༦. ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡. ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཝེ་སཱ་ལི་ཡནྟི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱིཏི ཀ་དཱ པཱ་ཝི་སི? ཨུ་ཀྐཱ་ཙེ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ལ༹་ཀ་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ མཱ་ཏ་རཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ས་ཏྠཱ ཙུ་ནྡེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཱ ཏ་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨུ་ཀྐཱ་ཙེ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་ཙེ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ག་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་ཀྐཱ་ཙེ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ’’ཏི.
ནི་སཱི་ད་ནནྟི ཨི་དྷ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཙཱ་པཱ་ལཾ ཙེ་ཏི་ཡནྟི པུ་བྦེ ཙཱ་པཱ་ལ་སྶ ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་སྶ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ཙཱ་པཱ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ་པི ཏཱ་ཡ རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ‘‘ཙཱ་པཱ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་དེ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཏྟ་མྦནྟི ཀི་ཀི་སྶ ཀི་ར ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏ་རོ ས་ཏྟ ཀུ་མཱ་རི་ཡོ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཱ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧིཾ་སུ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ‘‘ས་ཏྟ་མྦཾ ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. བ་ཧུ་པུ་ཏྟནྟི བ་ཧུ་པཱ་རོ་ཧོ ཨེ་ཀོ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཾ དེ་ཝ་ཏཾ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ པུ་ཏྟེ པ་ཏྠེ་ནྟི, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ‘‘བ་ཧུ་པུ་ཏྟཾ ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སཱ་ར་ནྡ་དནྟི སཱ་ར་ནྡ་ད་སྶ ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་སྶ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་ཏི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཏོ པུ་བྦེ དེ་ཝ་ཏཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝོ་ཧ་རི་ཏཱ་ནི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་ཏེ་པི ཙ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ར་མ་ཎཱི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཏཱ་ཝ བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པུ་གྒ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ལ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ པ་ན ན་ག་ར་ཏོ ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ཙ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ. ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ. པ་རི་ཙི་ཏཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱ སུ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མྨཱ ནི་པྥཱ་དི་ཏཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་པྤནྟི ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤཾ. ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ དྷ་རེ་ཡྻ. ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱཏི ‘‘ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ ཝཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༧; ཨ. ནི. ༧.༧༤) ཝུ་ཏྟཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ད་ས མཱ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་སི, ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ ཨི་མཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན ན ཋི་ཏོ་ཏི? ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་རཱི་རཾ ནཱ་མ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏི, བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ན ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མེ ཨཱ་ཡུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷེ་སུ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་སུ ཨ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ཀེ་ནེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཝཱ. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་སཱ’’ཏི ཧཱི་ལེ༹་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ན ཋི་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི སོ པ་ན ན རུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤོ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ནི་ཡ་མི་ཏཾ.
ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ནི་མི་ཏྟེཏི ཐཱུ་ལེ ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ནེ. ཐཱུ་ལ་ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ན་ཉྷེ་ཏཾ, ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤ’’ནྟི ས་ཀ་ལ་ཀ་པྤཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཡ་དི་དཾ ‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་པྤཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ. ཨོ་བྷཱ་སེཏི པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་ཙ་ནེ. པཱ་ཀ་ཊ་ཉྩེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ.
བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ. ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡཱཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ པ་ཊི་ཙྩ. ཀ་ཏ་ར་སྶ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ? ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་པྤ་མུ་ཁཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊི་ཡོ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ སུ་བྷ་དྡ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ནཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟཾ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཾ ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ས་མ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་སྶ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཋཱ་ནཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི ན ཀེ་ཝ་ལཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཋཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀེ པ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ར་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ. སུ་ཁཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ. པུ་རི་མཾ པ་ན ཧི་ཏ་སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་ཐཱ ཏཾ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མཱ་རོ ཧི ཡ་སྶ ཀེ་ཙི ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ དྭཱ་ད་ས ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཐེ་ར་སྶ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་སི. སོ པ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? བྷེ་ར་ཝཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ སཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཏིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊ་མུ་ཁཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ མུ་ཁེ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡཾ མ་དྡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝི་ས་ཉྙི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཐེ་ར་སྶ པ་ནེ་ས མུ་ཁེ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ཐེ་རོ ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་སཾ ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་མ་ཏྠཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི? པ་ར་ཏོ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏེ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་པ་ར་དྡྷ’’ནྟི དོ་སཱ་རོ་པ་ནེ་ན སོ་ཀ་ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ. པ་སྶ་ཏི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སི་ནི་དྡྷ་ཧ་ད་ཡོ, སོ པ་ར་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྩ སུ་ཏྭཱ མ་མ ཙི་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་ཙི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ཧཾ ‘ཀི་སྶ ཏྭཾ པུ་རེ་ཏ་རཾ ན ཡཱ་ཙ་སཱི’ཏི ཏ་སྶེ་ཝ སཱི་སེ དོ་སཾ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མི, ས་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་རཱ་དྷེ་ན ན ཏ་ཐཱ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཏེ་ན་སྶ སོ་ཀོ ཏ་ནུ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ག་ཙྪ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ག་ཙྪ ཏྭཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏཾ ཋཱ་ནཾ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི.
མཱ་རོ པཱ་པི་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟེ ཨ་ན་ཏྠེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མཱ་རོ. པཱ་པི་མཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ ཧི པཱ་པ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘པཱ་པི་མཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱཏི ཨ་ཡ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏི བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་ཏྟ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏཱ་སུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་ཙྪཱ་ཝི་གྷཱ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ག་ཏཱ་སུ ཨ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྠེ་སོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ད་ཏྠཾ ཏུ་མྷེ་ཧི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, སོ ཝོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀིཾ ཏེ ལོ་ཀ་ཝི་ཙ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཛྫ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ་སྶ ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཱ་ནི ‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཡ་ཏྟཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན བྱ་ཏྟཱ. ཝི་ནཱི་ཏཱཏི ཏ་ཐེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཝི་སཱ་ར་དཱཏི སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་རཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱཏི ཏེ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ སུ་ཏ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨ་དྷ་རཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཙ. དྷ་མྨ་དྷ་རཱཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ར་མྤ་རཱ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོཏི ས་ལླེ་ཁི་ཀཾ ཏ་སྶཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ. ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ. ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་རེ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དེ་སེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཝཱ་ཙེ་སྶ་ནྟི, པཱ་ལི༹ཾ ས་མྨཱ ཝཱ་ཙེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶ་ནྟི, པ་ཀཱ་སེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ཀཱ་རེ་ན ཋ་པེ་སྶ་ནྟི. ཝི་ཝ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཝི་ཝ་ཊཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ནྟཱིཏི ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཡཱ་ཝ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱིཏི ན་ཝ་ཝི་དྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ པ་བོ་དྷེ་སྶ་ནྟི, པ་ཀཱ་སེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི ཚ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཚ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ནེ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘དྭཱ་ད་ས་པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་བྦཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཙཱ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར).
བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཨི་དྡྷནྟི ས་མི་དྡྷཾ ཛྷཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན. ཕཱི་ཏནྟི ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཾ ས་བྦ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀནྟི ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ དི་སཱ་བྷཱ་གེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན. བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙནྟི བ་ཧཱུ་ཧི ཉཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན. པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏནྟི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པུ་ཐུ་ལ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ? ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཙ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི སུ་ཊྛུ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོཏི ནི་རུ་སྶུ་ཀྐོ ལཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོ. ‘‘ཏྭ་ཉྷི, པཱ་པི་མ, ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྠ, ཨ་ཛྫ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏུ་སྶཱ་ཧོ ཧོ་ཧི, མཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛཱིཏི ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཝི་སྶ་ཛི པ་ཛ་ཧི. ཏ་ཏྠ ན བྷ་ག་ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ལེ་ཌྜུཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛི, ཏེ་མཱ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨོ་སྶ་ཛཱི’’ཏི, ‘‘ཝོ་སྶ་ཛྫཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ ཋཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏུཾ མཱ་ར་སྶ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛི? ན བྷ་ག་ཝཱ མཱ་ར་སྶ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛི, ནཱ་པི ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ན ཨོ་སྶ་ཛི་སྶ་ཏི, ཏེ་མཱ་ས་ཏོ པ་ན པ་རཾ བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛི. ཋཱ་ན་ཉྷི ནཱ་མ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ, ཏེ ཨ་ས་ཏི ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ་ནེ ཀེ་ན ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཋ་སྶ་ནྟི. ཡ་དི ཙ མཱ་ར་སྶ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻ, པུ་རེ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡེ་ཡྻ. བོ་དྷི་མ་ཎྜེ་པི ཧི མཱ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏཾ, ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་མྤི ཐེ་ར་སྶ སོ་ཀ་ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ བུ་དྡྷ་བ་ལ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི.
