༥. ཨུ་པོ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥. པ་ཉྩ་མེ ཏ་ད་ཧཱུཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཧ་ནི ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ. ཨུ་པོ་ས་ཐེཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟཱིཏི སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ས་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ས་དྡོ ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༧༡; ༡༠.༤༦) སཱི་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༥) པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ. ‘‘གོ་པཱ་ལ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐོ ནི་ག་ཎྛཱུ་པོ་ས་ཐོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༧༡) ཨུ་པ་ཝཱ་སེ. ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༤༦) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༨) དི་ཝ་སེ. ཨི་དྷཱ་པི དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཧ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ནི་ས་ཛྫ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལཾ དི་སྭཱ, ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣེ་ཡེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མི, ས་ཏྟ་དྷཱ་སྶ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཏུ་ཎྷཱི་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་དྡྷ་སྟཾ ཨ་རུ་ཎནྟི ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཡཱ་ཙི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣) ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཐེ་རེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་སྶ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་དྡེ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི? ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ.
ཨ་དྡ་སཱཏི ཀ་ཐཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་སྶཾ པ་རི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ དུ་སྶཱི་ལྱ་ཙི་ཏྟཾ པ་སྶི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཙི་ཏྟེ དི་ཊྛེ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ དུ་སྶཱི་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ས་ཏྟ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པཱི་ཏི. དུ་སྶཱི་ལནྟི ནི་སྶཱི་ལཾ, སཱི་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་པ་དྷ་མྨནྟི དུ་སྶཱི་ལ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ལཱ་མ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་སུ་ཙིནྟི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ན སུ་ཙིཾ. ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རནྟི ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རེ་སཾ ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ, ཨ་ཐ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན མ་ནྟ་ཡ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ ཨི་མེ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ.
ལ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟཾ. ཀུ་ཙྪི་ཏ་ས་མ་ཎ་ཝེ་ས་དྷཱ་རི་ཏཱ་ཡ ན ས་མ་ཎ་ནྟི ཨ་སྶ་མ་ཎཾ. ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ ས་མ་ཎཱ’’ཏི ཙ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ས་མ་ཎོ་མྷཱི’’ཏི མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙཾ. ཨ་སེ་ཊྛ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ. ཨ་ཉྙེ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ སུ་ནི་ཝ་ཏྠེ སུ་པཱ་རུ་ཏེ སུ་པ་ཏྟ་དྷ་རེ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ས་མཱ་ནོ ས་ཡ་མྤི ཏཱ་དི་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་སུ ས་ནྡི་སྶ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ དེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙཾ. པཱུ་ཏི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏིཾ. ཚ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སྶ་ནེ་ན ཏི་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཾ. ས་ཉྫཱ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏཾ. མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སི་ནྣནྟི ས་ངྒྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནྟོ ནི་སི་ནྣཾ. དི་ཊྛོ་སཱིཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ཊྛོ ཨ་སི. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛོ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི ཏེ ཏ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་སཾ་ཝཱ་སོ. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ སཾ་ཝཱ་སོ ཏ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ད་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ པུ་གྒ་ལོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ཐེ་རོ ‘‘ས་ཡ་མེ་ཝ ནི་བྦི་ནྣོ ཨོ་ར་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨི་མེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཡཱ ཙ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛོ, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཊྛེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ ན ཨུ་ཊྛཱ་ཏི, ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ་ལོ མཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཏཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ. བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱཏི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སཱ་ལ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ. བ་ཧཱིཏི པ་ན ནི་ཀྑཱ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཐ ཝཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱཏི བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཏོ་པི ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ, ན ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱུ་ཙི་གྷ་ཊི་ཀཾ ད་ཏྭཱཏི ཨ་གྒ་ལ༹་སཱུ་ཙི་ཉྩ ཨུ་པ་རི་གྷ་ཊི་ཀ་ཉྩ ཨཱ་ད་ཧི་ཏྭཱ, སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཐ་ཀེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ བཱ་ཧཱ་ག་ཧ་ཎཱ་པི ནཱ་མཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏེ་ན པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བཱ་ཧཱ་ག་ཧ་ཎཱ་པི ནཱ་མ སོ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་མེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མི་ད་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ག་ར་ཧ་ཎ་ཙྪ་རི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་བྦུ་ད་ཛཱ་ཏོ, ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ པུ་གྒ་ལཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ཨ་ནུ་དྡི་ས་ནྟེ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐོ པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན དཱ་ནཱ་ཧནྟི ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ན ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ན-ཀཱ་རེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. དུ་ཝི་དྷ་ཉྷི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི. ཏེ་སུ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ཏཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ན བུ་དྡྷཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཡ་ཏི. ‘‘ཁ་ནྟཱི པ་ར་མཾ…པེ… ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ…པེ… ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༣-༡༨༥) ཨི་མཱ པ་ན ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ནཱ་མ, ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ན སཱ་ཝ་ཀཱ, ཚ་ནྣ་མྤི ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་དྡི་ས་ནྟི. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ, ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨི་ཏ་རོ, ཏ་ཉྩ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ན བུ་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་མ་ཏྟཾ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ཨུ་དྡི་སི. ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་ཐཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཋཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཡནྟི ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེཏི ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི? ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་དྡེ་སོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ་ཏི ཏཾ ཨ་པ་རེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པ་ཀ་ཏི་དེ་ཝཱ ཝི་ཡ ན སུ་ར་ནྟི ན ཨི་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སུ་རཱ, སུ་རཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱ, ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཏི ཝཱ ཨ་སུ་རཱ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་པ་ཧཱ་རཱ་དཱ་ད་ཡོ. ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ནཾ སི་ནེ་རུ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ, ཏེ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ སི་ནེ་རུ་པཱ་དེ མ་ཎྜ་པཱ་དིཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ་ཝ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ར་ཏི ཨི་མེ གུ་ཎེ དི་སྭཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡེ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱིཏི ར་ཏིཾ ཝི་ནྡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛ་མཱ་ནཱ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་ནྣོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་པཱ་ཏོཏི ན ཚི་ནྣ་ཏ་ཊོ མ་ཧཱ་སོ་བྦྷོ ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ཏོ ཨེ་ཝ པ་པཱ་ཏོ. སོ ཧི ཏཱི་ར་དེ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་དྭ་ངྒུ་ལ་ཝི་ད་ཏྠི་ར་ཏ་ན་ཡ་ཊྛི་ཨུ་ས་བྷ་ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཝུ་ཏ་གཱ་ཝུ་ཏ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་རོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ག་ཙྪ་ནྟོ སི་ནེ་རུ་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ག་མྦྷཱི་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཋི་ཏ་དྷ་མྨོཏི ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ན མ་ཏེ་ན ཀུ་ཎ་པེ་ན སཾ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ན སཾ་ཝ་ས་ཏི. ཏཱི་རཾ ཝཱ་ཧེ་ཏཱིཏི