༨. སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཀོ་ལི་ཡཱ་ནཾ ན་ག་རེ. ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཝ་ནེཏི ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝ་ནེ.
པུ་བྦེ ཀི་ར ཀུ་ཎྜོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ ཡ་ཀྑོ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི, ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་མི་སྶ་ཀེ་ན ཙ བ་ལི་ཀ་མྨེ་ན ཏུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠ བ་ལིཾ ཨུ་པ་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཝ་ན་ནྟྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀཱ གཱ་མ་པ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, སཱ་པི ཏ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་པཱ་ལི་ཏ་ཏྟཱ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡི་ཏྠ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏ་ཏྠ ཀོ་ལི་ཡ་རཱ་ཛཱ་ནོ ན་ག་རཾ ཀཱ་རེ་སུཾ, ཏ་མྤི པུ་རི་མ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཀུ་ཎྜི་ཀཱཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨི་ཉྩ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཀོ་ལི་ཡ་རཱ་ཛཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སུཾ, ཏ་མྤི ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཝ་ནནྟྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཝ་ནེ’’ཏི.
སུ་པྤ་ཝཱ་སཱཏི ཏ་སྶཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ནཱ་མཾ. ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱཏི ཀོ་ལི་ཡ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱི. སཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ པ་ཎཱི་ཏ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ སཱ་ཝི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ. ཡ་ཉྷི ཀི་ཉྩི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝཱ ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ་ཧི སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ས་བྦཾ ཏཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏི. དེ་ཝ་སི་ཀ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟ་པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི དེ་ཏི. ཡོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཏཾ ཀུ་ལཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མུ་ཏྟ་ཙཱ་གཱ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏཱ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གཱ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏཱ. ཨ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀོ སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སཱ ཏཾ ག་བྦྷཾ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཀུ་ཙྪི་ནཱ པ་རི་ཧ་རི, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཉྩ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ག་བྦྷཾ དྷཱ་རེ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙ ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ག་བྦྷཾ དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི ག་བྦྷཾ ཝ་ཧ་ཏི, ག་བྦྷི་ནཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱཏི ས་ཏྟ ཨ་ཧཱ་ནི བྱཱ་ཀུ་ལ་ག་བྦྷཱ. ག་བྦྷོ ཧི པ་རི་པ་ཀྐོ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏེ་ཧི ས་ཉྩཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དོ ཨ་དྷོ་སི་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཡོ་ནི་མུ་ཁཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ལ་གྒོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ པ་ན ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཡོ་ནི་མ་གྒཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ཡོ་ནི་མ་གྒོ པི་ད་ཧ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏེ་ཧི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ བྱཱ་ཀུ་ལོ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶཱ་པི ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ’’ཏི.
ཨ་ཡ་ཉྩ ག་བྦྷོ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་རོ. ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ག་བྦྷ་ཝཱ་ས་དུ་ཀྑཾ, ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི, མཱ་ཏུ ཙ་སྶཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཐཱ དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀཱ་སི་ཀ་རཱ་ཛེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨེ་ཀོ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན བ་ལེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨ་ཀཱ་སི. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ པ་ན པུ་ཏྟོ པི་ཏུ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ནི་དྡྷ་མ་ན་དྭཱ་རེ་ན པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ཝེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན བ་ལཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་ཧ་ནྟཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སི ‘‘ར་ཛྫཾ ཝཱ དེ་ཏུ, ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཡུ་དྡྷེ་ན ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ས་ཉྩཱ་རཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏུ, ཏ་ཏོ དཱ་རཱུ་ད་ཀ་བྷ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ན ཀི་ལ་ནྟཱ ན་ག་རེ མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ནཱ་ཝ ཡུ་དྡྷེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཎྞཾ པེ་སེ་སི. སོ མཱ་ཏུ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་དྭཱ་རཱ་ནི ར་ཀྑ་ནྟོ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ན་ག་རཾ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷི, ན་ག་རེ མ་ནུ་སྶཱ ཙཱུ་ལ༹་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དཱ་རཱུ་ད་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི.
ཨ་ཐ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བཱ་ལོ མ་མ པུ་ཏྟོ ཨུ་པཱ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་དྭཱ་རཱ་ནི པི་དྷཱ་ཡ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷ་ཏཱུ་ཏི ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཏྟ་སྶ གཱུ་ལ༹ྷ་སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. སོ མཱ་ཏུ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ནཱ་ག་རཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ སཱི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་དཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. སོ ཏ་དཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ན་ག་ར་རུ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཧི་ཏ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཝ་སི, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ ན་ག་རཱུ་པ་རུ་ནྡྷ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི. ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ན་ག་རཾ རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི ལོ་ཧི་ཏ་ཀུ་མྦྷི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན སོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ‘‘ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཡ་ཉྩ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ནཱ་ག་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ གུ་ལ༹་ད་དྷིཾ ད་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཨ་གྒོ ཛཱ་ཏོ. སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་པི ‘‘ན་ག་རཾ རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཀུ་ཙྪི་ནཱ ག་བྦྷཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ་ཛཱ་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཏེ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨཱི་དི་སཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དིཾ་སུ.
ཏཱི་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧཱིཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ཏི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་མྨཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱིཏི མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་དུ་ཀྑཾ ས་ཧ་ཏི. སཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷ་སྶ སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ, ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཙ དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་དུ་ཀྑཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཁ་མ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཱི་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ བྷ་གྱ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ ས་མྨཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ སཱ་མཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཨ་ཧོ ཝ་ཏ བུ་དྡྷོ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཡཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཙ ཨེ་ཝཾ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏཱ་ཡ ཧི ས་ཏྠུ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་སི་དྡྷི. ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ནྟེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ སཱི་ལ་དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཙ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཨ་ཊྛ་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧོ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཝ་ཏ ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཡོ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨཱི་དི་ས་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. སུ་སུ་ཁཾ ཝ་ཏ ཨ་ཧོ ཝ་ཏ སུ་ཊྛུ སུ་ཁཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ཊཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཡ་སྨིཾ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱི་དི་སཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡོ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྠོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི.
