ་ཡཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ;
ཏ་ཡཱ ཧི བྷ་ནྟེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏོ བྷུ་སཾ, ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ཡཱ་མི ཏ’’ནྟི.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ‘‘དི་སྭཱ་ན དེ་ཝཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༡༥༩. ཏ་ཏྠ དེ་ཝནྟི གོ་པཱ་ལ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑཱུཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ཝ་ད་ཏི. སོ ཧི ས་བྦ་སོ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ. ཝི་མཱ་ན་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཊྛཱ་ཡི་ཏཱ་ཡ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝཱ ‘‘ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ’’ནྟི་པི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི. ཏ་ཉྷི ‘‘དེ་ཝ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. སོ་པི ཧི ས་ཊྛི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ ཏི་སྶོ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ‘‘ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ་པི ཙ་ནྡི་མཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ནྡི་མཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཀ་ནྟ་སཱི་ཏ་ལ་མ་ནོ་ཧ་ར་ཀི་ར་ཎ་ཛཱ་ལ་ས་མུ་ཛྫ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་བྦེ ཝི་མཱ་ན་མྷི ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ན་ནྟི ཝ་ཙ་ན་སེ་སཱ.
༡༡༦༠. ཨ་ལ་ངྐ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ཐེ་རེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
༡༡༦༤. ས་ངྒ་མྨཱཏི ས་ངྒ་མེ་ཏྭཱ, ས་ངྒ་མྨཱཏི ཝཱ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཧེ་ཏྭ་ཏྠོ་པི ཧི ཨི་དྷ ཨ་ནྟོ་ནཱི་ཏོ, བ་ཧཱུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་གཱཏི ཨཱ་ག་ཉྪི. མཱ་སེཏི མཱ་ས་ས་སྶཱ་ནི.
༡༡༦༥. དྭ་ཡ་ཛྫཱཏི དྭ་ཡཾ ཨ་ཛྫ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཀཱ་རི་ཡནྟི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཉྙནྟི དྷ་མྨ་ས་ཉྙཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ་ནི་སོ’’ཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷཱཏི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཁི་པིནྟི པ་ནི་གྒཱ་ཧཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧ་ཏྠེ ཁི་པིཾ. ཨ་ན་ནྟ་ཀནྟི ན་ནྟ་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ. ཨ-ཀཱ་རོ ཙེ་ཏྠ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ.
༡༡༦༦. སོཏི སོ ཨ་ཧཾ. ཏུ་རི་ཏོཏི ཏུ་རི་ཏོ ས་མྦྷ་མ་ནྟོ. ཨ་ཝཱ་ས་རིནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪི, པཱ་ཝི་སིཾ ཝཱ. པུ་རཱ ཨ་ཡཾ བྷ་ཉྫ་ཏི ཡ་སྶི་དཾ དྷ་ནནྟི ཡ་སྶ ཁེ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨི་དཾ མཱ་ས་ས་སྶཾ དྷ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ཡཾ གོ་ག་ཎོ བྷ་ཉྫ་ཏི པུ་རཱ ཏ་སྶ བྷ་ཉྫ་ན་ཏོ, ཨཱ་མ་དྡ་ན་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏྠ. ཏུ་རི་ཏ་སྶ མེ ས་ཏོཏི ས་མྦྷ་མ་ནྟ་སྶ མེ ས་མཱ་ན་སྶ, ས་ཧ་སཱ ག་མ་ནེ་ན མ་གྒེ ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༡༦༧. ཨ་ཊྚོ་མྷི དུ་ཀྑེ་ན པཱི་ལི༹་ཏོཏི ཏེ་ན ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ཌཾ་ས་ནེ་ན ཨ་ཊྚོ ཨ་ཊྚི་ཏོ ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ མ་ར་ཎ་དུ་ཀྑེ་ན བཱ་དྷི་ཏོ བྷ་ཝཱ་མི. ཨ་ཧཱ་སཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི, པ་རི་བྷུ་ཉྫཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ་མྷི དེ་ཝ་ཏཱཏི ཏ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙུ་ཏོ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་ཏྠ ཝཱ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཁེ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ, ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཙ ཨ་མྷི དེ་ཝ་ཏཱ དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཧོ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༡༦༩. ཏ་ཡཱཏི ཏ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ མུ་ནི མོ་ནེ་ཡྻ་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ ཨི་སི ན་ཏྠི. ཏ་ཡཱཏི ཝཱ ནི་སྶ་ཀྐེ ཨི་དཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
གོ་པཱ་ལ་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.