༤. ཙ་ཎྜཱ་ལི་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཎྜཱ་ལི ཝ་ནྡ པཱ་དཱ་ནཱིཏི ཙ་ཎྜཱ་ལི་ཝི་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཙྩཱུ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ཙི་ཎྞཾ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ཝ་ས་ཐེ ཝ་ས་ནྟིཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ལླི་ཀཾ ཙ་ཎྜཱ་ལིཾ ཁཱི་ཎཱ་ཡུ་ཀཾ, ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཉྩ་སྶཱ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ. སོ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སོ ‘‘ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་ན་སྶཱ ནི་ར་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ས་གྒེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན སཱ ཙ་ཎྜཱ་ལཱི ད་ཎྜཾ ཨོ་ལུ་བྦྷ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏ་སྶཱ ག་མ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ས་ཏྠུ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཙ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཀྑ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ནྡ་ནཱ་ཡ ཏཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ –
༡༩༥. ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལི ཝ་ནྡ པཱ་དཱ་ནི, གོ་ཏ་མ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ;
ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ, ཨ་ཊྛཱ་སི ཨི་སི་ས་ཏྟ་མོ.
༡༩༦. ‘‘ཨ་བྷི་པྤ་སཱ་དེ་ཧི མ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྷི ཏཱ་དི་ནི;
ཁི་པྤཾ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ ཝ་ནྡ, པ་རི་ཏྟཾ ཏ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི. – གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ;
༡༩༥. ཏ་ཏྠ ཙ་ཎྜཱ་ལཱིཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ག་ཏེ་ན ནཱ་མེ་ན ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཝ་ནྡཱཏི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ཡ. པཱ་དཱ་ནཱིཏི ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་ར་ཎཱ་ནི ཙ་ར་ཎཱ་ནི. ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡཱཏི ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ, ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ན་ག་ར་མྤི ཨ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨི་སི་ས་ཏྟ་མོཏི ལོ་ཀི་ཡ་སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཨི་སཱི་ཧི ཨུ་ཏྟ་མོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏ་མོ, ཨ་ཐ ཝཱ བུ་དྡྷ་ཨི་སཱི་ནཾ ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་མོ་ཏི ཨི་སི་ས་ཏྟ་མོ.
༡༩༦. ཨ་བྷི་པྤ་སཱ་དེ་ཧི མ་ནནྟི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཧི. ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྷི ཏཱ་དི་ནཱིཏི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ, སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ, པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ, ཨི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱ་དི་མྷི. ཁི་པྤཾ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ ཝ་ནྡཱཏི སཱི་གྷཾ་ཡེ་ཝ པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་སྶུ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? པ་རི་ཏྟཾ ཏ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏནྟི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཨི་ཏྟ་རཾ.
ཨི་ཏི ཐེ་རོ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ གུ་ཎེ པ་ཀི་ཏྟེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན སཾ་ཝེ་ཛེ་ནྟོ ས་ཏྠུ ཝ་ནྡ་ནཱ་ཡ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. སཱ ཙ ཏཾ སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཱ ས་ཏྠ་རི པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་ཏྭཱ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ བུ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཏི་སྶཱ ས་གྒཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀཱ བྷ་ནྟཱ གཱ་ཝཱི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝ་ནྟཱི སི་ངྒེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི. ཏཾ ས་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ –
༡༩༧. ‘‘ཙོ་དི་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེ་ན, ས་རཱི་ར་ནྟི་མ་དྷཱ་རི་ནཱ;
ཙ་ཎྜཱ་ལཱི ཝ་ནྡི པཱ་དཱ་ནི, གོ་ཏ་མ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ.
༡༩༨. ‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཝ་དྷཱི གཱ་ཝཱི, ཙ་ཎྜཱ་ལིཾ པ་ཉྫ་ལིཾ ཋི་ཏཾ;
ན་མ་སྶ་མཱ་ནཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པ་བྷ་ངྐ་ར’’ནྟི. – གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧཾ་སུ;
༡༩༨. ཏ་ཏྠ པ་ཉྫ་ལིཾ ཋི་ཏཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཾ ས་མྦུ་དྡྷནྟི ག་ཏེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏི བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁཱ ཝི་ཡ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཾ ཋི་ཏཾ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཀ་ལེ་ན ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ལོ་ཀེ. པ་བྷ་ངྐ་རནྟི ཉཱ་ཎོ་བྷཱ་ས་ཀ་རཾ.