མ་ཧཱ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལོཏི མ་ཧ་ནྟོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ. ཏ་དཱ ཀི་ར ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. བྷིཾ་ས་ན་ཀོཏི བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀོ. དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ ཙ ཕ་ལིཾ་སཱུཏི དེ་ཝ་བྷེ་རི་ཡོ ན་དིཾ་སུ, དེ་ཝོ སུ་ཀྑ་ག་ཛྫི་ཏཾ ག་ཛྫི, ཨ་ཀཱ་ལ་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ནི་ཙྪ་རིཾ་སུ, ཁ་ཎི་ཀ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ས་ངྑཱ་རེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་མ་ན་དཱི་པ་ཀཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཀ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ནེ་སི? ཀོ་ཙི ནཱ་མ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘མཱ་རེ་ན པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ བྷ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་སྶོ་ཀཱ་སོ མཱ ཧོ་ཏུ, བྷཱི་ཏ་སྶ ཨུ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པཱི་ཏི་ཝེ་ག་ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཏེ་མཱ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ པ་ན བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ མ་ཡཱ པ་རི་ཧ་ཊོ་ཡཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་རོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་སྶ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་གུ་ཎ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ ཏ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏེ་ན པཱི་ཏི་ཝེ་གེ་ན ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཧི ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ནི་ནྣོ ནི་བྦཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཝི་ཡ ས་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཏྠཾ ལོ་ཀེ སུ་ཙི་རཾ ཋི་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏི, སོ་དཱ་ནི མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་སི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཝི་ཡ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ས་རཱི་རཱ་བྷཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ པ་བྷ་སྶ་རཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
གཱ་ཐཱ་ཡ སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏུ་ལི་ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ནྟི ཏུ་ལཾ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨཾ. ན ཏུ་ལཾ ཨ་ཏུ་ལཾ, ཏུ་ལཾ ཝཱ ས་དི་ས་མ་སྶ ཨ་ཉྙཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏུ་ལཾ, མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨཾ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཝཱ ཏུ་ལཾ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་ཏུ་ལཾ. ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཝཱ ཏུ་ལཾ, བ་ཧུ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ཏུ་ལཾ. ས་མྦྷ་ཝནྟི ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རནྟི པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་ཎ་ཀཾ. ཨ་ཝ་སྶ་ཛཱིཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. མུ་ནཱིཏི བུ་དྡྷ་མུ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོཏི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ. ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏོ. ཨ་བྷི་ནྡི ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝཱཏི ཀ་ཝ་ཙཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནྡི. ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཀི་ལེ་སཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛེ་ན ས་མྦྷ་ཝཾ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་ནྟི ཙ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཏུ་ལཱ་ཏུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨོ་སྶ་ཛི, ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སེ མ་ཧཱ་ཡོ་དྷོ ཀ་ཝ་ཙཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནྡཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཏུ་ལནྟི ཏུ་ལེ་ནྟོ ཏཱི་རེ་ནྟོ. ཨ་ཏུ་ལ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝནྟི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཝ་ཉྩ. བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རནྟི བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀཾ ཀ་མྨཾ. ཨ་ཝ་སྶ་ཛི མུ་ནཱིཏི ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏུ་ལེ་ནྟོ བུ་དྡྷ་མུ་ནི བྷ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་མྨཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༨༡; ཨ. ནི. ༤.༢༣༣) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་རེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝ་སྶ་ཛི. ཀ་ཐཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ཨ་བྷི་ནྡི ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཾ. སོ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ, ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཀ་ཝ་ཙཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྦྷ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ས་བྦཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནྡི, ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སྶ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཀ་མྨཾ པ་ཛ་ཧི. ཨི་ཏི བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་སྶ་ཊྛ་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ཁ་མི་སྶ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཛ་ར་ས་ཀ་ཊཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝེ་ཁ་མི་སྶ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཡཱ་པེ་ནྟོ་པི ‘‘ཨི་ཏོ ཏེ་མཱ་ས་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝེ་ཁ་མ་སྶ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛཱི་ཏི.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་ཏྟ་ཛ་ཊི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. དུ་ཏི་ཡེ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེཏི པཱ་སཱ་ད་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ བ་ཧི, ན ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ. སོ ཀི་ར པཱ་སཱ་དོ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་དོ ཝི་ཡ ས་མ་ནྟཱ ཙ་ཏུ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ. ཏེ་སུ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ བ་ཧི པཱ་སཱ་ད་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཾ པཱ་ཙཱི་ན་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཛ་ཊི་ལཱཏི ཛ་ཊཱ་ཝ་ནྟོ ཏཱ་པ་ས་ཝེ་ས་དྷཱ་རི་ནོ. ནི་ག་ཎྛཱཏི སེ་ཏ་པ་ཊ་ནི་ག་ཎྛ་རཱུ་པ་དྷཱ་རི་ནོ. ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀཱཏི ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀ་ནི་ག་ཎྛཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀཾ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ཧ་ཏྠེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏེ་ནཱ་པི ས་རཱི་ར་སྶ པུ་རི་མ་བྷཱ་གཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ. པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀ་ཙྪ་ན་ཁ་ལོ་མཱཏི པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀ་ཙྪ་ལོ་མཱ པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ན་ཁཱ པ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་མཱ ཙ, ཀ་ཙྪཱ་དཱི་སུ དཱི་གྷ་ལོ་མཱ དཱི་གྷ་ན་ཁཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁཱ་རི་ཝི་ཝི་དྷ་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ཝི་ཝི་དྷཾ ཁཱ་རཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་མ་གྒེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི.
རཱ་ཛཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོཏི ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ, མ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་མཾ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན རཱ་ཛཱ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ན་གྒ་ནི་སྶི་རཱི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི? ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མི, མ་ཡཾ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ དུ་བྦྷོ་ཛ་ན་དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་བྷོ་མ, ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀ་ཏེ ཨ་མྷེ ‘ཨོ་ཙ་ར་ཀཱ’ཏི ཛ་ནོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’ཨི་ཙྩེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ན ཀ་ཐེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ པ་ན ཨ་ནི་གཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་པི་ཙ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ་པི ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཀཱ་ལཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ན ས་དྡ་ཧི. ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཡ་དི བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་ཡཱ ཨི་མེ་སཾ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘ཨི་མེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨ་ཐ མཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ‘‘ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ‘ན ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ཨོ་ཙ་ར་ཀཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཡ་དི་པི རཱ་ཛཱ ས་དྡ་ཧ་ཏི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ན ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ སུ་ཎཱ་ཏཱི’ཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི མུ་ཁཱ་རུ་ལ༹ྷཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་ད་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙོ ཙ གུ་ལ༹ྷ་ཀ་མྨཾ ཝི་ཝ་ཊཾ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་ཡ་མེ་ཝ རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཨོ་ཙ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན རཱ་གཱ་བྷི་བྷ་ཝཾ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. པུ་ཏྟ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་ཡ་ནནྟི པུ་ཏྟེ་ཧི ས་མྦཱ་དྷ་ས་ཡ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན དཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཧཾ, པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏེ་ན ཏེ་སཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཱ་དི་ཧེ་ཏུ སོ་ཀཱ་བྷི་བྷ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་སི་ཀ་ཙ་ནྡ་ནནྟི ས་ཎྷ་ཙ་ནྡ་ནཾ, ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠ་ཉྩ ཙ་ནྡ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནནྟི ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ཏྠཱ་ཡ མཱ་ལཱ, སུ་ག་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྡྷཾ, ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ལེ་པ་ནཾ དྷཱ་རེ་ནྟེ་ན. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་དྷ་ན་ཉྩ. སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ནཱཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟེ་ན. ས་བྦེ་ན་པི ཀཱ་མེ་སུ ཨ་བྷི་གི་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་སེ་ཏི.
སཾ་ཝཱ་སེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཝཱ་སེ་ན. སཱི་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ པེ་ས་ལོ ཝཱ དུ་སྶཱི་ལོ ཝཱ’’ཏི སཾ་ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ཧ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཉྩ ཁོ དཱི་གྷེ་ན ཨ་དྡྷུ་ནཱ ན ཨི་ཏྟ་རནྟི ཏ་ཉྩ སཱི་ལཾ དཱི་གྷེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན ཨི་ཏྟ་རེ་ན. ཀ་ཏི་པ་ཡ་དི་ཝ་སེ ཧི ས་ཉྙ་ཏཱ་ཀཱ་རོ སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ད་སྶེ་ཏུཾ. མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱ ནོ ཨ་མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱཏི ཏ་མྤི ‘‘སཱི་ལ་མ་སྶ པ་རི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ན ཨི་ཏ་རེ་ན. པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱཏི ཏ་མྤི ས་པྤ་ཉྙེ་ནེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏེ་ན. བཱ་ལོ ཧི མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཀ་ཐ་ནེ་ན.
‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཛཱི་ཝ་ཏི;
ཨེ་ཝཾ ཝཱ་སེ་ཊྛ ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཝཱ་ཎི་ཛོ སོ ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི. (སུ. ནི. ༦༡༩) –
ཨེ་ཏྠ ཧི ཝཱ་ཎི་ཛྫཾ ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༡༣) ཨེ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ. ‘‘ས་ངྑཱ ས་མ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཝོ་ཧཱ་རོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༣༡༣-༡༣༡༥) ཨེ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན སོ ཝོ་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༢༥) ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཱ ཝོ་ཧཱ་རོ. ཨི་དྷཱ་པི སོ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཧི ས་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ཐཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི, པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ཐཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ, ཏ་ཐཱ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ་ཡ, པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ ཙ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ་ཡ. སོ ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ‘‘ཨ་སུ་ཙི ཨེ་སོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. སུ་ཙི་སཱི་ལ་སྶ པ་ན པུ་རི་མཾ པ་ཙྪི་མེ་ན, པ་ཙྪི་མ་ཉྩ པུ་རི་མེ་ན, ས་མྨུ་ཁཱ ཀ་ཐི་ཏ་ཉྩ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཀ་ཐི་ཏེ་ན, པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཀ་ཐི་ཏ་ཉྩ ས་མྨུ་ཁཱ ཀ་ཐི་ཏེ་ན ས་མེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ སུ་ཙི་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཐཱ་མོཏི ཉཱ་ཎ་ཐཱ་མོ. ཡ་སྶ ཧི ཉཱ་ཎ་ཐཱ་མོ ན་ཏྠི, སོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་སུ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་དྭཱ་རི་ཀཾ གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཝི་ཡ ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ,ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱཏི ས་ཧ་ཀ་ཐཱ་ཡ. དུ་པྤ་ཉྙ་སྶ ཧི ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀེ གེ་ཎྜུ ཝི་ཡ ཨུ་པླ་ཝ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་ཝི་པྥ་ནྡ་ནེ་ནེ་ཝ ཧི མ་ཙྪོ ཁུ་དྡ་ཀོ མ་ཧ་ནྟོ ཝཱ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ར་ཉྙོ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཏེ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ར་ཧ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཛཱ་ན་ནཱུ་པཱ་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཙ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏེ, བྷ་ནྟེ, མ་མ པུ་རི་སཱ ཙ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙ་རཱཏི ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏ་རཱུ་པེ་ན ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཏྟཱ. ཨོ་ཙ་ར་ཀཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ར་ཀཱ. ཙ་རཱ ཧི པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ཙ་ར་ནྟཱ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ར་ཀཱ་ཝ ནི་ཧཱི་ན་ཀ་མྨ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨོ་ཙ་ར་ཀཱཏི ཙ་ར་པུ་རི་སཱ. ཨོ་ཙ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ དེ་སེ ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་སཱ་རི་སྶཱ་མཱིཏི པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མི, ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཛོ་ཛ་ལླནྟི ར་ཛ་ཉྩ མ་ལ་ཉྩ. པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱཏི སུ་ཊྛུ ཝི་ཀྑཱ་ལ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ཏྠེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ ཀ་པྤ་ཀེ་ཧི ཚི་ནྣ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ. ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧཱིཏི ཀཱ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི, ཀཱ་མ་བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི ཝཱ ས་མ་པྤི་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ཨ་པྤི་ཏཱ ཨ་ལླཱི་ནཱ. ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏཱཏི ས་ཧ་བྷཱུ་ཏཱ. པ་རི་ཙཱ་རེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙཱ་རེ་སྶ་ནྟི ཀཱི་ལཱ༹་པེ་སྶ་ནྟི ཝཱ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཏེ་སཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ད་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝེ་སེ་ན ལོ་ཀ་ཝ་ཉྩ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨི་མཾ པ་རཱ་དྷཱི་ན་ཏཱ་པ་ར་ཝ་ཉྩ་ན་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ན ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻ ས་བྦ་ཏྠཱཏི དཱུ་ཏེ་ཡྻ་ཨོ་ཙ་ར་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀེ ས་བྦ་སྨིཾ པཱ་པ་དྷ་མྨེ ཨི་མེ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ན ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻ, ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ, ས་བྦ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི པུ་ཉྙ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནཱ་ཉྙ་སྶ པུ་རི་སོ སི་ཡཱཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སེ་ཝ་ཀ་པུ་རི་སོ ན སི་ཡཱ. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ་པི ཨོ་ཙ་ར་ཀཱ་དི་པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ. ནཱ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཉྙཾ པ་རཾ ཨི་སྶ་རཱ་དིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ མེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨ་ཏྟ་དཱི་པོ ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎོ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎོ ཨེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཏོ ‘‘ཨོ་ཙ་ར་ཎ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཛཱི་ཝེ་ཡྻ. དྷ་མྨེ་ན ན ཝ་ཎིཾ ཙ་རེཏི དྷ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ན ཀ་ཐེ་ཡྻ. ཡོ ཧི དྷ་ནཱ་དི་ཧེ་ཏུ པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, སོ དྷ་མྨེ་ན ཝཱ་ཎི་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨེ་ན ཏཾ ན ཙ་རེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨོ་ཙ་ར་ཀཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་རེ་ཧི ཨ་ནཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་ལི་ངྒ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ དྷ་མྨེ་ན ཝཱ་ཎི་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ་པི ཨི་དྷ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟོ་པི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, སོ་པི དྷ་མྨེ་ན ཝཱ་ཎི་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨེ་ན ཝཱ་ཎི་ཛྫཾ ན ཙ་རེ, ན ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ པ་ཧཱི་ནེཏི ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤ་ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧ་མ་ཀྑ་པ་ལཱ་ས་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་མཱ་ཡཱ- སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཐ་མྦྷ་སཱ་ར་མྦྷ་མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ན་མ་ད་པ་མཱ་ད་ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི་ཝི་དྷཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ས་མ- ས་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་པ་ཉྩ་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཨཱ་ས་ཝ་ཨོ་གྷ་ཡོ་ག་ག་ནྠཱ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཏ་ཎྷུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཉྩ་ཝི་དྷ- ཙེ་ཏོ་ཁི་ལ་པ་ཉྩ་ཙེ་ཏོ་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཚ་ཝི་ཝཱ་ད- མཱུ་ལ་ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡ་ས་ཏྟཱ་ནུ་ས་ཡ་ཨ་ཊྛ་མི་ཙྪ་ཏྟ་ན་ཝ- ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་དི་པྤ་བྷེ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལ་པ་ཝ་ཏྟེ དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཧ་སྶ་ཀི་ལེ་སེ ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏེ ཙཱ་པི ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀེ ལཱ་མ་ཀེ ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་ཧ ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ནེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི མེ ཀི་ལེ་སོ པ་ཧཱི་ནོ, ཨ་ཡ་མྤི མེ ཀི་ལེ་སོ པ་ཧཱི་ནོ’’ཏི ཨ་ནུ་པ་ད་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ནེ་ཀེ ཙ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེཏི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལཱ་ནི, ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, པ་ཉྩ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནི, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, པ་ཉྩ་ཉཱ་ཎི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི, པ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི, པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ ས་ཉྙཱ, ཚ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཚ གཱ་ར་ཝཱ, ཚ ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཚ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཚ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི, ཚ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ པ་ཉྙཱ, ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཚ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནཱ་ནི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ས་ཏྟ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨཱ, ས་ཏྟ ནི་ཛྫ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ས་ཏྟ ས་ཉྙཱ, ས་ཏྟ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་དེ་ས་ནཱ, ས་ཏྟ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བ་ལ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ཊྛ པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ཊྛ ས་མྨ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ཏི་ཀྐ་མཱ, ཨ་ཊྛ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཨ་ཊྛ ཨ་ཀྑ་ཎ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ, ཨ་ཊྛ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑཱ, ན་ཝ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ན་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནི, ན་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་དེ་ས་ནཱ, ན་ཝ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ, ན་ཝ ས་ཉྙཱ, ན་ཝ ནཱ་ན་ཏྟཱ་ནི, ན་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ད་ས ནཱ་ཐ་ཀ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ, ད་ས ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ, ད་ས ས་མྨ་ཏྟཱ་ནི, ད་ས ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ, ད་ས ཨ་སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ, ད་ས ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནི, ཨེ་ཀཱ་ད་ས མེ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སཱ, དྭཱ་ད་ས དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཱ་ཀཱ་རཱ, ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒ་གུ་ཎཱ, ཙུ་དྡ་ས བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, པ་ནྣ་ར་ས ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི, སོ་ལ༹་ས ཨ་པ་ར་ནྟ་པ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ, ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, པ་ཉྙཱ་ས ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, པ་རོ་པ་ཉྙཱ་ས ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྩཱ་རི་མ་ཧཱ་ཝ་ཛི་ར་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡ་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཝི་ཙ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ནྟཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ན་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀེ ཨ་ནེ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ས་ལེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ ཨ་ན་ནྟ་ཀཱ་ལཾ པཱ་ར་མི་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཝུ་དྡྷིཾ ག་ཏེ ‘‘ཨི་མེ་པི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ མ་ཡི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཨི་མེ་པི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ མ་ཡི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཝ་གྒ་ཝ་གྒེ པུ་ཉྫ་པུ་ཉྫེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏེ ཙ ཁོ ས་པ་དེ་ས་ཏོ ཨེ་ཝ, ན ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ. ས་བྦེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཨ་ནུ་པ་དཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘བུ་དྡྷོ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ཎེ་ཡྻ ཝ་ཎྞཾ,
ཀ་པྤ་མྤི ཙེ ཨ་ཉྙ་མ་བྷཱ་ས་མཱ་ནོ;
ཁཱི་ཡེ་ཐ ཀ་པྤོ ཙི་ར་དཱི་གྷ་མ་ནྟ་རེ,
ཝ་ཎྞོ ན ཁཱི་ཡེ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི.
