༢. ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་གྒོ
༡. དཱ་སི་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒེ ཨ་པི ས་ཀྐོ་ཝ དེ་ཝི་ནྡོཏི དཱ་སི་ཝི་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ ‘‘མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི. སྭེ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཡྻཱ མ་མ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་སི་ཡཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཡཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ སཱ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣཱ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི, ཏ་སྨཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ས་མྨ་ཊྛཾ སུ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ག་ཏེ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་པུ་པྥ་དྷཱུ་པ་དཱི་པེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཝི་ས་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑ་ཏོ པ་རི་མུ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶཱ ས་ར་ཎཱ་ནི ཙ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ཙ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ནི་ཡོ་ཛེ་སུཾ, ཨ་པ་རེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སུཾ. སཱ སོ་ལ༹་ས ཝ་སྶཱ་ནི སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ནྟཱི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤཱ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. སཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཝ་ལླ་བྷཱ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. སཱ ས་ཊྛི་ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ མ་ཧ་ནྟཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི པ་མུ་དཱ མོ་ད་མཱ་ནཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དི་སྭཱ –
༡༥༧. ‘‘ཨ་པི ས་ཀྐོ་ཝ དེ་ཝི་ནྡོ, ར་མྨེ ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནེ;
ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་སི, ནཱ་རཱི་ག་ཎ་པུ་ར་ཀྑ་ཏཱ;
ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཱི དི་སཱ ས་བྦཱ, ཨོ་ས་དྷཱི ཝི་ཡ ཏཱ་ར་ཀཱ.
༡༥༨. ‘‘ཀེ་ན ཏེ་ཏཱ་དི་སོ ཝ་ཎྞོ, ཀེ་ན ཏེ ཨི་དྷ མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཏེ བྷོ་གཱ, ཡེ ཀེ་ཙི མ་ན་སོ པི་ཡཱ.
༡༥༩. ‘‘པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ དེ་ཝི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ,
མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་མ་ཀཱ་སི པུ་ཉྙཾ;
ཀེ་ནཱ་སི ཨེ་ཝཾ ཛ་ལི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ,
ཝ་ཎྞོ ཙ ཏེ ས་བྦ་དི་སཱ པ་བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི. – པུ་ཙྪི;
༡༦༠. ‘‘སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ;
པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛཱ ཝི་ཡཱ་ཀཱ་སི, ཡ་སྶ ཀ་མྨ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ’’.
༡༦༡. ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ནུ་སྶེ་སུ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ, དཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སིཾ པ་ར་པེ་སྶི་ཡཱ ཀུ་ལེ.
༡༦༢. ‘‘ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ, གོ་ཏ་མ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ;
ཏ་སྶཱ མེ ནི་ཀྐ་མོ ཨཱ་སི, སཱ་ས་ནེ ཏ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ.
༡༦༣. ‘‘ཀཱ་མཾ བྷི་ཛྫ་ཏུ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ, ནེ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ཏྠ ས་ཎྛ་ནཾ;
སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ, མ་གྒོ སོ་ཝ་ཏྠི་ཀོ སི་ཝོ.
༡༦༤. ‘‘ཨ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཨ་ག་ཧ་ནོ, ཨུ་ཛུ ས་བྦྷི པ་ཝེ་དི་ཏོ;
ནི་ཀྐ་མ་སྶ ཕ་ལཾ པ་སྶ, ཡ་ཐི་དཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྠི་ཀཱ.
༡༦༥. ‘‘ཨཱ་མ་ནྟ་ནི་ཀཱ ར་ཉྙོ་མྷི, ས་ཀྐ་སྶ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོ;
ས་ཊྛི ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, པ་ཊི་བོ་དྷཾ ཀ་རོ་ནྟི མེ.
༡༦༦. ‘‘ཨཱ་ལ་མྦོ ག་གྒ་རོ བྷཱི་མོ, སཱ་དྷུ་ཝཱ་དཱི ཙ སཾ་ས་ཡོ;
པོ་ཀྑ་རོ ཙ སུ་ཕ་སྶོ ཙ, ཝཱི་ཎཱ་མོ་ཀྑཱ ཙ ནཱ་རི་ཡོ.
༡༦༧. ‘‘ན་ནྡཱ ཙེ་ཝ སུ་ན་ནྡཱ ཙ, སོ་ཎ་དི་ནྣཱ སུ་ཙི་མྷི་ཏཱ;
ཨ་ལ་མྦུ་སཱ མི་སྶ་ཀེ་སཱི ཙ, པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ཏི དཱ་རུ་ཎཱི.
