༥. སོ་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. པི་ཡ་ཏ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་དྡྷིནྟི མ་ལླི་ཀཱ་ཡ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧེ་སི་ཡཱ ས་ཧ. ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་ག་ཏོཏི པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ག་ཏོ. ཀོ་ཙ་ཉྙོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རོཏི ཀོ་ཙི ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏ་རོ. ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏེཏི ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི དེ་ཝིཾ པུ་ཙྪ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པུ་ཙྪ་ཏི? ཨ་ཡ་ཉྷི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ དུ་གྒ་ཏ་མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་སྶ དྷཱི་ཏཱ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་པ་ཎ་ཏོ པཱུ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟཱི པ་ཊི་པ་ཐེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ པཱུ་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཀོ ཨི་མི་སྶཱ, བྷ་ནྟེ, དཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཛྫེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཋ་མཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཛྫེ་ཝ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ’’ཏི. ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཙ རཱ་ཛཱ ཀཱ་སི་གཱ་མེ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ‘‘བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ མཱ་ལཱ་རཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. སཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་མ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ ཝ་ཏྟེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པ་ཊི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཨི་མི་སྶཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ དི་ནྣཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཾ ‘ཀོ ཏེ པི་ཡོ’ཏི? སཱ ‘ཏྭཾ མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པི་ཡོ’ཏི ཝ་ཏྭཱ, པུ་ན མཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶཱ་ཧཾ ‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏྭཾ་ཡེ་ཝ པི་ཡཱ’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི. ཨི་ཏི སོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སྶཱ་ས་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ པུ་ཙྪི.
དེ་ཝཱི པ་ན པ་ཎྜི་ཏཱ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ས་ངྒྷུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ པ་ཉྷོ ར་ཉྙོ མུ་ཁཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟཱི ‘‘ན་ཏྠི ཁོ མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀོ་ཙ་ཉྙོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ བྱཱ་ཀ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྠ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རོ’’ཏི ཏ་ཐེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནཾ པུ་ཙྪི ཡ་ཐཱ ར་ཉྙཱ ས་ཡཾ པུ་ཊྛཱ. རཱ་ཛཱ་པི ཏཱ་ཡ ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་ཡ་མྤི ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏ་ཐེ་ཝ བྱཱ་ཀཱ་སི ཡ་ཐཱ དེ་ཝི་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏཾ.
བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཙ མ་ནྡ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ རཱ་ཛཱ པ་ཐ་ཝི་སྶ་རོ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཐ་ཝི་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ ཏཱ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ ‘ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་རཾ ཨ་ཉྙཾ ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝ་ས་ལཱི ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩཱ ས་མཱ་ནཱ མ་ཡཱ ཨུ་ཙྩེ ཋཱ་ནེ ཋ་པི་ཏཱ སཱ་མི་བྷཱུ་ཏཾ མཾ ན ཏ་ཐཱ པི་ཡཱ་ཡ་ཏི, ‘ཨ་ཏྟཱ་ཝ པི་ཡ་ཏ་རོ’ཏི མ་མ ས་མྨུ་ཁཱ ཝ་ད་ཏི, ཡཱ་ཝ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹ ཝ་ཏཱ་ཡ’’ནྟི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནུ ཏེ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི པི་ཡ་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཙོ་དེ་སི. དེ་ཝཱི ‘ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ་པཱ་ཧཾ དེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་གྒ་སུ་ཁཾ མོ་ཀྑ་སུ་ཁ་ཉྩ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟཱི ས་མྤི་ཡཱ་ཡཱ་མི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟཱ་ཝ མེ པི་ཡ་ཏ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦོ ཙཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ པ་རཾ པི་ཡཱ་ཡ་ཏི, པུ་ཏྟཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པོ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཏྠེ་ཏི, དྷཱི་ཏ་རཾ ‘‘མ་མ ཀུ་ལཾ ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, བྷ་རི་ཡཾ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་དེ པ་རི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཨ་ཉྙེ་པི ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ཝེ ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཏི ཨ་ཏྟ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ས་མྤ་སྶ་ནྟོ ལོ་ཀོ པ་རཾ པི་ཡཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི དེ་ཝི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ལླི་ཀཱ ཀུ་ས་ལཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ནི་པུ་ཎཱ ‘ཨ་ཏྟཱ་ཝ མེ པི་ཡ་ཏ་རོ’ཏི ཝ་ད་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨ་ཏྟཱ་ཝ པི་ཡ་ཏ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཙ མེ ས་ཏྠཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ…པེ… པི་ཡ་ཏ་རོ’’ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘ལོ་ཀེ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཡ་ཏ་རོ’’ཏི ར་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ས་བྦ་སོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ དི་སཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་མྨ ཙེ་ཏ་སཱཏི ས་བྦཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ད་ས་པི དི་སཱ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ. ནེ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་གཱ པི་ཡ་ཏ་ར་མ་ཏྟ་ནཱ ཀྭ་ཙཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན པི་ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ཀོ་ཙི པུ་རི་སོ ས་བྦུ་སྶཱ་ཧེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཀྭ་ཙི ཀ་ཏྠ་ཙི ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ ན པ་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ པི་ཡོ པུ་ཐུ ཨ་ཏྟཱ པ་རེ་སནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡ་ཏ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ཐུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཝ པི་ཡོ. ཏ་སྨཱ ན ཧིཾ་སེ པ་ར་མ་ཏྟ་ཀཱ་མོཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ས་བྦོ་པི ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཡཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ པ་རཾ ས་ཏྟཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ན ཧིཾ་སེ ན ཧ་ནེ་ཡྻ ན པཱ་ཎི་ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི་པི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཡྻ. པ་ར་སྶ ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏེ དུ་ཀྑེ ཏཾ ཏ་ཏོ ས་ངྐ་མ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་ནི ས་ནྡི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀ་མྨཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེཏི ཨི་ད་མྤི མེ་གྷི་ཡ་སུ་ཏྟེ ཝི་ཡ ག་ར་ཧ་ཎ་ཙྪ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་ཏྟཱ་ཡུ་ཀཱ, ཨ་ཏི་ཨི་ཏྟ་ར་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏེཏི ས་ཏྟཱ་ཧེ་ན ཛཱ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏེ, ཛཱ་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་མེ ཨ་ཧ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏུ་སི་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫཱིཏི ཏུ་སི་ཏཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར ཐེ་རོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སི་རིཾ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ མ་ནོ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨུ་ལཱ༹་རཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ནཱ་མ ཝི་རཱུ་པོ་པི པུ་ཏྟོ སུ་རཱུ་པོ ཝི་ཡ མ་ནཱ་པོ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ དེ་ཝཱི དྷ་རེ་ཡྻ, ཀཱི་དི་སཾ ནུ ཁོ ཏ་སྶཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, མ་ཧཱ་ཛཱ་ནི ཁོ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧཱ་མཱ་ཏུ དེ་ཝི་ཡཱ, ཡཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཏ་སྶཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ མ་ཧ་ཏཱ ཨཱ་ཡཱ་སེ་ན པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, མ་ཡཱ པ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཊྛ་ག་རུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི, སཱ ཏེ དྷ་མྨེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཾ པ་རི་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཙེ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཛ་ནེ་ཏྟི མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ དེ་ཝཱི དྷ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ ཙུ་བྷོ་པི ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷ་གི་ནི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ སཱ་ས་ནཾ སོ་བྷེ་ཡྻུཾ, བྷ་ག་ཝཱ ཙ མཱ་ཏ་རི བ་ཧུ་མཱ་ནེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ན་སྶཱ ཀ་སི་རེ་ན ནི་པྥ་ནྣ་མི་ད་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི. ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི མཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ག་རུ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ལ་ཧུ་ཀཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི.
ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘ད་ས་བ་ལ་ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་དི་ཀེ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མཱ་ཎེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཐེ་རོ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ ཡཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་མ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཀུ་ཙྪི་ནཱ ད་ས མཱ་སེ པ་རི་ཧ་རི, སཱ བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ ཀ་སྶ་ཙི པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་མི་དཾ. ཀ་སྨཱ? ས་ཏྠུ གུ་ཎཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཛ་ནེ་ཏྟི ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ ཙ ཏུ་སི་ཏེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐུ་པྤཱ་ད་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི.
ས་ཏྠཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏེ་སུ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་སུ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཏཱ སི་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ དྷ་མྨ་ཏཾ པ་རི་དཱི་པེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཏཱ ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ས་བྦེ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྟུཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏཱ ཀཱ་ལ་དཱི་པ་དེ་ས་ཀུ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཛ་ནེ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་མཱ་ཎ་མྤི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ཏ་ཐེ་ཝ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ཋི་ཏོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཱ་ནི ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ཏྟ་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀ་ད་ས་མཱ་ས་པ་རི་མཱ་ཎཾ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ལོ, ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀཱ ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏ་རོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཝི་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཙ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ཧི ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་ར་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ, ན ཙ ས་ཀྐཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏུ་ནྟི ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ པ་ཉྩ་མཾ མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི.
ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་ན ཝ་ཡེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི? མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ. པ་ཋ་མ་ཝ་ཡ་སྨི་ཉྷི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏ་དཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ག་བྦྷཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ག་བྦྷཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ ཙེ, ག་བྦྷོ བ་ཧྭཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་སྶ པ་ན དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝ་ཏྠུ ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ས་དེ ཝ་ཏྠུ་མྷི ནི་བྦ་ཏྟ་དཱ་ར་ཀཱ ཨ་རོ་གཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏ་རོ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ཡུ་སྶ མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་དཱི་པ་ཀཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཡེ ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡེ་སོ. བྷཱུ་ཏཱཏི ནི་བྦ་ཏྟཱ. བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ཝཱས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ, ཨ་པིས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནེ་པི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཡ་དྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ས་ཏྟེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་ས་ཏྟཱ ག་བྦྷ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ནཱ་མ. སཾ་སེ་ད་ཛཱུ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་ཏོ པ་ར་ཏོ བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏ་བྦ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ནཱ་མ. ས་བྦེ་པི ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ནཱ་མ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ བྷཱུ་ཏཱ ནཱ་མ. ཏེ ཧི བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ, ན པུ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི, ཏ་ད་ཉྙེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ནཱ་མ.
ས་བྦེ ག་མི་སྶ་ནྟི པ་ཧཱ་ཡ དེ་ཧནྟི ས་བྦེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྷེ་དཱ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ ས་ཏྟཱ དེ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, ཨ་སེ་ཀྑཱ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཨ་ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ ས་བྦ་ཛཱ་ནིཾ ཀུ་ས་ལོ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཏ་དེ་ཏཾ ས་བྦ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ནིཾ ཧཱ་ནིཾ མ་ར་ཎཾ, ས་བྦ་སྶ ཝཱ ས་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ནིཾ ཝི་ནཱ་སཾ པ་བྷ་ངྒུ་ཏཾ ཀུ་ས་ལོ པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོ མ་ར་ཎཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨཱ་ཏཱ་པི་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རེ་ཡྻཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཏཱ་པི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཏཱ་པི་ཡོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་མ་ར་ཎ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རེ་ཡྻ, པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་ཀུ་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣. ཏ་ཏི་ཡེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ཀུ་ཊྛཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཀོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཙ ཀུ་ཊྛཱི ཀུ་ཊྛ་རོ་གེ་ན བཱ་ལ༹ྷ་ཝི་དཱུ་སི་ཏ་ག་ཏྟོ. མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ མ་ནུ་སྶཱ ཏེ་སུ ས་བྦ་དུ་གྒ་ཏོ. སོ ཧི ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ཝ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཱ་ནི སི་བྦི་ཏྭཱ པ་རི་ད་ཧ་ཏི, ཀ་པཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གྷ་རཱ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ལ་དྡྷ་ཨཱ་ཙཱ་མ་ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ཏི, ཏ་མྤི པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོ’’ཏི. མ་ནུ་སྶ་ཀ་པ་ཎོཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་ར་མ་ཀ་པ་ཎ་ཏཾ པ་ཏྟོ. མ་ནུ་སྶ་ཝ་རཱ་ཀོཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧཱི་ལི༹་ཏ་པ་རི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དཱི་ནོ. མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡཱཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ཙ.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཀ་ཏི་པ་ཡ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཡེ་ཧི དཱ་ནཾ དི་ནྣཾ, ཏེ་སཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ར་མ་ཎཱི་ཡེ པ་དེ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་སུཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་པི ‘‘ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, མ་ཧཱ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ར་ཧཾ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ་ཧི དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཱ་ཡ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ས་མུ་ཛྫ་ལཱ་ཡ ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་མ་ཉྫེ་ཊྛ་པ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཚ་བྦ་ཎྞ་བུ་དྡྷ་རཾ་སི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་མཱ་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སི་རི་ཡཱ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟོ ཏཱ་རཱ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཡ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཝི་ཡ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་རུ་ཏ་མ་ཉྫུ་ནཱ བྲ་ཧྨ་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི.
བྷི་ཀྑཱུ་པི ཁོ ཨ་པྤི་ཙྪཱ ས་ནྟུ་ཊྛཱ པ་ཝི་ཝི་ཏྟཱ ཨ་སཾ་ས་ཊྛཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙོ་ད་ཀཱ པཱ་པ་ག་ར་ཧི་ནོ ཝ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ མེ་གྷ་ཝ་ཎྞཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སུ་ཝ་མྨི་ཏཱ ཝི་ཡ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་པི སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ སུ་དྡྷུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ སཾ་ཡ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ པ་ན ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་བྦ་ལྱ་པ་རེ་ཏོ གྷཱ་ས་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ, ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏྠ བྷོ་ཛ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི མ་ཉྙེ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མེ་ཏྠ ག་ཏེ་ན ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ལ་དྡྷུཾ ས་ཀྐཱ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏཱ་བྷི་ལཱ་སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨ་དྡ་ས བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐ་ས་མ་ཐ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ད་ནྟཾ གུ་ཏྟཾ ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ, དི་སྭཱ་ན པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷ་ཏཱ་ཡ པ་རི་པ་ཀྐཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ་མྤི དྷ་མྨཾ སུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སཱི་དི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི…པེ… ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི ‘ཨ་ཧ་མྤི དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱི’’’ཏི.
ས་བྦཱ་ཝ་ནྟནྟི ས་བྦཱ་ཝ་ཏིཾ ཧཱི་ནཱ་དི་ས་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩི་པི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་བྦ་ཝ་ནྟ’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཙེ་ཏ་སཱཏི བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཧི ཉཱ་ཎཾ ནི་དྡི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སཱིཏི ཏ་སྶཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ན་སི ཨ་ཀཱ་སི ཏེ ཝོ་ལོ་ཀེ་སི. བྷ་བྦོ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུནྟི མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠོ, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ཡཾ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ག་ར་སི་ཁི་མྷི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱི་དི་སོ ཛཱ་ཏོ, མ་གྒ་ཕ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ པ་ན་སྶ པཾ་སུ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ་ཧ་ད་ཡེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པི་ཡོ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨི་དྷ བྷ་བྦོ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི.
ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐནྟི དཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལཾ, སཱི་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒཾ, ས་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ མ་གྒ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀ་ཐཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི པ་ཋ་མཾ ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་སྶཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ས་ཏྟེ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ས་ཝ་ནེ་ན སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་གུ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མུ་ཁེ་ན ཙ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏི.
དཱ་ན་ཀ་ཐནྟི ཨི་དཾ ནཱ་མ སུ་ཁཱ་ནཾ ནི་དཱ་ནཾ, ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ མཱུ་ལཾ, བྷོ་གཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ, ཝི་ས་མ་ག་ཏ་སྶ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ, ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ་སུ དཱ་ན་ས་དི་སོ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨཱ་ལ་མྦ་ནཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཨི་ད་ཉྷི ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ན་མ་ཡ་སཱི་ཧཱ་ས་ན་ས་དི་སཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ས་དི་སཾ, ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ར་ཛྫུ་ས་དི་སཾ, དུ་ཀྑ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ནཱ་ཝཱ་ས་དི་སཾ, ས་མ་སྶཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན ས་ངྒཱ་མ་སཱུ་རོ, བྷ་ཡ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཊྛེ་ན སུ་པ་རི་ཁཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ན་ག་རཾ, མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་ཊྛེ་ན པ་དུ་མཾ, ཏེ་སཾ ནི་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ, དུ་རཱ་ས་ད་ཊྛེ་ན ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ, ཨ་ས་ནྟཱ་ས་ཊྛེ་ན སཱི་ཧོ, བ་ལ་ཝ་ནྟ་ཊྛེ་ན ཧ་ཏྠཱི, ཨ་བྷི་མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏ་ཊྛེ་ན སེ་ཏ་ཨུ་ས་བྷོ, ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མི་ས་མྤཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ཨ་སྶ་རཱ་ཛཱ. དཱ་ན་ཉྷི ལོ་ཀེ ར་ཛྫ་སི་རིཾ དེ་ཏི, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ མཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་དཱ་ན་གུ་ཎ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ.
ཡ་སྨཱ པ་ན དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སཱི་ལ་ཀ་ཐནྟི སཱི་ལཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨཱ་ལ་མྦ་ནཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ. ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ན་ཉྷི སཱི་ལ་ས་དི་སོ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨཱ་ལ་མྦ་ནཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ན་ཏྠི, སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་དི་སོ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ, སཱི་ལ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ པུ་པྥཾ, སཱི་ལ་ག་ནྡྷ་ས་དི་སོ ག་ནྡྷོ ན་ཏྠི, སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ སཱི་ལ་ཀུ་སུ་མ་པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏཾ སཱི་ལ་ག་ནྡྷཱ་ནུ་ལི་ཏྟཾ ས་དེ་ཝ་ཀོ ལོ་ཀོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཏྟིཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི སཱི་ལ་གུ་ཎ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ.
ཨི་དཾ པ་ན སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་གྒོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ སཱི་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ས་གྒ་ཀ་ཐནྟི ས་གྒོ ནཱ་མ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ, ནི་ཙྩ་མེ་ཏྠ ཀཱི་ལཱ༹ ནི་ཙྩ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དི་བྦ་སུ་ཁཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏི་སྶོ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ས་ཊྛི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ས་གྒ་གུ་ཎ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ. ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ན་ཉྷི བུ་དྡྷཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་གྒ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ པུ་ན ཧ་ཏྠིཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ སོ་ཎྜཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ས་གྒོ ཨ་ནི་ཙྩོ ཨ་དྷུ་ཝོ, ན ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༧༧; ༢.༤༢) ན་ཡེ་ན ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི དོ་སཾ. ཨོ་ཀཱ་རནྟི ལཱ་མ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་སེ་ཊྛེ་ཧི སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ སེ་ཊྛེ་ཧི ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ནི་ཧཱི་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཀི་ལེ་སནྟི ཏེ་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་སཱ་རེ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀི་ལི་སྶ་ནྟི ཝ་ཏ བྷོ ས་ཏྟཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༥༡).
