༥. བྷ་དྡི་ཏྠི་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནཱི་ལཱ པཱི་ཏཱ ཙ ཀཱ་ལཱ༹ ཙཱཏི བྷ་དྡི་ཏྠི་ཝི་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཀི་མི་ལ་ན་ག་རེ རོ་ཧ་ཀོ ནཱ་མ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ན་ག་རེ ཏེ་ན ས་མཱ་ན་མ་ཧཱ་བྷོ་གེ ཀུ་ལེ ཨེ་ཀཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི བྷ་དྡ་ཏཱ་ཡ བྷ་དྡཱ་ཏི ནཱ་མེ་ན. ཨ་ཐ རོ་ཧ་ཀ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏཾ ཀུ་མཱ་རིཾ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟི. སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘བྷ་དྡི་ཏྠཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ པཱ་ཀ་ཊཱ པ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཱ ཀི་མི་ལ་ན་ག་རཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. རོ་ཧ་ཀོ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ཐེ་རེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་པ་རི་ཝཱ་རེ ཏེ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ཏེ་ཧི དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ས་ར་ཎཱ་ནི ག་ཎྷི, པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི. བྷ་རི་ཡཱ པ་ན་སྶ ཨ་ཊྛ་མཱི་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ནྣ་ར་སཱི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑེ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་སི, ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཧོ་སི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཙ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏཱ. ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་ཏཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཝཱ་དཾ ནི་རཾ་ཀ་ཏྭཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ལོ་ཀེ པ་ཏྠ་ཊ་ཡ་སཱ ཨ་ཧོ་སི.
སཱ ཧི ས་ཡཾ ཀི་མི་ལ་ན་ག་རེ ཋི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ཝ་ས་ནྟ་སྶ, ཨུ་སྶ་ཝ་དི་ཝ་སེ ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་སྶ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལཱ༹་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ གྷ་ར་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་བྦཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀེ་ན ས་ཧ ཡོ་ཛི་ཏཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་མཱ་ག་མེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ག་བྦྷཱ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀི་མི་ལ་ན་ག་རཾ པ་ཊི་ནཱི་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ག་བྦྷི་ནི་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཀ་ཊེ ཛཱ་ཏེ ས་སྶུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ‘‘ཨ་ཏི་ཙཱ་རི་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ས་ངྐི་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ངྒཱ་མ་ཧོ་གྷེ ཀི་མི་ལ་ན་ག་རཾ ཨོ་ཏྠ་ར་ནྟེ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་བྦ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་སཾ་སཱུ་ཙ་ཀེ་ན ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པུ་བྦ་ཀེ་ན ས་པ་ཐེ་ན ཝཱ་ཏ་ཝེ་ག་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཝཱི་ཙི་ཛཱ་ལཾ ག་ངྒཱ་མ་ཧོ་གྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་པ་ཏི་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྶ་ཉྩ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ, སཱ་མི་ཀེ་ན ས་མཱ་ག་ཏཱ་པི ཏེ་ན པུ་བྦེ ས་སྶུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ཏེ་ན དི་ནྣཾ ནཱ་མ་མུ་དྡི་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཨ་པྤེ་ནྟཱི, ཏཾ ཨཱ་ས་ངྐཾ ནི་རཾ་ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟུ་ནོ ཉཱ་ཏི་ཛ་ན་སྶ ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ལོ་ཀེ པ་ཏྠ་ཊ་ཡ་སཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.
སཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མཱུ་ལེ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣེ, དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ་ཡ བྷ་དྡི་ཏྠཱི་པི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ –
༢༠༦. ‘‘ནཱི་ལཱ པཱི་ཏཱ ཙ ཀཱ་ལཱ༹ ཙ, མ་ཉྫི་ཊྛཱ ཨ་ཐ ལོ་ཧི་ཏཱ;
ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ, ཀི་ཉྫ་ཀྑ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ.
༢༠༧. ‘‘མ་ནྡཱ་ར་ཝཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནཾ, མཱ་ལཾ དྷཱ་རེ་སི མུ་དྡྷ་ནི;
ན་ཡི་མེ ཨ་ཉྙེ་སུ ཀཱ་ཡེ་ས, རུ་ཀྑཱ ས་ནྟི སུ་མེ་དྷ་སེ.