༡༦༨. ‘‘ཨེ་ཎཱི་ཕ་སྶཱ སུ་ཕ་སྶཱ ཙ, སུ་བྷ་དྡཱ མུ་དུ་ཝཱ་དི་ནཱི;
ཨེ་ཏཱ ཙ་ཉྙཱ ཙ སེ་ཡྻཱ་སེ, ཨ་ཙྪ་རཱ་ནཾ པ་བོ་དྷི་ཀཱ.
༡༦༩. ‘‘ཏཱ མཾ ཀཱ་ལེ་ནུ་པཱ་ག་ནྟྭཱ, ཨ་བྷི་བྷཱ་ས་ནྟི དེ་ཝ་ཏཱ;
ཧ་ནྡ ན་ཙྩཱ་མ གཱ་ཡཱ་མ, ཧ་ནྡ ཏཾ ར་མ་ཡཱ་མ་སེ.
༡༧༠. ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ན་མེ་ཝི་དཾ;
ཨ་སོ་ཀཾ ན་ནྡ་ནཾ ར་མྨཾ, ཏི་ད་སཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ.
༡༧༡. ‘‘སུ་ཁཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཨི་དྷ ན་ཏྠི པ་ར་ཏྠ ཙ;
སུ་ཁ་ཉྩ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཨི་དྷ ཙེ་ཝ པ་ར་ཏྠ ཙ.
༡༧༢. ‘‘ཏེ་སཾ ས་ཧ་བྱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུཾ;
ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ ཧི མོ་ད་ནྟི, ས་གྒེ བྷོ་ག་ས་མ་ངྒི་ནོ’’ཏི. – དེ་ཝ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི;
༡༥༧. ཏ་ཏྠ ཨ་པི ས་ཀྐོ་ཝ དེ་ཝི་ནྡོཏི ཨ་པི་ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ, ཨི་ཝ་ས་དྡོ ཨི་ཀཱ་ར་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀྐ་ས་མ་བྷཱ་ཝོ ཏི་སྶཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ. ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་པཱི་ཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནེཏི ཙི་ཏྟཱ་ཡ ནཱ་མ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ, ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་ན་ཀ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ དེ་ཝུ་ཡྻཱ་ནེ.
༡༦༡. པ་ར་པེ་སྶི་ཡཱཏི པ་རེ་སཾ ཀུ་ལེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀི་ཙྩེ པེ་ས་ནི་ཡཱ, པ་རེ་སཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༦༢. ཏ་སྶཱ མེ ནི་ཀྐ་མོ ཨཱ་སི, སཱ་ས་ནེ ཏ་སྶ ཏཱ་དི་ནོཏི ཏ་སྶཱ དཱ་སི་ཡཱ་པི ས་མཱ་ནཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས ཝ་སྶཱ་ནི སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱ་དི་ནོ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ་ཡེ་ཝ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཀྐ་མ་ནེ་ན ‘‘ནི་ཀྐ་མོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ཨཱ་སི ཨ་ཧོ་སི ཨུ་པྤ་ཛྫི.
༡༦༣-༤. ཏ་སྶ པ་ན ནི་ཀྐ་མ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མཾ བྷི་ཛྫ་ཏུ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ, ནེ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ཏྠ ས་ཎྛ་ནནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་དི་པི མེ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ བྷི་ཛྫ་ཏུ ཝི་ན་སྶ་ཏུ, ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་པེ་ཀྑཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ ནེ་ཝ ཨ་ཏྠི, མེ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་ཎྛ་ནཾ སི་ཐི་ལཱི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ནྟཱི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་སི་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟཱི –
‘‘སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ, མ་གྒོ སོ་ཝ་ཏྠི་ཀོ སི་ཝོ;
ཨ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཨ་ག་ཧ་ནོ, ཨུ་ཛུ ས་བྦྷི པ་ཝེ་དི་ཏོ;
ནི་ཀྐ་མ་སྶ ཕ་ལཾ པ་སྶ, ཡ་ཐི་དཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྠི་ཀཱ’’ཏི. – ཨཱ་ཧ;
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡོ ནི་ཙྩ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ པ་རི་པཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་མྦ་ནྡྷཱི་བྷཱུ་ཏོ, ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏོ སུ་ནྡ་ར་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ སོ་ཝ་ཏྠི་ཀོ སོ་ཏྠི་ཀོ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ ཁེ་མ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཙ སི་ཝོ, རཱ་ག་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཎྚ་ཀོ, ཀི་ལེ་ས་དི་ཊྛི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ག་ཧ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ན་ཏོ ཨ་ག་ཧ་ནོ, ས་བྦ་ཛི་མྷ་ཝ་ངྐ་ཀུ་ཊི་ལ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་མ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཛུ, བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦྷི པ་ཝེ་དི་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏཾ ཡ་ཐཱ ཡེ་ན ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨི་ཏྠི་ཀཱ དྭ་ངྒུ་ལ་བ་ཧ་ལ་བུ་དྡྷི་ཀཱ་པི ས་མཱ་ནཱ པཱ་པུ་ཎིཾ, ཏ་སྶ ནི་ཀྐ་མ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ པ་སྶཱཏི ས་ཀྐཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི.