སཱ་མི་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏིཾ ཀོ་ལི་ཡ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ. ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཨ་བྷཱ་སི. མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡཱ་ཧཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ་ཀྐ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ་ནི ཝི་ཀ་སི་ཏ་པ་དུ་མ་ས་སྶི་རཱི་ཀཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ར་ཎཱ་ནི ཏ་ཝ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡཱ་ཧི, ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་བཱ་དྷོཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཨ་ཡ་པ་ཊྚེ་ན ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ག་ཎྷ་ཏི. ཨཱ་ཏ་ངྐོཏི ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་རོ རོ་གོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་པེ་ཏ་བྦ་རོ་གོ ཨཱ་ཏ་ངྐོ, ཨི་ཏ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ. ཁུ་དྡ་ཀོ ཝཱ རོ་གོ ཨཱ་ཏ་ངྐོ, བ་ལ་ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨཱ་བཱ་དྷོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨཱ་ཏ་ངྐོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. གི་ལཱ་ན་སྶེ་ཝ ཙ ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ག་རུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡེ བ་ལཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་གྒེ་ལ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་སྶ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་བ་ལ་ཉྩ པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རནྟི ཋཱ་ན་ནི་སི་ནྣ་ག་མ་ན་ས་ཡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ‘‘སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧཱིཏི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི.
པ་ར་མནྟི ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ. ཏེ་ན སཱ་དྷུ, བྷ་དྡེ, ཡ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོཏི སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ སཱ་མི་ཀོ ཀོ་ལི་ཡ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ. སུ་ཁི་ནཱི ཧོ་ཏཱུཏི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ས་ཏྠཱ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ པེ་སི་ཏ་ཝ་ནྡ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་ར་སཾ་སཱུ་ཙ་ཀཾ བུ་དྡྷཱ་ཙི་ཎྞཾ སུ་ཁཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཾ ཏ་སྶཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྶཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཙ ག་བྦྷ་ཝི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་མུ་ཁེ་ན སུ་ཁཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཾ ནི་ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཁི་ནཱི…པེ… ཨ་རོ་གཱ, ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ས་ཧ ཝ་ཙ་ནཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ. ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཏ་མྤི ཀ་མྨཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཏ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཝ་ད་ནྟི – ས་ཙེ ཏ་ཐཱ ས་ཏྠཱ ནཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ, ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ཏ་སྶཱ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་སྶཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘སུ་ཁི་ནཱི ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་ག་ཉྩ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ སོ ག་བྦྷོ བྱཱ་ཀུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏྠི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཐཱ ཧི པ་ཊཱ་ཙཱ་རཱ་ཡ པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ས་མྦྷཱུ་ཏེ་ན སོ་ཀེ་ན ཨུ་མྨཱ་དཾ པ་ཏྭཱ –
‘‘ཨུ་བྷོ པུ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ, པ་ནྠེ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏཱི མ་ཏོ;
མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཙ བྷཱ་ཏཱ ཙ, ཨེ་ཀ་ཙི་ཏ་ཀ་མྷི ཛྷཱ་ཡ་རེ’’ཏི. (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༢.༤༩༨) –
ཝ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཙ་ར་ནྟི་ཡཱ ‘‘ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷཱ་ཧི བྷ་གི་ནཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨུ་མྨཱ་དོ ཝཱུ་པ་ས་མི, ཏ་ཐཱ སུ་པྤི་ཡཱ་པི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱུ་རུ་ཡཾ ཀ་ཏེ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ཎེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ས་ཡ་ན་པི་ཊྛེ ནི་པ་ནྣཱ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཾ ཝ་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཝ་ཎེ པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ ཛཱ་ཏེ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨི་དྷ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེཏི, བྷ་ནྟེ, ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ས་པུ་ཏྟཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་སཱི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཁི་ནཱི ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི, ཏཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་པ་རེ ‘‘ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱཏི ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་རུ་ཏ་མ་ཉྫུ་ནཱ བྲ་ཧྨ་སྶ་རེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ནྡི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱཏི ཏ་ཏོ པ་ཙྪཱ་པི ས་མྨོ་ད་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ, ཙི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ, ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ. ས་ཀཾ གྷ་རཾ པ་ཙྩཱ་ཡཱ་སཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཾ པ་ཊི་ག་ཙྪི. ཡེ པ་ན ‘‘ཡེ་ན ས་ཀཾ གྷ་ར’’ནྟི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཡ་དི་པི ཡ-ཏ-ས་དྡཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘པ་ཊི་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི.
ཝི་ཛཱ་ཏནྟི པ་ཛཱ་ཏཾ, པ་སུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཙྪ་རི་ཡནྟི ཨ་ནྡྷ་སྶ པ་བྦ་ཏཱ་རོ་ཧ་ནཾ ཝི་ཡ ནི་ཙྩཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་དྡ་ན་ཡོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ‘‘ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ་གྒཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཏཱཏི ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ, ཨ་ཧོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷོཏི དྷ་མྨཱ་ལ་པ་ནཾ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་བྦྷུ་ཏཾ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ – ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་མཱ་པ་ནྣཱ པུ་རི་མ་ཀཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡེ་ན ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ་ན ཨ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡ་ཁ་ནྟི་ས་ཙྩ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏྟཱ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མཱི་ཏི ཨི་མཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ, ད་ས ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ, ད་ས པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ་ཏི ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཡོ་ག་པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཀྑཱ་ན་ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀོ་ཊིཾ པ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ…པེ… ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྲཱུ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཏཱ, སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ས་བྦཱ་ཝ དི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་སུཾ, ཨཱ་ས་བྷི་ཉྩ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སིཾ་སུ ལོ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛེ་ཊྛ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱ, ཏ་ཉྩ ནེ་སཾ ག་མ་ནཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ནཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་ཐཱ ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ག་ཏོ, ཏ་ཉྩ་སྶ ག་མ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ནཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་ཏཱ, ཨ་བྱཱ་པཱ་དེ་ན བྱཱ་པཱ་དཾ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, དྷ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་ཏཱ, ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ, པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཨ་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ, ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧི ཏཾ ཏཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ག་ཏོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་གྒྷ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་ཎྷ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, རཱུ་པ་སྶ རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ, དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ, བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ, དྭཱ་ད་ས་པ་དི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་སྶ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བ་ལཱ་ནཾ, ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ, ས་ཏྟ་ནྣཾ ཝི་སུ་དྡྷཱི་ནཾ, ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཏ་ཐ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐ་མེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཏཱ་ནི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཨ་པི་ཙ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏ་ཊྛོ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ ཨ་ན་ཉྙ་ཐོ…པེ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏ་ཊྛོ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ ཨ་ན་ཉྙ་ཐོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ…པེ... ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ ཨ་ན་ཉྙ་ཐོ, ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ་པི ཏ་ཐཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྠོ ཧི ཨེ་ཏྠ ག་ཏ་ས་དྡོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཙ ཏེ་ན ཏཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཡཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༦༡༦) ན་ཡེ་ན ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ཏེ་ར་ས་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི དྭི་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝི་ཏ་ཐཾ ན་ཏྠི. ཨེ་ས ན་ཡོ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ས་དྡཱ་དཱི་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ, ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་མ་ཧཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་དི་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤).
ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐ་ད་སྶཱི་ཨ་ཏྠེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི པ་ད་ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡཾ ར་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཀཱ་ལཾ ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི, ས་བྦཾ ཏཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ རཱ་ག་མ་དཱ་དི་ནི་མྨ་ཐ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ བྷཱ་ས་ཏི ལ་པ་ཏི ནི་དྡི་ས་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༨༨).
ག་ད་ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏྠ ག་ཏ་ས་དྡོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཨ་པི་ཙ ཨཱ་ག་ད་ནཾ ཨཱ་ག་དོ, ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨཱ་ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ད་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སྶ་པི ཝཱ་ཙཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཙ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཀཱ་ཡོ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཀཱ་ཡོ, ཝཱ་ཙཱ་པི ཏ་ཐཱ ག་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི. ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༣).
ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་རི བྷ་ཝ་གྒཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝཱི་ཙིཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ས་བྦ་ས་ཏྟེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི སཱི་ལེ་ན་པི ས་མཱ་དྷི་ནཱ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན་པི, ན ཏ་སྶ ཏུ་ལཱ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏུ་ལོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ དེ་ཝ་དེ་ཝོ ས་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཀྐོ, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ –
‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷི་བྷཱུ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ་ད་སོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༣).
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་སི་དྡྷི – ཨ་ག་དོ ཝི་ཡ ཨ་ག་དོ, དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ ཙེ་ཝ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ཙ. ཏེ་ན སོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ བྷི་ས་ཀྐོ ཝི་ཡ དི་བྦཱ་ག་དེ་ན ས་པྤེ ས་བྦ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དི་ནོ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཉྩ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ཨི་ཏི ས་བྦ་ལོ་ཀཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ་ཝ ཨ་ག་དོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཨ་པི་ཙ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཾ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀཾ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ ཨ་ཝ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཏ་ཐཾ ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ལོ་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ལོ་ཀ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནོ, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ…པེ… ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༣).
ཨ་པ་རེ་ཧི་པི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ – ཏ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐེ་ཧི ཨ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡཱ སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སུ་མེ་དྷ་བྷཱུ་ཏེ་ན དཱི་པ་ངྐ་ར་ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ –
‘‘མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི, ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ,
པ་བྦ་ཛྫཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཙ ཚ་ནྡ་ཏཱ;
ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ, ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༩) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཏི་ཎྞོ ཏཱ་རེ་སྶཱ་མི, མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ད་ནྟོ ད་མེ་སྶཱ་མི, ས་ནྟོ ས་མེ་སྶཱ་མི, ཨ་སྶ་ཏྠོ ཨ་སྶཱ་སེ་སྶཱ་མི, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་སྶཱ་མི, བུ་དྡྷོ བོ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཀིཾ མེ ཨེ་ཀེ་ན ཏི་ཎྞེ་ན, པུ་རི་སེ་ན ཐཱ་མ་ད་སྶི་ནཱ;
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, ས་ནྟཱ་རེ་སྶཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ.
‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ་ན, ཀ་ཏེ་ན པུ་རི་སུ་ཏྟ་མེ;
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, ཏཱ་རེ་མི ཛ་ན་ཏཾ བ་ཧུཾ.
‘‘སཾ་སཱ་ར་སོ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ, ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ;
དྷ་མྨ་ནཱ་ཝཾ ས་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ, ས་ནྟཱ་རེ་སྶཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ.
‘‘ཀིཾ མེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཝེ་སེ་ན, དྷ་མྨཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏེ་ནི་དྷ;
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, བུ་དྡྷོ ཧེ་སྶཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༥-༥༨);
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ མ་ཧཱ་པ་ཊི་ཉྙཾ ས་ཀ་ལ་སྶཱ་པི བུ་དྡྷ་ཀ་ར་དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ པ་ཝི་ཙ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་མ་ཏིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ, ཨ་ངྒ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ, ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ཏྭཱ, པུ་ཉྙ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རེ ས་མྦྷ་རི་ཏྭཱ, པུ་བྦ་ཡོ་ག་པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཀྑཱ་ན་ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ ཨུ་ཀྐཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཡཾ པ་ར་མ་ཀོ་ཊིཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶེ་ཝ སཱ མ་ཧཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ, ན ཏ་སྶ ཝཱ་ལ་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཝི་ཏ་ཐཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི དཱི་པ་ངྐ་ར་ད་ས་བ་ལོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ མ་ངྒ་ལོ…པེ… ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ‘‘བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ལ་དྡྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎོ ཡེ ཏེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ཧི ལ་དྡྷ་བྦཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ, ཏེ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑ་ས་མྦཱ་དྷ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏ་སྶ ན་ཏྠ་ཉྙོ ཀོ་ཙི པ་ཊི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ན་མི་ཏོ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སོ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་མ་ཀཱ་སི. ཀ་ཏྭཱ ཙ ཡ་ཐཱ་པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་ས་མྤཱ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་མཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ པ་རེ་སཾ སོ་ཏ་པ་ཐཱ་ག་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན་པི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་ས་མུ་པྤཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་རཱ དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཱ ས་མཱ་ཙ་ར་ནྟོ ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡཱ ཝཱ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་སེ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རེ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩ ཏཱ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་ཉྩོ་དི་ཏ་མཱ་ན་སོ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ཏིཾ པ་ར་མ་ཉྩ ས་ནྟཾ ཝི་མོ་ཀྑ་སུ་ཁཾ པ་ཧཱ་ཡ བཱ་ལ་ཛ་ན་བ་ཧུ་ལེ ལོ་ཀེ ཏེ་ཧི ས་མུ་པྤཱ་དི་ཏཾ ས་མྨཱ་ནཱ་ཝ་མཱ་ན་ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ་ན་སྶ ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་མོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ, སོ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ་པི མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་དཱ ཙ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ, ཏ་སྨཱ ཏཱི་སུ་པི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ས་མཱ་ན་ར་སཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཏ་ཐཱ་ནི ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ, ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཊྛོ ནི་དཱ་ན་ཊྛོ སཾ་ཡོ་ག་ཊྛོ པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛོ, ནི་རོ་དྷ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཊྛོ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛོ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ཨ་མ་ཏ་ཊྛོ, མ་གྒ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ ཧེ་ཏྭ་ཊྛོ ད་སྶ་ན་ཊྛོ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏ་བྦི་བྷཱ་གཱ་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝི་བ་ནྡྷ་ཀ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི, ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཡ་ཐཱ ཙ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཚ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཊྛ་མ་གྒ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎཱ་ནི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ – ཡ་ཉྷི ཀི་ཉྩི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧཱི་ནཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་སུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཱ་དི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཱ་དི ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དི ཙ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷེ་སུ ཙ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཏི་རོ་ཧི་ཏ་ཝི་དཱུ་ར་དེ་སེ་སུ་པི རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཡོ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕ་སྶཱ་དི་ཝི་སེ་སོ, ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཋ་པི་ཏ་ཨཱ་མ་ལ་ཀེ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་སུ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་སུ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་སེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ་སེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༥).
ཏཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི, ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཉྪཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ནི་རུ་ཏྟི་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ནི་རུ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. པ་ཊི་བྷཱ་ན་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པྤ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཏྠེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཏ་ཏྲ དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཉཱ་ཎེ་སུ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༡༨-༧༢༡).
ཨེ་ཏྠ ཙ ཧེ་ཏུ་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཙ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ. པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ, བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠོ, ཝི་པཱ་ཀོ, ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. དྷ་མྨོ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡོ. སོ ཧི ཡ་སྨཱ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ད་ཧ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙེ་ཝ པཱ་པེ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཡོ ཀོ་ཙི ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀོ ཧེ་ཏུ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨོ, ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༡༩).
ཨ་ཐ ཝཱ ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཧེ་ཏུ་ཕ་ལེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཡེ དྷ་མྨཱ ཛཱ་ཏཱ བྷཱུ་ཏཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨི་མེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཡ་མྷཱ དྷ་མྨཱ ཏེ དྷ་མྨཱ ཛཱ་ཏཱ བྷཱུ་ཏཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཛཱ་ཏི་ཡཱ, བྷ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ, ཕ་སྶེ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ, ནཱ་མ་རཱུ་པེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎེ, ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ…པེ… ཝེ་ད་ལླཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. སོ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ’ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ? ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ་ར་བྦྷ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ. ཨི་མེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༧༢༤-༧༢༥) ཝི་ཏྠཱ་རོ.
ཡཱ པ་ནེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་བྷི་ལཱ་པོ, ཏ་སྨིཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ མཱ་ག་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་སཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏེ་སུ ཉཱ་ཎེ་སུ གོ་ཙ་ར་ཀི་ཙྩ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཾ ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཉཱ་ཎེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་དི་ཀེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཏ་ཐཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཉེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, ས་བྦཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་ཏཾ དི་ཊྛཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ བུ་དྡྷཱ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ, ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏོ, བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏོ, ཡ་ཏོ ནཾ ཀོ་ཙི ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ མཱ་རོ ཝཱ བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ས་ཧ དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི.
ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ, ས་བྦཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ, ན ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤ་ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧ- མ་ཀྑ་པ་ལཱ་ས་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཐ་མྦྷ་སཱ་ར་མྦྷ་མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ན་མ་ད་པྤ་མཱ་ད་ཏི་ཝི་དྷཱ- ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཝི་ས་མ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙཱ- མ་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་པ་ཉྩ་ཨེ་ས་ནཱ་ཏ་ཎྷཱ་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་ཨཱ་ས་ཝ་ག་ནྠ- ཨོ་གྷ་ཡོ་གཱ་ག་ཏི་ཏ་ཎྷུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཉྩཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙེ་ཏོ་ཁི་ལ་ཙེ་ཏ་སོ་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ- ཚ་ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་ས་ཏྟཱ་ནུ་ས་ཡ་ཨ་ཊྛ་མི་ཙྪ་ཏྟ་ན་ཝ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཏ་ཎྷཱ- མཱུ་ལ་ཀ་ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ནེ་ས་ན་དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ ས་ཧ ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ, ཡ་ཏོ ནཾ ཀོ་ཙི ས་མ་ཎོ ཝཱ…པེ… བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཏེ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ས་ཧ དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི.
ཡེ ཙི་མེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཨཱ་ཎཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ལ་མེ་ཝ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡ. ཡ་ཏོ ནཾ ཀོ་ཙི ས་མ་ཎོ ཝཱ…པེ… བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ‘‘ནཱ་ལཾ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ས་ཧ དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠི.
ཡོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ཡ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧོ ས་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀོ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་པྤ་བྷེ་དོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, སོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ཏི, པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ མོ་ཀྑཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏོ ནཾ ཀོ་ཙི ས་མ་ཎོ ཝཱ…པེ… བྲ་ཧྨཱ ཝཱ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ དྷ་མྨོ་ཏི ཏ་ཡཱ དེ་སི་ཏོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏཱི’’ཏི ས་ཧ དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༥༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཏ་ཐཱ ནི་ར་ཡ་ག་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི, པེ་ཏ་ག་ཏི, མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི, དེ་ཝ་ག་ཏཱི་ཏི པ་ཉྩ ག་ཏི་ཡོ, ཏཱ་སུ ས་ཉྫཱི་ཝཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ, ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹་ད་ཡོ སོ་ལ༹་ས ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡཱ, ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡོ་ཏི ས་བྦེ་པི་མེ ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ནི་ར་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན ནི་ར་ཡཱ, ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨུ་ནཱ ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ག་ཏི ཙཱ་ཏི ནི་ར་ཡ་ག་ཏི, ཏི་བྦ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སཱི་ཏ་ན་ར་ཀཱ་པི ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ. ཀི་མི་ཀཱི་ཊ་ས་རཱི་ས་པ་པ་ཀྑི་སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་ད་ཡོ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཉྪི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ག་ཏཱི་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི. ཁུ་པྤི་པཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་ད་ཏྟཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཏ་ཎྷི་ཀཱ་ད་ཡོ དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊ་སུ་ཁ་ཏོ ཨི་ཏཱ ཝི་ག་ཏཱ་ཏི པེ་ཏཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ག་ཏཱི་ཏི པེ་ཏ་ག་ཏི, ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྩི་ཀཱ་དི་ཨ་སུ་རཱ་པི ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ་ནྟོ་ག་དྷཱ. པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པཱ་དི་ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ན་སོ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ག་ཏཱི་ཏི མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ་ཏི ཨི་མེ ཚ་བྦཱི་ས་ཏི དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཱ དི་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱི་ལ༹་ནྟི ཛོ་ཏ་ནྟི ཙཱ་ཏི དེ་ཝཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ག་ཏཱི་ཏི དེ་ཝ་ག་ཏི.