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝེ་ན ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ གུ་ཎཾ དཱི་པེ་སི ཝ་ཎྞེ་སི. ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟནྟི ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཙི་ཏྟཾ, ཧེ་ཊྛཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་དོ་སཱ་ནཾ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི་དེ་ས་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཙི་ཏྟཾ, ཀ་མྨ་ཀྑ་མ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ག་མེ་ན མུ་དུ་ཙི་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ. ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ, ཡ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟནྟི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཝི་ག་མེ་ན ཨ་རོ་ག་ཙི་ཏྟཾ. མུ་དུ་ཙི་ཏྟནྟི བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ག་མེ་ན མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ན་ཙི་ཏྟཾ. ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ག་མེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑི་པ་ན་ཏོ ན པི་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ. ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟནྟི ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ག་མེ་ན ས་མྤ་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟཾ. པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟནྟི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝི་ག་མེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ.
ཨ་ཐཱཏི པ་ཙྪཱ. སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱཏི སཱ་མཾ ཨུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ, ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎེ་ན སཱ་མཾ དི་ཊྛཱ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ ཙ པ་ན སཱ་ཏི? ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ནི་རོ་དྷཾ མ་གྒ’’ནྟི. ཨི་ད་ཉྷི ས་ཙྩཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༢༩) ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་སྶ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒུ་པྤཱ་ད་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀནྟི ཝི་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ. ས་མྨ་དེ་ཝཱཏི སུ་ཊྛུ་ཡེ་ཝ. ར་ཛ་ནནྟི ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཉྫེ་ཊྛཱ་དི་ར་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ, པ་བྷ་སྶ་རཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེཏི ཏ་སྶཾ་ཡེ་ཝ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཾ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ ལ་ཧུ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཀ་ཏཱ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་ཏཱ སུ་ཁཱ་པ་ཊི་པ་དཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ ཙ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལནྟི ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་རཱ་ག་ར་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ར་ཛཾ, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མ་ལཱ་པ་ག་མེ་ན ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ. པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་ས་ར་ཛཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཝི་ར་ཛཾ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་དུ་སྶཱི་ལ་མ་ལཱ་པ་ག་མེ་ན ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ནི་རོ་དྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཝ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་མ་ལེ་ཧི ཀི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ རཱ་གཱ་དི་མ་ལེ་ཧི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ, དྷོ་ཝ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ, ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཏེ་མེ་ཏྭཱ གོ་མ་ཡ་ཁཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ལ༹་ཀེ ས་མྨ་དྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠ་སྶ དྷོ་ཝ་ན་པྤ་ཡོ་གོ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ་ས་ལི་ལེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཧི དོ་སེ སི་ཐི་ལེ ཀ་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ སོ་དྷ་ནེ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ, ཏེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཝ་ཏྠེ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་པ་ག་མོ ཝི་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ, ར་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏེ་ན སུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ མ་གྒེ་ན པ་རི་ཡོ་དཱ་པ་ན་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ པ་ན སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སི་ནྣོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ ས་ཡ་མྤི ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་པྤ་བུ་དྡྷ ཏྭཾ མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོ མ་ནུ་སྶ་ཀ་པ་ཎོ མ་ནུ་སྶ་ཝ་རཱ་ཀོ, ཨ་ཧཾ ཏེ ཨ་པ་རི་མི་ཏཾ དྷ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, ‘བུ་དྡྷོ ན བུ་དྡྷོ, དྷ་མྨོ ན དྷ་མྨོ, ས་ངྒྷོ ན ས་ངྒྷོ, ཨ་ལཾ མེ བུ་དྡྷེ་ན, ཨ་ལཾ མེ དྷ་མྨེ་ན, ཨ་ལཾ མེ ས་ངྒྷེ་ནཱ’ཏི ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ ཨ་ཧི་རི་ཀ, ཏྭཾ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པོ, ཡོ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་དེ་སི, ཨ་པི་ཙ མཾ ཏྭཾ ‘དུ་གྒ་ཏོ ད་ལི་དྡོ ཀ་པ་ཎོ’ཏི ཀ་སྨཱ ཝ་དེ་སི, ན་ནུ ཨ་ཧཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟོ, ནེ་ཝཱ་ཧཾ དུ་གྒ་ཏོ ན ད་ལི་དྡོ ན ཀ་པ་ཎོ, ཨ་ཐ ཁོ སུ་ཁ་པྤ་ཏྟོ པ་ར་མེ་ན སུ་ཁེ་ན ཨ་པཱ་ཧ་མ་སྨི མ་ཧ་དྡྷ་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཡཾ དྷ་ནཾ;
སུ་ཏ་དྷ་ན་ཉྩ ཙཱ་གོ ཙ, པ་ཉྙཱ ཝེ ས་ཏྟ་མཾ དྷ་ནཾ.
‘‘ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ དྷ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ;
‘ཨ་ད་ལི་དྡོ’ཏི ཏཾ ཨཱ་ཧུ, ཨ་མོ་གྷཾ ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི. (ཨ. ནི. ༧.༥) –
ཏ་སྶི་མཱ་ནི མེ ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནཱ་ནི ས་ནྟི. ཡེ་ས་ཉྷི ཨི་མཱ་ནི དྷ་ནཱ་ནི ས་ནྟི, ན ཏྭེ་ཝ ཏེ བུ་དྡྷེ་ཧི ཝཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཝཱ ‘ད་ལི་དྡཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི.
ས་ཀྐོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨོ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ཁོ ས་ཀྐ ས་ཀྐཱ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ས་ཏེ་ན་པི ས་ཧ་སྶེ་ན་པི སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ ཀུ་ཊྛིཾ ‘བུ་དྡྷོ ན བུ་དྡྷོ, དྷ་མྨོ ན དྷ་མྨོ, ས་ངྒྷོ ན ས་ངྒྷོ’ཏི ཀ་ཐཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི. སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ་པི ཁོ ཀུ་ཊྛཱི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨོཏི དི་ཊྛོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཙེ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནོ དྷ་མྨ་ས་དྡོ. ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྟི ཙ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་པི ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨ་ཏཱ དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཝི་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷཾ་ཡེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཾ ནི་པྤ་དེ་སེ་ན་པི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨོ་གཱ་ལ༹ྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་ཉྙ་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘དི་ཊྛོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ པ་ཊི་བྷ་ཡ་ཀ་ནྟཱ་ར་ས་དི་སཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཏི་ཎྞཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཝི་ག་ཏཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ. སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་རཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་སུ ཙ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ. ནཱ་སྶ པ་རོ པ་ཙྩ་ཡོ, ན པ་ར་སྶ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ. ཀ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ’’ཏི.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡོ ཁ་ཡ་སུ་ནྡ་རཱ་བྷི་རཱུ་པ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝ སོ པ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ན པ་སཾ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཙ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟོ, སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི ཝཱ ཨ་ཏི་ཀ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཾ ཨ་ཏི་མ་ནཱ་པཾ, ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ.
ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ མ་མ པ་སཱ་དོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ དོ་ས་ནཱ་ས་ན་ཏོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ, ཏ་ཐཱ ས་དྡྷཱ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ, སཱ་ཏྠ་ཏོ, ས་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ, ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏོ, ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠ་ཏོ, ཀ་ཎྞ་སུ་ཁ་ཏོ, ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་ཏོ, ཨ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་ཏོ, ཀ་རུ་ཎཱ་སཱི་ཏ་ལ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཝ་དཱ་ཏ་ཏོ, ཨཱ་པཱ་ཐ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏོ, ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མ་ཏོ, སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ, ཝཱི་མཾ་སི་ཡ་མཱ་ན་ཧི་ཏ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ན་ཡེ་ཧི ཐོ་མེ་ནྟོ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨཱ་ཧ.
ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི དེ་ས་ནཾ་ཡེ་ཝ ཐོ་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏནྟི ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཊྛ་པི་ཏཾ, ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་རི མུ་ཁཾ ཀ་རེ་ཡྻ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་དི་ནཱ ཚཱ་དི་ཏཾ. ཝི་ཝ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཡྻ. མཱུ་ལ༹ྷ་སྶཱཏི དི་སཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ. མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས མ་གྒོ’’ཏི མ་གྒཾ ཨུ་པ་དི་སེ་ཡྻ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པ་ད་ཏྠོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་མུ་ཁཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ མཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ག་ཧ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ སཱ་ས་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་མྨ་གྒ་མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ མེ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ནི་མུ་གྒ་སྶ མེ བུ་དྡྷཱ་དི་ར་ཏ་ན་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དེ་ས་ནཱ་པ་ཛྫོ་ཏ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ.
ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨེ་སཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་སཱ་ཧནྟི ཨེ་སོ ཨ་ཧཾ. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ མེ ས་ར་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ཨ་གྷ་སྶ གྷཱ་ཏཱ, ཧི་ཏ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཏཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ག་ཙྪཱ་མི བྷ་ཛཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་མི བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱི་ཏི. ཡེ་ས་ཉྷི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ག་ཏི་ཨ་ཏྠོ, བུ་དྡྷི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ་ཏི. དྷ་མྨནྟི ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷེ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠).
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ, ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) ཙ –
ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་མ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀཾ, དྷ་མྨ་མ་ས་ངྑ་ཏ་མ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ;
མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༧);
ཨེ་ཏྠ ཧི རཱ་ག་ཝི་རཱ་གནྟི མ་གྒོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀནྟི ཕ་ལཾ. ཨ་ས་ངྑ་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷནྟི དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏནྟི ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེཏི ཨ་ཛྫ་ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཨ་ཛྫ་ད་གྒེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་ཏྠ ད་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ཨ་ཛྫ ཨ་གྒེ ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཎུ་པེ་ཏནྟི པཱ་ཎེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཾ, ཡཱ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨུ་པེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ཏྠུ་ཀཾ ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཏཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ན་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏུ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྶ ཙ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ནེ་ཝ ནི་པྥ་ནྣཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ གུ་ཎ་ནི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཡཱ་ཝ ད་སྶ་ན་ཝི་ས་ཡ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ པ་ཉྫ་ལི་ཀོ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ པ་ཀྐཱ་མི.