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི, ས་གུ་ཎེ་ན མ་ཧེ་སི་ནོ;
གུ་ཎེ་ན ནཱ་མ་མུ་དྡྷེ་ཡྻཾ, ཨ་པི ནཱ་མ ས་ཧ་སྶ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པྤ་མུ་ཁེ ཋ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ མ་ཧཱ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཝི་ས་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཏཱ་ནི ནི་ར་ནྟ་རཾ པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟ་སྶ ནཱ་མ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཨི་མེ ཀི་ལེ་སཱ’’ཏི ཀི་ལེ་ས་ཝི་ས་ཡཾ ཉཱ་ཎཱ་ཙཱ་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཧཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་ནུ་པ་དཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཝ་ཏ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཊྛུ པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི པུ་ན ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ན་ཀ་རཾ སཱ་ཀཱ་རཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མཱ་ཎ་བྷེ་དེ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ པ་ཧཱི་ནེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནེ་ཀེ ཙ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཏེ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶུ་དྡེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཧུ པུ་བྦེཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ས་བྦོ་པི ཙཱ་ཡཾ རཱ་གཱ་དི་ཀོ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ཧུ ཨཱ་སི, ན ཨི་མ་སྨིཾ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎེ ཀོ་ཙི་པི ཀི་ལེ་སོ ནཱ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ ནཱ་ཧཱུཏི ཏ་དཱ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ སོ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎོ ན ཨ་ཧུ ན ཨཱ་སི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟོ་པི ཀི་ལེ་སོ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ‘‘ཏ་ཏོ ནཱ་ཧཱུ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་རཾ ནཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ཧུ པུ་བྦེཏི ཡོ ཙཱ་ཡཾ མ་མ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, སོ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ ན ཨ་ཧུ ན ཨཱ་སི. ཏ་དཱ ཨ་ཧཱུཏི ཡ་དཱ པ་ན མེ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་དཱ ས་བྦོ་པི མེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨོ ཨཱ་སི. ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ ས་བྦེ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི.
ན ཙཱ་ཧུ ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡོ པ་ན སོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ མ་ཡ྄ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཡེ་ན ས་བྦོ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎོ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ པ་ཧཱི་ནོ, སོ ཡ་ཐཱ མ་ཡ྄ཧཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ ན ཙཱ་ཧུ ན ཙ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མྤི ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ་པི ན ཝི་ཛྫ་ཏི ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ན པཱ་རཾ དི་གུ་ཎཾ ཡ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ པ་ཧཱི་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཏེ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ ཙ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་པཱི་ཏི་ཝེ་ག་ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. པུ་རི་མཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ པུ་རི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, པ་ཙྪི་མ་དྭ་ཡཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཀཱ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པ་ཋ་མ་ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན སཾ་སཱ་རོ་གྷ་ནྟི ཏི་ཏྠཾ, ནི་བྦཱ་ན་མ་གྒོ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ཏ་ཐཱ ག་ཧི་ཏ་དི་ཊྛི་ད་སྶ་ནཾ ‘‘ཏི་ཏྠ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་སྨིཾ ས་སྶ་ཏཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ ཏི་ཏྠེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ, ན་གྒ་ནི་ག་ཎྛཱ་དི་ས་མ་ཎཱ ཙེ་ཝ ཀ་ཋ་ཀ་ལཱ་པཱ་དི་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏཱ་དི་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཙ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ. ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཙ ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཙཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ.
‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ, ས་ཡཾ ཝཱ པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ་ཏི དི་ཊྛི, མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ. ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཁ་མ་ནཾ ཁ་ནྟི, རོ་ཙ་ནཾ རུ་ཙི, ཨ་ཏྠ་ཏོ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨུ་དཱ. ༥༥) པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཙ. ཏ་ཐཱ ནཱ་ནཱ ཁ་ནྟི་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྟི་ཀཱ, ནཱ་ནཱ རུ་ཙི་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་རུ་ཙི་ཀཱ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཧི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ པ་ཙྪཱ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི, ཁ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྟི, རུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན རུ་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི དི་ཊྛི ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱཏི ས་སྶ་ཏཱ་དི་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏ་མེ་ཝ ཝཱ ནི་སྶ་ཡཾ ནི་སྶི་ཏཱ ཨ་ལླཱི་ནཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཏཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་ཡོ་པི ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟི.
ས་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྠི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མེ་ན ས་མ་ཎཱ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ལོ་ཀེ་ན ཝཱ ས་མ་ཎཱ་ཏི ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ. ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡེ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ད་སྶི་ཏོ, པ་ཋ་མེ་ན ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ པ་རེ་སཾ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝོ་ཧཱ་རོ.
ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙནྟི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀོཏི ཨ་ཏྟཱ. སོ ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་ཉྙཾ པཱ་པཾ ཏ་བྦི་པཱ་ཀཱ, ས་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སྭཱ་ཡཾ ས་སྶ་ཏོ ཨ་མ་རོ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ་ཏི ཡ་དི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཨ་ས་སྶ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི པ་རེ་སཾ ད་སྶ་ནཾ མོ་གྷཾ མི་ཙྪཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ས་སྶ་ཏོཏི ན ས་སྶ་ཏོ, ཨ་ནི་ཙྩོ ཨ་དྷུ་ཝོ ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ’’ཏི ས་སྶ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཙྪེ་དོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ས་ཏྟ་པི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
ཨ་ནྟ་ཝཱཏི ས་པ་རི་ཡ་ནྟོ པ་རི་ཝ་ཊུ་མོ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་པྤ་མཱ་ཎོ, ན ས་བྦ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་རཱི་ར་པ་རི་མཱ་ཎོ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་པ་རི་མཱ་ཎོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་པ་རི་མཱ་ཎོ པ་ར་མཱ་ཎུ་པ་རི་མཱ་ཎོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝཱ་དཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ན་ནྟ་ཝཱཏི ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, ས་བྦ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཀ་པི་ལ་ཀ་ཎཱ་དཱ་དི་ཝཱ་དཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རནྟི ཡཾ ས་རཱི་རཾ, ཏ་དེ་ཝ ཛཱི་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ, ཡ་ཉྩ ཛཱི་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ, ཏ་དེ་ཝ ས་རཱི་ར་ནྟི ཛཱི་ཝ་ཉྩ ས་རཱི་ར་ཉྩ ཨ་དྭ་ཡཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ‘‘རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ‘‘ཨ་རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ.
ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ས་ཏྟོ. ཏ་ཉྷི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ, ནི་ཙྩ་དྷུ་ཝཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝོ་ཧ་ར་ཏི, སོ མ་ར་ཎ་ཏོ ཨི་དྷ་ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་ད་ཏོ པ་རཾ ཨུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠི སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་སྶ་ཏ་གྒཱ་ཧ་མུ་ཁེ་ན སོ་ལ༹་ས ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ཨ་ཊྛ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ཨ་ཊྛ ཙ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ན ཧོ་ཏཱིཏི ན་ཏྠི ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ. ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠི ཙ ན་ཏྠི ཙཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ས་ཏྟ ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ཙ ད་སྶི་ཏཱ. ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་མེ ཀི་ར དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་དེ་ས་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟཱ ཨེ་ཀ་དཱ ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨ་ཉྙ་ཝཱ་དེ ཁུཾ་སེ་ནྟཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ བྷ་ཎྜ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ལ་ཧ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ. བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱཏི ཛཱ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ནཱ. ཀ་ལ་ཧོཏི ཀ་ལ་ཧོ ཨེ་ཝ, ཀ་ལ་སྶ ཝཱ ཧ་ན་ན་ཏོ ཀ་ལ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ. མ་མྨ་གྷ་ཊྚ་ན་ཏོ མུ་ཁ་མེ་ཝ ས་ཏྟཱི་ཏི མུ་ཁ་ས་ཏྟི, ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ. ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝི་ཡ ཧི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཕ་ལ་མྤི ཝོ་ཧ་རི་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘སུ་ཁོ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ, པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི ཙ. ཏཱ་ཧི མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོཏི དྷ་མྨོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་དི་སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, ཡ་ཐཱ མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི. ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོཏི ན ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཡ་ཐཱ ཏ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ སེ་ས་པ་དེ་ཧི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སོ ཙ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ནོ ཨི་དཾ ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏཾ, ཡཾ ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་མ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཏེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྡྷཱཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཨ་ནྡྷཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ’’ཏི. པ་ཉྙཱ ཧི ཨི་དྷ ‘‘ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྠཾ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ་སུ ཝུ་དྡྷིཾ ཨ་བྦྷུ་ད་ཡཾ ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, པ་ར་མ་ཏྠེ པ་ན ནི་བྦཱ་ནེ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཀཱ. ཡེ ཧི ནཱ་མ པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་པི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཱ, ཏེ ཀ་ཐཾ ནི་ཝ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ན་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཡ་ད་གྒེ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷ་མྨ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཧི ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་གྒཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་སུ་པི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཀ་མྨ་མྤི ཝི་པཱ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཝི་པཱ་ཀ་མྤི ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨཾ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཾ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ མོ་ཧ་དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱུ་པ་མཱ་ཡ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི པུ་བྦེ བྷཱུ་ཏཾ, ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི པུ་རཱ་ཏ་ནོ ནཱ་མ་གོ་ཏྟེ་ཧི ལོ་ཀེ ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ ཨེ་ཀོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཏ་སྶ ཀི་ར ར་ཉྙོ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ས་བྦ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་པ་ཝ་ཡ྄ཧཾ ཧ་ཏྠིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་དྡ་ཀཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཱི་ཡ’’ནྟི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཀོ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཧཱ་ཛཱ་ནི་ཡཱ ཁོ ཨི་མེ ཨ་ནྡྷཱ ཡེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ ན ལ་བྷ་ནྟི ད་ཊྛུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མི་སྶཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ས་བྦེ ཏེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི. ཀེ་ལི༹་སཱི་ལོ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀེ་ན པུ་རི་སེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ས་བྦེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ སཱི་སཱ་དི་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠི་སྶ ཨ་ངྒཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ‘ཧ་ཏྠཱི མ་ཡཱ དི་ཊྛོ’ཏི ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སོ པུ་རི་སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཏེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷེ པ་ཙྩེ་ཀཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀཱི་དི་སོ, བྷ་ཎེ, ཧ་ཏྠཱི’’ཏི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛཱ་ཝ་ཡ་ཝ་མེ་ཝ ཧ་ཏྠིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟཱ ‘‘ཨེ་དི་སོ ཧ་ཏྠཱི, ནེ་དི་སོ ཧ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཧ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ མ་ཧ་ནྟཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ས་པ་རི་ཛ་ནོ ཏེ་སཾ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ཕཱ་སུ་ཀེ་ཧི བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཧ་ད་ཡེ་ན ཨུ་གྒ་ཏེ་ན མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ རཱ་ཛཱ…པེ… ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་མྦྷོཏི ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ. ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནྡྷཱ, ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ. ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ. བྷ་ཎེཏི ཨ་བ་ཧུ་མཱ་ནཱ་ལཱ་པོ. ཧ་ཏྠིཾ ད་སྶེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠིཾ ས་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཧི. སོ ཙ སུ་སི་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་པྥ་ནྡ་ནྟོ ནི་པ་ཛྫི. དི་ཊྛོ ནོ ཧ་ཏྠཱིཏི ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན སཱི་སཾ པ་རཱ་མ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་དི་སོ ཧ་ཏྠཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ནཾ ཧ་ཏྠིཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ‘‘ཨེ་དི་སོ དེ་ཝ ཧ་ཏྠཱི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཀུ་མྦྷོ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཀུ་མྦྷོཏི ཙ གྷ་ཊོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁཱི་ལོཏི ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཁཱི་ལོ. སོ་ཎྜོཏི ཧ་ཏྠོ. ན་ངྒ་ལཱི་སཱཏི ན་ངྒ་ལ་སྶ སི་ར་སྶ ཨཱི་སཱ. ཀཱ་ཡོཏི ས་རཱི་རཾ. ཀོ་ཊྛོཏི ཀུ་སཱུ་ལོ. པཱ་དོཏི ཛ་ངྒྷོ. ཐཱུ་ཎོཏི ཐ་མྦྷོ. ན་ངྒུ་ཊྛནྟི ཝཱ་ལ༹་སྶ ཨུ་རི་མ་པྤ་དེ་སོ. ཝཱ་ལ་དྷཱིཏི ཝཱ་ལ་སྶ ཨ་གྒ་པྤ་དེ་སོ. མུ་ཊྛཱི་ཧི སཾ་སུ་མྦྷིཾ་སཱུཏི མུ་ཊྛི་ཡོ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཧ་རིཾ་སུ, མུ་ཊྛི་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཀེ་ལི༹་སཱི་ལ་ཏྟཱ སོ རཱ་ཛཱ ཏེ་ན ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ལ་ཧེ་ན ཨ་ཏྟ་མ་ནོ པ་ཧཱ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཏེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ཨེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶི་ནོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛཱ་ཝ་ཡ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨི་ཏ་རེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛི་ད་སྶ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ ས་སྶ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨ་ཉྩ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྡྷཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠི་མྷི ཡ་ཐཱ་ད་སྶ་ནཾ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ, ཏ་ཏྠ ཙ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ཏྟིཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨི་མེ་སུ ཀི་ར ས་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ས་མ་ཎཱ, ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨི་མེ་སུ ཨེ་ཝ ཨ་སཱ་རེ་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏེ་སུ དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨི་མེ་སུ ཝཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩེ་སུ དུ་ཀྑེ་སུ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཛྫ་ནྟི ཀི་ར. ཨ་ཧོ ནེ་སཾ ས་མྨོ་ཧོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀི་རས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཨ་རུ་ཙི་སཱུ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ ནཾ ཝི་ཝ་ད་ནྟི ‘‘ན ཏྭཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ ཝི་ཝ་ད་ནྟི ཝི་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ནནྟི ཙེ་ཏྠ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ ནནྟི ནཾ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་མེ་ཝ ཝཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ན་ཏྟཱ ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཝཱ་དཾ ཝི་སི་ཊྛཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶི་ནོ ཡ་ཐེ་ཝ ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་ཛ་ནཱ ཧ་ཏྠི་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་ངྒ་ད་སྶི་ནོ ‘‘ཡཾ ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཉཱ་ཏཾ, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཧ་ཏྠཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ ཝི་ཝ་དིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཝ་ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥. པ་ཉྩ་མེ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཙ ལོ་ཀོ་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་སྶ་ཏཾ ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཉྙེ་པི ཙ ཏ་ཐཱ གཱ་ཧེ་ནྟཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ལོ་ཀོ ཙ ས་སྶ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ ས་སྶ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྟཱཏི ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་ཝ་ཏྠུ, ལོ་ཀོཏི མ་མ་ངྐཱ་ར་ཝ་ཏྠུ, ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏྟཱཏི ཝཱ ས་ཡཾ, ལོ་ཀོཏི པ་རོ. ཨ་ཏྟཱཏི ཝཱ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ, ཨི་ཏ་རོ ལོ་ཀོ. ཨ་ཏྟཱཏི ཝཱ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀོ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནོ, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀོ ལོ་ཀོ. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཙ ལོ་ཀོ་ཏི ཙ ཡ་ཐཱ་ད་སྶ་ནཾ དྭི་དྷཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ‘‘ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨ་ས་སྶ་ཏོཏི ས་ཏྟ་པི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ ད་སྶི་ཏཱ. ས་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཙཱཏི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ ས་སྶ་ཏོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ས་སྶ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ སྭེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ཏྟ་ག་ཏི་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཙ, སི་ཡཱ ས་སྶ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ. ནེ་ཝ ས་སྶ་ཏོ ནཱ་ས་སྶ་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ. ཏེ ཧི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དེ ཨ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དེ ཙ དོ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ནེ་ཝ ས་སྶ་ཏོ ནཱ་ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟི.
ས་ཡཾ་ཀ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནི པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཙ ཨུ་པ་བྷོ་ག་བྷཱུ་ཏཾ ཀི་ཉྩ་ནཾ པ་ལི་བོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལོ་ཀ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ལ་དྡྷི ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མྤི ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི. པ་རཾ་ཀ་ཏོཏི པ་རེ་ན ཀ་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ཏོ པ་རེ་ན ཨི་སྶ་རེ་ན ཝཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ནཱ ཝཱ ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ ཀ་ཏོ, ནི་མྨི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ ཙ པ་རཾ་ཀ་ཏོ ཙཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩ ནི་མྨི་ན་ནྟཱ ཨི་སྶ་རཱ་ད་ཡོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ནི་མྨི་ན་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ, ཏ་སྨཱ ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ ཙ པ་རཾ་ཀ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ལ་དྡྷི. ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རོ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རོཏི ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ཡཾ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རོ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ར་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་པ་ར་ཀཱ་རོ. ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཨུ་བྷ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨ་ཐ ཀ་ཐཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣོཏི ཡ་དི་ཙྪཱ་ཡ ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ. ཏེ་ན ཙ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དོ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་མྤི ཏ་སྶ གུ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏཾ ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨི་དྷ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱུ་པ་མཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ཧི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ གཱ་ཐཱ་ཡ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཝི་སཱི་ད་ནྟི, ཨ་པ་ཏྭཱ་ཝ ཏ་མོ་ག་དྷནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ག་ཏེ་སུ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡེ་སུ ཨཱ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཀཱ་མོ་གྷཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨོ་གྷཱ་ནཾ, སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝ ཡཾ ཏེ་སཾ པཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཨོ་ག་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཏ་ད་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡོ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཏཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ག་ནྟྭཱ་ཝ ཝི་སཱི་ད་ནྟི སཾ་སཱི་ད་ནྟི. ཨོ་གཱ་དྷ་ནྟི པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཏི ཨོ་གཱ་དྷོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཨོ་གཱ་དྷ་མེ་ཝེ་ཏྠ ར་སྶ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ག་དྷ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨོ་ག་དྷཾ ཏ་མོ་ག་དྷ་ནྟི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ.