༡༦༥. ཨཱ་མ་ནྟ་ནི་ཀཱ ར་ཉྙོ་མྷི, ས་ཀྐ་སྶ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོཏི ས་ཡཾ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི, ཏ་སྶ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཨཱ་མ་ནྟ་ནི་ཀཱ ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པ་ཡོ་གྒཱ, ཀཱི་ལ༹་ན་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཏེ་ན ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏ་བྦཱ ཨ་མྷི, ནི་ཀྐ་མ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཕ་ལཾ པ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ཏ་ཏ་ཝི་ཏ་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན པ་ཉྩ ཏཱུ་རི་ཡ་ངྒཱ་ནི དྭཱ་ད་ས་ཧི པཱ་ཎི་བྷཱ་གེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི ས་ཊྛི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི པ་ན ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ་ནི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ཊྛི ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, པ་ཊི་བོ་དྷཾ ཀ་རོ་ནྟི མེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་བོ་དྷནྟི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ པ་བོ་དྷ་ནཾ.
༡༦༦-༨. ཨཱ་ལ་མྦོཏི་ཨཱ་དི ཏཱུ་རི་ཡ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏཾ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཝཱི་ཎཱ་མོ་ཀྑཱདི་ཀཱ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ. སུ་ཙི་མྷི་ཏཱཏི སུ་དྡྷ་མི་ཧི་ཏཱ, ནཱ་མ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ. མུ་དུ་ཝཱ་དི་ནཱིཏི མུ་དུ་ནཱ་ཝ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི མུ་དུ་ཝཱ་དི་ནཱི, མུ་དུ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝཱ་ད་ན་སཱི་ལཱ, ནཱ་མ་མེ་ཝ ཝཱ. སེ་ཡྻཱ་སེཏི སེ་ཡྻ་ཏ་རཱ. ཨ་ཙྪ་རཱ་ནནྟི ཨ་ཙྪ་རཱ་སུ ས་ངྒཱི་ཏེ པཱ་སཾ་ས་ཏ་རཱ. པ་བོ་དྷི་ཀཱཏི པ་བོ་དྷ་ན་ཀ་རཱ.
༡༦༩. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ན. ཨ་བྷི་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ, ཨ་བྷི་ར་ཏཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱ་ས་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ བྷཱ་ས་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧ་ནྡ ན་ཙྩཱ་མ གཱ་ཡཱ་མ, ཧ་ནྡ ཏཾ ར་མ་ཡཱ་མ་སེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༧༠. ཨི་དནྟི ཨི་དཾ མ་ཡཱ ལ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་སོ་ཀནྟི ཨི་ཊྛ་ཀ་ནྟ་པི་ཡ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝི་སོ་ཀཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་མོ་ད་སཾ་ཝ་དྡྷ་ན་ཏོ ན་ནྡ་ནཾ. ཏི་ད་སཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནནྟི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཧ་ནཱི་ཡ་ཉྩ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ.
༡༧༡. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨོ་དི་སྶ་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྭཱ པ་ནུ ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་ན་ཡེ་ན ད་སྶེ་ནྟཱི ‘‘སུ་ཁཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ན’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
༡༧༢. པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་སྶ དི་བྦ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི ‘‘ཏེ་སཾ ས་ཧ་བྱ་ཀཱ་མཱ་ན’’ནྟི ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏེ་སནྟི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝཱ་ནཾ. ས་ཧ་བྱ་ཀཱ་མཱ་ནནྟི ས་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི, ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཧ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་ཧ་ཝོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཧ་བྱཾ ཡ་ཐཱ ཝཱི་ར་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝཱི་རི་ཡ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏེ ཏ་སྶཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སཱ དེ་ས་ནཱ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
དཱ་སི་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ལ་ཁུ་མཱ་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ལ་ཁུ་མཱ་ཝི་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཀེ་ཝ་ཊྚ་དྭཱ་རཾ ནཱ་མ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་ར་སྶ ཨེ་ཀཾ དྭཱ་རཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་ཝི་ཊྛ་གཱ་མོ་པི ‘‘ཀེ་ཝ་ཊྚ་དྭཱ་ར’’ནྟྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཏ་ཏྠ ལ་ཁུ་མཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣཱ ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་ས་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ས་དྡྷཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་ས་ཌཱ་ཀཱ་དི ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཏི. སཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་ར་ཎེ་སུ ཙ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ནྟཱི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ མ་ཧ་ཏི ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ་སྶཱ པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཏ་ཏྠ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི པ་མོ་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཧི པུ་ཙྪཱི་ཏི ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༧༣. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ཡཱ ཏྭཾ ཏི་ཊྛ་སི དེ་ཝ་ཏེ;
ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཱི དི་སཱ ས་བྦཱ, ཨོ་ས་དྷཱི ཝི་ཡ ཏཱ་ར་ཀཱ.
