༢. སི་རི་མི་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སི་རི་མི་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ མ་ཧ་དྡྷ་ན་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, སི་རི་མི་ཏྟོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ. ཏ་སྶ ཀི་ར མཱ་ཏཱ སི་རི་གུ་ཏྟ་སྶ བྷ་གི་ནཱི. ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ དྷ་མྨ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.ག་ར་ཧ་དི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. སོ སི་རི་གུ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ སི་རི་མི་ཏྟོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་ན་པཱ་ལ་ད་མ་ནེ ལ་དྡྷ་པྤ་སཱ་དོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་ཐེ་ནྟོ ཙ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་རེ གུ་ཎེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ –
༥༠༢. ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནོ་ནུ་པ་ནཱ་ཧཱི, ཨ་མཱ་ཡོ རི་ཏྟ་པེ་སུ་ཎོ;
ས ཝེ ཏཱ་དི་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝཾ པེ་ཙྩ ན སོ་ཙ་ཏི.
༥༠༣. ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནོ་ནུ་པ་ནཱ་ཧཱི, ཨ་མཱ་ཡོ རི་ཏྟ་པེ་སུ་ཎོ;
གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ས་དཱ བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝཾ པེ་ཙྩ ན སོ་ཙ་ཏི.
༥༠༤. ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནོ་ནུ་པ་ནཱ་ཧཱི, ཨ་མཱ་ཡོ རི་ཏྟ་པེ་སུ་ཎོ;
ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལོ སོ བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝཾ པེ་ཙྩ ན སོ་ཙ་ཏི.
༥༠༥. ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནོ་ནུ་པ་ནཱ་ཧཱི, ཨ་མཱ་ཡོ རི་ཏྟ་པེ་སུ་ཎོ;
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ སོ བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝཾ པེ་ཙྩ ན སོ་ཙ་ཏི.
༥༠༦. ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནོ་ནུ་པ་ནཱ་ཧཱི, ཨ་མཱ་ཡོ རི་ཏྟ་པེ་སུ་ཎོ;
ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཉྙོ སོ བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝཾ པེ་ཙྩ ན སོ་ཙ་ཏི.
༥༠༧. ‘‘ཡ་སྶ ས་དྡྷཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ, ཨ་ཙ་ལཱ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ;
སཱི་ལ་ཉྩ ཡ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟཾ པ་སཾ་སི་ཏཾ.
༥༠༨. ‘‘ས་ངྒྷེ པ་སཱ་དོ ཡ་སྶ་ཏྠི, ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ད་ལི་དྡོ་ཏི ཏཾ ཨཱ་ཧུ, ཨ་མོ་གྷཾ ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ.
༥༠༩. ‘‘ཏ་སྨཱ ས་དྡྷ་ཉྩ སཱི་ལ་ཉྩ, པ་སཱ་དཾ དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནཾ;
ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཐ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ས་རཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. – ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནོཏི ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་སཱི་ལོ. ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཧི ཀོ་དྷུ་པྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟེ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཀོ་པ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ཀོ. ཨ་ནུ་པ་ནཱ་ཧཱིཏི ན ཨུ་པ་ནཱ་ཧ་ཀོ, པ་རེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘‘ཨ་ཀྐོ་ཙྪི མཾ ཨ་ཝ་དྷི མཾ, ཨ་ཛི་ནི མཾ ཨ་ཧཱ་སི མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. པ. ༣; མ་ཧཱ་ཝ. ༤༦༤; མ. ནི. ༣.༢༣༧) ཀོ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ན་སཱི་ལོ. ས་ནྟ་དོ་ས་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ མཱ་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་མཱ་ཡོ. པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏོ རི་ཏྟ་པེ་སུ་ཎོ, ས ཝེ ཏཱ་དི་ས་ཀོ བྷི་ཀྑཱུཏི སོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཏ་ཐཱ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ. ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པེ་ཙྩ པ་ར་ལོ་ཀེ ན སོ་ཙ་ཏི སོ་ཀ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་ད་ཡོ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་ད་ཡོ ཙ གུ་ཏྟཱ པི་ཧི་ཏཱ སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་སཱི་ལོཏི སུ་ནྡ་ར་སཱི་ལོ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོཏི –
‘‘པི་ཡོ ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡོ, ཝ་ཏྟཱ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མོ;
ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ, ནོ ཙ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ཡེ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༧.༣༧) –
ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཉྙོཏི སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙོ. ཡ་དི་པི པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨ་སུ་ནྡ་རཱ ན་ཏྠི, ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ་ཡ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀོ་དྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནཱ་དི་མུ་ཁེ་ན, པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནི་པྥ་ཏྟི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་དྡྷཱ་དི་ཀེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་སྶ ས་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏ་ས་དྡྷཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཙ་ལཱ ཨ་ཝི་ཀ་མྤཱ སུ་ཊྛུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི, པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟནྟི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ནྟཾ པི་ཡཱ་ཡི་ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. པ་སཾ་སི་ཏནྟི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་ས་ཊྛཾ, ཝ་ཎྞི་ཏཾ ཐོ་མི་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ སཱི་ལཾ ག་ཧ་ཊྛ་སཱི་ལཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སཱི་ལ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ག་ཧ་ཊྛ་སཱི་ལཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལཾ, ཡཾ ག་ཧ་ཊྛེ་ན ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. པ་བྦ་ཛི་ཏ་སཱི་ལཾ ནཱ་མ ད་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦཾ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ, ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ངྒྷེ པ་སཱ་དོ ཡ་སྶ་ཏྠཱིཏི ‘‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷེ པ་སཱ་དོ ས་དྡྷཱ ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠི ཨ་ཙ་ལོ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ད་སྶ་ནནྟི དི་ཊྛི་ཝ་ངྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ངྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨ་ཀུ་ཊི་ལཾ ཨ་ཛི་མྷཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཉྩཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷ་མྤི ད་སྶ་ནཾ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི ཨ་ཙ་ལཾ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ད་ལི་དྡོ་ཏི ཏཾ ཨཱ་ཧུ ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ, སཱི་ལ་དྷ་ནཾ, སུ་ཏ་དྷ་ནཾ, ཙཱ་ག་དྷ་ནཾ, པ་ཉྙཱ་དྷ་ན་ནྟི ཨི་མེ་སཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཱ་ནཾ དྷ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ད་ལི་དྡོ’’ཏི ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ པུ་གྒ་ལཾ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཧུ. ཨ་མོ་གྷཾ ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་མོ་གྷཾ ཨ་ཝ་ཉྫྷཾ ས་ཕ་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་སྨཱཏི, ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཨ་ད་ལི་དྡོ ཨ་མོ་གྷ་ཛཱི་ཝི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ བྷ་ཝེ་ཡྻ་ནྟི. ས་དྡྷ་ཉྩ…པེ… སཱ་ས་ནནྟི ‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. པ. ༡༨༣; དཱི. ནི. ༢.༩༠) ཝུ་ཏྟཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དཾ ས་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ སཱི་ལ་ཉྩ དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀཾ དྷ་མྨེ སུ་ནི་ཙྪ་ཡཱ ཝི་མོ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ པ་སཱ་ད་ཉྩ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ གུ་ཎེ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
སི་རི་མི་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.