༣. གི་རི་མཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ གི་རི་མཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སུ་མེ་དྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པུ་ཏྟེ ཙ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ སོ་ཀ་ས་ལླ་ས་མ་པྤི་ཏོ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ ས་ཏྠཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ སོ་ཀ་ས་ལླེ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷེ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ སུ་ག་ནྡྷ་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ སི་ར་སི ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི.
སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙོ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, གི་རི་མཱ་ན་ནྡོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠུ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ག་མ་ནེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་ཏི་པ་ཡཾ དི་ཝ་སཾ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏུཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བི་མྦི་སཱ་ར་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ས་ཐ, ཨ་ཧཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི’’ཏི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཏོ བ་ཧུ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ན ས་རི. ‘‘ཐེ་རོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཐེ་ར་སྶ ཏེ་མ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཝ་སྶཾ ཝཱ་རེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཨ་ཝ་སྶ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝ་ས་ནྟོ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་པྤཱ་ཡ་ལཱ་བྷེ་ན ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༤༠.༤༡༩-༤༤༨) –
‘‘བྷ་རི་ཡཱ མེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ, པུ་ཏྟོ སི་ཝ་ཐི་ཀཾ ག་ཏོ;
མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ མ་ཏཱ བྷཱ་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ཙི་ཏ་མྷི ཌ་ཡ྄ཧ་རེ.
‘‘ཏེ་ན སོ་ཀེ་ན ས་ནྟ་ཏྟོ, ཀི་སོ པ་ཎྜུ ཨ་ཧོ་ས་ཧཾ;
ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པོ ཙ མེ ཨཱ་སི, ཏེ་ན སོ་ཀེ་ན ཨ་ཊྚི་ཏོ.
‘‘སོ་ཀ་ས་ལླ་པ་རེ་ཏོ་ཧཾ, ཝ་ན་ནྟ་མུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ;
པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝ་སཱ་མ་ཧཾ.
‘‘སུ་མེ་དྷོ ནཱ་མ ས་མྦུ་དྡྷོ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཛི་ནོ;
མ་མུ་དྡྷ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སོ, ཨཱ་ག་ཉྪི མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ.
‘‘པ་ད་ས་དྡཾ སུ་ཎི་ཏྭཱ་ན, སུ་མེ་དྷ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ;
པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ན་ཧཾ སཱི་སཾ, ཨུ་ལློ་ཀེ་སིཾ མ་ཧཱ་མུ་ནིཾ.
‘‘ཨུ་པཱ་ག་ཏེ མ་ཧཱ་ཝཱི་རེ, པཱི་ཏི མེ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ;
ཏ་དཱ་སི་མེ་ཀ་གྒ་མ་ནོ, དི་སྭཱ ཏཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ་ན, པ་ཎྞ་མུ་ཊྛི་མ་དཱ་ས་ཧཾ;
ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་མཱ.
‘‘ནི་ས་ཛྫ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ, སུ་མེ་དྷོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ;
དྷ་མྨཾ མེ ཀ་ཐ་ཡཱི བུ་དྡྷོ, སོ་ཀ་ས་ལླ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ.
‘‘ཨ་ན་ཝ྄ཧི་ཏཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་གུཾ, ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨི་ཏོ ག་ཏཱ;
ཡ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཏ་ཐཱ ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཀཱ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱ.
‘‘ཡ་ཐཱ་པི པ་ཐི་ཀཱ ས་ཏྟཱ, ཝ་སྶ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཊྛི་ཡཱ;
ས་བྷ་ཎྜཱ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཝ་སྶ་སྶཱ་པ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏེ.
‘‘ཝ་སྶེ ཙ ཏེ ཨོ་ར་མི་ཏེ, ས་མྤ་ཡ་ནྟི ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ;
ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཏ་ཏྠ ཀཱ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱ.
‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ, ཙ་ལི་ཏེ་རི་ཏ་ཀ་མྤི་ཏཱ;
ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཏ་ཏྠ ཀཱ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱ.
‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཨུ་ར་གོ ཛི་ཎྞཾ, ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི སཾ ཏ་ཙཾ;
ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, སཾ ཏ་ནུཾ ཨི་དྷ ཧཱི་ཡ་རེ.
‘‘བུ་དྡྷ་སྶ གི་ར་མ་ཉྙཱ་ཡ, སོ་ཀ་ས་ལླཾ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡིཾ;
པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛ་ན་ཡི་ཏྭཱ་ན, བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛཾ ཨ་ཝ་ནྡ་ཧཾ.
‘‘ཝ་ནྡི་ཏྭཱ་ན མ་ཧཱ་ནཱ་གཾ, པཱུ་ཛ་ཡིཾ གི་རི་མ་ཉྫ་རིཾ;
དི་བྦ་ག་ནྡྷཾ ས་མྤ་ཝ་ནྟཾ, སུ་མེ་དྷཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘པཱུ་ཛ་ཡི་ཏྭཱ་ན ས་མྦུ་དྡྷཾ, སི་རེ ཀ་ཏྭཱ་ན ཨ་ཉྫ་ལིཾ;
ཨ་ནུ་སྶ་རཾ གུ་ཎ་གྒཱ་ནི, ས་ནྠ་ཝིཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ནི་ཏྟི་ཎྞོ་སི མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ས་བྦ་ཉྙུ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀ;
ས་བྦེ ས་ཏྟེ ཨུ་དྡྷ་ར་སི, ཉཱ་ཎེ་ན ཏྭཾ མ་ཧཱ་མུ་ནེ.
