༩. པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟ་ཛེ་ནྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཛཱ་ཏི་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཛེ་ནྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྶ ཛེ་ནྟོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཛཱ་ཏི་མ་དེ་ན བྷོ་ག་ཨི་སྶ་རི་ཡ་རཱུ་པ་མ་དེ་ན ཙ མ་ཏྟོ ཨ་ཉྙེ ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ན་མྤི ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ མཱ་ན་ཐ་དྡྷོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ‘‘ས་ཙེ མཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ལ་པི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ཨཱ་ལ་པི་སྶཱ་མི; ནོ ཙེ, ནཱ་ལ་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ཋ་མཾ ཨ་ནཱ་ལ་པ་ནྟེ ས་ཡ་མྤི མཱ་ནེ་ན ཨ་ནཱ་ལ་པི་ཏྭཱ ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ན མཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ སཱ་དྷུ, ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶཱི་དྷ བྲཱ་ཧྨ་ཎ;
ཡེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪི, ཏ་མེ་ཝ་མ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ཡེ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༠༡) –
གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི. སོ ‘‘ཙི་ཏྟཾ མེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ –
‘‘ཀེ་སུ ན མཱ་ནཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ, ཀེ་སུ ཙ་སྶ ས་གཱ་ར་ཝོ;
ཀྱ་སྶ ཨ་པ་ཙི་ཏཱ ཨ་སྶུ, ཀྱ་སྶུ སཱ་དྷུ སུ་པཱུ་ཛི་ཏཱ’’ཏི. –
པུ་ཙྪི. ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘མཱ་ཏ་རི པི་ཏ་རི ཙཱ་པི, ཨ་ཐོ ཛེ་ཊྛ་མྷི བྷཱ་ཏ་རི;
ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མྷི, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཙ.
‘‘ཏེ་སུ ན མཱ་ནཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ, ཏེ་སུ ཨ་སྶ ས་གཱ་ར་ཝོ;
ཀྱ་སྶ ཨ་པ་ཙི་ཏཱ ཨ་སྶུ, ཏྱ་སྶུ སཱ་དྷུ སུ་པཱུ་ཛི་ཏཱ.
‘‘ཨ་ར་ཧ་ནྟེ སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏེ, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩེ ཨ་ནཱ་ས་ཝེ;
ནི་ཧ་ཙྩ མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་དྡྷོ, ཏེ ན་མ་སྶེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༠༡) –
པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀི་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༤༢༣. ‘‘ཛཱ་ཏི་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ་ཧཾ, བྷོ་ག་ཨི་སྶ་རི་ཡེ་ན ཙ;
ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པེ་ན, མ་ད་མ་ཏྟོ ཨ་ཙཱ་རི་ཧཾ.
༤༢༤. ‘‘ནཱ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཀཾ ཀ་ཉྩི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཉྩ མ་ཉྙི་སཾ;
ཨ་ཏི་མཱ་ན་ཧ་ཏོ བཱ་ལོ, པ་ཏྠ་དྡྷོ ཨུ་སྶི་ཏ་དྡྷ་ཛོ.
༤༢༥. ‘‘མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་ར་ཉྩཱ་པི, ཨ་ཉྙེ་པི ག་རུ་ས་མྨ་ཏེ;
ན ཀ་ཉྩི ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་སིཾ, མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ ཨ་ནཱ་ད་རོ.
༤༢༦. ‘‘དི་སྭཱ ཝི་ནཱ་ཡ་ཀཾ ཨ་གྒཾ, སཱ་ར་ཐཱི་ནཾ ཝ་རུ་ཏྟ་མཾ;
ཏ་པ་ནྟ་མི་ཝ ཨཱ་དི་ཙྩཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པུ་ར་ཀྑ་ཏཾ.
༤༢༧. ‘‘མཱ་ནཾ མ་ད་ཉྩ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ;
སི་ར་སཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་སིཾ, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ན་མུ་ཏྟ་མཾ.
༤༢༨. ‘‘ཨ་ཏི་མཱ་ནོ ཙ ཨོ་མཱ་ནོ, པ་ཧཱི་ནཱ སུ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ;
ཨ་སྨི་མཱ་ནོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣོ, ས་བྦེ མཱ་ན་ཝི་དྷཱ ཧ་ཏཱ’’ཏི. –
ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ་ཧནྟི ཨ་ཧཾ ཨུ་དི་ཙྩེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ‘‘ན མཱ་དི་སོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཀུ་ལ་མཱ་ནེ་ན མ་ཏྟོ མཱ་ན་ཐ་དྡྷོ ཨ་ཙཱ་རི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷོ་ག་ཨི་སྶ་རི་ཡེ་ན ཙཱཏི ཝི་བྷ་ཝེ་ན ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩེ་ན ཙ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན བྷོ་ག་ས་མྤ་ད་ཉྩ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ད་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་དེ་ན མ་ཏྟོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཙཱ་རི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི, ཝ་ཎྞོ ཨོ་དཱ་ཏ་སཱ་མ་ཏཱ་དི་ཚ་ཝི་ས་མྤ་ཏྟི, རཱུ་པཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་སོ་བྷཱ. ཨི་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མ་ད་མ་ཏྟོཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན་པི མ་དེ་ན མ་ཏྟོ.