པ་ཉྩ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཏ་ཏི་ཡ་ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦. ཚ་ཊྛེ ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ནེ་སུ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཏེ དཱུ་ར་ཏོ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་སྶ་ཏོ ཙ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ སཾ་སཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་དཱི་པ་ཀཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་པ་སུ་ཏཱ་ཡཾ པ་ཛཱཏི ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ས་ཡཾ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཧ་ངྐཱ་རཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཾ དི་ཊྛིཾ པ་སུ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ པ་ཛཱ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡོ. པ་རཾ་ཀཱ་རཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱཏི པ་རོ ཨ་ཉྙོ ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཀོ ས་བྦཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་རཾ་ཀཱ་ར་དི་ཊྛི་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཏི པ་རཾ་ཀཱ་རཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཏ་དེ་ཀེ ནཱ་བྦྷ་ཉྙཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏཾ དི་ཊྛི་དྭ་ཡཾ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་ཏྠ དོ་ས་ད་སྶི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཀ་ཐཾ? ས་ཏི ཧི ས་ཡཾ་ཀཱ་རེ ཀཱ་མ་ཀཱ་ར་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ཊྛེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ནི་ཊྛེ་ན. ན ཧི ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཝ་ཏི ཙ ཨ་ནི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ ན ས་ཡཾ་ཀཱ་རོ. པ་རཾ་ཀཱ་རོ་པི ཡ་དི ཨི་སྶ་ར་ཧེ་ཏུ་ཀོ, སྭཱ་ཡཾ ཨི་སྶ་རོ ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻ པ་ར་ཏྠཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ སི་ཡཱ ཨ་སི་དྡྷ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ར་ཏྠཾ ས་བྦེ་སཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་མེ་ཝ ནི་པྥ་ཛྫེ་ཡྻ, ན ཨ་ཧི་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན ན པ་རཾ་ཀཱ་རོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་དི ཙ ཨི་སྶ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ནི་ཙྩ་མེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སི་ཡཱ, ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི ན སི་ཡཱ, ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ཉྙ་མྤི ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨི་ཙྪི་ཏཾ, ཏ་ཉྙེ་ཝ ཧེ་ཏུ, ཀིཾ ཨི་སྶ་རེ་ན ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ན. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་སྶ་ར་ཧེ་ཏུ་ཀོ པ་རཾ་ཀཱ་རོ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་པ་ཏི་པུ་རི་ས་པ་ཀ་ཏི་བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ལཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཏོ་པི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏེ་ཝ ཏེ་ས་མྤི ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཀེ ནཱ་བྦྷ་ཉྙཾ་སཱུ’’ཏི. ཡེ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ས་ཡཾ་ཀཱ་ར་པ་རཾ་ཀཱ་རེ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏེ་པི ན ནཾ ས་ལླ་ནྟི ཨ་དྡ་སུཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ནྟི་ཝཱ་དི་ནོ་པི མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ས་ལླ’’ནྟི ན པ་སྶིཾ་སུ.
ཨེ་ཏ་ཉྩ ས་ལླཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ པ་སྶ་ཏོཏི ཡོ པ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ པ་ཉྩ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, སོ ཨེ་ཏ་ཉྩ ཏི་ཝི་དྷཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ ས་ཀ་ལཾ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཏེ་ས་ཉྩ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་པི ཏུ་ཛྫ་ན་ཏོ དུ་རུ་དྡྷཱ་ར་ཏོ ཙ ‘‘ས་ལླ’’ནྟི པ་ཊི་ཀ་ཙྩ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཧཾ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ན ཏ་སྶ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཏ་སྶ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རོ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ན ཏ་སྶ ཧོ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ད་སྶི་ཏོ. ཏེ་ན ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་སཱ་ར་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡོ དི་ཊྛི་ག་ཏེ ཨ་ལླཱི་ནོ, ན སོ སཾ་སཱ་ར་ཏོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ནུ་པེ་ཏཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མཱ་ནུ་པེ་ཏཱ ཨ་ཡཾ པ་ཛཱཏི ཨ་ཡཾ ས་བྦཱ་པི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ཛཱ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དི་ཊྛི སུ་ནྡ་རཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་དཱ་ནོ སུ་ནྡ་རོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་ཧ་སྶ སཾ་པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན མཱ་ནེ་ན ཨུ་པེ་ཏཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. མཱ་ན་ག་ནྠཱ མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་དྡྷཱཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ག་ནྠི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ མཱ་ན་ག་ནྠཱ མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་དྡྷཱ. དི་ཊྛཱི་སུ སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ, སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན པ་རེ་སཾ དི་ཊྛཱི་སུ སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ ཝི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ སཾ་སཱ་ར་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཚ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སུ་བྷཱུ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧. ས་ཏྟ་མེ སུ་བྷཱུ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝི་བྷ་ཝེ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཛཱ་ཏོ, བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ར་ཎ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ ཡ་དི་དཾ སུ་བྷཱུ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༠༡) ཨ་ར་ཎ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་ངྒ་ཎཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སུ་བྷཱུ་ཏི…པེ… ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་དྷི ས་བྦོ་པི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་དྷི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཧཱི་ནཱ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ན ཏཱ་ཝ སུ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་ཧཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན པ་ན པ་ཧཱི་ནཱ ཨེ་ཝ པུ་ན པ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨ་གྒ་མ་གྒ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི ས་བྦེ་སཾ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་དྷ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་ད་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི ‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མཱ་དྷཱི’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ’’ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སུ་བྷཱུ་ཏི་སྶ ས་བྦ་མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཧཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱཏི ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ་ན, ཡ་སྶ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ནྟཱ་པི་ཏཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཱ ཨ་སེ་སཱཏི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ སུ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཱ སུ་ཊྛུ ཝི་ཀ་པྤི་ཏཱ ཨ་སེ་ས་ཏོ, ཀི་ཉྩི་པི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ སུ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ས་ངྒ་མ་ཏི་ཙྩ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱིཏི ཨེ་ཏྠ ནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཏཾས་དྡོ. ཡ་སྨཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ན མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ, ཏ་སྨཱ རཱ་ག་ས་ངྒཱ་དི་ཀཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ས་ངྒཾ, ས་བྦ་མྤི ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒཾ ཨ་ཏི་ཙྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རུ་པྤ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ‘‘ཨ་རཱུ་པ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཧི མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཧི ཨ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱི. ཙ་ཏུ་ཡོ་གཱ་ཏི་ག་ཏོཏི ཀཱ་མ་ཡོ་གོ བྷ་ཝ་ཡོ་གོ དི་ཊྛི་ཡོ་གོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་གོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཡོ་གེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི མ་གྒེ་ཧི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཏོ. ན ཛཱ་ཏུ མེ་ཏཱིཏི མཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ཛཱ་ཏུ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ ན ཨེ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཏ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ན ཛཱ་ཏི མེ་ཏཱི’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སུ་བྷཱུ་ཏི་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་བྦྷ པཱི་ཏི་ཝེ་ག་ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ག་ཎི་ཀཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨. ཨ་ཊྛ་མེ དྭེ པཱུ་གཱཏི དྭེ ག་ཎཱ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རི་སྶཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནི་ཡཱ. སཱ་ར་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ ར་ཏྟཱ. པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ. རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཚ་ཎ་དི་ཝ་སེ བ་ཧཱུ དྷུ་ཏྟ་པུ་རི་སཱ ག་ཎ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཝེ་སིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཚ་ཎ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹ཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི དྭེ ཏ་ཡོ ཚ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཏཾ ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་སིཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཚ་ཎ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹ཾ་སུ. ཨ་ཐཱ་པ་ར་སྨིཾ ཚ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཉྙེ་པི དྷུ་ཏྟཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཚ་ཎ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝེ་སི་ཡོ ཨཱ་ནེ་ནྟཱ པུ་རི་མ་དྷུ་ཏྟེ་ཧི པུ་བྦེ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཝེ་སིཾ ཨཱ་ནེ་ནྟི. ཨི་ཏ་རེ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་གྒ་ཧོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་གྒ་ཧོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་གྒ་ཧོ’’ཏི ཀ་ལ་ཧཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པཱ་ཎི་པྤ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ དྭེ པཱུ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི པ་ཧ་ར་ནྟི. མ་ར་ཎ་མྤི ནི་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི བ་ལ་ཝཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ཧི མ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ་པི མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ མ་ར་ཎ་པྤ་མཱ་ཎ་དུ་ཀྑཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་མེ་སུ གེ་དྷཾ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་མཱུ་ལ་ནྟི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨ་ནྟ་དྭ་ཡེ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྩ པ་ཏྟནྟི ཡཾ རཱུ་པཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ ‘‘ན་ཏྠི ཀཱ་མེ་སུ དོ་སོ’’ཏི དི་ཊྛིཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ལ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ནཾ. ཡ་ཉྩ པ་ཏྟ་བྦནྟི ཡ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ ‘‘བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ ཀཱ་མཱ, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ ཀཱ་མཱ, ཨཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ ཀཱ་མཱ, པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ ཀཱ་མཱ, ཡོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, སོ ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, ཡོ ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, སོ བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི དི་ཊྛིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཏཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་ཏེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ཉྩ. ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ར་ཛཱ་ནུ་ཀི་ཎྞནྟི ཨེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ པ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་བྦ་ཉྩ རཱ་ག་ར་ཛཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་ཀི་ཎྞཾ. ས་མྤ་ཏྟེ ཧི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ རཱ་ག་ར་ཛེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཕ་ལེ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨཱ་པ་ནྣེ དོ་མ་ན་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དོ་ས་ར་ཛེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞོ ཧོ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི མོ་ཧ་ར་ཛེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཀ་སྶ པ་ནེ་ཏཾ ར་ཛཱ་ནུ་ཀི་ཎྞ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཏུ་ར་སྶཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏོ’’ཏི ཀཱ་མ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ཏུ་ར་སྶ, ཏ་སྶ ཙ ཕ་ལེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཏུ་ར་སྶ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི པ་ཊི་ཀཱ་རཱ་བྷི་ལཱ་སཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཕ་ལེ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏོ.
