༧. ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡོ་དྷ ཀོ་ཙི མ་ནུ་སྶེ་སཱུཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཨི་ཏོ དྭཱ་ན་ཝུ་ཏེ ཀ་པྤེ ཏི་སྶ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཛྫཱ་སི་པྤེ་སུ པཱ་ར་གཱུ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ ཝ་ས་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཏི་སྶ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏུ་སི་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཀ་མྤོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ བྷཱི་ཏོ སཾ་ཝི་གྒོ ནཾ ཨི་སིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཀ་མྤ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི. སོ ‘‘མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མི, ཏེ་ནཱ་ཡཾ པ་ཐ་ཝི་ཀ་མྤོ, ཏ་སྨཱ མཱ བྷཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་མ་སྶཱ་སེ་སི, བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ པཱི་ཏིཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝཱ་ར་ཎོཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་པྤ་སཱ་དོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་ཧི་ན་ཀུ་ལེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རོ་དྷེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ནྟོ –
༢༣༧. ‘‘ཡོ་དྷ ཀོ་ཙི མ་ནུ་སྶེ་སུ, པ་ར་པཱ་ཎཱ་ནི ཧིཾ་ས་ཏི;
ཨ་སྨཱ ལོ་ཀཱ པ་ར་མྷཱ ཙ, ཨུ་བྷ་ཡཱ དྷཾ་ས་ཏེ ན་རོ.
༢༣༨. ‘‘ཡོ ཙ མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ས་བྦ་པཱ་ཎཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏི;
བ་ཧུ་ཉྷི སོ པ་ས་ཝ་ཏི, པུ་ཉྙཾ ཏཱ་དི་ས་ཀོ ན་རོ.
༢༣༩. ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶ སི་ཀྑེ་ཐ, ས་མ་ཎཱུ་པཱ་ས་ན་སྶ ཙ;
ཨེ་ཀཱ་ས་ན་སྶ ཙ ར་ཧོ, ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶཱ ཙཱ’’ཏི. – ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཡོ་དྷ ཀོ་ཙི མ་ནུ་སྶེ་སཱུཏི ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི ཁ་ཏྟི་ཡོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཝེ་སྶོ ཝཱ སུ་དྡོ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ. མ་ནུ་སྶ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ས་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ར་པཱ་ཎཱ་ནི ཧིཾ་ས་ཏཱིཏི པ་ར་ས་ཏྟེ མཱ་རེ་ཏི ཝི་བཱ་དྷ་ཏི ཙ. ཨ་སྨཱ ལོ་ཀཱཏི ཨི་དྷ ལོ་ཀ་ཏོ. པ་ར་མྷཱཏི པ་ར་ལོ་ཀ་ཏོ. ཨུ་བྷ་ཡཱ དྷཾ་ས་ཏེཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ དྷཾ་ས་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་རོཏི ས་ཏྟོ.
ཨེ་ཝཾ པ་ར་པཱི་ལཱ༹་ལ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ར་པཱི་ལཱ༹་ནི་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཙ མེ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མེ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཏྟེ་ན ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ཝཱ. ས་བྦ་པཱ་ཎཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏཱིཏི ས་བྦེ པཱ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟེ ཝི་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏི. བ་ཧུ་ཉྷི སོ པ་ས་ཝ་ཏི, པུ་ཉྙཾ ཏཱ་དི་ས་ཀོ ན་རོཏི སོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི པུ་གྒ་ལོ བ་ཧུཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཾ པ་ས་ཝ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ས་ས་མྦྷཱ་རེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶ སི་ཀྑེ་ཐཱཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ་དི་བྷེ་དཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དི་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑེ་ཡྻ. ས་མ་ཎཱུ་པཱ་ས་ན་སྶ ཙཱཏི ས་མི་ཏ་པཱ་པཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ན་ཉྩེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་སཾ ས་མཱི་པ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཨེ་ཀཱ་ས་ན་སྶ ཙ ར་ཧོ ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶ ཙཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནྟ་སྶ ར་ཧོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ནཾ ནི་ས་ཛྫཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ནྟོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཉྩ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཡཱ་ཧི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་སི་ཀྑཱ སི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༧.༥༩-༧༢) –
‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝཾ, མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་མ་ཧཾ ཏ་དཱ;
ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, སི་སྶཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧུཾ.
‘‘ཨ་དྷི་ཏཱ ཝེ་ད་གཱུ ས་བྦེ, ཚ་ལ༹་ངྒེ པཱ་ར་མིཾ ག་ཏཱ;
ས་ཀ་ཝི་ཛྫཱ་ཧུ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ, ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་ས་ནྟི ཏེ.
‘‘ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ, དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཡ་སོ;
ཨུ་པྤ་ཛྫི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ, ས་མྤ་ཛཱ་ནོ པ་ཏི་སྶ་ཏོ.
‘‘ས་མྦུ་དྡྷེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟེ, ད་ས་ས་ཧ་སྶི ཀ་མྤ་ཐ;
ཨ་ནྡྷཱ ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ལ་བྷིཾ་སུ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟ་མྷི ནཱ་ཡ་ཀེ.
‘‘ས་བྦཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཀ་མྤི་ཏྠ, ཀེ་ཝ་ལཱ ཝ་སུ་དྷཱ ཨ་ཡཾ;
ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་ན, ཨུ་བྦི་ཛྫིཾ་སུ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ.
‘‘ས་བྦེ ཛ་ནཱ ས་མཱ་ག་མྨ, ཨཱ་ག་ཙྪུཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ;
ཝ་སུ་དྷཱ་ཡཾ པ་ཀ་མྤི་ཏྠ, ཀིཾ ཝི་པཱ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཨ་ཝ་ཙཱ་སིཾ ཏ་དཱ ཏེ་སཾ, མཱ བྷེ་ཐ ན་ཏྠི ཝོ བྷ་ཡཾ;
ཝི་ས་ཊྛཱ ཧོ་ཐ ས་བྦེ་པི, ཨུ་པྤཱ་དོ་ཡཾ སུ་ཝ་ཏྠི་ཀོ.
‘‘ཨ་ཊྛ་ཧེ་ཏཱུ་ཧི ས་མྥུ་སྶ, ཝ་སུ་དྷཱ་ཡཾ པ་ཀ་མྤ་ཏི;
ཏ་ཐཱ ནི་མི་ཏྟཱ དི་སྶ་ནྟི, ཨོ་བྷཱ་སོ ཝི་པུ་ལོ མ་ཧཱ.
‘‘ཨ་སཾ་ས་ཡཾ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛོ, ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཙ་ཀྑུ་མཱ;
ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ་ན ཛ་ན་ཏཾ, པ་ཉྩ་སཱི་ལེ ཀ་ཐེ་ས་ཧཾ.
‘‘སུ་ཏྭཱ་ན པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ནི, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཉྩ དུ་ལླ་བྷཾ;
ཨུ་བྦེ་ག་ཛཱ་ཏཱ སུ་མ་ནཱ, ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛཱ ཨ་ཧཾ་སུ ཏེ.
‘‘དྭེ་ན་ཝུ་ཏེ ཨི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡཱ་ཀ་རིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.