ཏཱ པ་ནེ་ཏཱ ག་ཏི་ཡོ ཡ་སྨཱ ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ག་ཏི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀ་མྨུ་ནཱ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ ཀ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ག་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ ཨེ་ཏེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ག་བྷི་ནྣཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཝི་བྷཱ་ག་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ག་ཏི་ཡོ. ཀ་ཏ་མཱ པ་ཉྩ? ནི་ར་ཡོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ, མ་ནུ་སྶཱ, དེ་ཝཱ. ནི་ར་ཡ་ཉྩཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཛཱ་ནཱ་མི ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ཉྩ མ་གྒཾ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཾ, ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༡༥༣).
ཏཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་ས་ཡེ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཏ་ཐཱ ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་དི་ཡོ་ག་ཝི་ཀ་ལཱ་ཝི་ཀ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ས་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ, ཨ་སྶ་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༡) ཝི་ཏྠཱ་རོ.
ཡ་ཉྩ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑོ, ཨ་ཡཾ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ཡཾ ཁ་ནྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ས་ཡོ, ན ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དི་ཨཱ་ས་ཡོ, ཨ་ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་ས་ཡོ, ན ཀཱ་མཱ་དི་ཨཱ་ས་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཐཱ་མ་ག་ཏོ, ན པ་ཊི་གྷཱ་དི་ཀོ, ཨི་མ་སྶ པ་ཊི་གྷོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཐཱ་མ་ག་ཏོ, ན ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, ན ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ན ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, ཨི་མ་སྶ ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, ན པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ན ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, ན པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ན ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀཾ, ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཨི་མ་སྶ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཨ་ཡཾ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀོ, ཨ་ཡཾ པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ན ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ན ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ན ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནུ་ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཙ་རི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦེ ས་ཏྟེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༣).
ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་རི་མ་ཧེ་ཊྛི་མ་པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡེ་ཧི ད་ཀྑི་ཎ་ཝཱ་མ་ཨ་ཀྑི་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏ་ནཱ་སི་ཀ་སོ་ཏ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ངྒུ་ལི་ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རེ་ཧི ལོ་མ་ཀཱུ་པེ་ཧི ཙ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི་ནི་མྨཱ་པ་ན་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི, ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༦).
ཡ་ཉྩ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི དུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎོ་ཀྐ་མ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉཱ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༧-༡༡༨) –
‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་ཎཾ? བ་ཧུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨཱ་དི་ཏྟོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ་ཏི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨུ་ཡྻུ་ཏྟོ, པ་ཡཱ་ཏོ, ཀུ་མྨ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི ལོ་ཀོ ཨ་དྡྷུ་ཝོ, ཨ་ཏཱ་ཎོ ལོ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་སྶ་རོ, ཨ་སྶ་ཀོ ལོ་ཀོ, ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡཾ, ཨཱུ་ནོ ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སོ་ཏི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི.
‘‘ཨ་ཏཱ་ཡ་ནོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ, ཨ་ལེ་ཎོ, ཨ་ས་ར་ཎོ, ཨ་ས་ར་ཎཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཨུ་དྡྷ་ཏོ ལོ་ཀོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ, ས་ས་ལློ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཝི་དྡྷོ པུ་ཐུ་ས་ལླེ་ཧི, ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ར་ཎོ ཀི་ལེ་ས་པ་ཉྫ་ར་པ་ཀྑི་ཏྟོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཨ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཀུ་ལ་གུ་ཎྜི་ཀ་ཛཱ་ཏོ མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་ས་དོ་ས་སཾ་ལི་ཏྟོ, ཀི་ལེ་ས་ཀ་ལ་ལཱི་བྷཱུ་ཏོ, རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ཛ་ཊཱ་ཛ་ཊི་ཏོ.
‘‘ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་པ་ཊི་མུ་ཀྐོ, ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཊོ, ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་ས་ཉྙོ་ཛ་ནེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཊོ, ཏ་ཎྷཱ་ས་ནྟཱ་པེ་ན ས་ནྟ་པྤ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི.
‘‘དི་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊ་པ་ཊི་མུ་ཀྐོ, དི་ཊྛི་ཛཱ་ལེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཊོ, དི་ཊྛི་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་ཏི, དི་ཊྛི་ས་ཉྙོ་ཛ་ནེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོ, དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཊོ, དི་ཊྛི་ས་ནྟཱ་པེ་ན ས་ནྟ་པྤ་ཏི, དི་ཊྛི་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི.
‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཏོ, ཛ་རཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཊོ, བྱཱ་དྷི་ནཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ, མ་ར་ཎེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཧ་ཏོ, དུ་ཀྑེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་ཌྜི་ཏོ, ཛ་རཱ་པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ, མ་ཙྩུ་པཱ་སེ་ན པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ, མ་ཧཱ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོ, རཱ་ག་བ་ནྡྷ་ནེ་ན དོ་ས་མོ་ཧ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཀི་ལེ་ས་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་དྡྷོ, མ་ཧཱ་ས་མྦཱ་དྷ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, མ་ཧཱ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ན པ་ལི་བུ་དྡྷོ, མ་ཧཱ་པ་པཱ་ཏེ པ་ཏི་ཏོ, མ་ཧཱ་ཀ་ནྟཱ་ར་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, མ་ཧཱ་སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, མ་ཧཱ་ཝི་དུ་གྒེ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, མ་ཧཱ་པ་ལི་པེ པ་ལི་པ་ནྣོ.
‘‘ཨ་བྦྷཱ་ཧ་ཏོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ, ཨཱ་དི་ཏྟོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ རཱ་ག་གྒི་ནཱ དོ་ས་གྒི་ནཱ མོ་ཧ་གྒི་ནཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, ཨུ་ནྣཱི་ཏ་ཀོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཧ་ཉྙ་ཏི ནི་ཙྩ་མ་ཏཱ་ཎོ པ་ཏྟ་ད་ཎྜོ ཏ་ཀྐ་རོ, ཝ་ཛྫ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷོ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ, ཨ་ནཱ་ཐོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ པ་ར་མ་ཀཱ་རུ་ཉྙ་པྤ་ཏྟོ, དུ་ཀྑཱ་བྷི་ཏུ་ནྣོ ཙི་ར་ར་ཏྟཾ པཱི་ལི༹་ཏོ, ག་དྷི་ཏོ ནི་ཙྩཾ པི་པཱ་སི་ཏོ.