༢༠༨. ‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཾ ཡ་ས་སྶི་ནཱི;
དེ་ཝ་ཏེ པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཙི་ཀྑ, ཀི་སྶ ཀ་མྨ་སྶི་དཾ ཕ་ལ’’ནྟི. – ཨཱ་ཧ;
༢༠༦-༧. ཏ་ཏྠ ནཱི་ལཱ པཱི་ཏཱ ཙ ཀཱ་ལཱ༹ ཙ, མ་ཉྫི་ཊྛཱ ཨ་ཐ ལོ་ཧི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་མུ་ཙྩ་ཡོ, སོ ནཱི་ལཱ ཙ པཱི་ཏཱ ཙཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏེ་ན ཨོ་དཱ་ཏཱ་དི་ཀེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་ཏི-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙ-ས་དྡོ ཝཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་མུ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཐཱཏི ཨི་ཏི-ས་དྡ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནནྟི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཝ་ཎྞཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཎྞཱ་ནནྟི ཝཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. ཀི་ཉྫ་ཀྑ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱཏི ཀི་ཉྫ་ཀྑེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ. སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཧི ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ནཱི་ལཱ ཙ པཱི་ཏཱ ཙ ཀཱ་ལཱ༹ ཙ མ་ཉྫི་ཊྛཱ ཙ ལོ་ཧི་ཏཱ ཙ ཨ་ཐ ཨ་ཉྙེ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཀི་ཉྫ་ཀྑེ་ཧི ཀེ་ས་རེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཙི་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ མ་ནྡཱ་ར་ཝ་རུ་ཀྑ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ མ་ནྡཱ་ར་ཝཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནཾ མཱ་ལཾ ཏེ་ཧི ཀ་ཏཾ མཱ་ལཱ་གུ་ཎཾ ཏྭཾ དེ་ཝ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་སེ དྷཱ་རེ་སི པི་ལ༹་ནྡྷ་སཱི་ཏི.
ཡ་ཏོ རུ་ཀྑ་ཏོ ཏཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཝི་སེ་ས་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན་ཡི་མེ ཨ་ཉྙེ་སུ ཀཱ་ཡེ་སུ, རུ་ཀྑཱ ས་ནྟི སུ་མེ་དྷ་སེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཡུ་ཏྟཱ པུ་པྥ་ཝ་ནྟོ རུ་ཀྑཱ ན ས་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀཱ་ཡེ་སཱུཏི དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ. སུ་མེ་དྷ་སེཏི སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙེ.
ཏ་ཏྠ ནཱི་ལཱཏི ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཧཱ་ནཱི་ལཱ་དི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ནཱི་ལོ་བྷཱ་སཱ. པཱི་ཏཱཏི པུ་པྥ་རཱ་ག་ཀ་ཀྐེ་ཏ་ན་པུ་ལ་ཀཱ་དི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནཱ་ན་ཉྩེ་ཝ སི་ངྒཱི་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན པཱི་ཏོ་བྷཱ་སཱ. ཀཱ་ལཱ༹ཏི ཨ་སྨ་ཀ་ཨུ་པ་ལ་ཀཱ་དི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་ཎྷོ་བྷཱ་སཱ. མ་ཉྫི་ཊྛཱཏི ཛོ་ཏི་ར་ས་གོ་མུ་ཏྟ་ཀ་གོ་མེ་ད་ཀཱ་དི་མ་ཎི་ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་ཉྫི་ཊྛོ་བྷཱ་སཱ. ལོ་ཧི་ཏཱཏི པ་དུ་མ་རཱ་ག་ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་པ་ཝཱ་ལ༹་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ལོ་ཧི་ཏོ་བྷཱ་སཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ནཱི་ལཱ་དི་པ་དཱ་ནི ‘‘རུ་ཀྑཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ནཱི་ལཱ རུ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི. རུ་ཀྑཱ་པི ཧི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞེ་ཧི པུ་པྥེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣ་ཏྟཱ ནཱི་ལཱ་དི་ཡོ་ག་ཏོ ནཱི་ལཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་ཧི ‘‘ནཱི་ལཱ…པེ… ལོ་ཧི་ཏཱ…པེ… ན་ཡི་མེ ཨ་ཉྙེ་སུ ཀཱ་ཡེ་སུ རུ་ཀྑཱ ས་ནྟི སུ་མེ་དྷ་སེ་ཏི, ཡ་ཏོ ཏྭཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཀི་ཉྫ་ཀྑ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ མ་ནྡཱ་ར་ཝཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནཾ མཱ་ལཾ དྷཱ་རེ་སཱི’’ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛེ ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟེ པུ་པྥེ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨཱ་ཝེ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཋ་མ་ན་ཡོ, རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན པུ་པྥཱ་ནཾ ཨཱ་ཝེ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ. པ་ཋ་མ་ན་ཡེ ཝ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ས་རཱུ་པེ་ན ག་ཧི་ཏཱ, དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ནི་སྶ་ཡ་མུ་ཁེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
༢༠༨. ཀེ་ནཱཏི ཀེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན, ཀཱ་ཡཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཙི་ཀྑཱཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ ཏྭཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ ཀ་ཐེ་ཧི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི བྱཱ་ཀཱ་སི –
༢༠༩. ‘‘བྷ་དྡི་ཏྠི་ཀཱ་ཏི མཾ ཨ་ཉྙཾ་སུ, ཀི་མི་ལཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ;
ས་དྡྷཱ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ, སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏཱ ས་དཱ.
༢༡༠. ‘‘ཨ་ཙྪཱ་ད་ན་ཉྩ བྷ་ཏྟ་ཉྩ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་དཱི་པི་ཡཾ;
ཨ་དཱ་སིཾ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ.
༢༡༡. ‘‘ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སིཾ, ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཊྛ་མཱི;
པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑ་ཉྩ, ཨ་ཊྛ་ངྒ་སུ་ས་མཱ་ག་ཏཾ.
