༥. ས་ར་བྷ་ངྒ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་རེ ཧ་ཏྠེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ར་བྷ་ངྒ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ན་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏོཏི་སྶ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱ་ག་ཏཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ར་ཏི་ཎཱ་ནི ས་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ར་བྷ་ངྒོཏི་སྶ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཏཱ་པ་ས་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ ཛི་ཎྞཱ པ་ལུ་གྒཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀི་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ན པ་ཊི་ས་ངྑ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘ཀུ་ཊི་ཀཱ ཡ་ཐཱ ཏཱ་པ་ས་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ –
༤༨༧. ‘‘ས་རེ ཧ་ཏྠེ་ཧི བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ, ཀ་ཏྭཱ་ན ཀུ་ཊི་མ་ཙྪི་སཾ;
ཏེ་ན མེ ས་ར་བྷ་ངྒོ་ཏི, ནཱ་མཾ ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཧུ.
༤༨༨. ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་པྤ་ཏེ ཨ་ཛྫ, ས་རེ ཧ་ཏྠེ་ཧི བྷ་ཉྫི་ཏུཾ;
སི་ཀྑཱ་པ་དཱ ནོ པ་ཉྙ་ཏྟཱ, གོ་ཏ་མེ་ན ཡ་ས་སྶི་ནཱ’’ཏི. – དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ས་རེ ཧ་ཏྠེ་ཧི བྷ་ཉྫི་ཏྭཱཏི, པུ་བྦེ ཏཱ་པ་ས་ཀཱ་ལེ ས་ར་ཏི་ཎཱ་ནི མ་མ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪི་སཾ ཝ་སིཾ, ནི་སཱི་དི་ཉྩེ་ཝ ནི་པ་ཛྫི་ཉྩ. ཏེ་ནཱཏི ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་རཱ་ནཾ བྷ་ཉྫ་ནེ་ན. ས་མྨུ་ཏི་ཡཱཏི ཨ་ནྭ་ཏྠ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ས་ར་བྷ་ངྒོ་ཏི, ནཱ་མཾ ཨ་ཧུ ཨ་ཧོ་སི.
ན མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་པྤ་ཏེ ཨ་ཛྫཱཏི ཨ་ཛྫ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ས་རེ ས་ར་ཏི་ཎེ ཧ་ཏྠེ་ཧི བྷ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཀ་པྤ་ཏེ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? སི་ཀྑཱ་པ་དཱ ནོ པ་ཉྙ་ཏྟཱ, གོ་ཏ་མེ་ན ཡ་ས་སྶི་ནཱཏི. ཏེ་ན ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏཾ མ་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་ནཱ་པི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཨ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་རེ་ན་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ –
༤༨༩. ‘‘ས་ཀ་ལཾ ས་མ་ཏྟཾ རོ་གཾ, ས་ར་བྷ་ངྒོ ནཱ་དྡ་སཾ པུ་བྦེ;
སོ་ཡཾ རོ་གོ དི་ཊྛོ, ཝ་ཙ་ན་ཀ་རེ་ནཱ་ཏི་དེ་ཝ་སྶཱ’’ཏི. – ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ;
ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ལནྟི ས་བྦཾ. ས་མ་ཏྟནྟི ས་མྤུ་ཎྞཾ, ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རོ་གནྟི དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན རུ་ཛ་ན་ཊྛེ་ན རོ་ག་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ནཱ་དྡ་སཾ པུ་བྦེཏི ས་ཏྠུ ཨོ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ པུ་བྦེ ན ཨ་དྡ་ཀྑིཾ. སོ་ཡཾ རོ་གོ དི་ཊྛོ, ཝ་ཙ་ན་ཀ་རེ་ནཱ་ཏི་དེ་ཝ་སྶཱཏི ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝཱ ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝཱ་ཏི ས་བྦེ་པི དེ་ཝེ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་དེ་ཝ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨོ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཀ་རེ་ན ས་ར་བྷ་ངྒེ་ན སོ ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏོ རོ་གོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ དི་ཊྛོ, པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ་མྤི ཨ་ན་པེ་ཀྑོ བཱ་ཧི་རཾ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན མ་ཡཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་རོ་གོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛོ, སྭཱ་ཡཾ མ་གྒོ ས་བྦ་བུ་དྡྷ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. ཡེ་ན ནེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་ད་དྷ་མྨོ་པི མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞ་ས་དི་སོ ཡ་ཏྠཱ་ཧཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༤༩༠. ‘‘ཡེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན ག་ཏོ ཝི་པ་སྶཱི, ཡེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ན སི་ཁཱི ཙ ཝེ་སྶ་བྷཱུ;
ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ ཙ ཀ་སྶ་པོ, ཏེ་ན་ཉྫ་སེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི གོ་ཏ་མོ.