ཏ་ཐཱ ཡ་ཉྩ པ་ཏྟནྟི ཡཾ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ཝ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཾ. ཡ་ཉྩ པ་ཏྟ་བྦནྟི ཡཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ པ་ཏྟ་བྦཾ ཕ་ལཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ར་ཛཱ་ནུ་ཀི་ཎྞནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ར་ཛཱ་ནུ་ཀི་ཎྞཾ. ཨཱ་ཏུ་ར་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཏུ་ར་སྶ. ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏོཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ, ཏ་སྶཱ ས་མཱ་དཱ་ཡ་ཀེ པུ་གྒ་ལེ ཙ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏོ.
ཡེ ཙ སི་ཀྑཱ་སཱ་རཱཏི ཡེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ སི་ཀྑཾ སཱ་ར་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་རཱཏི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ‘‘ན ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨོ་ར་མ་ཏི, ཏཾ སཱི་ལཾ, ཝི་ས་བྷོ་ཛ་ན་ཀི་ཙྪཱ་ཙ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཏཾ, སཱ་ཀ་བྷ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཛཱི་ཝི་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, བྷཱུ་ཏ་པི་ཎྜ་ཀ་པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷ་དེ་ཝ་སི་ཝཱ་དི་པ་རི་ཙ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་ནི སཱ་ར་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སི་ཀྑཱ་སཱ་རཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་རཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོཏི ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཐ་བྷཱུ་ཏོ ལཱ་མ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ. ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོཏི ཨ་ཡཾ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཀཱ་མེ་སུ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏོ དུ་ཏི་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནྟོ.
ཨི་ཙྩེ་ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟཱཏི ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཙ ཨི་ཏི ཨེ་ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟཱ. ཏེ ཙ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཏྟ་བྦེ ཙ ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑ་ར་ཛཱ་ནུ་ཀི་ཎྞེ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནེ ཙ ཨ་ལླཱི་ནེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑཱ་ཏུ་རཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟེ་ཧི, ས་ཡ་ཉྩ ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑཱ་ཏུ་རེ་ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ལཱ་མ་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཐ་བྷཱུ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ནྟཱ. ཀ་ཊ་སི་ཝ་ཌྜྷ་ནཱཏི ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཀ་ཊ་སི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ. ཀ་ཊ་སི་ཡོ དི་ཊྛིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱིཏི ཏཱ པ་ན ཀ་ཊ་སི་ཡོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་དི་ཊྛིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཧི ཏེ པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༢༢༡; ཝི་བྷ. ༩༣༨) ན་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དི་ཊྛི་ཉྩ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷི ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་སུ་དྡྷི་ཨ་བྷི་ལཱ་སེ་ན སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟི. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ན ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝ་ཌྜྷ་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀ་ཊ་སཱི་ཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ ཡ་ད་གྒེ་ན ཏ་ཏོ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ཏོ སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷི ན ཧོ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏེ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཀ་ཊ་སི་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི སི་ཝ་ཐི་ཀ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ཧི་པི ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་སྶ སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ཀ་ཊ་སི་ཡཱ པ་ན དི་ཊྛི་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་བྦོ.
ཨེ་ཏེ ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཏེ ཨེ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ནྟེ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ནྟཱ ཏེ ཙ ཨེ་ཝཾ་ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ་ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝཾ་ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ. ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པུ. པ. ༢༠༨; ཨ. ནི. ༩.༤༣) ཝི་ཡ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཀེ ཀཱ་མ་སུ་ཁཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་ངྐོ་ཙཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི. ཀཱ་མ་སུ་ཁ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཧི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཀོ་ས་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ ས་ངྐོ་ཙ་མཱ་པ་ནྣ་ཏཱ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟི ནཱ་མ, ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན ཀོ་ས་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ནཱ་མ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཀེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟི, དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཀེ, ཨུ་ཙྪེ་དཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཀེ. གོ་སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་པེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ, ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་སྶ་ཏ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱ སཾ་སཱ་རེ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟི ནཱ་མ, ཀཱ་མ་སུ་ཁ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ནྟ་པྤེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀཱ ཝི་ཡ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱ ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཝ་ཊྚུ་པ་ཙྪེ་ད་སྶ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏོ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན་པི ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཡེ ཙ ཁོ ཏེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཡེ ཙ ཁོ པ་ན ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ཏེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ་ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ་ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝཾ་ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཊི་པ་དཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་ཏྲ ཙ ནཱ་ཧེ་སུནྟི ཏ་ཏྲ ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡེ པ་ཏི་ཏཱ ན ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏཾ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཙ ནཱ་མ་ཉྙིཾ་སཱུཏི ཏེ་ན ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་པ་ཧཱ་ནེ་ན ‘‘མ་མ ཨི་དཾ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་པ་ཧཱ་ནཾ, ཨ་ཧཾ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡཾ པ་ཧཱ་སིཾ, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་པ་ཧཱ་ནེ་ན སེ་ཡྻོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ན ཨ་མ་ཉྙིཾ་སུ ས་བྦ་མ་ཉྙ་ནཱ་ནཾ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ ཋི་ཏེ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏྲ ཙ ནཱ་ཧེ་སུཾ, ཏེ་ན ཙ ནཱ་མ་ཉྙིཾ་སཱུ’’ཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱཏི ཡེ ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱི་ན་ས་བྦ་མ་ཉྙ་ནཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཝ་ཊྚཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ, ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་བྷེ་ད་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཊྛ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨུ་པཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩. ན་ཝ་མེ ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡནྟི ར་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ མ་ཧཱ་ཏི་མི་སཱ་ཡཾ. ར་ཏྟཱི་པི ཧི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཡཱ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ར་ཏྟི ཛུ་ཎྷོ་བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ་པི ‘‘ཏི་མི་སཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ཧོ་ཏི ཨ་བྦྷ་མ་ཧི་ཀཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏེ དེ་ཝེ. མ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཧི ‘‘ཏི་མི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་མཱ་ཝ་སཱི ར་ཏྟི དེ་ཝོ ཙ མེ་གྷ་པ་ཊ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡ་ནྟི ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ མ་ཧཱ་ཏི་མི་སཱ་ཡ’’ནྟི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཝི་ཧཱ་ར་ངྒ་ཎེ. ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པེ་སུ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ་སཱུཏི ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏེ་སུ ཛ་ལ་མཱ་ནེ་སུ.
ན་ནུ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ བྱཱ་མ་མ་ཏྟ་པྤ་དེ་སཾ ཨ་བྷི་བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ གྷ་ན་བ་ཧ་ལཾ བུ་དྡྷཱ་ལོ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟཱི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀཱ་ཡ་པྤ་བྷཱ་པི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦ་ཎྞ་གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་དེ་སཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཱི ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་ས་བྷཱུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་སེ པ་དཱི་པ་ཀ་ར་ཎེ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ པཱུ་ཛཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ་པི ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ དཱི་པཱ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༥༩). ‘‘ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པཱུ་ཛཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི ཏ་དཱ་པི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི པ་དཱི་པཱ ཀཱ་རི་ཏཱ.