ཏཱི་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏི. ཐ་ལཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏཱིཏི ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཝཱི་ཙི་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཐ་ལེ ཁི་པ་ཏི. ག་ངྒཱ ཡ་མུ་ནཱཏི ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་མུ་ཁ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི པ་ཉྩ དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ག་ངྒཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་དྷཱ ས་ངྑཾ ག་ཏཱ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨི་མཱ་སཾ ན་དཱི་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡ་ཉྷི ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་མཱ་ཎོ, ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ པ་དེ་སོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ ས་མུ་དྡོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ, ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ས་ནྟི, ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ཧི་མ་ཝཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཀཱུ་ཊ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་ནྡ་མཱ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏ་ན་དཱི་ཝི་ཙི་ཏྟོ, ཡ་ཏྠ ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ད་ཧོ ར་ཐ་ཀཱ་ར་ད་ཧོ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧོ ཀུ་ཎཱ་ལ་ད་ཧོ མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་ད་ཧོ སཱི་ཧ་པ་པཱ་ཏ་ད་ཧོ་ཏི ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ས་རཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏེ་སུ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ སུ་ད་སྶ་ན་ཀཱུ་ཊཾ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊཾ ཀཱ་ལ༹་ཀཱུ་ཊཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་ཀཱུ་ཊཾ ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ སུ་ད་སྶ་ན་ཀཱུ་ཊཾ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་ངྐཾ ཀཱ་ཀ་མུ་ཁ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཏ་མེ་ཝ ས་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊཾ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ. ཀཱ་ལ༹་ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ཉྫ་ན་མ་ཡཾ. ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་ཀཱུ་ཊཾ མ་སཱ་ར་ག་ལླ་མ་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཾ; མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ, སཱ་ར་ག་ནྡྷོ, ཕེ་གྒུ་ག་ནྡྷོ, ཏ་ཙ་ག་ནྡྷོ, པ་པ་ཊི་ཀཱ་ག་ནྡྷོ, ཁ་ནྡྷ་ག་ནྡྷོ, ར་ས་ག་ནྡྷོ, པུ་པྥ་ག་ནྡྷོ, ཕ་ལ་ག་ནྡྷོ, པ་ཏྟ་ག་ནྡྷོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ད་ས་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི ཨུ་སྶ་ནྣཾ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཨོ་ས་དྷ་ས་ཉྪ་ནྣཾ, ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ངྒཱ་རཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ. ས་བྦཱ་ནི ཙེ་ཏཱ་ནི སུ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མཱ་ནུ་བྦེ་དྷ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ས་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ན་དི་ཡོ ཙ ས་ནྡ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ་ན ཏ་ཏྠ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་ཛུ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ‘‘ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ’’ནྟི ས་ངྑཱ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ར་ཏ་ན་མ་ཡ་མ་ནུ་ཉྙ་སོ་པཱ་ན་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནི ནི་མྨ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ནི ཕ་ལི་ཀ་ས་དི་སཱ་ནི ནི་མྨ་ལཱུ་ད་ཀཱ་ནི ཏ་དུ་པ་བྷོ་ག་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ན་ཧཱ་ན་ཏི་ཏྠཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཏྠ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟོ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ ཙ ན་ཧཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, དེ་ཝ་ཡ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི.
ཏ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་སྶེ་སུ སཱི་ཧ་མུ་ཁཾ, ཧ་ཏྠི་མུ་ཁཾ, ཨ་སྶ་མུ་ཁཾ, ཨུ་ས་བྷ་མུ་ཁ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་ད་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ན་མུ་ཁཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཡེ་ཧི ཙ་ཏ་སྶོ ན་དི་ཡོ ས་ནྡ་ནྟི. སཱི་ཧ་མུ་ཁེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཧ་ཏྠི་མུ་ཁཱ་དཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ཨུ་ས་བྷཱ. པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ ཏི་སྶོ ན་དི་ཡོ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ པཱ་ཙཱི་ན་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ས་ཏི. པ་ཙྪི་མ་དི་ས་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ས་ཏོ ཙ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དི་ཡོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་ར་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཙ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ས་ནྟི.
