༣. ད་ཎྜ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱཏི དཱ་ར་ཀཱ. ཨ་ནྟ་རཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཛེ་ཏ་ཝ་ནནྟི ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡོ ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཀོ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༤༤; ༡༠.༧༥), ‘‘ཛ་ནཱ ས་ངྒ་མྨ མ་ནྟེ་ནྟི, མ་ཉྩ ཏྭ་ཉྩ ཀི་མ་ནྟ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༢༢༨) ཀཱ་ར་ཎེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་དྡ་སཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ དྷོ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༤༩) ཁ་ཎེ. ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༠) ཙི་ཏྟེ. ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ ཝོ་སཱ་ན་མཱ་པཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ‘‘ཨ་པི་ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་པོ་དཱ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༣༡) ཝི་ཝ་རེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷཱ་པི ཝི་ཝ་རེ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཙ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སྶ ཙ ཝི་ཝ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡ་ཡོ་ག་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཛེ་ཏ་ཝ་ན’’ནྟི. ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ གཱ་མ་ཉྩ ན་དི་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡཾ པ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི, སོ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ.
ཨ་ཧིཾ ད་ཎྜེ་ན ཧ་ན་ནྟཱིཏི བི་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ ཚཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཡ་ཊྛཱི་ཧི པོ་ཐེ་ནྟི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཏེ དཱ་ར་ཀེ ཨ་ཧིཾ ད་ཎྜེ་ན ཧ་ན་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཨི་མཾ ཨ་ཧིཾ ད་ཎྜེ་ན ཧ་ན་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཌཾ་ས་ན་བྷ་ཡེ་ན, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨི་མཾ པ་ཧ་ར་ནྟཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཧོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཀ་ཏི་ཀོ་ས་ལླ’’ནྟི དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གེ་ན ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མེ དཱ་ར་ཀཱ ཨ་ཏྟ་སུ་ཁཱ་ཡ པ་ར་དུ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ས་ཡཾ པ་ར་ཏྠ སུ་ཁཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཀེ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཨ་ཉྙེ་སཾ དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ སུ་ཁ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ར་ཝི་ཧེ་སཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ སུ་ཁ་བྷཱ་གི་ནོ ཝ་ཏ མ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རཱ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏ་མྤི ས་ཏྠཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཧི ཀུ་མཱ་ར་ཀེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ པ་ར་ཝི་ཧེ་ཋ་ནཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ པ་ར་ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ པ་རཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཙ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་སྶ ཨི་ཙྪ་ན་ཏོ སུ་ཁཱ་ནུ་གི་དྡྷཱ་ནི. བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི པཱ་ཎི་ནོ. ཡོ ད་ཎྜེ་ན ཝི་ཧིཾ་ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ད་ཎྜེ་ནཱཏི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟཾ, ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ལེ་ཌྜུ་ས་ཏྠ་པཱ་ཎི་པྤ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ད་ཎྜེ་ནཱཏི ད་ཎྜ་ནེ་ན. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡོ སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ་ནི ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ གྷ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙཱི་ད་ཎྜེ་ན ཝཱ པཱ་ཎི་མུ་གྒ་ར་ས་ཏྠཱ་དཱི་ཧི པོ་ཐ་ན་ཏཱ་ལ༹་ན་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་རཱི་ར་ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཋཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན དྷ་ན་ད་ཎྜེ་ན ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་སུ ད་ཎྜེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ད་ཎྜེ་ན ཝི་ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི དུ་ཀྑཾ པཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་མེ་སཱ་ནོ, པེ་ཙྩ སོ ན ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁནྟི སོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁཾ ཨེ་ས་ནྟོ ག་ཝེ་ས་ནྟོ པ་ཏྠེ་ནྟོ པེ་ཙྩ པ་ར་ལོ་ཀེ མ་ནུ་སྶ་སུ་ཁཾ དི་བྦ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷ་མྤི སུ་ཁཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཏེ་ན ད་ཎྜེ་ན དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པེ་ཙྩ སོ ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁནྟི ཡོ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཾ སུ་ཁ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ད་ཎྜེ་ན ས་བྦཱ་ནི་པི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ན ཧིཾ་ས་ཏི ན བཱ་དྷ་ཏི, སོ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ལོ་ཀེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་སུ་ཁཾ, དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ དི་བྦ་སུ་ཁཾ, ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏཱ་དི་ས་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཏཾ སུ་ཁཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ལ་བྷ་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.