༩. ཝི་སཱ་ཁཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ན་ཝ་མེ པུ་བྦཱ་རཱ་མེཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་སྶ ཨུ་ཏྟ་མ་དེ་ཝཱི་ཝི་ཧཱ་ར་ས་དི་སེ ཋཱ་ནེ ཀཱ་རི་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ. མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེཏི མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱ པཱ་སཱ་དེ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ད་ས་བ་ལཾ ཨེ་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་ན་ཉྫ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧེ སུ་མ་ན་དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཙ་སྶཱ ཝི་སཱ་ཁཱཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སཱ ཡ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་དཱ པ་ཉྩ་ཧི དཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ པུ་ཎྞ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་ར་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ནཾ ས་སུ་རོ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཏ་སྨཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཧ་ལླ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀོ་ཊཱི་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཉྩ་ག་བྦྷ་ས་ཏཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཉྩ་ག་བྦྷ་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ག་བྦྷ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ པཱ་སཱ་དཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ’’ཏི.
ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ཏྠོཏི ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ར་ཉྙེཏི རཱ་ཛི་ནི. པ་ཊི་བ་དྡྷོཏི ཨཱ་ཡ་ཏྟོ. ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལ་ཏོ མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་དི་ར་ཙི་ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ བྷ་ཎྜ་ཛཱ་ཏཾ ཏ་སྶཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏཾ, ཏཾ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ སུ་ངྐི་ཀཱ ཏ་ཏྠ སུ་ངྐཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁཱ ར་ཉྙོ ཏ་མ་ཏྠཾ ནི་ཝེ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ པ་ཏི་རཱུ་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ན རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ རཱ་ཛཱ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཝི་སཱ་ཁཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཚི་ནྣ་བྷ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ ག་ནྟྭཱ་པི ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷི་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏི རཱ་ཛཱ ཨ་ནི་ཝེ་དི་ཏོ་པི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ན ཏཱི་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ན ཏཱི་རེ་ཏཱིཏི ན ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཧི རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏྟ་སུ་ངྐ་མེ་ཝ ར་ཉྙོ ད་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, སོ ར་ཉྙཱ ན དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ན ཏཱི་རི་ཏོ. ཧ་ནྡཱཏི ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ དི་ཝཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་མེ་ཝ པ་ན ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་དི་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ སཱ་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟཱི མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠནྟི ཨེ་ཏཾ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི ཨི་མཾ པ་རཱ་དྷཱི་ནཱ་པ་རཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་པ་རི་དཱི་པ་ཀཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦཾ པ་ར་ཝ་སཾ དུ་ཀྑནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ར་ཝ་སཾ པ་རཱ་ཡ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ སུ་ཁནྟི དུ་ཝི་དྷཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡཾ རཱ་ཛི་སྶ་རི་ཡཱ་དི ཙེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟི་སྶ་རི་ཡ་ཉྩ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ནི་མི་ཏྟཾ ནི་རོ་དྷི་སྶ་རི་ཡཾ. ཏེ་སུ ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ, ཡ་ཉྩ ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཡ་དི་པི ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཾ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ན ས་བྦ་ཐཱ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟི་སྶ་རི་ཡཾ, ནི་རོ་དྷི་སྶ་རི་ཡ་མེ་ཝ པ་ན ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཨ་པ་རཱ་དྷཱི་ན་ཏཱ་ཡ ལ་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟ་སུ་ཁཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་ཏྠཱ ‘‘ས་བྦཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ སུ་ཁ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ‘‘ས་བྦཾ པ་ར་ཝ་སཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནེ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦེ ས་ཏི ཏ་སྶ པ་རཱ་དྷཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི ཀི་ལ་མ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཡོ་གཱ ཧི དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མཱཏི ཡ་སྨཱ ཀཱ་མ་ཡོ་ག་བྷ་ཝ་ཡོ་ག་དི་ཊྛི་ཡོ་ག་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་གཱ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མཱ. ཨེ་ཏེ་སུ དི་ཊྛི་ཡོ་གོ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦོ, ཀཱ་མ་ཡོ་གོ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ན. ཨི་ཏ་རེ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན. ཨི་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ དུ་ར་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཨི་མེ ཡོ་གཱ དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མཱ. ཏ་སྨཱ ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ ས་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ པ་ན ཙི་ཏྟི་སྶ་རི་ཡེ ནི་རོ་དྷི་སྶ་རི་ཡེ ཙ ས་ཏི ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ཝི་གྷཱ་ཏ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦཾ པ་ར་ཝ་སནྟི ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཉྙ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཾ. ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཾ ཨི་སྶ་རི་ཡནྟི ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ཊཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ས་བྦཾ སུ་ཁཾ. ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི (དྷ. པ. ༢༠༣-༢༠༤) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎེཏི ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑ་སུ་ཁེ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏེ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ བ་ཧུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ དུ་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎེ ནི་མུ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཡོ་གཱ ཧི དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མཱཏི ཡ་སྨཱ ཏེ ས་བྦ་ཏྠ ནི་མུ་ཛྫ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་ད་ཡོ དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མཱ, ཏ་སྨཱ ཏྭ་མྤི ཝི་སཱ་ཁེ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཝི་ཧ་ཉྙ་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ན་ཝ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.