༡༧༤. ‘‘ཀེ་ན ཏེ་ཏཱ་དི་སོ ཝ་ཎྞོ, ཀེ་ན ཏེ ཨི་དྷ མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཏེ བྷོ་གཱ, ཡེ ཀེ་ཙི མ་ན་སོ པི་ཡཱ.
༡༧༥. ‘‘པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ དེ་ཝི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ, མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་མ་ཀཱ་སི པུ་ཉྙཾ;
ཀེ་ནཱ་སི ཨེ་ཝཾ ཛ་ལི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ཝ་ཎྞོ ཙ ཏེ ས་བྦ་དི་སཱ པ་བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི.
༡༧༦. ‘‘སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ;
པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛཱ ཝི་ཡཱ་ཀཱ་སི, ཡ་སྶ ཀ་མྨ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ’’.
༡༧༧. ‘‘ཀེ་ཝ་ཊྚ་དྭཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ, ཨ་ཧུ མ་ཡ྄ཧཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ;
ཏ་ཏྠ ས་ཉྩ་ར་མཱ་ནཱ་ནཾ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ མ་ཧེ་སི་ནཾ.
༡༧༨. ‘‘ཨོ་ད་ནཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ ཌཱ་ཀཾ, ལོ་ཎ་སོ་ཝཱི་ར་ཀ་ཉྩ་ཧཾ;
ཨ་དཱ་སིཾ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ.
༡༧༩. ‘‘ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སིཾ, ཡཱ ཙ པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཊྛ་མཱི;
པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑ་ཉྩ, ཨ་ཊྛ་ངྒ་སུ་ས་མཱ་ག་ཏཾ.
༡༨༠. ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་སི་སྶཾ, ས་དཱ སཱི་ལེ་སུ སཾ་ཝུ་ཏཱ;
ས་ཉྙ་མཱ སཾ་ཝི་བྷཱ་གཱ ཙ, ཝི་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་སཱ་མ་ཧཾ.
༡༨༡. ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་ཏཱ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཙ ས་ཉྙ་ཏཱ;
ཐེ་ཡྻཱ ཙ ཨ་ཏི་ཙཱ་རཱ ཙ, མ་ཛྫ་པཱ་ནཱ ཙ ཨཱ་ར་ཀཱ.
༡༨༢. ‘‘པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ར་ཏཱ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ན ཀོ་ཝི་དཱ;
ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ, གོ་ཏ་མ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ.
༡༨༣. ‘‘ཏེ་ན མེ་ཏཱ་དི་སོ ཝ་ཎྞོ…པེ… ཝ་ཎྞོ ཙ མེ ས་བྦ་དི་སཱ པ་བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི.
མ་མ ཙ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡེ་ཡྻཱ་སི ‘‘ལ་ཁུ་མཱ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ བྱཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི.
༡༧༧. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ཊྚ་དྭཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨཱཏི ཀེ་ཝ་ཊྚ་དྭཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཊྛཱ་ནེ.
༡༧༨. ཌཱ་ཀནྟི ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ་དི་སཱ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ལོ་ཎ་སོ་ཝཱི་ར་ཀནྟི དྷ་ཉྙ་ར་སཱ་དཱི་ཧི བ་ཧཱུ་ཧི ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཀཾ པཱ་ན་ཀཾ. ‘‘ཨཱ་ཙཱ་མ་ཀ་ཉྫི་ཀ་ལོ་ཎཱུ་ད་ཀ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི.
པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སཱ ཐེ་ར་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཝི་དྷཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ལ་ཁུ་མཱ་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨཱ་ཙཱ་མ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པི་ཎྜཱ་ཡ ཏེ ཙ་ར་ནྟ་སྶཱཏི ཨཱ་ཙཱ་མ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཝི་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་རོ་གེ་ན ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ ཛ་ནཱ མ་ཏཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠིཾ. སཱ གེ་ཧཾ གེ་ཧ་ག་ཏ་ཉྩ ས་བྦཾ དྷ་ན་དྷ་ཉྙཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ བྷི་ཏྟི་ཚི་དྡེ་ན པ་ལཱ་ཏཱ ཨ་ནཱ་ཐཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ར་གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྨིཾ གེ་ཧེ མ་ནུ་སྶཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ནྟཱ ཨུ་ཀྑ་ལི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཨཱ་ཙཱ་མཱ་དིཾ ཏ་སྶཱ དེ་ནྟི. སཱ ཏཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ‘‘ཀཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མི, དུ་གྒ་ཏི་ཏོ ཙ དུ་ཀྑ་ཏོ ཙ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨཱ་ས་ནྣ་མ་ར་ཎཾ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཉྩ་སྶཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡི ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཾ ཨཱ་ཙཱ་མཾ ད་སྶ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏི་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨི་མི་སྶཱ ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་པྥཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ནི་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ར་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ དི་བྦཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ནེ་སི. ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ‘‘ཀོ་སི་ཡ, ཏྭཾ ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལོ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སི, མཱ དུ་གྒ་ཏཱ་ནཾ ཀ་པ་ཎཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝི་ལུ་མྤཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
སཱ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཐེ་རོ, ཨི་མ་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཨི་དྷ ན་ཏྠི, ཨི་ད་ཉྩ ཀི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ཏི་ཎ་ཙུ་ཎྞ་ར་ཛཱ་ནུ་ཀི་ཎྞཾ ཨ་ལོ་ཎཾ སཱི་ཏ་ལཾ ཨ་པྤ་ར་སཾ ཨཱ་ཙཱ་མ་ཀ་ཉྫི་ཡ་མ་ཏྟཾ ཨེ་དི་ས་སྶ དཱ་ཏུཾ ན ཨུ་སྶ་ཧཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཨེ་ཀ་པ་ད་ནི་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟཾ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. གེ་ཧ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཾ ཨུ་པ་ནེ་སུཾ, ཐེ་རོ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི. སཱ དུ་གྒ་ཏི་ཏྠཱི ‘‘མ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ, མ་མ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སཱ ཨཱ་ད་ར་ཛཱ་ཏཱ ཏཾ ཨཱ་ཙཱ་མཾ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རི. ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ པ་སཱ་ད་སཾ་ཝ་དྡྷ་ན་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི, མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ. ཐེ་རོ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ཙཱ་མཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏྭཱ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎཱི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ དུ་གྒ་ཏི་ཏྠིཾ ‘‘ཏྭཾ ཨི་ཏོ ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་མ མཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཏོ. སཱ ཏེ་ན ཐེ་རེ ཨ་ཏི་པ་སཱ་ད་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ཨ་དི་སྭཱ ར་ཏྟི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ –
༡༨༥. ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཏེ ཙ་ར་ནྟ་སྶ, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ;
ད་ལི་དྡཱ ཀ་པ་ཎཱ ནཱ་རཱི, པ་རཱ་གཱ་རཾ ཨ་པ་སྶི་ཏཱ.
༡༨༦. ‘‘ཡཱ ཏེ ཨ་དཱ་སི ཨཱ་ཙཱ་མཾ, པ་ས་ནྣཱ སེ་ཧི པཱ་ཎི་བྷི;
སཱ ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཀཾ ནུ སཱ དི་ས་ཏཾ ག་ཏཱ’’ཏི. –
དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
༡༨༥. ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡཱཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོཏི ཨི་དཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ, ཨུ་དྡི་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ལི་དྡཱཏི དུ་གྒ་ཏཱ. ཀ་པ་ཎཱཏི ཝ་རཱ་ཀཱི. ‘‘ད་ལི་དྡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶཱ བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཀ་པ་ཎཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ. པ་རཱ་གཱ་རཾ ཨ་པ་སྶི་ཏཱཏི པ་ར་གེ་ཧཾ ནི་སྶི་ཏཱ, པ་རེ་སཾ གྷ་རེ བ་ཧི་པི་ཊྛི་ཚ་ད་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟཱི.
༡༨༦. ཀཾ ནུ སཱ དི་ས་ཏཾ ག་ཏཱཏི ཚ་སུ ཀཱ་མ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཾ ནཱ་མ དི་སཾ ག་ཏཱ. ཨི་ཏི ས་ཀྐོ ‘‘ཐེ་རེ་ན ཏ་ཐཱ ཀ་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་གི་ནཱི, ན ཙ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཧེ་ཊྛཱ དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ སཾ་ས་ཡཱ་པ་ནྣོ པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ –
༡༨༧. ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ མེ ཙ་ར་ནྟ་སྶ, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ;
ད་ལི་དྡཱ ཀ་པ་ཎཱ ནཱ་རཱི, པ་རཱ་གཱ་རཾ ཨ་པ་སྶི་ཏཱ.
༡༨༨. ‘‘ཡཱ མེ ཨ་དཱ་སི ཨཱ་ཙཱ་མཾ, པ་ས་ནྣཱ སེ་ཧི པཱ་ཎི་བྷི;
སཱ ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ.