པ་ཀྐ་ནྟོ ཙ ཀུ་ཊྛ་རོ་གཱ་བྷི་བྷ་ཝེ་ན ཚི་ནྣ་ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ངྒུ་ལི ཨུ་ཀྐཱ་ར་ག་ཏྟོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝི་སྶ་ནྡ་མཱ་ནཱ་ས་ཝོ ཀ་ཎྜཱུ་ཏི་པ་ཏི་པཱི་ལི༹་ཏོ ཨ་སུ་ཙི དུ་གྒ་ནྡྷོ ཛེ་གུ་ཙྪ་ཏ་མོ པ་ར་མ་ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཏྟོ ‘‘ནཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྟ་སྶ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་མ་སྶ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་རོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ ཝི་ཡ ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཨོ་ཀཱ་སེ ཀ་ཏེ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཱ་ཡ དྷེ་ནུ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏི་ཏྭཱ མཱ་རི་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟཾ སུ་པྤ་བུ་དྡྷཾ ཀུ་ཊྛིཾ གཱ་ཝཱི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སཱི’’ཏི.
སོ ཀི་ར ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨེ་ཀོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི ཏཱི་ཧི སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནིཾ ག་ཎི་ཀཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ དི་ཝ་སཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ས་ཧཱ་ཡེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ཧ་ཏྠེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ བ་ཧུ་ཀ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞཾ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི ཙ པ་སཱ་དྷ་ནཱ་ནི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ནེ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ན་ཏྠི, ར་ཏྟི ཙ ཛཱ་ཏཱ, ཧ་ནྡ ཨི་མཾ མ་ཡཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. སཱ ཏེ་ཧི མཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ‘‘ཨི་མེ ནི་ལླ་ཛྫཱ ནི་ཀྐ་རུ་ཎཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀི་ལེ་ས་ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་པ་རཱ་དྷཾ མཾ ཀེ་ཝ་ལཾ དྷ་ན་ལོ་བྷེ་ན མཱ་རེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཏཱ་ཝ མཾ ཨི་མེ མཱ་རེ་ནྟུ, ཨ་ཧཾ པ་ན ཡ་ཀྑི་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨི་མེ མཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏེ་སུ ཀི་ར ཨེ་ཀོ པ་ཀྐུ་སཱ་ཏི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཀོ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ, ཨེ་ཀོ ཏ་མྦ་དཱ་ཋི་ཀོ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀོ, ཨེ་ཀོ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི, ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སཱ ཡ་ཀྑ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ གཱ་ཝཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་ར་ཎཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་སྶ ཀུ་ཊྛི་སྶ ས་ཧ་སཱ མ་ར་ཎཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟཾ…པེ… ཝོ་རོ་པེ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ བྷ་ཝ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ནཱ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོཏི སོ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ནྣོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘སོ་ཏོ སོ་ཏོ་ཏི ཨི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སོ་ཏོ་ཏི? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༠༡).
ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོཏི ཝི་ནི་པ་ཏ་ནཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, ནཱ་སྶ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡ་ཏོཏི དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ནི་ཡ་ཏོ. ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི པ་རཾ ཨ་ཡ་ནཾ ཨ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ བྷ་དྡི་ཀཱ ཨེ་ཝ སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་སྶ ག་ཏི, ན པཱ་པི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ན པ་ན ཏེ་ན ས་མྤ་ཏྟཱ ག་ཏི, ཏཾ པ་ན པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་བྷཱ་སི. པ་སྶ་ཏི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀ་ཐི་ཏེ ཨི་མི་སྶཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ས་ཏི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀུ་ས་ལོ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ སུ་པྤ་བུ་དྡྷ་སྶ ཀུ་ཊྛི་བྷཱ་ཝ་དཱ་ལི་དྡི་ཡ་ཀ་པ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཏ་སྶ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏེ་ན པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏཱུཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཡོཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ.
བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི ཛཱ་ཏ་པུ་བྦཾ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀཱ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་དཱ པ་ན བྷཱུ་ཏ་ནྟི? ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ སཱ་མ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨེ་ཀཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ཁེ་ཏྟཾ ར་ཀྑ་ཏི. སཱ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཏ་སྶ པ་ཉྩ་ཧི ལཱ་ཛཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཾ པ་དུ་མ་པུ་པྥཾ ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ པུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཏྠེ་སི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ མ་དྷུ་ར་མཾ་སཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏི་སྶཱ པུ་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་མ, ཏུ་མྷེ་ཧི པ་ཏྟ་ཝི་སེ་སཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཙ པ་ཏྠ་ཡིཾ་སུ. སཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ པ་དུ་མ་ག་བྦྷེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་མེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ དི་སྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཏ་སྶཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི་ཡཱ པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ བྷཱུ་མི་ཏོ པ་དུ་མཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ དི་སྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ ས་ཎྛཱ་སི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཀུ་མཱ་རོ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝ་སི, སེ་སཱ ག་བྦྷ་མ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་དུ་མ་ས་རེ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་དུ་མེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ་སཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐཱ ཨ་ཧོ་སི –
‘‘ས་རོ་རུ་ཧཾ པ་དུ་མ་པ་ལཱ་ས་པ་ཏྲ་ཛཾ,
སུ་པུ་པྥི་ཏཾ བྷ་མ་ར་ག་ཎཱ་ནུ་ཀི་ཎྞཾ;
ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ,
ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷེ་སུ ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ཏེ་སུ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཏ་ག་ར་སི་ཁཱི ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏེ ན་ནྡ་མཱུ་ལ་པ་བྦྷཱ་རེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་སི་གི་ལི་པ་བྦ་ཏེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨེ་ཀོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཾ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཏ་ག་ར་སི་ཁི་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཎྜུ་ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་ས་ནོ, ཀུ་ཊྛཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཧི ཀུ་ཊྛི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་རཱི་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ས་བྱཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧེ…པེ… པ་ཀྐཱ་མཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀྭཱ་ཡནྟི ཀོ ཨ་ཡཾ. ཁུཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཀོ་ཝཱ་ཡ’’ནྟི་པི པཱ་ལི༹. ཀུ་ཊྛཱིཏི ཨ་ཀུ་ཊྛིཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ སེ་ཊྛི ཀུ་ཊྛ་རོ་གཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠུཾ པཱ་པེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི. ཀུ་ཊྛི་ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི ཀུ་ཊྛཱི་ནཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ན. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ཀུ་ཊྛི་ནོ ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ས་རཱི་ས་པ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ རོ་ག་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠ་ཉྩ ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་ར་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་གྒ་ལཱ༹་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ཊྛ་ས་རཱི་ར་ས་དི་སོ་ཏི ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ ‘‘ཀུ་ཊྛི་ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱཏི ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ. ཨ་པ་ས་བྱ་ཏོ ཀ་རི་ཏྭཱཏི པ་ཎྜི་ཏཱ ཏཱ་དི་སཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝི་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ པ་རི་བྷ་ཝེ་ན ཏཾ ཨ་པ་ས་བྱཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་ས་བྱཾ ཨ་པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏོ. ‘‘ཨ་པ་ས་བྱཱ་མ་ཏོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶཱཏི ཏ་ག་ར་སི་ཁི་མྷི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ‘‘ཀྭཱ་ཡཾ ཀུ་ཊྛཱི’’ཏི ཧཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ནི་ཊྛུ་བྷ་ན་ཨ་པ་ས་བྱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ. ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྠཱཏི ནི་ར་ཡེ ནི་ར་ཡ་གྒི་ནཱ ད་ཡ྄ཧི་ཏྠ. ‘‘པ་ཙྩི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡ་གྒི་ནཱ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན སོ ནི་ར་ཡེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ན ཏཾ ཀ་མྨཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི. ཡཱ པ་ན་སྶ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་དཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ, སཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀུ་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ དཱ་ལི་དྡི་ཡཾ པ་ར་མ་ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་མྨ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དི་སེ་པི ཧི ལོ་ཀེ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རོ དི་ཊྛོ ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘སཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རཱི, ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པུ་ཊྛ་པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡོ ‘‘ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི པུ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པུ་ཊྛ་པ་ཉྷོ, ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ. ཨཱ་ག་མྨཱཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ, ནི་སྶཱ་ཡ ཉ་ཏྭཱ ཝཱ. ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ས་དྡྷཾ ས་མཱ་དི་ཡཱིཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ་ཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ས་ནྣི་སྶ་ཡཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་དྡྷ་ཉྩཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷ་མྤི ས་དྡྷཾ ས་མྨཱ ཨཱ་དི་ཡི. ཡ་ཐཱ ན པུ་ན ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་ཀྑ་ཡཱ ག་ཎྷི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱི་ལནྟི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སཱི་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་གྒ་སཱི་ལཾ ཕ་ལ་སཱི་ལ་ཉྩ. སུ་ཏནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཉྩཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷ་མྤི སུ་ཏཾ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་པི ཧི ཏེ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་པྤ་ཀཱ་རཾ སུ་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཙཱ་ཏི. ཙཱ་གནྟི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝོ་སྶ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙཱ་གཾ, ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་སུ མུ་ཏྟ་ཙཱ་གཱ ཙ ཧོ་ནྟི པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏཱ. པ་ཉྙནྟི ས་དྡྷིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙ་ཉྩེ་ཝ ཕ་ལ་པ་ཉྙ་ཉྩ.
ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཧ་ཎཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀནྟི པ་ད་ཏྟ་ཡེ་ནཱ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. སོ ཧི ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ སོ་བྷ་ན་ཏྟཱ སུ་ནྡ་རཱ ག་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏི, རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཨ་གྒོ་ཏི ས་གྒོ, ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ སུ་ཁ་མེ་ཝེ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ཏི, ལུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་པ་པ་ནྣོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏོ. ས་ཧ་བྱ་ཏནྟི ས་ཧ་བྷཱ་ཝཾ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ན ས་ཧ བྱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་ཧ་བྱོ, ས་ཧ་ཋཱ་ཡཱི ས་ཧ་ཝཱ་ཡཱི ཝཱ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཧ་བྱ་ཏཱ. ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ རོ་ཙ་ཏི ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཡ་ས་སཱཏི པ་རི་ཝཱ་རེ་ན. སོ ཧི ཨ་སུ་ཙི་མ་ཀྑི་ཏཾ ཛ་ཛྫ་རཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟཾ པ་བྷ་སྶ་ར་རཾ་སི་ཛཱ་ལ་ཝི་ན་དྡྷ་སུ་དྡྷ་ཛ་མྦུ་ན་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ དི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ལ་བྷཱི་ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ པཱ་པཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་སྶཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ པ་ར་ཀྐ་མེ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་རཱི་རེ ཝ་ཧ་ནྟེ ཝི་ས་མཱ་ནི པ་པཱ་ཏཱ་དི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ་ཎྜ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཝི་ས་མཱ་ནི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ཨ་ཧི་ཀུ་ཀྐུ་ར་གོ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ, ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀ་སྨིཾ ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ པ་ཎྜི་ཏོ ས་པྤ་ཉྙོ པུ་རི་སོ ཏཱ་ཡ ས་པྤ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟོ པཱ་པཱ་ནི ལཱ་མ་ཀཱ་ནི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཡ་ཐཱ་ཡཾ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཏ་ག་ར་སི་ཁི་མྷི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ པཱ་པཾ ཨ་པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ སུ་པྤ་བུ་དྡྷོ ཀུ་ཊྛཱི མ་མ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨི་དཱ་ནི སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ པཱ་པཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་ཉྪི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙོ་པི ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ པཱ་པཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱཏི ཏ་རུ་ཎ་པུ་གྒ་ལཱ. ཡེ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཨི་དྷ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨི་མེ ཧི ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་ཉྩ་ད་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ, ཏཱ་ཝ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ, བཱ་ལཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནི ‘‘ཡུ་ཝཱ་ནོ’’ཏི. མ་ཙྪ་ཀེ བཱ་དྷེ་ནྟཱིཏི མ་གྒ་ས་མཱི་པེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཏ་ལཱ༹་ཀེ ནི་དཱ་གྷ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ད་ཀེ པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་སྶི་ཉྩི་ཏྭཱ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཙྪེ ག་ཎྷ་ནྟི ཙེ་ཝ ཧ་ན་ནྟི ཙ ‘‘པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི མ་གྒ་ཏོ ཐོ་ཀཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི? ཏེ ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་སྶཱ་སཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. བྷཱ་ཡ་ཐ ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ཝོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ནི་སྶ་ཀྐེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤི་ཡཾ ཝོ དུ་ཀྑནྟི ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་རཱི་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་དུ་ཀྑཾ ཨ་པྤི་ཡཾ ཨ་ནི་ཊྛ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨི་མཾ པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ནི་སེ་དྷ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་དི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཀ་ལ་མཱ་པཱ་ཡི་ཀཾ, སུ་ག་ཏི་ཡ་ཉྩ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་མ་ནུ་སྶ་དོ་བྷ་གྒི་ཡཱ་དི་བྷེ་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་པྤི་ཡཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ, ཡ་དི ཏུ་མྷེ ཏ་ཏོ བྷཱ་ཡ་ཐ, ཨཱ་ཝི ཝཱ པ་རེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི པཱ་པ་ཀཾ ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨཾ མཱ་ཀ་ཏྠ མཱ ཀ་རི་ཏྠ, ཨ་ཐ པ་ན ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་རོ་ཐ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཐ, ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ ཏ་སྶ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨི་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཏྟོ ཝཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟེ ཨ་མྷེ ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨུ་པེ་ཙྩ ཨ་པེ་ཙྩ པ་ལཱ་ཡ་ཏམྤི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏ་ཏོ མུ་ཏྟི མོ་ཀྑོ ན་ཏྠི. ག་ཏི་ཀཱ་ལཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཝི་པ་ཙྩི་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ལཱ་ཡ་ནེ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་མ་ནེ པ་ཀྐ་མ་ནེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ‘‘ན ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ན ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ…པེ… པཱ་པ་ཀ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡༢༧; མི. པ. ༤.༢.༤) ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨུ་པོ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥. པ་ཉྩ་མེ ཏ་ད་ཧཱུཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཧ་ནི ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ. ཨུ་པོ་ས་ཐེཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟཱིཏི སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ས་ནེ་ན ཝཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ས་དྡོ ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༧༡; ༡༠.༤༦) སཱི་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༥) པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ. ‘‘གོ་པཱ་ལ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐོ ནི་ག་ཎྛཱུ་པོ་ས་ཐོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༧༡) ཨུ་པ་ཝཱ་སེ. ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༤༦) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༨) དི་ཝ་སེ. ཨི་དྷཱ་པི དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཧ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ནི་ས་ཛྫ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལཾ དི་སྭཱ, ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣེ་ཡེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མི, ས་ཏྟ་དྷཱ་སྶ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཏུ་ཎྷཱི་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་དྡྷ་སྟཾ ཨ་རུ་ཎནྟི ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཡཱ་ཙི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣) ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཐེ་རེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་སྶ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་དྡེ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི? ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ.
ཨ་དྡ་སཱཏི ཀ་ཐཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་སྶཾ པ་རི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ དུ་སྶཱི་ལྱ་ཙི་ཏྟཾ པ་སྶི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཙི་ཏྟེ དི་ཊྛེ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ དུ་སྶཱི་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ས་ཏྟ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པཱི་ཏི. དུ་སྶཱི་ལནྟི ནི་སྶཱི་ལཾ, སཱི་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་པ་དྷ་མྨནྟི དུ་སྶཱི་ལ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ལཱ་མ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་སུ་ཙིནྟི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ན སུ་ཙིཾ. ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རནྟི ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རེ་སཾ ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ, ཨ་ཐ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན མ་ནྟ་ཡ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ ཨི་མེ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ.
ལ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟཾ. ཀུ་ཙྪི་ཏ་ས་མ་ཎ་ཝེ་ས་དྷཱ་རི་ཏཱ་ཡ ན ས་མ་ཎ་ནྟི ཨ་སྶ་མ་ཎཾ. ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ ས་མ་ཎཱ’’ཏི ཙ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ས་མ་ཎོ་མྷཱི’’ཏི མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙཾ. ཨ་སེ་ཊྛ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ. ཨ་ཉྙེ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ སུ་ནི་ཝ་ཏྠེ སུ་པཱ་རུ་ཏེ སུ་པ་ཏྟ་དྷ་རེ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ས་མཱ་ནོ ས་ཡ་མྤི ཏཱ་དི་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་སུ ས་ནྡི་སྶ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ དེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙཾ. པཱུ་ཏི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏིཾ. ཚ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སྶ་ནེ་ན ཏི་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཾ. ས་ཉྫཱ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏཾ. མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སི་ནྣནྟི ས་ངྒྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནྟོ ནི་སི་ནྣཾ. དི་ཊྛོ་སཱིཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ཊྛོ ཨ་སི. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛོ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི ཏེ ཏ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་སཾ་ཝཱ་སོ. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ སཾ་ཝཱ་སོ ཏ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ད་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ པུ་གྒ་ལོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ཐེ་རོ ‘‘ས་ཡ་མེ་ཝ ནི་བྦི་ནྣོ ཨོ་ར་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨི་མེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཡཱ ཙ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛོ, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ཊྛེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ ན ཨུ་ཊྛཱ་ཏི, ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ་ལོ མཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཏཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ. བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱཏི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སཱ་ལ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ. བ་ཧཱིཏི པ་ན ནི་ཀྑཱ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཐ ཝཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱཏི བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཏོ་པི ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ, ན ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱུ་ཙི་གྷ་ཊི་ཀཾ ད་ཏྭཱཏི ཨ་གྒ་ལ༹་སཱུ་ཙི་ཉྩ ཨུ་པ་རི་གྷ་ཊི་ཀ་ཉྩ ཨཱ་ད་ཧི་ཏྭཱ, སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཐ་ཀེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ བཱ་ཧཱ་ག་ཧ་ཎཱ་པི ནཱ་མཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏེ་ན པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བཱ་ཧཱ་ག་ཧ་ཎཱ་པི ནཱ་མ སོ མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་མེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མི་ད་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ག་ར་ཧ་ཎ་ཙྪ་རི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་བྦུ་ད་ཛཱ་ཏོ, ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ པུ་གྒ་ལཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ཨ་ནུ་དྡི་ས་ནྟེ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐོ པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན དཱ་ནཱ་ཧནྟི ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ན ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ན-ཀཱ་རེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. དུ་ཝི་དྷ་ཉྷི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི. ཏེ་སུ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ཏཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ན བུ་དྡྷཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཡ་ཏི. ‘‘ཁ་ནྟཱི པ་ར་མཾ…པེ… ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ…པེ… ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༣-༡༨༥) ཨི་མཱ པ་ན ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ནཱ་མ, ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ན སཱ་ཝ་ཀཱ, ཚ་ནྣ་མྤི ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་དྡི་ས་ནྟི. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ, ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨི་ཏ་རོ, ཏ་ཉྩ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ན བུ་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་མ་ཏྟཾ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ཨུ་དྡི་སི. ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་ཐཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཋཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཡནྟི ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེཏི ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི? ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་དྡེ་སོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ་ཏི ཏཾ ཨ་པ་རེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པ་ཀ་ཏི་དེ་ཝཱ ཝི་ཡ ན སུ་ར་ནྟི ན ཨི་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སུ་རཱ, སུ་རཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱ, ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཏི ཝཱ ཨ་སུ་རཱ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་པ་ཧཱ་རཱ་དཱ་ད་ཡོ. ཏེ་སཾ བྷ་ཝ་ནཾ སི་ནེ་རུ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ, ཏེ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ སི་ནེ་རུ་པཱ་དེ མ་ཎྜ་པཱ་དིཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ་ཝ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ར་ཏི ཨི་མེ གུ་ཎེ དི་སྭཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡེ དི་སྭཱ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱིཏི ར་ཏིཾ ཝི་ནྡ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛ་མཱ་ནཱ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ནི་ནྣོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་པཱ་ཏོཏི ན ཚི་ནྣ་ཏ་ཊོ མ་ཧཱ་སོ་བྦྷོ ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ཏོ ཨེ་ཝ པ་པཱ་ཏོ. སོ ཧི ཏཱི་ར་དེ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་དྭ་ངྒུ་ལ་ཝི་ད་ཏྠི་ར་ཏ་ན་ཡ་ཊྛི་ཨུ་ས་བྷ་ཨ་ཌྜྷ་གཱ་ཝུ་ཏ་གཱ་ཝུ་ཏ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་རོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ག་ཙྪ་ནྟོ སི་ནེ་རུ་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ག་མྦྷཱི་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཋི་ཏ་དྷ་མྨོཏི ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ན མ་ཏེ་ན ཀུ་ཎ་པེ་ན སཾ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ན སཾ་ཝ་ས་ཏི. ཏཱི་རཾ ཝཱ་ཧེ་ཏཱིཏི ཏཱི་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏི. ཐ་ལཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏཱིཏི ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཝཱི་ཙི་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཐ་ལེ ཁི་པ་ཏི. ག་ངྒཱ ཡ་མུ་ནཱཏི ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་མུ་ཁ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི པ་ཉྩ དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ག་ངྒཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་དྷཱ ས་ངྑཾ ག་ཏཱ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨི་མཱ་སཾ ན་དཱི་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡ་ཉྷི ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་མཱ་ཎོ, ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ པ་དེ་སོ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ ས་མུ་དྡོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ, ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ས་ནྟི, ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ཧི་མ་ཝཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཀཱུ་ཊ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་ནྡ་མཱ་ན་པ་ཉྩ་ས་ཏ་ན་དཱི་ཝི་ཙི་ཏྟོ, ཡ་ཏྠ ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜ་ད་ཧོ ར་ཐ་ཀཱ་ར་ད་ཧོ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧོ ཀུ་ཎཱ་ལ་ད་ཧོ མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་ད་ཧོ སཱི་ཧ་པ་པཱ་ཏ་ད་ཧོ་ཏི ས་ཏྟ མ་ཧཱ་ས་རཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏེ་སུ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ སུ་ད་སྶ་ན་ཀཱུ་ཊཾ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊཾ ཀཱ་ལ༹་ཀཱུ་ཊཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་ཀཱུ་ཊཾ ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ སུ་ད་སྶ་ན་ཀཱུ་ཊཾ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་ངྐཾ ཀཱ་ཀ་མུ་ཁ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཏ་མེ་ཝ ས་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊཾ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ. ཀཱ་ལ༹་ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ཉྫ་ན་མ་ཡཾ. ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་ཀཱུ་ཊཾ མ་སཱ་ར་ག་ལླ་མ་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཾ; མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ, སཱ་ར་ག་ནྡྷོ, ཕེ་གྒུ་ག་ནྡྷོ, ཏ་ཙ་ག་ནྡྷོ, པ་པ་ཊི་ཀཱ་ག་ནྡྷོ, ཁ་ནྡྷ་ག་ནྡྷོ, ར་ས་ག་ནྡྷོ, པུ་པྥ་ག་ནྡྷོ, ཕ་ལ་ག་ནྡྷོ, པ་ཏྟ་ག་ནྡྷོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ད་ས་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི ཨུ་སྶ་ནྣཾ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཨོ་ས་དྷ་ས་ཉྪ་ནྣཾ, ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ངྒཱ་རཾ པ་ཛྫ་ལ་ནྟཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ. ས་བྦཱ་ནི ཙེ་ཏཱ་ནི སུ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མཱ་ནུ་བྦེ་དྷ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ས་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ན་དི་ཡོ ཙ ས་ནྡ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ པ་བྦ་ཏ་ནྟ་རེ་ན ཏ་ཏྠ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་ཛུ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ‘‘ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ’’ནྟི ས་ངྑཱ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ར་ཏ་ན་མ་ཡ་མ་ནུ་ཉྙ་སོ་པཱ་ན་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནི ནི་མྨ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ནི ཕ་ལི་ཀ་ས་དི་སཱ་ནི ནི་མྨ་ལཱུ་ད་ཀཱ་ནི ཏ་དུ་པ་བྷོ་ག་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ན་ཧཱ་ན་ཏི་ཏྠཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཏྠ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟོ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ ཙ ན་ཧཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, དེ་ཝ་ཡ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི.
ཏ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་སྶེ་སུ སཱི་ཧ་མུ་ཁཾ, ཧ་ཏྠི་མུ་ཁཾ, ཨ་སྶ་མུ་ཁཾ, ཨུ་ས་བྷ་མུ་ཁ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་ད་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ན་མུ་ཁཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཡེ་ཧི ཙ་ཏ་སྶོ ན་དི་ཡོ ས་ནྡ་ནྟི. སཱི་ཧ་མུ་ཁེ་ན ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཧ་ཏྠི་མུ་ཁཱ་དཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ཨུ་ས་བྷཱ. པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ ཏི་སྶོ ན་དི་ཡོ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ པཱ་ཙཱི་ན་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ས་ཏི. པ་ཙྪི་མ་དི་ས་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ས་ཏོ ཙ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དི་ཡོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་ར་ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཙ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཝི་ས་ནྟི.
ད་ཀྑི་ཎ་དི་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ན་དཱི པ་ན ཏཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ་ནེ་ཝ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཏི་ཡ་གྒ་ལེ༹ ནཱ་མ པཱ་སཱ་ཎེ པ་ཏི་ཏཱ, པཱ་སཱ་ཎོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ཝེ་གེ་ན བྷི་ནྣོ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ ཏི་ཡ་གྒ་ལཱ༹ ནཱ་མ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཛཱ་ཏཱ, པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཀཱུ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ གྷ་ན་པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་མ་ངྒེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཝི་ཉྫྷཾ ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ས་དི་སཱ པ་ཉྩ་དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
སཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ག་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཀ་ཎྷ་ག་ངྒཱ’’ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཱ’’ཏི, ཏི་ཡ་གྒ་ལ༹་པཱ་སཱ་ཎེ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནོ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏཱ ‘‘ཏི་ཡ་གྒ་ལ༹་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི’’ཏི, ཀཱུ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘བ་ཧ་ལ་ག་ངྒཱ’’ཏི, ཨུ་མ་ངྒེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨུ་མ་ངྒ་ག་ངྒཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་ཉྫྷཾ ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་དྷཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ག་ངྒཱ, ཡ་མུ་ནཱ, ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི, ས་ར་བྷཱུ, མ་ཧཱི་ཏི པ་ཉྩ་དྷཱ ས་ངྑཾ ག་ཏཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ན་དཱི ནི་ནྣ་གཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ གོ་ཏྟཾ, ག་ངྒཱ ཡ་མུ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ནཱ་མཾ. ས་ཝ་ནྟི་ཡོཏི ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཝ་མཱ་ནཱ ས་ནྡ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡོ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཝཱ ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ ཝཱ. ཨ་པྤེ་ནྟཱིཏི ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི ཨོ་ས་ར་ནྟི. དྷཱ་རཱཏི ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཱ. པཱུ་ར་ཏྟནྟི པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཏཱ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ དེ་ཝོ མ་ནྡོ ཛཱ་ཏོ, ཛཱ་ལ་ཀྑི་པཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱི ཝུ་ཊྛི, ན ལ་བྷི་སྶཱ་མ ནུ ཁོ པི་ཊྛི་པ་སཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝཱ ཏཾ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཡཾ ཝ་སྶི་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་མེ་ཁ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨུ་ད་ཀཾ ཋི་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ ནེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ན ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏི.
ཨེ་ཀ་ར་སོཏི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སོ. མུ་ཏྟཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཝ་ཊྚ་དཱི་གྷཱ་དི་བྷེ་དཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ མུ་ཏྟཱ. མ་ཎཱིཏི ར་ཏྟ་ནཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ མ་ཎི. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོཏི ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་སི་རཱི་ས་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. ས་ངྑོཏི ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཏྟ་ཏ་མྦ་ཀུ་ཙྪི་ཀ་དྷ་མ་ན་ས་ངྑཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ. སི་ལཱཏི སེ་ཏ་ཀཱ་ལ༹་མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷེ་དཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ. པ་ཝཱ་ལ༹ནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་མ་ནྡ་ར་ཏྟ་གྷ་ན་ར་ཏྟཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. ལོ་ཧི་ཏ་ངྒོཏི པ་དུ་མ་རཱ་གཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ མ་སཱ་ར་ག་ལླནྟི ཀ་བ་ར་མ་ཎི. ‘‘ཙི་ཏྟ་ཕ་ལི་ཀ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི.