སཱ ཙ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཙ་སྶཱ པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཙ སཱ ས་ཧ ཝི་མཱ་ནེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་མཱ་ན་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ –
༡༩༩. ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཝི་ག་ཏ་ར་ཛཾ ཨ་ནེ་ཛཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙ་མྷི ར་ཧོ ནི་སི་ནྣཾ;
དེ་ཝི་དྡྷི་པ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ཝ་ནྡཱ་མི ཏཾ ཝཱི་ར མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. –
དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧ. ཏཾ ཐེ་རོ པུ་ཙྪི –
༢༠༠. ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཛ་ལི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཡ་སཱ, ཝི་མཱ་ན་མོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ནེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ;
པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒ་ཎེ་ན, ཀཱ ཏྭཾ སུ་བྷེ དེ་ཝ་ཏེ ཝ་ནྡ་སེ མ་མ’’ནྟི.
༢༠༠. ཏ་ཏྠ ཛ་ལི་ཏཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཙ ཛ་ལ་ནྟཱི ཛོ་ཏེ་ནྟཱི. མ་ཧཱ་ཡ་སཱཏི མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རཱ. ཝི་མཱ་ན་མོ་རུ་ཡ྄ཧཱཏི ཝི་མཱ་ན་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ. ཨ་ནེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡུ་ཏྟཱ. སུ་བྷེཏི སུ་བྷ་གུ་ཎེ. མ་མནྟི མཾ.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ པུ་ན སཱ –
༢༠༡. ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་དྡ་ནྟེ ཙ་ཎྜཱ་ལཱི, ཏ་ཡཱ ཝཱི་རེ་ན པེ་སི་ཏཱ;
ཝ་ནྡིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ པཱ་དེ, གོ་ཏ་མ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ.
༢༠༢. ‘‘སཱ་ཧཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་དཱ་ནི, ཙུ་ཏཱ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཡོ་ནི་ཡཱ;
ཝི་མཱ་ནཾ ས་བྦ་ཏོ བྷ་དྡཾ, ཨུ་པ་པ་ནྣ་མྷི ན་ནྡ་ནེ.
༢༠༣. ‘‘ཨ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ, པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི;
ཏཱ་སཱ་ཧཾ པ་ཝ་རཱ སེ་ཊྛཱ, ཝ་ཎྞེ་ན ཡ་ས་སཱ་ཡུ་ནཱ.
༢༠༤. ‘‘པ་ཧཱུ་ཏ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ, ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ པ་ཊི་སྶ་ཏཱ;
མུ་ནིཾ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཾ ལོ་ཀེ, ཏཾ བྷ་ནྟེ ཝ་ནྡི་ཏུ་མཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. –
ཙ་ཏ་སྶོ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ.
༢༠༡-༤. ཏ་ཏྠ པེ་སི་ཏཱཏི ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལི, ཝ་ནྡ པཱ་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ནྡ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ. ཡ་དི་པི ཏཾ ཝ་ནྡ་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཏྟཾ, ཁེ་ཏྟ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཕ་ལ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་ཧ་ནྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཧཱུ་ཏ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ པ་ཊི་སྶ་ཏཱ’’ཏི. པུ་ན –
༢༠༥. ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན ཙ་ཎྜཱ་ལཱི, ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ནཱི;
ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏོ པཱ་དེ, ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ.
༢༠༥. ཏ་ཏྠ ཙ་ཎྜཱ་ལཱིཏི ཙ་ཎྜཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཙ ཨི་ད་མཱ་ཙི་ཎྞཾ, ཡཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་རོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨཱ་ཡ་སྨཱ པ་ན མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, སཱ དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཙ་ཎྜཱ་ལི་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.