༡༨༩. ‘‘ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏི་ནོ ནཱ་མ, ས་ནྟི དེ་ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ;
ཏ་ཏྠ སཱ སུ་ཁི་ཏཱ ནཱ་རཱི, མོ་ད་ཏཱ་ཙཱ་མ་དཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི. –
པུ་ཙྪི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ནྟོ ཏ་སྶཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི.
༡༨༨. ཏ་ཏྠ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱཏི ཏ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་དོ་བྷ་གྒི་ཡ་ཏོ པ་ར་མ་ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ ཨ་པ་ག་ཏཱ.
༡༨༩. མོ་ད་ཏཱ་ཙཱ་མ་དཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨཱ་ཙཱ་མ་མ་ཏྟ་དཱ་ཡི་ཀཱ, སཱ་པི ནཱ་མ པ་ཉྩ་མེ ཀཱ་མ་ས་གྒེ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མོ་ད་ཏི, པ་སྶ ཏཱ་ཝ ཁེ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཕ་ལ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
པུ་ན ས་ཀྐོ ཏ་སྶཱ དཱ་ན་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏཾ མ་ཧཱ་ནི་སཾ་ས་ཏ་ཉྩ སུ་ཏྭཱ ཏཾ ཐོ་མེ་ནྟོ –
༡༩༠. ‘‘ཨ་ཧོ དཱ་ནཾ ཝ་རཱ་ཀི་ཡཱ, ཀ་སྶ་པེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ;
པ་རཱ་བྷ་ཏེ་ན དཱ་ནེ་ན, ཨི་ཛ྄ཛྷི་ཏྠ ཝ་ཏ ད་ཀྑི་ཎཱ.
༡༩༡. ‘‘ཡཱ མ་ཧེ་སི་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ རཱ་ཛི་ནོ;
ནཱ་རཱི ས་བྦ་ངྒ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི, བྷ་ཏྟུ ཙཱ་ནོ་མ་ད་སྶི་ཀཱ;
ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཙཱ་མ་དཱ་ན་སྶ, ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ཏི སོ་ལ༹་སིཾ.
༡༩༢. ‘‘སུ་ཏཾ ནི་ཀྑཱ ས་ཏཾ ཨ་སྶཱ, ས་ཏཾ ཨ་སྶ་ཏ་རཱི་ར་ཐཱ;
ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨཱ་མུ་ཏྟ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ;
ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཙཱ་མ་དཱ་ན་སྶ, ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སིཾ.
༡༩༣. ‘‘ས་ཏཾ ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ ནཱ་གཱ, ཨཱི་སཱ་ད་ནྟཱ ཨུ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཝཱ;
སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཙྪཱ མི་ཏ་ངྒཱ, ཧེ་མ་ཀ་པྤ་ན་ཝཱ་ས་སཱ;
ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཙཱ་མ་དཱ་ན་སྶ, ཀ་ལཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི སོ་ལ༹་སིཾ.
༡༩༤. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་མ་པི དཱི་པཱ་ནཾ, ཨི་སྶ་རཾ ཡོ་དྷ ཀཱ་ར་ཡེ;
ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཙཱ་མ་དཱ་ན་སྶ, ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ཏི སོ་ལ༹་སི’’ནྟི. – ཨཱ་ཧ;
༡༩༠. ཏ་ཏྠ ཨ་ཧོཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཝ་རཱ་ཀི་ཡཱཏི ཀ་པ་ཎི་ཡཱ. པ་རཱ་བྷ་ཏེ་ནཱཏི པ་ར་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏེ་ན, པ་རེ་སཾ གྷ་ར་ཏོ ཨུ་ཙྪཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ལ་དྡྷེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱ་ནེ་ནཱཏི དཱ་ཏ་བྦེ་ན ཨཱ་ཙཱ་མ་མ་ཏྟེ་ན དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་ན. ཨི་ཛ྄ཛྷི་ཏྠ ཝ་ཏ ད་ཀྑི་ཎཱཏི ད་ཀྑི་ཎཱ དཱ་ནཾ ཨ་ཧོ ནི་པྥ་ཛྫི་ཏྠ, ཨ་ཧོ མ་ཧ་པྥ་ལཱ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཱ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཱ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༩༡. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ས་ཏ་བྷཱ་ག་མྤི ས་ཧ་སྶ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ མ་ཧེ་སི་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ངྒ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱིཏི ‘‘ནཱ་ཏི་དཱི་གྷཱ ནཱ་ཏི་ར་སྶཱ ནཱ་ཏི་ཀི་སཱ ནཱ་ཏི་ཐཱུ་ལཱ ནཱ་ཏི་ཀཱ་ལཱི༹ ནཱ་ཙྩོ་དཱ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ མཱ་ནུ་ས་ཝ་ཎྞཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ དི་བྦ་ཝ་ཎྞ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི, ས་བྦེ་ཧི ཝཱ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ་ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎཱི སོ་བྷ་ནཱ སུ་ནྡ་རཱ. བྷ་ཏྟུ ཙཱ་ནོ་མ་ད་སྶི་ཀཱཏི སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨ་ལཱ་མ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ. ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཙཱ་མ་དཱ་ན་སྶ, ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ཏི སོ་ལ༹་སིནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣ་སྶ ཨཱ་ཙཱ་མ་དཱ་ན་སྶ ཕ་ལཾ སོ་ལ༹་ས་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ བྷཱ་གཾ པུ་ན སོ་ལ༹་ས་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཾ སོ་ལ༹་སིཾ ཀ་ལཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ་པི ནཱ་གྒྷ་ཏི ནཱ་ནུ་བྷོ་ཏི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ པ་ཉྩ་ད་ས་དྷ་ར་ཎཾ ནི་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ས་ཏ་དྷ་ར་ཎ’’ནྟི ཨ་པ་རེ.