ད་ཀྑི་ཎ་དི་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི པ་ན ཏཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ་ནེ་ཝ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཏི་ཡ་གྒ་ལེ༹ ནཱ་མ པཱ་སཱ་ཎེ པ་ཏི་ཏཱ, པཱ་སཱ་ཎོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ཝེ་གེ་ན བྷི་ནྣོ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ ཏི་ཡ་གྒ་ལཱ༹ ནཱ་མ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཛཱ་ཏཱ, པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཀཱུ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ གྷ་ན་པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་མ་ངྒེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཝི་ཉྫྷཾ ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ས་དི་སཱ པ་ཉྩ་དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
སཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ག་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཀ་ཎྷ་ག་ངྒཱ’’ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཱ’’ཏི, ཏི་ཡ་གྒ་ལ༹་པཱ་སཱ་ཎེ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནོ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏཱ ‘‘ཏི་ཡ་གྒ་ལ༹་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི’’ཏི, ཀཱུ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘བ་ཧ་ལ་ག་ངྒཱ’’ཏི, ཨུ་མ་ངྒེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨུ་མ་ངྒ་ག་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་ཉྫྷཾ ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ག་ངྒཱ, ཡ་མུ་ནཱ, ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི, ས་ར་བྷཱུ, མ་ཧཱི་ཏི པ་ཉྩ་དྷཱ ས་ངྑཾ ག་ཏཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ན་དཱི ནི་ནྣ་གཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ གོ་ཏྟཾ, ག་ངྒཱ ཡ་མུ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ནཱ་མཾ. ས་ཝ་ནྟི་ཡོཏི ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཝ་མཱ་ནཱ ས་ནྡ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡོ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཝཱ ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ ཝཱ. ཨ་པྤེ་ནྟཱིཏི ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི ཨོ་ས་ར་ནྟི. དྷཱ་རཱཏི ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཱ. པཱུ་ར་ཏྟནྟི པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཏཱ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ དེ་ཝོ མ་ནྡོ ཛཱ་ཏོ, ཛཱ་ལ་ཀྑི་པཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱི ཝུ་ཊྛི, ན ལ་བྷི་སྶཱ་མ ནུ ཁོ པི་ཊྛི་པ་སཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝཱ ཏཾ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཡཾ ཝ་སྶི་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་མེ་ཁ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨུ་ད་ཀཾ ཋི་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ནེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ན ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི.
ཨེ་ཀ་ར་སོཏི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སོ. མུ་ཏྟཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཝ་ཊྚ་དཱི་གྷཱ་དི་བྷེ་དཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ མུ་ཏྟཱ. མ་ཎཱིཏི ར་ཏྟ་ནཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ མ་ཎི. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོཏི ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་སི་རཱི་ས་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. ས་ངྑོཏི ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཏྟ་ཏ་མྦ་ཀུ་ཙྪི་ཀ་དྷ་མ་ན་ས་ངྑཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. སི་ལཱཏི སེ་ཏ་ཀཱ་ལ༹་མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷེ་དཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ. པ་ཝཱ་ལ༹ནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་མ་ནྡ་ར་ཏྟ་གྷ་ན་ར་ཏྟཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. ལོ་ཧི་ཏ་ངྒོཏི པ་དུ་མ་རཱ་གཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ མ་སཱ་ར་ག་ལླནྟི ཀ་བ་ར་མ་ཎི. ‘‘ཙི་ཏྟ་ཕ་ལི་ཀ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི.
མ་ཧ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནནྟི མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཏི་མི་ཏི་མི་ངྒ་ལཱདི་ཀཱ ཏི་སྶོ མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏི་ཡོ. ཏི་མིཾ གི་ལ་ན་ས་མ་ཏྠཱ ཏི་མི་ངྒ་ལཱ, ཏི་མི་ཉྩ ཏི་མི་ངྒ་ལ་ཉྩ གི་ལ་ན་ས་མ་ཏྠཱ ‘‘ཏི་མི་ཏི་མི་ངྒ་ལཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ནཱ་གཱཏི ཨཱུ་མི་པི་ཊྛི་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཝི་མཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ནཱ་གཱ་པི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ཏྠཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ སོ་ལ༹་ས་པི བཱ་ཏྟིཾ་ས་པི ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ་པི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛེ་ཝ ཏེ ཨུ་པ་མེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཙ ག་ཧི་ཏཱ. ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི མ་ཎྜཱུ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ སཱི་ལ་པཱུ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ཀེ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ན སཾ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི ཨ་པ་ནེ་ཏི. ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝཱཏི དཱུ་རེ་ཡེ་ཝ. ན ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་པི མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ བུ་དྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་ཏྟོ་པི པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་དཱ་པི ‘‘ཏུ་ཙྪཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་པི ས་ཏྟཱ ཨ་མ་ཏཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟི, ཏ་དཱ་པི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘པཱུ་རཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ར་སོ. ས་བྦཱ ཧི སཱ་ས་ན་སྶ ས་མྤ་ཏྟི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ཏི.