༢༡༢. ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་སི་སྶཾ, ས་དཱ སཱི་ལེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏཱ;
ས་ཉྙ་མཱ སཾ་ཝི་བྷཱ་གཱ ཙ, ཝི་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་སཱ་མ་ཧཾ.
༢༡༣. ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་ཏཱ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཙ ས་ཉྙ་ཏཱ;
ཐེ་ཡྻཱ ཙ ཨ་ཏི་ཙཱ་རཱ ཙ, མ་ཛྫ་པཱ་ནཱ ཙ ཨཱ་ར་ཀཱ.
༢༡༤. ‘‘པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ར་ཏཱ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ན ཀོ་ཝི་དཱ;
ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱི;
ཀ་ཏཱ་ཝཱ་སཱ ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ, ས་ཡཾ་པ་བྷཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རཱ་མི ན་ནྡ་ནཾ.
༢༡༥. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཙཱ་ཧཾ པ་ར་མ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ, ཨ་བྷོ་ཛ་ཡིཾ ཏ་པ་སྶི་ཡུ་གཾ མ་ཧཱ་མུ་ནིཾ;
ཀ་ཏཱ་ཝཱ་སཱ ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ, ས་ཡཾ་པ་བྷཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རཱ་མི ན་ནྡ་ནཾ.
༢༡༦. ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ ཨ་པ་རི་མི་ཏཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ, ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ས་ཏ་ཏ་མུ་པཱ་ཝ་སིཾ ཨ་ཧཾ;
ཀ་ཏཱ་ཝཱ་སཱ ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ, ས་ཡཾ་པ་བྷཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རཱ་མི ན་ནྡ་ན’’ནྟི.
༢༠༩-༢༡༤. ཏ་ཏྠ བྷ་དྡི་ཏྠི་ཀཱ་ཏི མཾ ཨ་ཉྙཾ་སུ, ཀི་མི་ལཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨུ་བྦ་ཏྟ་མཱ་ན་མ་ཧོ་གྷ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜ་སཱི་ལཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ནི་ཙྪ་ཡཱ བྷ་དྡཱ སུ་ནྡ་རཱ ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠཱི, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་དྡི་ཏྠི་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ’’ཏི ཙ མཾ ཀི་མི་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཛཱ་ནིཾ་སུ. ས་དྡྷཱ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣཱཏི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨ་པི་ཙ ‘‘ས་དྡྷཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ, ‘‘སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏཱ, ཨ་ཙྪཱ་ད་ན་ཉྩ བྷ་ཏྟ་ཉྩ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་དཱི་པི་ཡཾ. ཨ་དཱ་སིཾ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ, ‘‘སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ, ཙ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སིཾ…པེ… པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ར་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སཱི་ལ་དྷ་ནཾ ཧི་རི་དྷ་ནཾ ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་ན་ཉྩ, ‘‘ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ན ཀོ་ཝི་དཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏ་དྷ་ནཾ པ་ཉྙཱ་དྷ་ན་ཉྩ ད་སྶི་ཏ་ནྟི སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ཨ་རི་ཡ་དྷ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. ‘‘ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ…པེ… ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རཱ་མི ན་ནྡ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏཱ་ཝཱ་སཱཏི ནི་པྥཱ་དི་ཏ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ཝཱ་སཱ. སུ་ཙ་རི་ཏ་ཀ་མྨ་ཉྷི ཏ་ད་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སུ་ཁཱ་ཝཱ་ས་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ‘‘སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི.
༢༡༥. པུ་བྦེ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏ་ཁེ་ཏྟ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ག་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ. པ་ར་མ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེཏི པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ནཱ ཧི་ཏེ་ན ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀེ. ཨ་བྷོ་ཛ་ཡིནྟི པ་ཎཱི་ཏེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན བྷོ་ཛེ་སིཾ. ཏ་པ་སྶི་ཡུ་གནྟི ཨུ་ཏྟ་མེ་ན ཏ་པ་སཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལཾ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་པ་སྶི་བྷཱུ་ཏཾ ཡུ་གཾ. མ་ཧཱ་མུ་ནིནྟི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ མ་ཧཱ་ཨི་སི་བྷཱུ་ཏཾ, མ་ཧ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡ་སྶ མ་ཧ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན མུ་ན་ན་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ མ་ཧཱ་མུ་ནིཾ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
༢༡༦. ཨ་པ་རི་མི་ཏཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧནྟི ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་ཀྑཱ་ནེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཡཱ་ཝ སུ་ཁཱ ས་གྒཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༥༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ་ཏཱི་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་རི་མི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཁ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཀཾ. ས་ཏ་ཏནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ. ཏཾ ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ར་ཀྑ་ཎ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ, ཏཾ ཏཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ར་ཀྑ་ཎ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏ་ཏཾ ཝཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ མཱ་ཏུ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་པྤ་མུ་ཁཱ་ནཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཝཱ་སཱི་ནཾ དེ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ས་ངྒྷཱ་ནཾ ཏ་ཡོ མཱ་སེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་དྡི་ཏྠི་ཝི་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་སེ་སི. སཱ དེ་ས་ནཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
བྷ་དྡི་ཏྠི་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.