༡༩༣. ཧེ་མ་ཝ་ཏཱཏི ཧི་མ་ཝ་ཏི ཛཱ་ཏཱ, ཧེ་མ་ཝ་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཝཱ. ཏེ ཧི མ་ཧ་ནྟཱ ཐཱ་མ་ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཨཱི་སཱ་ད་ནྟཱཏི ར་ཐཱི་སཱ་ས་དི་ས་ད་ནྟཱ, ཐོ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ན་ཏ་ད་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཝི་སཱ་ལ་ཀ་དཱ་ཋཱི་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨུ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཝཱཏི ཐཱ་མ་ཛ་ཝ་པ་ར་ཀྐ་མེ་ཧི བྲཱུ་ཧ་ནྟོ, མ་ཧ་ནྟཾ ཡུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཙྪཱཏི ཧེ་མ་མ་ཡ་གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀ་པ་ཊི་མུ་ཀྐཱ. ཀ་ཙྪ་སཱི་སེ་ན ཧི ས་བྦཾ ཧ་ཏྠི་ཡོ་གྒཾ ཝ་ད་ཏི. ཧེ་མ་ཀ་པྤ་ན་ཝཱ་ས་སཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཁ་ཙི་ཏ་ག་ཛ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀ་ངྐ་ནཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ.
༡༩༤. ཙ་ཏུ་ནྣ་མ་པི དཱི་པཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རནྟི དྭི་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་དཱི་པཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ. ཏེ་ན ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ས་ཀ་ལཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རིཾ ཝ་ད་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨི་དྷ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝ་རཱ་ཛེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སཱ དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨཱ་ཙཱ་མ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཎྜཱ་ལི་ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཎྜཱ་ལི ཝ་ནྡ པཱ་དཱ་ནཱིཏི ཙ་ཎྜཱ་ལི་ཝི་མཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཙྩཱུ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ཙི་ཎྞཾ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ཝ་ས་ཐེ ཝ་ས་ནྟིཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ལླི་ཀཾ ཙ་ཎྜཱ་ལིཾ ཁཱི་ཎཱ་ཡུ་ཀཾ, ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཉྩ་སྶཱ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ. སོ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སོ ‘‘ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་ན་སྶཱ ནི་ར་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ས་གྒེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན སཱ ཙ་ཎྜཱ་ལཱི ད་ཎྜཾ ཨོ་ལུ་བྦྷ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏ་སྶཱ ག་མ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ས་ཏྠུ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཙ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཀྑ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ནྡ་ནཱ་ཡ ཏཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ –
༡༩༥. ‘‘ཙ་ཎྜཱ་ལི ཝ་ནྡ པཱ་དཱ་ནི, གོ་ཏ་མ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ;
ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ, ཨ་ཊྛཱ་སི ཨི་སི་ས་ཏྟ་མོ.
༡༩༦. ‘‘ཨ་བྷི་པྤ་སཱ་དེ་ཧི མ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྷི ཏཱ་དི་ནི;
ཁི་པྤཾ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ ཝ་ནྡ, པ་རི་ཏྟཾ ཏ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི. – གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ;
༡༩༥. ཏ་ཏྠ ཙ་ཎྜཱ་ལཱིཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ག་ཏེ་ན ནཱ་མེ་ན ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཝ་ནྡཱཏི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ཡ. པཱ་དཱ་ནཱིཏི ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་ར་ཎཱ་ནི ཙ་ར་ཎཱ་ནི. ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡཱཏི ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ, ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ན་ག་ར་མྤི ཨ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨི་སི་ས་ཏྟ་མོཏི ལོ་ཀི་ཡ་སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཨི་སཱི་ཧི ཨུ་ཏྟ་མོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏ་མོ, ཨ་ཐ ཝཱ བུ་དྡྷ་ཨི་སཱི་ནཾ ཝི་པ་སྶི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་མོ་ཏི ཨི་སི་ས་ཏྟ་མོ.
