༨. མི་ག་ཛཱ་ལ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སུ་དེ་སི་ཏོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མི་ག་ཛཱ་ལ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, མི་ག་ཛཱ་ལོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་བྷི་ཎྷ་སོ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༤༡༧. ‘‘སུ་དེ་སི་ཏོ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏཱ, བུ་དྡྷེ་ནཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཱ;
ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏཱི་ཏོ, ས་བྦ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ནཱ་ས་ནོ.
༤༡༨. ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎོ, ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཝི་སོ་ས་ནོ;
ཝི་ས་མཱུ་ལཾ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནཾ, ཚེ་ཏྭཱ པཱ་པེ་ཏི ནི་བྦུ་ཏིཾ.
༤༡༩. ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མཱུ་ལ་བྷེ་དཱ་ཡ, ཀ་མྨ་ཡ་ནྟ་ཝི་གྷཱ་ཊ་ནོ;
ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེ, ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛི་ར་ནི་པཱ་ཏ་ནོ.
༤༢༠.
‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པྤ་མོ་ཙ་ནོ;
བྷ་ཝཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ་ཝ, ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནོ.
༤༢༡. ‘‘མ་ཧཱ་ར་སོ སུ་ག་མྦྷཱི་རོ, ཛ་རཱ་མ་ཙྩུ་ནི་ཝཱ་ར་ཎོ;
ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་ནོ སི་ཝོ.
༤༢༢. ‘‘ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་ནྟི ཉ་ཏྭཱ་ན, ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ;
པ་ཊི་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་ཝཱ་ལོ་ཀ་ད་སྶ་ནོ;
མ་ཧཱ་ཁེ་མ་ངྒ་མོ ས་ནྟོ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷ་དྡ་ཀོ’’ཏི. – ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ སུ་དེ་སི་ཏོཏི སུ་ཊྛུ དེ་སི་ཏོ, ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ སུ་དེ་སི་ཏོཏི ས་མྨཱ དེ་སི་ཏོ, པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཧེ་ཏཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ པ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱ་སི་ཏོ སྭཱ་ཁྱཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྑུ་མ་ཏཱཏི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ, པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ, བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ, ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ཙ་ཀྑུ་མ་ཏཱ. བུ་དྡྷེ་ནཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷེ་ན. ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཱཏི ཨཱ་དི་ཙྩ་གོ་ཏྟེ་ན. དུ་ཝི་དྷོ ཧི ལོ་ཀེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝཾ་སོ – ཨཱ་དི་ཙྩ་ཝཾ་སོ, སོ་མ་ཝཾ་སོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཙྩ་ཝཾ་སོ, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཝཾ་སོ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ སཱ་ཀི་ཡཱ ཨཱ་དི་ཙྩ་གོ་ཏྟཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་དི་ཙྩ་སྶ བ་ནྡྷཱུ་ཏི་པི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏཱི་ཏོ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ ས་བྦ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ནཱ་ས་ནོ, སཾ་སཱ་ར་ཙཱ་ར་ཀ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ན་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ, སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷ་ཏོ ས་མུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཎོ, ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ མཱུ་ལཾ ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཉྩ ཝི་སོ་སེ་ཏི སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཝི་སོ་ས་ནོ, ཏི་ཎྞ་མྤི ཝེ་དཱ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ ཝི་ས་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝི་ས་མཱུ་ལཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ བྱ་ས་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀི་ལེ་སཾ ཝཱ ཚེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་བྦུ་ཏིཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི.
ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཙ ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༠༣) ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ བྷེ་དཱ་ཡ ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཉཱ་ཎེ་ན བྷི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཝི་བྷ. ༢༢༥-༢༢༦; སཾ. ནི. ༢.༡) ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ མཱུ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མཱུ་ལཾ, བྷ་ཝ་ཙ་ཀྐཾ, ཏ་སྶ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛི་རེ་ན པ་དཱ་ལ་ན་ཏྠཾ དེ་སི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་མྨ་ཡ་ནྟ་ཝི་གྷཱ་ཊ་ནོཏི ཀ་མྨ་གྷ་ཊི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཡ་ནྟ་སྶ ཝི་དྡྷཾ་ས་ནོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧེཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ཀ་མྨུ་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཧི བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་ནི་སྶི་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛི་ར་ནི་པཱ་ཏ་ནོཏི ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛི་ར་སྶ ནི་པཱ་ཏོ, ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛི་རཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི བྷི་ནྡ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནོཏི སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ དུ་ཀྑ་ས་ལླཱ་ནི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཝེ་ད་ཀོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པྤ་མོ་ཙ་ནོཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝི་མོ་ཙ་ཀོ. བྷ་ཝཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ་ཝ, ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནོཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ན་ཝ་ཝི་དྷ་མྤི བྷ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཱ་དྷི་ཀ་པོ་རི་སཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ ཝི་ཡ མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶེ་ཏཱ.
ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏི་ཏྟི་ཀ་ར་ཊྛེ་ན མ་ཧཱ་ར་སོ པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཧཱ་ར་སོ, ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི དུ་ར་ཝ་གཱ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཙ སུ་ཊྛུ ག་མྦྷཱི་རོ ཛ་རཱ་མ་ཙྩུ་ནི་ཝཱ་ར་ཎོ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ བྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཛ་རཱ་ཡ མ་ཙྩུ་ནོ ཙ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀོ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཏ་སྶ ཀ་ཏི་པ་ཡེ གུ་ཎེ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་ནོ སི་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་རི་སུ་དྡྷ་ཊྛེ་ན ཨ་རི་ཡོ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ, ནི་བྦཱ་ན་ག་ཝེ་ས་ན་ཊྛེ་ན མ་གྒོ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནོ, ཁེ་མ་ཊྛེ་ན སི་ཝོ.
ཡ་ཐཱ ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ས་མ་ཡེ ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ཝི་པ་ལླཱ་སོ སི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་ནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་གྒཱ་ཧཱ་ནཾ ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ད་སྶ་ནོ ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀ་སྶ ད་སྶ་ནོ. ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཉྩི ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཁེ་མཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི ས་ཏྟེ ག་མེ་ཏི ཙཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཁེ་མ་ངྒ་མོ, ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ ས་ནྟོ, ཨ་ཀུ་པྤཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ཙ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པཱ་པ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷ་དྡ་ཀོ སུ་དེ་སི་ཏོ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན པ་ཀཱ་སེ་སི.
མི་ག་ཛཱ་ལ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.