༤༩༡. ‘‘ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ ཨ་ནཱ་དཱ་ནཱ, ས་ཏྟ བུ་དྡྷཱ ཁ་ཡོ་ག་དྷཱ;
ཡེ་ཧཱ་ཡཾ དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨོ, དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཏཱ་དི་བྷི.
༤༩༢. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པཱ་ཎི་ནཾ;
དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡོ མ་གྒོ, ནི་རོ་དྷོ དུ་ཀྑ་ས་ངྑ་ཡོ.
༤༩༣. ‘‘ཡ་སྨིཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏེ དུ་ཀྑཾ, སཾ་སཱ་ར་སྨིཾ ཨ་ན་ནྟ་ཀཾ;
བྷེ་དཱ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ, ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཙ ས་ངྑ་ཡཱ;
ཨ་ཉྙོ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ན་ཏྠི, སུ་ཝི་མུ་ཏྟོ་མྷི ས་བྦ་དྷཱི’’ཏི. –
ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
ཏ་ཏྠ ཡེ་ནེ་ཝ མ་གྒེ་ནཱཏི ཡེ་ནེ་ཝ ས་པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཨ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན. ག་ཏོཏི པ་ཊི་པ་ནྣོ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ. ཝི་པ་སྶཱིཏི ཝི་པ་སྶཱི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷཱཏི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀོ ནི་དྡེ་སོ. ‘‘ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏེ་ན་ཉྫ་སེ་ནཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྫ་སེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན.
ཨ་ནཱ་དཱ་ནཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཝཱ. ཁ་ཡོ་ག་དྷཱཏི ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏི་ཊྛཱ. ཡེ་ཧཱ་ཡཾ དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨོཏི ཡེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་ཡཾ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ པ་ཝེ་དི་ཏོ. དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱིཏི དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི, ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཏོ ཝཱ བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཛཱ་ཏེ་ཧི, དྷ་མྨཾ ཝཱ པ་ཏྟེ་ཧི. ཏཱ་དི་བྷཱིཏི, ཨི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ་ཧི.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་ཧི དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རཱིཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནཾ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ནི ཙ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཊྛེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཙྩཱ་ནི ཏེ་ན དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནི ཝཱ ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ དུ་ཀྑཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཏཾ དུ་ཀྑཾ ས་མུ་དེ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ས་མུ་ད་ཡོ, ཏ་ཎྷཱ. ཀི་ལེ་སེ མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི མ་གྒཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ མ་གྒོ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ. སཾ་སཱ་ར་ཙཱ་ར་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏོ ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ རོ་དྷོ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ པུ་གྒ་ལ་སྶ རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི དུ་ཀྑ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཝཱ ནི་རོ་དྷོ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་ངྑ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་སྨིནྟི ཡ་སྨིཾ ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨ་དྷི་ག་ཏེ. ནི་ཝ་ཏྟ་ཏེཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་ན་ནྟ་ཀཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཾ་སཱ་རེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑཾ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, སོ ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཧི དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘བྷེ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘རོ་གོ དི་ཊྛོ’’ཏི དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ སཱུ་ཙི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡ་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏེ དུ་ཀྑ’’ནྟི པ་ན པཱ་ཋེ ས་ཀ་ལ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ས་ཉྙི་ཏེ སཾ་སཱ་རེ ཨི་དཾ ཨ་ན་ནྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དུ་ཀྑཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ, སོ ཨི་ཏོ དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཉྙོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ. ཨི་མ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་ངྑ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ བྷེ་དཱ ཝི་ནཱ་སཱ ཨུ་དྡྷཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་དྷི ས་བྦེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི བྷ་ཝེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་མྷཱི་ཏི.
ས་ར་བྷ་ངྒ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.