༡༠. དྷ་མྨི་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྷ་མྨོ ཧ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དྷ་མྨི་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ སི་ཁི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཏྠུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ‘‘དྷ་མྨོ ཨེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དྷ་མྨི་ཀོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ལ་དྡྷ་པྤ་སཱ་དོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཏྟཱ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ཀྑ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. སོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཝི་ཧཱ་ར་སཱ་མི་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཀྐོ་སེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཀྑ་མོ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཀྑ་མོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ རུ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ (ཛཱ. ༡.༡.༧༤) ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ནྟོ –
༣༠༣. ‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རིཾ, དྷ་མྨོ སུ་ཙི་ཎྞོ སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི;
ཨེ་སཱ་ནི་སཾ་སོ དྷ་མྨེ སུ་ཙི་ཎྞེ, ན དུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི.
༣༠༤. ‘‘ན ཧི དྷ་མྨོ ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, ཨུ་བྷོ ས་མ་ཝི་པཱ་ཀི་ནོ;
ཨ་དྷ་མྨོ ནི་ར་ཡཾ ནེ་ཏི, དྷ་མྨོ པཱ་པེ་ཏི སུ་གྒ་ཏིཾ.
༣༠༥. ‘‘ཏ་སྨཱ ཧི དྷ་མྨེ་སུ ཀ་རེ་ཡྻ ཚ་ནྡཾ, ཨི་ཏི མོ་ད་མཱ་ནོ སུ་ག་ཏེ་ན ཏཱ་དི་ནཱ;
དྷ་མྨེ ཋི་ཏཱ སུ་ག་ཏ་ཝ་ར་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ, ནཱི་ཡ་ནྟི དྷཱི་རཱ ས་ར་ཎ་ཝ་ར་གྒ་གཱ་མི་ནོ.
༣༠༦. ‘‘ཝི་པྥོ་ཊི་ཏོ ག་ཎྜ་མཱུ་ལོ, ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལོ ས་མཱུ་ཧ་ཏོ;
སོ ཁཱི་ཎ་སཾ་སཱ་རོ ན ཙ་ཏྠི ཀི་ཉྩ་ནཾ,
ཙ་ནྡོ ཡ་ཐཱ དོ་སི་ནཱ པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡ’’ནྟི. – ཙ་ཏ་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ སུ་ཙ་རི་ཏ་དྷ་མྨོ. ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི, སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི་ཡེ་ཝ. དྷ་མྨ་ཙཱ་རིནྟི ཏཾ དྷ་མྨཾ ཙ་ར་ནྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཾ. སུ་ཙི་ཎྞོཏི སུ་ཊྛུ ཙི་ཎྞོ ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་ནི ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏོ. སུ་ཁནྟི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁཾ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་དོ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ སུ་ཁཾ དི་ཊྛེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཙི་ཎྞོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་སཱ་ནི་སཾ་སོ དྷ་མྨེ སུ་ཙི་ཎྞེ, ན དུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱིཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི པུ་གྒ་ལོ དྷ་མྨེ སུ་ཙི་ཎྞེ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་སོ དྷ་མྨེ སུ་ཙི་ཎྞེ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཨུ་དྲ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་སྨཱ དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ སུ་ག་ཏི་ག་མ་ནཾ, ཨ་དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཙ དུ་གྒ་ཏི་ག་མ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘དྷ་མྨོ ཨ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཨི་མེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་ཕ་ལཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧི དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷ་མྨོཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ས་མ་ཝི་པཱ་ཀི་ནོཏི ས་དི་ས་ཝི་པཱ་ཀཱ ས་མཱ་ན་ཕ་ལཱ.
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཝི་པཱ་ཀ་བྷེ་དོ, ཏ་སྨཱ. ཚ་ནྡནྟི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡཾ. ཨི་ཏི མོ་ད་མཱ་ནོ སུ་ག་ཏེ་ན ཏཱ་དི་ནཱཏི ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ནེ་ན སུ་ག་ཏེ་ན ས་མྨ་གྒ་ཏེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣེ་ན ཨི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱ་དི་ནཱ་མ་ཝ་ཏཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན མོ་ད་མཱ་ནོ ཏུ་ཊྛིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ དྷ་མྨེ་སུ ཚ་ནྡཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨེ ཋི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ སུ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ར་སྶ སུ་ག་ཏེ་སུ ཙ ཝ་ར་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨེ ཋི་ཏཱ དྷཱི་རཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏ་ས་ར་ཎ་གཱ་མི་ནོ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ དྷ་མྨེ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ་པི ནཱི་ཡ་ནྟི ནི་སྶ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཧི དྷ་མྨེ་སུ ཀ་རེ་ཡྻ ཚ་ནྡ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ་རཱ ཏཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི དྷ་མྨེ དེ་སི་ཏེ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༢.༤༤-༥༠) –
‘‘མི་ག་ལུ་དྡོ པུ་རེ ཨཱ་སིཾ, ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་པི་ནེ ཨ་ཧཾ;
ཨ་དྡ་སཾ ཝི་ར་ཛཾ བུ་དྡྷཾ, དེ་ཝ་ས་ངྒྷ་པུ་ར་ཀྑ་ཏཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཾ, དེ་སེ་ནྟཾ ཨ་མ་ཏཾ པ་དཾ;
ཨ་སྶོ་སིཾ མ་དྷུ་རཾ དྷ་མྨཾ, སི་ཁི་ནོ ལོ་ཀ་བ་ནྡྷུ་ནོ.
‘‘གྷོ་སེ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་སིཾ, ཨ་ས་མ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལེ;
ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ དུ་ཏྟ་རཾ བྷ་ཝཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་ཏིཾ་སེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ས་ཉྙ་མ་ལ་བྷིཾ ཏ་དཱ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, གྷོ་ས་ས་ཉྙཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ཏྠུ ནི་ཝེ་དེ་ནྟོ ཙ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཝི་པྥོ་ཊི་ཏོཏི ཝི་དྷུ་ཏོ, མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་ཎྜ་མཱུ་ལོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སཱ ཧི ག་ཎྜ་ཏི ས་ཝ་ཏི. ‘‘ག་ཎྜོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༡༠༣; ཨ. ནི. ༦.༢༣; ༨.༥༦; ༩.༡༥; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༣༧) ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ་རཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཡོ་ག་ཏོ, ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཏོ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒེ་ཧི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་པ་ཀྐ་པ་བྷི་ཛྫ་ན་ཏོ ཙ, ག་ཎྜཱ་བྷི་དྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ མཱུ་ལཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལོ ས་མཱུ་ཧ་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཛཱ་ལོ མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏོ. སོ ཁཱི་ཎ་སཾ་སཱ་རོ ན ཙ་ཏྠི ཀི་ཉྩ་ནནྟི སོ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་སཾ་སཱ་རོ པ་ཧཱི་ན་བྷ་ཝ་མཱུ་ལ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ན ཙ་ཏྠི, ན ཙ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ཉྩ་ནཾ. ཙ་ནྡོ ཡ་ཐཱ དོ་སི་ནཱ པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡནྟི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཙ་ནྡོ ཨ་བྦྷ་མ་ཧི་ཀཱ་དི་དོ་ས་ར་ཧི་ཏོ པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་པེ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཀི་ཉྩ་ནོ པ་རི་པུ་ཎྞ་དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
དྷ་མྨི་ཀ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.