ར་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཱ་ནི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཧི བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི ཨ་ན་པྤ་ཀཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;
ལ་བྷ་ཏཱི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༧༤) –
ལོ་ཀི་ཡ་ར་ཏ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ན ཏ་སྶ ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ཨ་གྒྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ –
‘‘ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ, ཨ་ཏུ་ལཾ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གཾ, ‘ར་ཏ་ན’ནྟི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཡ་དི ཙ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི སོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཡཾ སཱ་ཝ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. པ་ར་མྤ་ར་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི དཱ་ནཱ་དི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཙ ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཊྛཱ་ནཾ, ས་ཏི་ཡེ་ཝ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ན ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཏོ ཨ་སུ་བྷ་དུ་ཀྑཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ག་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ ནེ་སཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་བྷ་ཏྟོ.
ས་མྨཱ པ་ད་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ ས་མྨཱ པ་ད་ཧ་ཏི, པ་ས་ཏྠཾ, སུ་ནྡ་རཾ ཝཱ པ་ད་ཧ་ནྟི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ. པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ. ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་མྤི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ’’ཏི.
ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྡྷི, ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨི་དྡྷཱ ཝུ་དྡྷཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་དྡྷི. ཨི་ཏི པ་ཋ་མེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་དྡྷི ཨེ་ཝ པཱ་དོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ, ཨི་དྡྷི་ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ. ཏེ་ན ཧི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཝི་སེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་དྡྷིཾ པ་ཛྫ་ནྟི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, སྭཱ་ཡཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ ཡ་སྨཱ ཚ་ནྡཱ་དི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་དྷ་མྨེ དྷུ་རེ ཛེ་ཊྛ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ’’ཏི.
པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ, ཀོ་ས་ཛྫཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎེ, པ་མཱ་དཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཐི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱཏི བོ་དྷི་ཡཱ, བོ་དྷི་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཡཱ ཧི ཨེ་སཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི ཡཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག- ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཡ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ‘‘བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཡོ་པེ་ས ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ‘‘བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ སེ་ན་ངྒ་ར་ཐ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ – ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི. ‘‘བོ་དྷི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོཏི ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཙ ཨ་རི་ཡོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛ་ངྒཱ་ནི ཨ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཊྛ ཨ་ངྒཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ. ཀི་ལེ་སེ མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒི་ཡ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ མ་གྒ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སོ་ཏཱ་པ་ནྣོཏི མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སོ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཊྛོ, ཡོ ཨ་ཊྛ་མ་ཀོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱིཏི ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་སཱི་ལོ དུ་ཏི་ཡ་ཕ་ལ་ཊྛོ. ཨ་ནཱ་གཱ་མཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ལོ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་སཱི་ལོ ཏ་ཏི་ཡ་ཕ་ལ་ཊྛོ. ཡོ པ་ན ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གོ, སོ ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་བྷེ་དོ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ མ་ཏ་ཀུ་ཎ་པ་ས་དི་སེ་ན དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨི་མཾ ཨ་སཾ་ཝཱ་སཱ་ར་ཧ་སཾ་ཝཱ་སཱ་ར་ཧ་ཝི་བྷཱ་ག་ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཚ་ནྣ་མ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སྶཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སྶཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝ་སྶ་ཏི. ཝི་ཝ་ཊཾ ནཱ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་ཝི་ན་ཡཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ནྟོ དེ་སེ་ནྟོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཝི་ཝ་ཊཾ པུ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སྶཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སྶཾ ན ཝ་སྶ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཏ་དེ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ ཚ་ནྣཾ ཚཱ་དི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཝི་ཝ་རེ་ཐ པ་ཀཱ་སེ་ཐ. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སྶཾ ན ཝ་སྶ་ཏི ན ཏེ་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.