༡. སུ་ནྡ་ར་ས་མུ་དྡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སུ་ནྡ་ར་ས་མུ་དྡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་མུ་དྡོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན སུ་ནྡ་ར་ས་མུ་དྡོཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སོ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་པྤ་ཝེ་སེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ, པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ, ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ས་མཱ་དི་ནྣ་དྷུ་ཏ་དྷ་མྨོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨུ་སྶ་ཝ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཉྙེ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟེ ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ ཨུ་སྶ་ཝ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟེ དི་སྭཱ, པུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ རོ་ད་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ག་ཎི་ཀཱ རོ་ད་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི. སཱ ཏ་སྶཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ག་ཎི་ཀཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མི, པ་སྶ ཏཱ་ཝ མ་མ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ སཱ་མི་ནིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཱ་ཡ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ, ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ, ཐེ་ར་སྶ པི་ཎྜཱ་ཡ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཐེ་ར་སྶ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དཱ་པེ་སི. ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཧུ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་དུ་ཀཱ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ, སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་དུ་ཀཱ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ, ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟཱི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཐེ་རཾ ཀཱ་མ་ནི་མ་ནྟ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཙ་ཉྩ་ལཾ, ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋི་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
༤༥༩. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ སུ་ཝ་ས་ནཱ, མཱ་ལ་དྷཱ་རཱི ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ;
ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཏཱ་པཱ་དཱ, པཱ་དུ་ཀཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཝེ་སི་ཀཱ.
༤༦༠. ‘‘པཱ་དུ་ཀཱ ཨོ་རུ་ཧི་ཏྭཱ་ན, པུ་ར་ཏོ པ་ཉྫ་ལཱི་ཀ་ཏཱ;
སཱ མཾ ས་ཎྷེ་ན མུ་དུ་ནཱ, མྷི་ཏ་པུ་བྦཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.
༤༦༡. ‘‘‘ཡུ་ཝཱ་སི ཏྭཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏི་ཊྛཱ་ཧི མ་མ སཱ་ས་ནེ;
བྷུ་ཉྫ མཱ་ནུ་ས་ཀེ ཀཱ་མེ, ཨ་ཧཾ ཝི་ཏྟཾ ད་དཱ་མི ཏེ;
ས་ཙྩཾ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་གྒིཾ ཝཱ ཏེ ཧ་རཱ་མ་ཧཾ.
༤༦༢. ‘‘‘ཡ་དཱ ཛི་ཎྞཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ཨུ་བྷོ ད་ཎྜ་པ་རཱ་ཡ་ནཱ;
ཨུ་བྷོ་པི པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ཊ་གྒ་ཧོ’’’.
༤༦༣. ‘‘ཏ་ཉྩ དི་སྭཱ་ན ཡཱ་ཙ་ནྟིཾ, ཝེ་སི་ཀཾ པ་ཉྫ་ལཱི་ཀ་ཏཾ;
ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ སུ་ཝ་ས་ནཾ, མ་ཙྩུ་པཱ་སཾ་ཝ ཨོ་ཌྜི་ཏཾ.
༤༦༤. ‘‘ཏ་ཏོ མེ མ་ན་སཱི་ཀཱ་རོ, ཡོ་ནི་སོ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ;
ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པཱ་ཏུ་ར་ཧུ, ནི་བྦི་དཱ ས་མ་ཏི་ཊྛ་ཐ.