མ་ཧ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནནྟི མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཏི་མི་ཏི་མི་ངྒ་ལཱདི་ཀཱ ཏི་སྶོ མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏི་ཡོ. ཏི་མིཾ གི་ལ་ན་ས་མ་ཏྠཱ ཏི་མི་ངྒ་ལཱ, ཏི་མི་ཉྩ ཏི་མི་ངྒ་ལ་ཉྩ གི་ལ་ན་ས་མ་ཏྠཱ ‘‘ཏི་མི་ཏི་མི་ངྒ་ལཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ནཱ་གཱཏི ཨཱུ་མི་པི་ཊྛི་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཝི་མཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ནཱ་གཱ་པི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ཏྠཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ སོ་ལ༹་ས་པི བཱ་ཏྟིཾ་ས་པི ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ་པི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛེ་ཝ ཏེ ཨུ་པ་མེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ས་ཏྟ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཙ ག་ཧི་ཏཱ. ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི མ་ཎྜཱུ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ སཱི་ལ་པཱུ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ཀེ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ན སཾ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི ཨ་པ་ནེ་ཏི. ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝཱཏི དཱུ་རེ་ཡེ་ཝ. ན ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱུ་ན་ཏྟཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་པི མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ བུ་དྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་ཏྟོ་པི པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་དཱ་པི ‘‘ཏུ་ཙྪཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་པི ས་ཏྟཱ ཨ་མ་ཏཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ནྟི, ཏ་དཱ་པི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘པཱུ་རཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ར་སོ. ས་བྦཱ ཧི སཱ་ས་ན་སྶ ས་མྤ་ཏྟི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ཏི.
ར་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ནཱ་ནི. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཧི བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི ཨ་ན་པྤ་ཀཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;
ལ་བྷ་ཏཱི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༧༤) –
ལོ་ཀི་ཡ་ར་ཏ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ན ཏ་སྶ ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ཨ་གྒྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ –
‘‘ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ, ཨ་ཏུ་ལཾ དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནོ་མ་ས་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གཾ, ‘ར་ཏ་ན’ནྟི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཡ་དི ཙ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི སོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཡཾ སཱ་ཝ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. པ་ར་མྤ་ར་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི དཱ་ནཱ་དི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཙ ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཊྛཱ་ནཾ, ས་ཏི་ཡེ་ཝ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ན ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཏོ ཨ་སུ་བྷ་དུ་ཀྑཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ག་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ ནེ་སཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་བྷ་ཏྟོ.
ས་མྨཱ པ་ད་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ ས་མྨཱ པ་ད་ཧ་ཏི, པ་ས་ཏྠཾ, སུ་ནྡ་རཾ ཝཱ པ་ད་ཧ་ནྟི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ. པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ. ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་མྤི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ’’ཏི.
ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྡྷི, ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨི་དྡྷཱ ཝུ་དྡྷཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་དྡྷི. ཨི་ཏི པ་ཋ་མེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་དྡྷི ཨེ་ཝ པཱ་དོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ, ཨི་དྡྷི་ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ. ཏེ་ན ཧི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཝི་སེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་དྡྷིཾ པ་ཛྫ་ནྟི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, སྭཱ་ཡཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ ཡ་སྨཱ ཚ་ནྡཱ་དི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་དྷ་མྨེ དྷུ་རེ ཛེ་ཊྛ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ’’ཏི.
པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ, ཀོ་ས་ཛྫཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎེ, པ་མཱ་དཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཐི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱཏི བོ་དྷི་ཡཱ, བོ་དྷི་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཡཱ ཧི ཨེ་སཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི ཡཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག- ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཡ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ‘‘བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་གྒ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཡོ་པེ་ས ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ‘‘བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ སེ་ན་ངྒ་ར་ཐ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ – ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི. ‘‘བོ་དྷི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོཏི ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཙ ཨ་རི་ཡོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛ་ངྒཱ་ནི ཨ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཊྛ ཨ་ངྒཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ. ཀི་ལེ་སེ མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒི་ཡ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ མ་གྒ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སོ་ཏཱ་པ་ནྣོཏི མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སོ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཊྛོ, ཡོ ཨ་ཊྛ་མ་ཀོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱིཏི ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་སཱི་ལོ དུ་ཏི་ཡ་ཕ་ལ་ཊྛོ. ཨ་ནཱ་གཱ་མཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ལོ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་སཱི་ལོ ཏ་ཏི་ཡ་ཕ་ལ་ཊྛོ. ཡོ པ་ན ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གོ, སོ ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་བྷེ་དོ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ མ་ཏ་ཀུ་ཎ་པ་ས་དི་སེ་ན དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨི་མཾ ཨ་སཾ་ཝཱ་སཱ་ར་ཧ་སཾ་ཝཱ་སཱ་ར་ཧ་ཝི་བྷཱ་ག་ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཚ་ནྣ་མ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སྶཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སྶཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝ་སྶ་ཏི. ཝི་ཝ་ཊཾ ནཱ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་ཝི་ན་ཡཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ནྟོ དེ་སེ་ནྟོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཝི་ཝ་ཊཾ པུ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སྶཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སྶཾ ན ཝ་སྶ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཏ་དེ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ ཚ་ནྣཾ ཚཱ་དི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཝི་ཝ་རེ་ཐ པ་ཀཱ་སེ་ཐ. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སྶཾ ན ཝ་སྶ་ཏི ན ཏེ་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. སོ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་ཝ་ནྟཱི་སཱུཏི ཨ་ཝ་ནྟི་ར་ཊྛེ. ཀུ་ར་ར་གྷ་རེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. པ་ཝ་ཏྟེ པ་བྦ་ཏེཏི པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ. ‘‘པ་པཱ་ཏེ པ་བྦ་ཏེ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. སོ་ཎོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོཏི ནཱ་མེ་ན སོ་ཎོ ནཱ་མ, ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཝེ་ད་ནེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀ་སྶ ཀ་ཎྞ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་སྶ དྷཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘ཀོ་ཊི་ཀ་ཎྞོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ, ན སུ་ཁུ་མཱ་ལ་སོ་ཎོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ, ས་ར་ཎེ་སུ ཙ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟེ པ་བྦ་ཏེ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ ཋཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
སོ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཐེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཐེ་རོ ཙ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏེ་ན སཾ་ཝེ་ག་བ་ཧུ་ལོ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དཱ ས་ཏྠེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱ་ཎི་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཛྫེ་ནིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ས་ཏྠེ ནི་ཝི་ཊྛེ ར་ཏྟི་ཡཾ ཛ་ན་ས་མྦཱ་དྷ་བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ནི་དྡཾ ཨུ་པ་ག་ཉྪི. ས་ཏྠོ པ་ཙྩཱུ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཏོ, ན ཨེ་ཀོ་པི སོ་ཎཾ པ་བོ་དྷེ་སི, ས་བྦེ་པི ཝི་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. སོ པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཉྩི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ས་ཏྠེ་ནེ་ཝ ག་ཏ་མ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ག་ཉྪི. ཏ་ཏྠ ཨ་དྡ་ས ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡཾ ཝི་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ པུ་རི་སཾ ཨ་ཊྛི་ཏོ མུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ མཾ་སཱ་ནི ས་ཡ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ནྟཾ, དི་སྭཱ་ན ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘པེ་ཏོ་མྷི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏཾ ཀ་མྨ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ བྷཱ་རུ་ཀ་ཙྪ་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ, ས་མ་ཎེ ཙ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ཐཱ’ཏི ཨ་ཀྐོ་སིཾ, ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨི་མཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱ་མཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཎོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སཾ་ཝེ་གཾ པ་ཊི་ལ་བྷི.
ཏ་ཏོ པ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ མུ་ཁ་ཏོ པ་གྒྷ་རི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏེ དྭེ པེ་ཏ་དཱ་ར་ཀེ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཙྪི. ཏེ་པི་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སུཾ. ཏེ ཀི་ར བྷཱ་རུ་ཀ་ཙྪ་ན་ག་རེ དཱ་ར་ཀ་ཀཱ་ལེ ག་ནྡྷ་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏ་རི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ནྟི་ཡཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་སྨཱ ས་མ་ཎཱ་ནཾ དེ་སི, ཏ་ཡཱ དི་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀ་ས་མ་ཎཱ་ནཾ མུ་ཁ་ཏོ ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏཾ པ་གྒྷ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཀྐོ་སིཾ་སུ. ཏེ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན པེ་ཏ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་དཱ ཨི་མཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ སོ་ཎོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.
