༨. ཀ་ཙྩཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟས་དྡོ ‘‘ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༣༠༤) ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༢༠), ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༣-༣༧༤) ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ. ‘‘ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༡༨༧) ཝི་ས་ཡ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ, ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཏེ་ནཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༡༨༨) གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ. ཨི་དྷཱ་པི གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་མུ་ཁནྟི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ. སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱཏི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ. ས་ཏི་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི.
ཨ་ཡ་ཉྷི ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སི་ནྣོ ནཱ་ནཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣེ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ’’ནྟི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣཾ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཡེ་ཝ པ་སྶི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ…པེ… སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ནཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ སི་ཡཱ ས་བྦ་དཱ ས་ཏི, ས་ཏ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱཏི ཡ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་སྨི་མྤི ཀཱ་ལེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷེ་པི ཀཱ་ཡེ ག་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏ་ཏཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ སཱ་ཏ་ཙྩཱ་བྷི་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ སི་ཡཱ.
ཨ་ཡཾ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ་པི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་མེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཡེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ, ཏཾ ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ས་བྦ་དཱ ས་ཏི, ས་ཏ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ནོ ཙ་སྶ ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ན ཙ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་སྶ་ཏྠོ དྭི་དྷཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ས་མྨ་ས་ན་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་ས་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི. ཏེ་སུ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ནོ ཙ་སྶ ནོ ཙ མེ སི་ཡཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་མ ཀི་ལེ་ས་ཀ་མྨཾ ནོ ཙ་སྶ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ ཙེ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ ན མེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན མེ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཡཾ མེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ན ཙ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀ་མྨཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི མེ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ན ཙ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ན མེ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡེ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ན ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ཡ་ཐཱ ཙ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ན་ནྟི ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ས་མྨ་ས་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན ནོ ཙ་སྶ ནོ ཙ མེ སི་ཡཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨ་བྷི་ཎྷ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཡ་དི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ནཱ་པི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀོ་ཙི ནོ ཙ་སྶ ནོ ཙ སི་ཡཱ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ཙི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡཾ སུ་ཉྙཾ, ཨེ་ཝཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ཁ་ནྡྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན ཀོ་ཙི ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ན པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཀི་ཉྩི པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ནཱ་མ ན མེ ཀི་ཉྩི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘མ་མ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐོ་ཊི་ཀཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རི ཏ་ཏྠ སོཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱི ས་མཱ་ནོ. ཀཱ་ལེ་ནེ་ཝ ཏ་རེ ཝི་ས་ཏྟི་ཀནྟི སོ ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒེ་ན གྷ་ཊི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ་ན ས་ཀ་ལ་སྶ བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡ་སྶ སཾ་ཏ་ན་ན་ཏོ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཎྷཾ ཏ་རེ་ཡྻ, ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ པ་ར་ཏཱི་རེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་དཱི་པ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཨ་ཊྛ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.