ནཱ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཀཾ ཀ་ཉྩཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཀཾ ས་དི་སཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ནཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཉྩི ན མ་ཉྙི་སཾ ན མ་ཉྙིཾ, མ་ཡཱ ས་མཱ་ན་མྤི ན མ་ཉྙིཾ, ཀུ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏི་མཱ་ན་ཧ་ཏོ བཱ་ལོཏི བཱ་ལོ ཨ་ཧཾ ཏ་ཏོ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏི་མཱ་ནེ་ན ཁ་ཏཱུ་པ་ཧ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ་ཙཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཏྠ་དྡྷོ ཨུ་སྶི་ཏ་དྡྷ་ཛོ ཐ་མྦྷ་ཝ་སེ་ན ག་རཱུ་ན་མྤི ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ བྷུ་སཾ ཐ་དྡྷོ ཨ་ནོ་ན་མ་ན་ཐ་དྡྷ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་སྶི་ཏ་མཱ་ན་དྡྷ་ཛོ.
ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ཏ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེཏི ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཀེ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཙ. ག་རུ་ས་མྨ་ཏེཏི ག་རཱུ་ཏི ས་མྨ་ཏེ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ. ཨ་ནཱ་ད་རོཏི ཨཱ་ད་ར་ར་ཧི་ཏོ.
དི་སྭཱ ཝི་ནཱ་ཡ་ཀཾ ཨ་གྒནྟི ཨེ་ཝཾ མཱ་ན་ཐ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ཧི ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ས་ཡ་མྦྷུ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཝི་ནཱ་ཡ་ཀཾ. ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་གྒཾ. པུ་རི་ས་ད་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ད་མ་ན་ཏོ སཱ་ར་ཐཱི་ནཾ ཝ་རུ་ཏྟ་མཾ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟ་མཾ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་དི་ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཨཱ་དི་ཙྩ་མི་ཝ ཏ་པ་ནྟཾ, ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པུ་ར་ཀྑ་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟ་ཛྫི་ཏོ ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝ སེ་ཊྛོ, ཨ་ཉྙེ ཧཱི་ནཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ བྷོ་ག་མ་དཱ་དི་མ་ད་ཉྩ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ སི་ར་སཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་སི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཡཾ མཱ་ན་ཐ་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ས་ཏྠུ ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ་ན མཱ་ནཾ པ་ཧཱ་སཱི་ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཏྠུ ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ་ན མཱ་ནཾ ན པ་ཧཱ་སི ‘‘ན མཱ་ནཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, སཱ་དྷཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ པ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ མཱ་ནཾ པ་ཧཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ་ནཾ མ་ད་ཉྩ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ. སི་ར་སཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་སི’’ནྟི. ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱཏི ཙ ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝ སེ་ཊྛོ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟོ མཱ་ནོ ཨ་ཏི་མཱ་ནོ. ‘‘ཨི་མེ པ་ན ནི་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ཨ་ཉྙེ ཧཱི་ན་ཏོ ད་ཧ་ནྟ་སྶ མཱ་ནོ ‘‘ཨོ་མཱ་ནོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི པ་ན ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ཡྻ་ཏོ ད་ཧ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟོ སེ་ཡྻ་མཱ་ནོ ཨ་ཏི་མཱ་ནོ. ‘‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟོ ཧཱི་ན་མཱ་ནོ ཨོ་མཱ་ནོ. པ་ཧཱི་ནཱ སུ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཱཏི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན སུ་ཊྛུ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ. ཨ་སྨི་མཱ་ནོཏི ‘‘ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཁ་ནྡྷེ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ. ས་བྦེཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏི་མཱ་ན་ཨོ་མཱ་ན་ཨ་སྨི་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻ་མཱ་ནཱ་ད་ཡོ ན་ཝ་ཝི་དྷཱ ཨ་ནྟ་ར་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ ཙ ས་བྦེ མཱ་ན་ཝི་དྷཱ མཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧ་ཏཱ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ་ཏི.
པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟ་ཛེ་ནྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.