༡༩༦. ཨ་བྷི་པྤ་སཱ་དེ་ཧི མ་ནནྟི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཧི. ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྷི ཏཱ་དི་ནཱིཏི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ, སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ, པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ, ཨི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱ་དི་མྷི. ཁི་པྤཾ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ ཝ་ནྡཱཏི སཱི་གྷཾ་ཡེ་ཝ པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་སྶུ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? པ་རི་ཏྟཾ ཏ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏནྟི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཨི་ཏྟ་རཾ.
ཨི་ཏི ཐེ་རོ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ གུ་ཎེ པ་ཀི་ཏྟེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན སཾ་ཝེ་ཛེ་ནྟོ ས་ཏྠུ ཝ་ནྡ་ནཱ་ཡ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. སཱ ཙ ཏཾ སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཱ ས་ཏྠ་རི པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་ཏྭཱ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ བུ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཏི་སྶཱ ས་གྒཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀཱ བྷ་ནྟཱ གཱ་ཝཱི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝ་ནྟཱི སི་ངྒེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི. ཏཾ ས་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ –
༡༩༧. ‘‘ཙོ་དི་ཏཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེ་ན, ས་རཱི་ར་ནྟི་མ་དྷཱ་རི་ནཱ;
ཙ་ཎྜཱ་ལཱི ཝ་ནྡི པཱ་དཱ་ནི, གོ་ཏ་མ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ.
༡༩༨. ‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཝ་དྷཱི གཱ་ཝཱི, ཙ་ཎྜཱ་ལིཾ པ་ཉྫ་ལིཾ ཋི་ཏཾ;
ན་མ་སྶ་མཱ་ནཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པ་བྷ་ངྐ་ར’’ནྟི. – གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧཾ་སུ;
༡༩༨. ཏ་ཏྠ པ་ཉྫ་ལིཾ ཋི་ཏཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཾ ས་མྦུ་དྡྷནྟི ག་ཏེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏི བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁཱ ཝི་ཡ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཾ ཋི་ཏཾ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཀ་ལེ་ན ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ལོ་ཀེ. པ་བྷ་ངྐ་རནྟི ཉཱ་ཎོ་བྷཱ་ས་ཀ་རཾ.
སཱ ཙ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཙ་སྶཱ པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཙ སཱ ས་ཧ ཝི་མཱ་ནེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་མཱ་ན་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ –
༡༩༩. ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཝི་ག་ཏ་ར་ཛཾ ཨ་ནེ་ཛཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙ་མྷི ར་ཧོ ནི་སི་ནྣཾ;
དེ་ཝི་དྡྷི་པ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ཝ་ནྡཱ་མི ཏཾ ཝཱི་ར མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. –
དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧ. ཏཾ ཐེ་རོ པུ་ཙྪི –
༢༠༠. ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཛ་ལི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཡ་སཱ, ཝི་མཱ་ན་མོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ནེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ;
པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒ་ཎེ་ན, ཀཱ ཏྭཾ སུ་བྷེ དེ་ཝ་ཏེ ཝ་ནྡ་སེ མ་མ’’ནྟི.
༢༠༠. ཏ་ཏྠ ཛ་ལི་ཏཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཙ ཛ་ལ་ནྟཱི ཛོ་ཏེ་ནྟཱི. མ་ཧཱ་ཡ་སཱཏི མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རཱ. ཝི་མཱ་ན་མོ་རུ་ཡ྄ཧཱཏི ཝི་མཱ་ན་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ. ཨ་ནེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡུ་ཏྟཱ. སུ་བྷེཏི སུ་བྷ་གུ་ཎེ. མ་མནྟི མཾ.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ པུ་ན སཱ –
༢༠༡. ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་དྡ་ནྟེ ཙ་ཎྜཱ་ལཱི, ཏ་ཡཱ ཝཱི་རེ་ན པེ་སི་ཏཱ;
ཝ་ནྡིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ པཱ་དེ, གོ་ཏ་མ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ.
༢༠༢. ‘‘སཱ་ཧཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་དཱ་ནི, ཙུ་ཏཱ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཡོ་ནི་ཡཱ;
ཝི་མཱ་ནཾ ས་བྦ་ཏོ བྷ་དྡཾ, ཨུ་པ་པ་ནྣ་མྷི ན་ནྡ་ནེ.