‘‘ཨ་ནྡྷོ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ, ཧ་ཏ་ནེ་ཏྟོ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀོ, ཝི་པ་ཐ་པ་ཀྑ་ནྡོ ཨ་ཉྫ་སཱ་པ་ར་དྡྷོ, མ་ཧོ་གྷ་པ་ཀྑ་ནྡོ.
‘‘དྭཱི་ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོ, ཏཱི་ཧི དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ཧི ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཡོ་ཛི་ཏོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ག་ནྠེ་ཧི ག་ནྠི་ཏོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ཉྩ་ག་ཏི་ས་མཱ་རུ་ལ༹ྷོ, པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ར་ཛྫ་ཏི, པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཨོ་ཏྠ་ཊོ, ཚ་ཧི ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ཏི, ཚ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡེ་ཧི ར་ཛྫ་ཏི, ཚ་ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོ, ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ནུ་ས་ཡེ་ཧི ཨ་ནུ་ས་ཊོ, ས་ཏྟ་ཧི ས་ཉྙོ་ཛ་ནེ་ཧི སཾ་ཡུ་ཏྟོ, ས་ཏྟ་ཧི མཱ་ནེ་ཧི ཨུ་ནྣ་ཏོ, ཨ་ཊྛ་ཧི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཧི མི་ཙྪ་ཏྟེ་ཧི ནི་ཡྻཱ་ཏོ, ཨ་ཊྛ་ཧི པུ་རི་ས་དོ་སེ་ཧི དུ་སྶ་ཏི, ན་ཝ་ཧི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨཱ་གྷཱ་ཏི་ཏོ, ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ནེ་ཧི ཨུ་ནྣ་ཏོ, ན་ཝ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ར་ཛྫ་ཏི, ད་ས་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཀི་ལི་སྶ་ཏི, ད་ས་ཧི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨཱ་གྷཱ་ཏི་ཏོ, ད་ས་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ད་ས་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི སཾ་ཡུ་ཏྟོ, ད་ས་ཧི མི་ཙྪ་ཏྟེ་ཧི ནི་ཡྻཱ་ཏོ, ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་པ་པ་ཉྩེ་ཧི པ་པ་ཉྩི་ཏོ, དྭཱ་ས་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོ, ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ་ཏི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི.
‘‘ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི ཏི་ཎྞོ, ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ཏི་ཎྞོ. ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི མུ་ཏྟོ, ལོ་ཀོ ཙ ཨ་མུ་ཏྟོ. ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི ད་ནྟོ, ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ད་ནྟོ. ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི ས་ནྟོ, ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ས་ནྟོ. ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི ཨ་སྶ་ཏྠོ, ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ན་སྶ་ཏྠོ. ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ལོ་ཀོ ཙ ཨ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. པ་ཧོ་མི ཁྭཱ་ཧཾ ཏི་ཎྞོ ཏཱ་རེ་ཏུཾ, མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་ཏུཾ, ད་ནྟོ ད་མེ་ཏུཾ, ས་ནྟོ ས་མེ་ཏུཾ, ཨ་སྶ་ཏྠོ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏུཾ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏུ་ནྟི པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༧-༡༡༨).
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ན་ཝུ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཀ་ཏཾ.
ཡཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་བྦཾ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏཱ་དི་ཀ་སྶ ས་བྦ་སྶ པ་རོ་པ་དེ་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མ་ཏྟ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་ཏྠཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ངྒ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧི ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཝི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དུ་ཝི་དྷེ་ན ཨུ་དྡི་ཊྛཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ ས་བྦ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ན ཙ ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་མཱ་ཡ ཡུ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ པཱ་ལི༹ –
‘‘ས་བྦཾ ས་ངྑ་ཏ་མ་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཏཱི་ཏཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༩-༡༢༠) ཝི་ཏྠཱ་རོ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཚ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཏ་ཐཱ –
‘‘ས་ཏྟི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ – ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༢.༡༧; སཾ. ནི. ༥.༡༨༥) ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ, ‘‘ཡཱ་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི, ཡཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི, སཱ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི བོ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྶཱ ‘བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ བོ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒཱ་ཏི་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ. ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་ཝི་ཙ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཕ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཨུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ས་རི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༦༧) ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙོ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏོ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ? ཨ་ཏྠི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ ས་ཏི, ཨ་ཏྠི བ་ཧི་དྡྷཱ དྷ་མྨེ་སུ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ ཝི་ས་ཡ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༧༡) བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཧོ་ནྟི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ? ཡཱ ས་ཏི…པེ… ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༧༨-༤༧༩) ཚ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཡཱ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཏ་ཐཱ –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༢༠༥) ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཙ ཨ་རི་ཡོ, ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ. ཀི་ལེ་སེ མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒཱི་ཡ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ མ་གྒ་ཏཱི་ཏི མ་གྒོ་ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ. ‘‘ས་མྨཱ ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་མྨཱ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ས་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ ཝོ་དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ས་མྨཱ པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨ་ཉྙེ་ཧི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ་པི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝོ་དཱ་ན་པ་གྒ་ཧ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མཱ་ད་ཧ་ནཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ཙྩ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ དུ་ཀྑཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎཱ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ‘‘དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ མ་གྒ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ.
ཏེ་སུ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཀི་ཙྩ་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཱ ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ་པི ཧུ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཝ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ཡོ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ནྟི. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ན མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ར་བྷཱ་གེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ, ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༨༩) བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷི་ཏོ, ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༤༩༩) ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ས་བྦཱ་ནི་པི ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཡཱ ཙ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཏཱ་སུ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཙ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ས་མྤཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶ ཋཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ནཾ, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་སྶ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་ཛཱ་ན་ནཾ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ‘‘ཨ་ཡཾ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ…པེ… ཨ་ཡཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ཝཱ་ནཱ་ས་ཝ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཛཱ་ན་ནཾ, ༠.ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཏ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷེ ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཛཱ་ན་ནཾ, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧཱི་ནཱ་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ནཾ, ས་དྡྷཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་ཏཱ་ཛཱ་ན་ནཾ, སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཛཱ་ན་ནཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཏ་པྤ་ཊི་བ་ནྡྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟ་ཏི་ཛཱ་ན་ནཾ, ཧཱི་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛཱ་ན་ནཾ, ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཝི་ས་ཡཱ་ཝ་གཱ་ཧ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ༨༠༩; ཨ. ནི. ༡༠.༢༡).
ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡཱ སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ, སཱ ཏ་ཐཱ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ད་ཏྠཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི པ་ཏྠི་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཙ, ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ས་མ་ཏིཾ་ས་པཱ་ར་མི་པ་རི་པཱུ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ བུ་དྡྷ་ཏྟ་ཧེ་ཏུཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ཋི་ཏོ་ཝ བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ སུ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ཧི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ –
‘‘ཀཱ་ལོ དེ་ཝ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཨུ་པྤ་ཛྫ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ;
ས་དེ་ཝ་ཀཾ ཏཱ་ར་ཡ་ནྟོ, བུ་ཛ྄ཛྷ་སྶུ ཨ་མ་ཏཾ པ་ད’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༡.༦༧) –
ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཱ་ནི ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ མ་ནུ་སྶ་ཡོ་ནི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས མཱ་སེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཎེ པ་ན་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ དྭ་ཏྟིཾ་ས་པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤི ས་ངྐ་མྤི ས་མྤ་ཀ་མྤི ས་མྤ་ཝེ་དྷི, ད་ས་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཕ་རི, ཏ་སྶ ཏཾ སི་རིཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཡ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ ཙ་ཀྑཱུ་ནི པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ, བ་དྷི་རཱ ས་དྡཾ སུ་ཎིཾ་སུ. མཱུ་གཱ ས་མཱ་ལ་པིཾ་སུ, ཁུ་ཛྫཱ ཨུ་ཛུ་ག་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, པ་ངྒུ་ལཱ པ་ད་སཱ ག་མ་ནཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ, བ་ནྡྷ་ན་ག་ཏཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ཧི མུ་ཙྩིཾ་སུ, ས་བྦ་ནི་ར་ཡེ་སུ ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡི, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ ཝཱུ་པ་ས་མི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ནཱ་ཧོ་སི, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ རོ་གོ ཝཱུ་པ་ས་མི, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ པི་ཡཾ་ཝ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, མ་དྷུ་རེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་སྶཱ ཧ་སིཾ་སུ, ཝཱ་ར་ཎཱ ག་ཛྫིཾ་སུ, ས་བྦ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི ས་ཀཾ ས་ཀཾ ནི་ནྣཱ་དཾ མུ་ཉྩིཾ་སུ, ཨ་གྷ་ཊྚི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཱུ་པ་གཱ་དཱི་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི མ་དྷུ་རེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ར་ཝིཾ་སུ, ས་བྦ་དི་སཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ མུ་དུ་སཱི་ཏ་ལ་ཝཱ་ཏོ ཝཱ་ཡི, ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ ཝ་སྶི, པ་ཐ་ཝི་ཏོ་པི ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་བྦྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ནྡི, པ་ཀྑི་ནོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་མ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧིཾ་སུ, ན་དི་ཡོ ཨ་ས་ནྡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ མ་དྷུ་རཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟེ སཱུ་རི་ཡེ དི་སྶ་མཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཱ ས་བྦཱ ཛོ་ཏི་ཡོ ཛ་ལིཾ་སུ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་བྦེ དེ་ཝཱ ས་བྦེ་པི ནེ་ར་ཡི་ཀཱ དི་སྶ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་རུ་ཀུ་ཊྚ་ཀ་ཝཱ་ཊ་སེ་ལཱ་ད་ཡོ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏཱ ནཱ་ཧེ་སུཾ, ས་བྦཾ ཨ་ནི་ཊྛ་ག་ནྡྷཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ དི་བྦ་ག་ནྡྷོ ཝཱ་ཡི, ས་བྦེ ཕ་ལཱུ་པ་གཱ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་དྷ་རཱ ས་མྤ་ཛྫིཾ་སུ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ཧི པ་དུ་མེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣ་ཏ་ལོ ཨ་ཧོ་སི, ཐ་ལ་ཛ་ཛ་ལ་ཛཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི པུ་པྥིཾ་སུ, རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཁ་ནྡྷ་པ་དུ་མཱ་ནི, སཱ་ཁཱ་སུ སཱ་ཁ་པ་དུ་མཱ་ནི, ལ་ཏཱ་སུ ལ་ཏཱ་པ་དུ་མཱ་ནི པུ་པྥིཾ་སུ, མ་ཧཱི་ཏ་ལེ སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ཏྟ ས་ཏྟ ཧུ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་པ་དུ་མཱ་ནི ནཱ་མ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་པ་དུ་མཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ, ས་མ་ནྟ་ཏོ པུ་པྥ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི, ཨཱ་ཀཱ་སེ དི་བྦ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི ཝ་ཛྫིཾ་སུ, ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹ཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ བ་དྡྷ་མཱ་ལཱ་ཀ་ལཱ་པོ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པྤ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ མཱ་ལཱ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀ་མཱ་ལཱ་མཱ་ལི་ནཱི ཝི་པྥུ་ར་ནྟ་ཝཱ་ལ༹་བཱི་ཛ་ནཱི པུ་པྥ་དྷཱུ་པ་ག་ནྡྷ་པ་རི་ཝཱ་སི་ཏཱ པ་ར་མ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏཱ་ནི ཙ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པ་རི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཙྪ་རི་ཡ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཙཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི ཡ་ད་ཏྠཾ ཨ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི པ་ཏྠི་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ.
ཏ་ཐཱ ཡེ བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝཱ, ཏེ ས་བྦེ་པི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཡེ ཙ སཱ་ཝ་ཀ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ དྷ་མྨ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ ཙ, ཏེ་པི སཱ་ཝ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་ན་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི ག་མི་སྶ་ནྟི ཙཱ་ཏི ཡ་ད་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏཱ, ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ.
ཨ་པི་ཙ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཡོ ཡོ ས་བྷཱ་ཝོ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ, སོ སོ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཋ་པི་ཏ་ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ.
ཏ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ དེ་སེ་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཏེ་སཾ ཏེ་ས་ཉྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟི་ན་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་མ་གྒཾ ཨ་ན་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཙ དྷ་མྨ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནྟེ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རཱ་དྷཾ ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པི་ཏཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་པི་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ.