༤༦༥. ‘‘ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི མེ, པ་སྶ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ མཱ་ལ་དྷཱ་རཱིཏི མཱ་ལཱ་དྷཱ་རི་ནཱི པི་ལ༹་ནྡྷ་པུ་པྥ་དཱ་མཱ. ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱཏི ཨཱུ་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པུ་པྥེ་ཧི ཙེ་ཝ ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ ཝི་བྷཱུ་སི་ཏ་ག་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧ་ཏྠཱུ་པ་ག་གཱི་ཝཱུ་པ་གཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཏཱ་པཱ་དཱཏི པ་རི་ཎ་ཏ་ཛ་ཡ་སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞེ་ན ལཱ་ཁཱ་ར་སེ་ན ར་ཉྫི་ཏ་ཙ་ར་ཎ་ཡུ་ག་ལཱ༹. ས་མཱ་ས་པ་ད་ཉྷེ་ཏཾ, ‘‘ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཏ་པཱ་དཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མཱ་ས་བྷཱ་ཝེ པ་ན ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱ་དུ་ཀཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཝེ་སི་ཀཱཏི ཨེ་ཀཱ རཱུ་པཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝེ་སཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་དུ་ཀཱ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ‘‘ཋི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ.
པཱ་དུ་ཀཱ ཨོ་རུ་ཧི་ཏྭཱ་ནཱཏི པཱ་དུ་ཀཱ་ཧི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ, སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་དུ་ཀཱ་ཡོ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྫ་ལཱི་ཀ་ཏཱཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀཱ སཱ ཝེ་སཱི མཾ. སཱ་མཾ ཝཱ ཝ་ཙ་ན་པ་ར་མྤ་རཾ ཝི་ནཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ. ས་ཎྷེ་ནཱཏི མ་ཊྛེ་ན. མུ་དུ་ནཱཏི མ་དྷུ་རེ་ན. ‘‘ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷཱ་ས་ཐཱ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཡུ་ཝཱ་སི ཏྭཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ཏྭཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟོ ཡུ་ཝཱ, ད་ཧ་རོ་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་སི, ན་ནུ པ་བྦ་ཛ་ནྟེ་ན ས་ཏྟ་མེ ད་ས་ཀེ ས་མྤ་ཏྟེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏི་ཊྛཱ་ཧི མ་མ སཱ་ས་ནེཏི མ་མ ཝ་ཙ་ནེ ཏི་ཊྛ.
ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷུ་ཉྫ མཱ་ནུ་ས་ཀེ ཀཱ་མེ’’ཏི ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི, ཝ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི, པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི, བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀུ་ཏོ མེ བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི, ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ ཝི་ཏྟཾ ད་དཱ་མི ཏེ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཐཾ ས་དྡ་ཧཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ཏཾ ས་དྡ་ཧཱ་པེ་ནྟཱི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙྩཾ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་གྒིཾ ཝཱ ཏེ ཧ་རཱ་མ་ཧ’’ནྟི. ‘‘བྷུ་ཉྫ མཱ་ནུ་ས་ཀེ ཀཱ་མེ, ཨ་ཧཾ ཝི་ཏྟཾ ད་དཱ་མི ཏེ’’ཏི ཡ་དི་དཾ མ་ཡཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ས་ཙྩ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་མི, ས་ཙེ མེ ན པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་སི, ཨ་གྒིཾ ཝཱ ཏེ ཧ་རཱ་མ་ཧཾ ཨ་གྒིཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་པ་ཐཾ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་ཊ་གྒ་ཧོཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛྫ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཛ་ཡ་གྒཱ་ཧོ. ཡཾ མ་ཡཾ ཡཱ་ཝ ད་ཎྜ་པ་རཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལཱ བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ་པི བྷོ་གེ་ཧི ན ཛཱི་ཡཱ་མ, མ་ཡཾ པ་ཙྪཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝཾ པ་ར་ལོ་ཀེ་པི བྷོ་གེ་ཧི ན ཛཱི་ཡཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏོཏི ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ, ཀཱ་མེ་ཧི ནི་མ་ནྟེ་ནྟི་ཡཱ ‘‘ཡུ་ཝཱ་སི ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཡ་དཱ ཛི་ཎྞཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཏ་སྶཱ ཝེ་སི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཧེ་ཏུ. ཏ་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ངྐུ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ད་ཏྠཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སི. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
སུ་ནྡ་ར་ས་མུ་དྡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.