༥. མཱ་ཏ་ངྒ་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཏི་སཱི་ཏནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མཱ་ཏ་ངྒ་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ས་མཱི་པེ མ་ཧ་ཏོ ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་སྶ ཧེ་ཊྛཱ མ་ཧ་ཏི ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ས་མ་ཎི་ནཱ པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ མཱ་ཏ་ངྒ་སྶ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ མཱ་ཏ་ངྒ་པུ་ཏྟོཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ག་ར་ཧི་ཏོ ‘‘སུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ནོ ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི སུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༤༨.༨-༢༩) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;
ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མོ ས་མྦུ་དྡྷོ, ག་ཙྪ་ཏེ ཨ་ནི་ལ་ཉྫ་སེ.
‘‘ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶ, མ་ཧཱ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ཨ་ཧུ;
ཏ་ཏྠ མེ བྷ་ཝ་ནཾ ཨཱ་སི, པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན སཾ་ཡུ་ཏཾ.
‘‘བྷ་ཝ་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མྨ, ཨ་དྡ་སཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ཨི་ནྡཱི་ཝ་རཾ་ཝ ཛ་ལི་ཏཾ, ཨཱ་དི་ཏྟཾ་ཝ ཧུ་ཏཱ་ས་ནཾ.
‘‘ཝི་ཙི་ནཾ ན་དྡ་སཾ པུ་པྥཾ, པཱུ་ཛ་ཡི་སྶ་ནྟི ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ, ཨ་ཝ་ནྡིཾ ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་ཧཾ.
‘‘མ་མ སཱི་སེ མ་ཎིཾ ག་ཡ྄ཧ, པཱུ་ཛ་ཡིཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ཨི་མཱ་ཡ མ་ཎི་པཱུ་ཛཱ་ཡ, ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏུ བྷ་དྡ་ཀོ.
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ;
ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཋི་ཏོ ས་ཏྠཱ, ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.
‘‘སོ ཏེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ ས་ངྐ་པྤོ, ལ་བྷ་སྶུ ཝི་པུ་ལཾ སུ་ཁཾ;
ཨི་མཱ་ཡ མ་ཎི་པཱུ་ཛཱ་ཡ, ཨ་ནུ་བྷོ་ཧི མ་ཧཱ་ཡ་སཾ.
‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན བྷ་ག་ཝཱ, ཛ་ལ་ཛུ་ཏྟ་མ་ནཱ་མ་ཀོ;
ཨ་ག་མཱ་སི བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛོ, ཡ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎཱི་ཧི་ཏཾ.
‘‘ས་ཊྛི་ཀ་པྤཱ་ནི དེ་ཝི་ནྡོ, དེ་ཝ་ར་ཛྫ་མ་ཀཱ་ར་ཡིཾ;
ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨ་ཧོ་ས་ཧཾ.
‘‘པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ས་ར་ནྟ་སྶ, དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མེ ས་ཏོ;
མ་ཎི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎོ མ་མཾ.
‘‘ཚ་ལ༹་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ནཱ་རི་ཡོ མེ པ་རི་གྒ་ཧཱ;
ཝི་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ, ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ.
‘‘ཨ་ལཱ༹་ར་པ་མྷཱ ཧ་སུ་ལཱ, སུ་ས་ཉྙཱ ཏ་ནུ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ;
པ་རི་ཝཱ་རེ་ནྟི མཾ ནི་ཙྩཾ, མ་ཎི་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘སོ་ཎྞ་མ་ཡཱ མ་ཎི་མ་ཡཱ, ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་མ་ཡཱ ཏ་ཐཱ;
བྷ་ཎྜཱ མེ སུ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་དི་ཙྪ་སི པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ.
‘‘ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ ག་ཧཱ ར་མྨཱ, ས་ཡ་ན་ཉྩ མ་ཧཱ་ར་ཧཾ;
མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ.
‘‘ལཱ་བྷཱ ཏེ་སཾ སུ་ལ་དྡྷ་ཉྩ, ཡེ ལ་བྷ་ནྟི ཨུ་པ་སྶུ་ཏིཾ;
པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཨོ་ས་དྷཾ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནཾ.
‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི སུ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཡོ་ཧཾ ཨ་ད་ཀྑི ནཱ་ཡ་ཀཾ;
ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ པ་མུ་ཏྟོ་མྷི, པ་ཏྟོ་མྷི ཨ་ཙ་ལཾ པ་དཾ.
‘‘ཡཾ ཡཾ ཡོ་ནཱུ་པ་པ་ཛྫཱ་མི, དེ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཐ མཱ་ནུ་སཾ;
དི་ཝ་ས་ཉྩེ་ཝ ར་ཏྟི་ཉྩ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཧོ་ཏི མེ ས་དཱ.
‘‘ཏཱ་ཡེ་ཝ མ་ཎི་པཱུ་ཛཱ་ཡ, ཨ་ནུ་བྷོ་ཏྭཱ་ན ས་མྤ་དཱ;
ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀོ མ་ཡཱ དི་ཊྛོ, པ་ཏྟོ་མྷི ཨ་ཙ་ལཾ པ་དཾ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཡཾ མ་ཎིཾ ཨ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, མ་ཎི་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀོ་ས་ཛྫཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཾ ཀི་ཏྟེ་ནྟོ –
༢༣༡. ‘‘ཨ་ཏི་སཱི་ཏཾ ཨ་ཏི་ཨུ་ཎྷཾ, ཨ་ཏི་སཱ་ཡ་མི་དཾ ཨ་ཧུ;
ཨི་ཏི ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ནྟེ, ཁ་ཎཱ ཨ་ཙྩེ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝེ.
༢༣༢. ‘‘ཡོ ཙ སཱི་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཎྷ་ཉྩ, ཏི་ཎཱ བྷི་ཡྻོ ན མ་ཉྙ་ཏི;
ཀ་རཾ པུ་རི་ས་ཀི་ཙྩཱ་ནི, སོ སུ་ཁཱ ན ཝི་ཧཱ་ཡ་ཏི.
༢༣༣. ‘‘ད་བྦཾ ཀུ་སཾ པོ་ཊ་ཀི་ལཾ, ཨུ་སཱི་རཾ མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛཾ;
ཨུ་ར་སཱ པ་ནུ་དི་སྶཱ་མི, ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ཡ’’ནྟི. – གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ཧ;
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་སཱི་ཏནྟི ཧི་མ་པཱ་ཏ་ཝ་དྡ་ལཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སཱི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཧཱུཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཏི་ཨུ་ཎྷནྟི དྷ་མྨ་པ་རི་ཏཱ་པཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་ཎྷཾ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨུ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཀོ་ས་ཛྫ་ཝ་ཏྠུ་མཱ་ཧ. ཨ་ཏི་སཱ་ཡནྟི དི་ཝ་ས་སྶ པ་རི་ཎ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏི་སཱ་ཡཾ, སཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པཱ་ཏོ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཀོ་ས་ཛྫ་ཝ་ཏྠུ་མཱ་ཧ. ཨི་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༨.༨༠; དཱི. ནི. ༣.༣༣༤) ཝུ་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫ་ཝ་ཏྠུཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ནྟེཏི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཡོ་ག་ཀ་མྨ་ནྟེ. ཁ་ཎཱཏི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ས་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཱ. ཨ་ཙྩེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི. མཱ་ཎ་ཝེཏི ས་ཏྟེ. ཏི་ཎཱ བྷི་ཡྻོ ན མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཏི་ཎ་ཏོ ཨུ་པ་རི ན མ་ཉྙ་ཏི, ཏི་ཎཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ཏི, སཱི་ཏུ་ཎྷཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་རནྟི ཀ་རོ་ནྟོ. པུ་རི་ས་ཀི་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཝཱི་ར་པུ་རི་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. སུ་ཁཱཏི སུ་ཁ་ཏོ, ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
མཱ་ཏ་ངྒ་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.