ཏ་སྨི་ཉྷི དི་ཝ་སེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ བ་ཧཱུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ས་ཡ་མྤི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ སུ་དྡྷུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཀེ་ཙི མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟཱ ཀེ་ཙི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སུཾ. ཏེ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་རི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་མ་ཎྜ་པ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ས་མཱི་པེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ཏྠ་ཉྩ ན་ག་རཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཧཱི་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ པཱུ་ཛཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ བ་ཧཱུ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སི་ནྣཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱ ཙ ཀ་དཱ་ཙི ས་སྶ་ཏཾ, ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ས་སྶ་ཏཾ, ཨུ་ཙྪེ་དཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ན་ཝ་ན་ཝཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ས་དི་སཱ, ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བ་ཧཱུ པ་ཊ་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀཱ པ་ཏ་ནྟཱ པ་ཏ་ནྟཱ ཏེ་སུ ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པེ་སུ ནི་པ་ཏ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨ་དྷི་པཱ་ཏ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པཱ་ཏ་ཀཱཏི པ་ཊ་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀཱ, ཡེ ‘‘ས་ལ་བྷཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ ཧི དཱི་པ་སི་ཁཾ ཨ་དྷི་པ་ཏ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་དྷི་པཱ་ཏ་ཀཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨཱ་པཱ་ཏ་པ་རི་པཱ་ཏནྟི ཨཱ་པཱ་ཏཾ པ་རི་པཱ་ཏཾ, ཨཱ་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏི་ཏྭཱ པ་རི་པ་ཏི་ཏྭཱ པ་རི་པ་ཏི་ཏྭཱ, ཨ་བྷི་མུ་ཁ་པཱ་ཏ་ཉྩེ་ཝ པ་རི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨཱ་པཱ་ཐེ པ་རི་པཱ་ཏ’’ནྟི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི, ཨཱ་པཱ་ཐེ པ་དཱི་པ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནེ ས་ཏི པ་རི་པ་ཏི་ཏྭཱ པ་རི་པ་ཏི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཡནྟི ཨ་ཝ་ཌྜྷིཾ དུ་ཀྑཾ. བྱ་ས་ནནྟི ཝི་ནཱ་སཾ. པུ་རི་མ་པ་དེ་ན ཧི མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ, པ་ཙྪི་མ་པ་དེ་ན མ་ར་ཎཾ ཏེ་སཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི པཱ་ཎ་ཀཱ ས་ཧ པ་ཏ་ནེ་ན མ་རིཾ་སུ, ཀེ་ཙི མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་པཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟུ་པ་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྱ་ས་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝི་ཡ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་དཱི་པ་ཀཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ན སཱ་ར་མེ་ནྟཱིཏི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཾ སཱ་རཾ ན ཨེ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ན ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ས་ཨུ་པཱ་ཡེ སཱ་རེ ཏི་ཊྛ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་སཱ་ཡ ཏཾ ཨུ་པེ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ་པི དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ‘‘ནི་ཙྩཾ སུ་བྷཾ སུ་ཁཾ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཝཾ ན་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ བྲཱུ་ཧ་ཡ་ནྟཱིཏི ཏ་ཐཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ན་ཝཾ ན་ཝཾ བ་ནྡྷ་ནཾ བྲཱུ་ཧ་ཡ་ནྟི ཝ་ཌྜྷ་ཡ་ནྟི. པ་ཏ་ནྟི པ་ཛྫོ་ཏ་མི་ཝཱ་དྷི་པཱ་ཏ་ཀཱ, དི་ཊྛེ སུ་ཏེ ཨི་ཏི་ཧེ་ཀེ ནི་ཝི་ཊྛཱཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ དི་ཊྛེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན དི་ཊྛི་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཝཱ དི་ཊྛེ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱུ་པ་ལ་བྦྷ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ སུ་ཏེ ‘‘ཨི་ཏི་ཧ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི ནི་ཝི་ཊྛཱ དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ‘‘ས་སྶ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ་ཡེ་ཝ ཨི་མེ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་པཱ་ཏ་ཀཱ ཨི་མཾ པ་ཛྫོ་ཏཾ པ་ཏ་ནྟི, ན ཏ་ཏོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན་ཝ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠. ད་ས་མེ ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ. ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ, ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན ནི་ཏྟེ་ཛཱ ཝི་ཧ་ཏ་པྤ་བྷཱ པ་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡཾ ཏ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ, ན ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཧི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ལོ་ཀོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་མེ་ཝ པ་ན ས་བྦོ ལོ་ཀོ ས་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ས་ཀྐ་རོ་ཏི ག་རུཾ ཀ་རོ་ཏི མཱ་ནེ་ཏི པཱུ་ཛེ་ཏི. ཨི་ཏི ཝ་ཊྚཱ་ནུ་སཱ་རི་པུ་ཉྙ་མ་ཏྟ་ནི་སྶ་ནྡ་སྶ་པི ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་སཱ་རི་པུ་ཉྙ་ཕ་ལཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་སྶ ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་གུ་ཎ་ག་ཎཱ་དྷཱ་ར་སྶ བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་སྶ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ན་སྶ ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ན་སྶ ཙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
བྷ་ག་ཝཱ ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ལོ་ཀེ ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ ས་ཊྛི ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པ་པྤ་མུ་ཁེ ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ལ་ཊྛི་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བི་མྦི་སཱ་ར་པྤ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ཝཱ་སཱི་ནཾ དྭཱ་ད་ས ན་ཧུ་ཏཱ་ནི སཱ་ས་ནེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཡ་དཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨུ་ལཱ༹་ར་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་བྦ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ པ་རི་ཧཱ་ཡི ཨེ་ཝ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ན’’ནྟི ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ནེ་སཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི དུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ ནཱ་མ པུ་ཉྙཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི, ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷེ ཙ དྷ་ར་ནྟེ ཀ་ཐཾ ཨི་མེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ ཝ་རཱ་ཀཱ ལཱ་བྷི་ནོ ས་ཀྐ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཧཱ་ནིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏཾ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཡཱ མི་ཙྪཱ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞཱ་ལི་ངྒ་ས་དི་སཾ གཱི་ཝཾ ཨུ་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱ སུ་པུ་པྥི་ཏ་ས་ཏ་པ་ཏྟ་ས་སྶི་རི་ཀཾ མ་ཧཱ་མུ་ཁཾ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཙྩ་ནུ་མོ་དི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ…པེ… བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཙཱ’’ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི མ་ཡི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནཱི་ཙ་ཛ་ནཱ ས་མྨཱ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་མ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི བཱ་ཝེ་རུ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༤.༡༥༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནོ ཡཱ་ཝ ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ནི་པྤ་བྷཱ ནི་ཏྟེ་ཛཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, དུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ཙ ན མུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ནཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏི ཏཱ་ཝ སོ ཀི་མཱིཏི སོ ཁ་ཛྫཱུ་པ་ན་ཀ་ཀི་མི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏི ཛོ་ཏ་ཏི དི་བྦ་ཏི. ཡཱ་ཝ ན ཨུ་ནྣ་མ་ཏེ པ་བྷ་ངྐ་རོཏི ཏཱི་སུ་པི མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ན ‘‘པ་བྷ་ངྐ་རོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ སཱུ་རི་ཡོ ཡཱ་ཝ ན ཨུ་གྒ་མ་ཏི ན ཨུ་དེ་ཏི. ཨ་ནུ་གྒ་ཏེ ཧི སཱུ་རི་ཡེ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཱ ཁ་ཛྫཱུ་པ་ན་ཀཱ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི ཀ་ཎྚ་ཀ་ཕ་ལ་ས་དི་སཱ ཏ་མ་སི ཝི་ཛྫོ་ཏ་ནྟི. ས ཝེ་རོ་ཙ་ན་མྷི ཨུ་གྒ་ཏེ, ཧ་ཏ་པྤ་བྷོ ཧོ་ཏི ན ཙཱ་པི བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཀི་ར་ཎ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཝི་རོ་ཙ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝེ་རོ་ཙ་ན་ནཱ་མ་ཀེ ཨཱ་དི་ཙྩེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ སོ ཁ་ཛྫཱུ་པ་ན་ཀོ ཧ་ཏ་པྤ་བྷོ ནི་ཏྟེ་ཛོ ཀཱ་ལ༹་ཀོ ཧོ་ཏི, ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝི་ཡ ན བྷཱ་ས་ཏི ན དི་བྦ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨོ་བྷཱ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཏ་ཀྐི་ཀཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ ཏེ་ན ཁ་ཛྫཱུ་པ་ན་ཀེ་ན སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ཏོ པུ་རེ་ཡེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་པྤ་ན་མ་ཏྟེ་ན དི་ཊྛཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཏོ ‘‘ཏ་ཀྐི་ཀཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཨོ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡ་ཏེ་ཛེ་ན དཱི་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཏཱ་ཝ, ཡཱ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ལོ་ཀེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ན ཏ་ཀྐི་ཀཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ན ཙཱ་པི སཱ་ཝ་ཀཱཏི ཡ་དཱ པ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་དཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ན སོ་བྷ་ནྟི, ན ཙཱ་པི ཏེ་སཾ སཱ་ཝ་ཀཱ སོ་བྷ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཝི་ཧ་ཏ་སོ་བྷཱ ར་ཏྟི་ཁི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ས་རཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ལོ་ཀེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཏ་ཀྐི་ཀཱ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡེ་ན ཛོ་ཏ་ནཾ བཱ་ལ་ལཱ་པ་ནཾ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ན ཏ་ཀྐི་ཀཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ན ཙཱ་པི སཱ་ཝ་ཀཱ. ཏེ ཧི དུ་ར་ཀྑཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ར་ཧི་ཏཱ ན སཾ་སཱ་ར་ཏོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་དྡི་ཊྛཱི ན དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་རེ’’ཏི. ཏ་ཀྐི་ཀཱ ཧི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ལ་དྡྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ དུ་དྡི་ཊྛི་ནོ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཱ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ ན ཀ་དཱ་ཙི་པི མུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི.
ད་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.