‘‘ཝི་མ་ཏིཾ དྭེ་ལ༹ྷ་ཀཾ ཝཱ་པི, ས་ཉྪི་ནྡ་སི མ་ཧཱ་མུ་ནེ;
པ་ཊི་པཱ་དེ་སི མེ མ་གྒཾ, ཏ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་ཀྑུ་མ.
‘‘ཨ་ར་ཧཱ ཝ་སི་པ་ཏྟཱ ཙ, ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ;
ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རཱ དྷཱི་རཱ, པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི ཏཱ་ཝ་དེ.
‘‘པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཙ སེ་ཁཱ ཙ, ཕ་ལ་ཊྛཱ ས་ནྟི སཱ་ཝ་ཀཱ;
སུ་རོ་ད་ཡེ་ཝ པ་དུ་མཱ, པུ་པྥ་ནྟི ཏ་ཝ སཱ་ཝ་ཀཱ.
‘‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ་ཝ་ཀྑོ་བྷོ, ཨ་ཏུ་ལོ་པི དུ་རུ་ཏྟ་རོ;
ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ་སི ཙ་ཀྑུ་མ.
‘‘ཝ་ནྡི་ཏྭཱ་ཧཾ ལོ་ཀ་ཛི་ནཾ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཡ་སཾ;
པུ་ཐུ་དི་སཱ ན་མ་སྶ་ནྟོ, པ་ཊི་ཀུ་ཊི་ཀོ ཨཱ་ག་ཉྪ་ཧཾ.
‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ་ན, ས་མྤ་ཛཱ་ནོ པ་ཏི་སྶ་ཏོ;
ཨོ་ཀྐ་མིཾ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཀུ་ཙྪིཾ, ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ.
‘‘ཨ་གཱ་རཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མྨ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ཨཱ་ཏཱ་པཱི ནི་པ་ཀོ ཛྷཱ་ཡཱི, པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་གོ་ཙ་རོ.
‘‘པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏྭཱ་ན, ཏོ་ས་ཡི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མུ་ནིཾ;
ཙ་ནྡོ་ཝ་བྦྷ་གྷ་ནཱ མུ་ཏྟོ, ཝི་ཙ་རཱ་མི ཨ་ཧཾ ས་དཱ.
‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ་མྷི, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ནི་རཱུ་པ་དྷི;
ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཡཾ བུ་དྡྷ་མ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛེ ཝི་ཡ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཨུ་པ་རི ཏཾ ཝ་སྶ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༣༢༥. ‘‘ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ ཡ་ཐཱ་སུ་གཱི་ཏཾ, ཚ་ནྣཱ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱ སུ་ཁཱ ནི་ཝཱ་ཏཱ;
ཏ་སྶཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ, ཨ་ཐ ཙེ པ་ཏྠ་ཡ་སཱི པ་ཝ་སྶ དེ་ཝ.
༣༢༦. ‘‘ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ ཡ་ཐཱ་སུ་གཱི་ཏཾ, ཚ་ནྣཱ མེ ཀུ་ཊི་ཀཱ སུ་ཁཱ ནི་ཝཱ་ཏཱ;
ཏ་སྶཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཙེ པ་ཏྠ་ཡ་སཱི པ་ཝ་སྶ དེ་ཝ.
༣༢༧. ‘‘ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ…པེ… ཏ་སྶཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ…པེ….
༣༢༨. ‘‘ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ…པེ… ཏ་སྶཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝཱི་ཏ་དོ་སོ…པེ….
༣༢༩. ‘‘ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ…པེ… ཏ་སྶཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཝཱི་ཏ་མོ་ཧོ;
ཨ་ཐ ཙེ པ་ཏྠ་ཡ་སཱི པ་ཝ་སྶ དེ་ཝཱ’’ཏི. – ཨི་མཱ པ་ཉྩ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་སུ་གཱི་ཏནྟི སུ་གཱི་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པཾ, སུ་ནྡ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ མེ་གྷ་གཱི་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ ཧི ཡ་ཐཱ ཨ་ག་ཛྫ་ནྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་སྶ་ནྟོ ན སོ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏ་པ་ཊ་ལ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊ་ལེ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཐ་ན་ཡ་ནྟོ ག་ཛྫ་ནྟོ ཝི་ཛྫུ་ལླ་ཏཱ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟོ་པི ཨ་ཝ་སྶ་ནྟོ ན སོ་བྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཝ་སྶ་ནྟོ སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ ཡ་ཐཱ་སུ་གཱི་ཏ’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་བྷི་ཏྠ་ན་ཡ, པ་ཛྫུ་ནྣ’’, (ཙ་རི་ཡཱ. ༣.༨༩; ཛཱ. ༡.༡.༧༥) ‘‘ག་ཛྫི་ཏཱ ཙེ་ཝ ཝ་སྶི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༠༡; པུ. པ. ༡༥༧) ཙ. ཏ་སྶཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱིཏི ཏ་སྶཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་ག་བྦྷེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོཏི ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ནྟ་མཱ་ན་སོ.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀ་ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནཾ སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ནི་ནྣ་ཉྩ ཐ་ལ་ཉྩ པཱུ་རེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶཱ་པེ་སི.
གི་རི་མཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.