སོ ཨུ་ཛྫེ་ནིཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཏོ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཐེ་ར་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཐེ་རོ་པི་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་སེ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ཏོ སཱ་ཡ་མཱ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཐོ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་ཏ་ལེ ནི་ས་ཛྫ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་སྶ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ, ཏེ ཙ པེ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མི. སོ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ་ཎ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ…པེ… པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་ན མེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཡ་དེ་ཏཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཀ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཨ་ཀྑ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཀི་ལེ་ས་མ་ལེ་ན ཨ་མ་ལི་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏནྟི ལི་ཁི་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་སཾ དྷོ་ཏ་ས་ངྑ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ པ་རི་པུ་ཎྞཾ…པེ… ཙ་རི་ཏུཾ ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་སེ ཙེ་ཝ མ་སྶཱུ་ནི ཙ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡ་ར་ས་པཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཙེ་ཝ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྶ ཧི་ཏཾ ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཨ་གཱ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཱ ནཱ་མ. ཏཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ར་ཧོ་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཾ སོ་ཎོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ པ་ན ‘‘ཏཱ་ཝ་སྶ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཀ་ཐ’’ནྟི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཚ་ནྡཾ ནི་ཝཱ་རེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟནྟི ‘‘ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ ཝི་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༩༤; ཨ. ནི. ༣.༧༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཝི་ར་ཏིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻནྟི ཨ་དུ་ཏི་ཡ་སེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ སེ་ཡྻཱ་སཱི་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཀོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀོ ནི་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༧; ༤༩) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ དཱི་པེ་ཏི, ན ཨེ་ཀཱ་ཀི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་མ་ཏྟཾ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝཱ. ཨི་ངྒྷཱཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫཱཏི ནི་ཙྩ་སཱི་ལ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ཨ་ཊྛ་ངྒ་ད་ས་ངྒ་སཱི་ལཾ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ. ཨེ་ཏ་ཉྷི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ བྲ་ཧྨ་རི་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟནྟི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ཉྩ་ད་སཱི་ཨ་ཊྛ་མཱི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཡུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཡུ་ཏྟཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ, ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཀཱ་མཱ་ནཾ དུ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཡོ་གྱཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ད་ཏི, ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ཚ་ནྡཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོཏི པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཨཱ་ར་མྦྷོ ཨུ་སྶཱ་ཧོ. པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷཱིཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ, སཾ་ཝེ་ག་སྶ ཙ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་མི. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷི, ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཐེ་ར་སྶ ཙ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཐེ་རོ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཐེ་རོ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ་ཎོ…པེ… ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོཏི ཀ་ཏི་པ་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ. ཏ་དཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སེ ཨེ་ཝ ཝ་སིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏི་པ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏེ ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་ག་མེ ཨེ་ཀོ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྭེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝ་སིཾ་སུ. ཀི་ཙྪེ་ནཱཏི དུ་ཀྑེ་ན. ཀ་སི་རེ་ནཱཏི ཨཱ་ཡཱ་སེ་ན. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨཱ ཏ་སྨཱ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དི་ཏོ. ཐེ་རེ་ན ཧི ཀ་ཏི་པ་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སུ ཨཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ པུ་བྦེ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཀྐ་མིཾ་སུ, ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་སུ ཨཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་ཏ་རེ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ན་ཡ་ནེ་ན ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཙི་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཐེ་རོ ཙ ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སི. ད་ས་ཝ་གྒཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཙྩ་ནྟ་དེ་སེ་པི ད་ས་ཝ་གྒེ་ནེ་ཝ ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ. ཨི་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྷི ཐེ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ པ་ཉྩ་ཝ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ན པ་ཙྩ་ནྟ་དེ་སེ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ…པེ… ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་སྶཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏོ. ཨཱི་དི་སོ ཙ ཨཱི་དི་སོ ཙཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི སུ་ཏོ་ཡེ་ཝ མེ སོ བྷ་ག་ཝཱ. ན ཁོ མེ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱ དི་ཊྛོཏི ཨེ་ཏེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་དྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ སོ་ལ༹་ས ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཀཱ་ནི ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཎ་ནྟོ དྷ་མྨཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏ་པཱ་མོ་ཛྫཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏོ ས་ར་བྷ་ཉྙ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝཱ་སོ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘ན ཁོ མེ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱ དི་ཊྛོ’’ཏི ཨི་དཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཧི སོ་ཎོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཧ་མྤི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ཀི་མེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ནེ་ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡོ དི་ཊྛོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མཾ པ་སྶ་ཏི. ཡོ མཾ པ་སྶ་ཏི, སོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༧).
ཏ་སྨཱ་སྶ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ པ་གེ་ཝ སི་དྡྷཾ, པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
‘‘ས་ཙེ མཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི པ་ན ལི་ཁ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨཱ་ཝུ་སོ སོ་ཎ, ག་ཙྪ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སོ་ཎཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པ་ན ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ་ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨཱ་ཝུ་སོ་ཝཱ་དོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཙི་ཎྞོ. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
ཀ་ཙྩི བྷི་ཀྑུ ཁ་མ་ནཱི་ཡནྟི བྷི་ཀྑུ ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་རཾ ས་རཱི་ར་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཙྩི ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀིཾ ས་ཀྐཱ ཁ་མི་ཏུཾ ས་ཧི་ཏུཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ, ཀིཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་རོ ནཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡནྟི ཀིཾ ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ག་མེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ན ཀ་ཉྩི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཙྩི་སི ཨ་པྤ་ཀི་ལ་མ་ཐེ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་ཡཱ་སེ་ན ཨི་མཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཙྩི ཨཱ་ག་ཏོ་སི.
ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི བུ་དྡྷཱ་ཙི་ཎྞཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཡ་སྶ ཁོ མཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ. ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི ཧི ཨི་དྷ ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཝ་ཏྠུནྟི ཝ་སི་ཏུཾ.
ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སོ་ཎ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ སཱ་ཝ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ས་བྦཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ…པེ… ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི སོ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ས་བྦཱ ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ‘‘བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ…པེ… ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སཱི’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་པ་སྶེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སཱིཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏུནྟི བྷི་ཀྑུ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏུཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཎཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སོ་ལ༹་ས ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཀཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི སོ་ལ༹་ས སུ་ཏྟཱ་ནི. ས་རེ་ན ཨ་བྷ་ཎཱིཏི སུ་ཏྟུ་སྶཱ་ར་ཎ་ས་རེ་ན ཨ་བྷཱ་སི, ས་ར་བྷ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ར་བྷ་ཉྙ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཱ་ཝ་སཱ་ནེ. སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་མྨཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཱ་ནཱིཏི སུ་ཊྛུ མ་ན་སི ཀ་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་མྨཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི པ་ཙྪཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཝཱ མི་ཙྪཱ རོ་པེ་ཏི, པ་ད་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཊྛཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཡ་ཐུ་གྒ་ཧི་ཏཾ མ་ན་སི ཀ་ཏཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཱ་ནཱི་ཏི སུ་ཊྛུ མ་ན་སི ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ་པི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཏྠེ ཧི སུ་ཊྚུ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏེ ས་ཀྐཱ པཱ་ལི༹ཾ ས་མྨཱ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏུཾ. ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ་སི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི སི་ཐི་ལ་དྷ་ནི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨཱ་སི. ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ ཝི་མུ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹་ཡཱཏི ཨེ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་སོ, ཏཾ ན པ་གྒྷ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹, ཏཱ་ཡ ནི་དྡོ་སཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹་ཡཱཏི ཨ་ནེ་ལཱ་ཡ ཙ ཨ་ག་ལཱ༹་ཡ ཙ ནི་དྡོ་སཱ་ཡ ཨ་ག་ལི༹་ཏ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡ, ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ སོ་ཎོ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༠༦) ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཡ.
ཀ་ཏི་ཝ་སྶོཏི སོ ཀི་ར མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ པ་རེ་སཾ ཙི་ར་ཏ་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་མཱ་དྷི་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་སྨཱ པ་མཱ་ད་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི པུ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀ་ཏི་ཝ་སྶོ་སཱི’’ཏི ཏཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཀི་སྶ པ་ན ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཙི་རཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀི་སྶཱཏི ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ. ཨེ་ཝཾ ཙི་རཾ ཨ་ཀཱ་སཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་རཱ་ཡི, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་རཾ དི་ཊྛོ མེཏི ཙི་རེ་ན ཙི་ར་ཀཱ་ལེ་ན མ་ཡཱ དི་ཊྛོ. ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་སུ ཙ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཙ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝོཏི དོ་སོ. ཨ་པི ཙཱཏི ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན དི་ཊྛེ་པི ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑིཾ. ཀ་སྨཱ? ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙེ་ཧི ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘བ་ཧུ་ཀི་ཙྩོ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཀཱ་མེ་སུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཙི་རཱ་ཡི་ཏྭཱ་པི ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ པ་དུ་མ་པ་ལཱ་སེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི པ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ས་མྨ་དེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟེ ཙ ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ར་མ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ དི་སྭཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ལོ་ཀེཏི ས་བྦ་སྨིཾ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀེ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩོ དུ་ཀྑོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དོ་སཾ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶི་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ནི་རུ་པ་དྷིནྟི ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏྟཱ ནི་རུ་པ་དྷིཾ ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ས་ངྑ་ཏཱ་མ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ‘‘དི་སྭཱ ཉ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ‘‘ས་པྤིཾ པི་ཝི་ཏྭཱ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, སཱི་ཧཾ དི་སྭཱ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པུ. པ. ༢༠༨; ཨ. ནི. ༩.༤༢-༤༣) ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་རི་ཡོ ན ར་མ་ཏཱི པཱ་པེཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡོ ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་པི པཱ་པེ ན ར་མ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པཱ་པེ ན ར་མ་ཏཱི སུ་ཙཱིཏི སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷ་པུ་གྒ་ལོ རཱ་ཛ་ཧཾ་སོ ཝི་ཡ ཨུ་ཀྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ པཱ་པེ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ན ར་མ་ཏི ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ‘‘པཱ་པོ ན ར་མ་ཏཱི སུ་ཙི’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པཱ་པོ པཱ་པ་པུ་གྒ་ལོ སུ་ཙིཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨཾ ན ར་མ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ གཱ་མ་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨུ་ཀྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་སུ་ཙིཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ དེ་ས་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་དཱ་ནེ ཨུ་དཱ་ནི་ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ནྟ་དེ་སེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱི་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཚ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.