༧. ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༧. ས་ཏྟ་མེ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོཏི ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟོ, སོ ཙ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ, པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན པི་ཡོ, མ་ན་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཊྛེ་ན མ་ནཱ་པོ. ས་རཱི་ར་སོ་བྷཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན པི་ཡོ, སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མ་ནཱ་པོ. ཀ་ལེ་ཏི ས་ཏྟེ ཁེ་པེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ལོ, མ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཀ་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ མ་ཙྩུ་ནཱ ཀ་ཏོ ན་ཊྛོ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་ཏོ་ཏི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, མ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ བ་ཧཱུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ མ་ཏ་པུ་ཏྟ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ས་ཧ་སོ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཡཱ་ཝ ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ནཱ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ནྟྭཱ མ་ཏ་ས་རཱི་ར་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ནི་ཝ་ཏྠཱ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སོ་ཀ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ དྷ་མྨཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ལླ་ཀེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཏ་ཏྠ ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠཱཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏི་ནྟ་ཝ་ཏྠཱ. དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ་པི དི་ཝཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པུ་ཙྪ་ནྟི, ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ན པུ་ཙྪ་ནྟི. ཀཱ་ལཾ ཝི་དི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟི, ཀཱ་ལཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ན པུ་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏུ་མྷེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏུ་མྷེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨོ་ཏཱ་པི་ཏ་སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠཱ སཱ་ཡ་ནྷེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་ཛྫ པ་ན ཨ་ལླ་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ལླ་ཀེ་སཱ ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ, ཏཾ ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཏེ་ན མ་ཡནྟི ཏེ་ན པུ་ཏྟ་ཝི་ཡོ་ག་ཛ་ནི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པེ་ན བ་ལ་ཝ་སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ མ་ཡཾ ཨི་དྷཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱ་ཏི.

ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ས་མྦྷ་ཝཱ སོ་ཀ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ད་ཡོ, ཨ་ས་ཏི པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་བྦ་སོ ཨེ་ཏེ ན ས་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.

ཏ་ཏྠ པི་ཡ་རཱུ་པ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏཱ་སེཏི པི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ན་སྶཱ་དེ་ན ག་དྷི་ཏཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ. ག་དྷི་ཏཱ་སེ་ཏི ཧི ག་དྷི་ཏཱ་ཨི་ཙྩེ་ཝ་ཏྠོ. སེཏི ཝཱ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. པི་ཡ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་ད་ཡོ ཙ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཀི་ཉྩ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ ལོ་ཀེ …པེ… དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཧེ་མ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༥༥).

‘‘ཁེ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ, ག་ཝ་སྶཾ དཱ་ས་པོ་རི་སཾ;

ཐི་ཡོ བ་ནྡྷཱུ པུ་ཐུ ཀཱ་མེ, ཡོ ན་རོ ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཙ. (སུ. ནི. ༧༧༥);

ཏ་སྨཱ ཏེ་སུ པི་ཡ་རཱུ་པེ་སུ ཨ་སྶཱ་དེ་ན གི་དྡྷཱ མུ་ཙྪི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ པ་ན ཏེ པི་ཡ་རཱུ་པ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏཱ་ཏི ཏེ ད་སྶེ་ཏི ‘‘དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཱ པུ་ཐུ་མ་ནུ་སྶཱ ཙཱ’’ཏི, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ད་ཡོ བ་ཧུ་དེ་ཝ་ས་མཱུ་ཧཱ ཙེ་ཝ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཀཱ་དི་ཀཱ བ་ཧུ་མ་ནུ་སྶཱ ཙ. ཨ་གྷཱ་ཝི་ནོཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑེ་ན དུ་ཀྑི་ཏཱ. པ་རི་ཛུ་ནྣཱཏི ཛ་རཱ་རོ་གཱ་དི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཡོ་བྦ་ནཱ་རོ་གྱཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁ་ས་མ་པྤི་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ཛ་རཱ་རོ་གཱ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་ད་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཏེ་པི ‘‘ཨ་གྷཱ་ཝི་ནོ’’ཏི ‘‘པ་རི་ཛུ་ནྣཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ས་མྤི ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཛ་རཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རོ་ག་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ཡཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་བྦྷཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཏྟ་ཡི་སྶ་ར་ཏཱ་ཡ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མ་ར་ཎ་སྶ ཝ་སཾ ཧ་ཏྠ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཡེ ཝེ དི་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཝེ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱཏི ‘‘དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཙ ད་ལ༹ྷཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པྤ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ནྟི. ཛ་ཧ་ནྟི པི་ཡ་རཱུ་པནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན པི་ཡ་རཱུ་པཾ པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་པི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཛ་ཧ་ནེ་ན ཛ་ཧ་ནྟི. ཏེ ཝེ ཁ་ཎ་ནྟི ཨ་གྷ་མཱུ་ལཾ, མ་ཙྩུ་ནོ ཨཱ་མི་སཾ དུ་ར་ཏི་ཝ་ཏྟནྟི ཏེ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ཨ་གྷ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ, མ་ཙྩུ་ནཱ མ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་མི་སཾ, ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཀེ་ཧི་ཙི་པི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་ར་ཏི་ཝ་ཏྟཾ, ས་ཧ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏ་ཎྷཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཀུ་དཱ་ལེ་ན ཁ་ཎ་ནྟི, ལེ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ནྟཱ ཨུ་མྨཱུ་ལ་ཡ་ནྟཱི་ཏི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ –

‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཨ་མ་ཏ་པ་དཾ, པ་མཱ་དོ མ་ཙྩུ་ནོ པ་དཾ;

ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ན མཱི་ཡ་ནྟི, ཡེ པ་མ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ མ་ཏཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༡) –

ཨཱ་དཱི་ཧི སུ་ཏྟ་པ་དེ་ཧི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི.

ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.