ཏ་ཐཱ ཡཱ སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་དི་ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ལུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ལོ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏཱི་ཏཱ ཏ་མ་སཱ ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་ཏྟཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནོ་བྷཱ་ས་ནཱི་ཡཱ ལོ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ག་ཏི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ཁ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱི་ནཾ ལེ་ས་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་དཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི ན ཨཱ་པོ ན ཏེ་ཛོ ན ཝཱ་ཡོ ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ན པ་རོ ལོ་ཀོ ན ཙ ཨུ་བྷོ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ, ཏ་ཏྲཱ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏིཾ ཝ་དཱ་མི ན ག་ཏིཾ ན ཋི་ཏིཾ ན ཙུ་ཏིཾ ན ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ, ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༧༡).
སཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མ་ཐོ, ས་བྦཱུ་པ་དྷཱི་ནཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ, ས་བྦཱ་ལ་ཡཱ་ནཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ, ས་བྦ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪེ་དོ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྟི་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ཏྟོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ པུ་རི་མ་ཀཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ མ་གྒ་སཱི་ལེ་ན ཕ་ལ་སཱི་ལེ་ན ས་བྦེ་ན་པི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལེ་ན, མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་བྦེ་ན་པི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ, མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཡ་པི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ཡ, དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝ་ལ་ཉྫི་ཏ་བྦེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི, ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མཱ་ཎ་བྷེ་དེ་ཧི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ས་ཀ་ལ་ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎེ་ཧི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ. ས་བྦེ་ས་ཉྷི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཏྟཾ, ས་རཱི་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ཝེ་མ་ཏྟཾ, ཀུ་ལ་ཝེ་མ་ཏྟཾ, དུ་ཀྐ་ར་ཙ་རི་ཡཱ་ཝེ་མ་ཏྟཾ, ར་སྨི་ཝེ་མ་ཏྟ་ནྟི, ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝེ་མ་ཏྟེ་ཧི སི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏྟཾ, ན པ་ན སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝི་སུ་དྡྷཱི་སུ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎེ་སུ ཙ ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་བྦི་སེ་སཱ ཏེ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ པུ་རི་མ་ཀཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཨ་ཡ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཝི་དྷ་ཏྠོ ཙེ་ཏྠ ག་ཏ་ས་དྡོ, ཏ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡཱ ཝི་དྷ་ཡུ་ཏྟ་ག་ཏ་ས་དྡེ པ་ཀཱ་ར་ཏྠེ ཝ་ད་ནྟི.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ རུ་ཙི ཏ་ཐཱ ག་ཏཾ ག་ཏི ག་མ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐེ་ཧི ཨ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎེ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ག་ཏ་ནྟི ཨ་ག་ཏོ. སོ པ་ན་སྶ ཨ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ མ་ཙྪེ་ར་དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧཱི་ཏི ཏ་ཐེ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧི ཨ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་མེ་ཝ ཝཱ པ་ཉྩ་སུ་པི ག་ཏཱི་སུ ག་ཏཾ ག་མ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ག་ཏོ. ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སྭཱ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཐེ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐེ་ཧི ཨ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཀ་ཐཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ? ཏ་ཐཱ ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ པ་ནེ་ས ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི? ས་དྡྷ་མྨོ. ས་དྡྷ་མྨོ ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ས་མཱུ་ཧ་ན་ནྟེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ. ཕ་ལ་དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་གྒཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ. ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨོ པ་ན ཡ་ཐཱ ག་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཐཱ ག་ཏོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི ཡ་ཐཱ པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་ཧི སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ ག་དི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏོ, ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ག་ཏོ ཨ་ཝ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦོ་པི ས་དྡྷ་མྨོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ – ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པཱུ་ཛི་ཏཾ, དྷ་མྨཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི (ཁུ. པཱ. ༦.༡༧; སུ. ནི. ༢༤༠). སྭཱ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
ཡ་ཐཱ ཙ དྷ་མྨོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷོ་པི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ཧི སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ, ཏཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ དེ་སི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་ཝ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ག་ད་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ – ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པཱུ་ཛི་ཏཾ, ས་ངྒྷཾ ན་མ་སྶཱ་མ སུ་ཝ་ཏྠི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. སྭཱ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི.
ཨི་ད་མྤི ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཎྞེ་ཡྻ. ཨི་ད་ཉྷི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པ་དཾ མ་ཧ་ཏྠཾ མ་ཧཱ་ག་ཏི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡཾ, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ད་སྶ ཝི་ཡ ཏེ་པི་ཊ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏི་ཏྠེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ པ་ཀྑ་ནྡོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི.
ཏ་ཏྠེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཡ་ཐེ་ཝ ལོ་ཀེ པུ་རི་མཱ མ་ཧེ་སི་ནོ,
ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝཾ མུ་ན་ཡོ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ;
ཏ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ས་ཀྱ་མུ་ནཱི་པི ཨཱ་ག་ཏོ,
ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་དི་མ་ལེ ཨ་སེ་ས་ཏོ,
ས་མཱ་དྷི་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཡ་ཐཱ ག་ཏཱ ཛི་ནཱ;
པུ་རཱ་ཏ་ནཱ ས་ཀྱ་མུ་ནཱི ཛུ་ཏི་ནྡྷ་རོ,
ཏ་ཐཱ ག་ཏོ ཏེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ མ་ཏོ.
‘‘ཏ་ཐ་ཉྩ དྷཱ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ,
ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་བྷཱ་ག་བྷེ་ད་ཏོ;
ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཛི་ནོ་ཡ་མཱ་ག་ཏོ,
ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཀྱ་པུ་ངྒ་ཝོ.
‘‘ཏ་ཐཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ,
ཏ་ཐཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙ ས་བྦ་སོ;
ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻཱ ན་ཡ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ,
ཏ་ཐཱ ག་ཏོ ཏེ་ན ཛི་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ.
‘‘ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དཱ་སུ་པི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་སུ,
ཛི་ན་སྶ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་གོ་ཙ་རེ;
ཝི་ཙི་ཏྟ་བྷེ་དེ ཏ་ཐ་མེ་ཝ ད་སྶ་ནཾ,
ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ལོ་ཙ་ནོ.
‘‘ཡ་ཏོ ཙ དྷ་མྨཾ ཏ་ཐ་མེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི,
ཀ་རོ་ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ནུ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ནོ;
གུ་ཎེ་ཧི ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻི་རཱི་ཡ་ཏི,
ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་ན་པི ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘ཏ་ཐཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཡ ས་བྦ་སོ,