༡༥. སོ་ལ༹་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏོ
༡. ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སོ་ལ༹་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨེ་ས བྷི་ཡྻོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནེ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དྷ་མྨ་ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཏཾ དི་སྭཱ བྷཱ་ཝི་ནིཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཙེ་ཏི་ཡེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནྟོ་ཙེ་ཏི་ཡེ ར་ཏ་ན་གྷ་རཾ ཀཱ་རེ་སི, ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ར་ཏ་ན་གྒྷི་ཡཱ་ནི ཙ ཀཱ་རེ་སི.
སོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ, དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟེ ཁེ་ཏྟེ སཱ་ལི་ག་བྦྷཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ, ག་ཧི་ཏ་སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཁཱི་ར་པཱ་ཡཱ་སཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ, ཏ་ཏྠ མ་དྷུ་ས་པྤི་ས་ཀྐ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་དཱ་སི. སཱ་ལི་ག་བྦྷཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ན པཱུ་ར་ཏི, པུ་ཐུ་ཀ་ཀཱ་ལེ པུ་ཐུ་ཀ་གྒཾ ནཱ་མ ཨ་དཱ་སི. ལཱ་ཡ་ནེ ལཱ་ཡ་ན་གྒཾ, ཝེ་ཎི་ཀ་ར་ཎེ ཝེ་ཎ་གྒཾ, ཀ་ལཱ་པཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ ཀ་ལཱ་པ་གྒཾ, ཁ་ལ་གྒཾ, བྷ་ཎྜ་གྒཾ, མི་ན་གྒཾ, ཀོ་ཊྛ་གྒ་ནྟི; ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ས་སྶེ ན་ཝ ཝཱ་རེ ཨ་གྒ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་དཱ་སི. ཏ་མྤི ས་སྶཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ཧོ་སི.
ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་ར་ནྟོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ དོ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ་མ་ཀེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོཏི གོ་ཏྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ནྟེ་སུ ཙ པཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏ་པུ་ར་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཊྛུ་ཏྟ་ར་ས་ཏེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ ཡེ ཨ་ཊྛ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ མ་ཧཱ་ཏ་ལཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ. སོ ཏེ་སུ ས་བྦ་ན་ཝ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་པྥ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཨུ་དི་ཀྑ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཁོ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཏི་མེ ཝ་སྶེ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི. ཏ་དཱ ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ མཱ་ཎ་ཝོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ, ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་ཏྟེ་ཧི ཝ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཉྩ་མོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ནི་བྦི་ནྣོ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ལ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་བ་ལོ ཝེ་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཏི་ཎྞཾ མཱ་རཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ མ་དྡི་ཏྭཱ, ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ, ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ་ཡེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ, པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཉ་ཏྭཱ, ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ག་ནྟྭཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ; སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡) དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ པ་ཉྩ་མི་ཡཾ པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠; སཾ. ནི. ༣.༥༩) ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡.༥༩༦-༦༡༢) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ས་མྦུ་དྡྷཾ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ ཝི་ནཱ་ཡ་ཀཾ;
བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་མ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ, པ་ཋ་མཾ ཨ་དྡ་སཾ ཨ་ཧཾ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ བོ་དྷི་ཡཱ མཱུ་ལེ, ཡ་ཀྑཱ ས་བྦེ ས་མཱ་ག་ཏཱ;
ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ, ཝ་ནྡ་ནྟི པ་ཉྫ་ལཱི་ཀ་ཏཱ.
‘‘ས་བྦེ དེ་ཝཱ ཏུ་ཊྛ་མ་ནཱ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ས་ཉྩ་ར་ནྟི ཏེ;
བུ་དྡྷོ ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏ་མོ་ནུ་དོ.
‘‘ཏེ་སཾ ཧཱ་ས་པ་རེ་ཏཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་དོ ཨ་ཝ་ཏྟ་ཐ;
ཀི་ལེ་སེ ཛྷཱ་པ་ཡི་སྶཱ་མ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ.
‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ གི་ར་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཝཱ་ཙཱ་ས་བྷི་མུ་དཱི་རི་ཧཾ;
ཧ་ཊྛོ ཧ་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཨཱ་དི་བྷི་ཀྑ་མ་དཱ་ས་ཧཾ.
‘‘མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ;
དེ་ཝ་ས་ངྒྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.
‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མྨ, བོ་དྷིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཾ ཨ་ཧཾ;
ཨི་དཾ མེ པ་ཋ་མཾ བྷ་ཏྟཾ, བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་སྶ ཡཱ་པ་ནཾ.
‘‘ཏུ་སི་ཏཱ ཧི ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ, ཡོ མེ བྷི་ཀྑཾ ཨུ་པཱ་ན་ཡི;
ཏ་མ་ཧཾ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, སུ་ཎོ་ཐ མ་མ བྷཱ་ས་ཏོ.
‘‘ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི;
ས་བྦེ དེ་ཝེ ཨ་བྷི་བྷོ་ཏྭཱ, ཏི་དི་ཝཾ ཨཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི.
‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ་ན, མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ག་མི་སྶ་ཏི;
ས་ཧ་སྶ་དྷཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ཏ་ཏྠ ར་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི.
‘‘ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝོ;
གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏི་ད་སཱ སོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ་ན, མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ག་མི་སྶ་ཏི;
ཨ་གཱ་རཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ན, ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཝ་སི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏོ ས་ཏྟ་མ་ཀེ ཝ་སྶེ, བུ་དྡྷོ ས་ཙྩཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི;
ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, པ་ཋ་མཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཧི་ཏི.
‘‘ནི་ཀྑ་ནྟེ་ནཱ་ནུ་པ་བྦ་ཛིཾ, པ་དྷཱ་ནཾ སུ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ;
ཀི་ལེ་སེ ཛྷཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ, པ་བྦ་ཛིཾ, ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ.
‘‘ཨ་བྷི་ག་ནྟྭཱ་ན ས་བྦ་ཉྙཱུ, བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ས་དེ་ཝ་ཀེ;
ཨི་སི་ནཱ་མེ མི་གཱ་ར་ཉྙེ, ཨ་མ་ཏ་བྷེ་རི་མཱ་ཧ་ནི.
‘‘སོ དཱ་ནི པ་ཏྟོ ཨ་མ་ཏཾ, ས་ནྟི་པ་ད་མ་ནུ་ཏྟ་རཾ;
ས་བྦཱ་ས་ཝེ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ་ཏ་སྶོ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟོ, ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༨༨) ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. སོ དྭཱི་ཧི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནི ཀ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་མྤི པ་པ་ཉྩཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཚ་དྡ་ནྟེ་ཧི ནཱ་གེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛི་ཡ་མཱ་ནོ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧ་ཏཱི་རེ དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཾ ཐེ་རཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ག་བྦྷཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ སུ་ཉྙ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཾ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ –
༦༧༣. ‘‘ཨེ་ས བྷི་ཡྻོ པ་སཱི་དཱ་མི, སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ མ་ཧཱ་ར་སཾ;
ཝི་རཱ་གོ དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨོ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་སོ’’ཏི. – པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ;
ཏ་ཏྠ ཨེ་ས བྷི་ཡྻོ པ་སཱི་དཱ་མི, སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ མ་ཧཱ་ར་སནྟི ཡ་དི་པི ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཧཱ་ར་སཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་སོ ཨ་ཧཾ ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ པ་སཱི་དཱ་མི. ཝི་རཱ་གོ དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨོ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་སོཏི ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཏོ ཙ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏོ ཝི་རཱ་ག་ཛ་ན་ན་ཏོ ཝི་རཱ་གོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་སོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ དེ་སི་ཏོ.
ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཐེ་ར་སྶ དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རོ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ དི་སྭཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ས་བྦ་སོ ཏ་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་མཱ་ན་ས་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ –
༦༧༤. ‘‘བ་ཧཱུ་ནི ལོ་ཀེ ཙི་ཏྲཱ་ནི, ཨ་སྨིཾ པ་ཐ་ཝི་མ་ཎྜ་ལེ;
མ་ཐེ་ནྟི མ་ཉྙེ ས་ངྐ་པྤཾ, སུ་བྷཾ རཱ་གཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ.
༦༧༥. ‘‘ར་ཛ་མུ་ཧ་ཏ་ཉྩ ཝཱ་ཏེ་ན, ཡ་ཐཱ མེ་གྷོ་པ་ས་མྨ་ཡེ;
ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ནྟི ས་ངྐ་པྤཱ, ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. – དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ནི ལོ་ཀེ ཙི་ཏྲཱ་ནཱིཏི རཱུ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠཱ་པི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ལོ་ཀེ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛཱ་ཏཱ་ནི. ཨ་སྨིཾ པ་ཐ་ཝི་མ་ཎྜ་ལེཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. མ་ཐེ་ནྟི མ་ཉྙེ ས་ངྐ་པྤནྟི ཏ་ཛྫཾ པུ་རི་ས་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཧི་ཏཾ ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་གྒིཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ནི མ་ཐེ་ནྟི མ་ཉྙེ མ་ཐེ་ནྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཀཱི་དི་སཾ? སུ་བྷཾ རཱ་གཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ, ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི སུ་བྷཱ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ‘‘སུ་བྷོ’’ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི.
ར་ཛ་མུ་ཧ་ཏ་ཉྩ ཝཱ་ཏེ་ནཱཏི ཙ-ཨི་ཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ ཝཱ་ཏེ་ན ཨཱུ་ཧ་ཏཾ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ ར་ཛཾ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཝ་སྶ་ནྟོ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཡེ, ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ནྟི ས་ངྐ་པྤཱ, ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་དཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་ཙི་ཏྲཱ་ནི ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ, ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཡ་ཐཱ ཏཾ ར་ཛཾ ཨུ་ཧ་ཏཾ མེ་གྷེ་ན, ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ ས་བྦེ་པི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ. ན ཧི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ –
༦༧༦. ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི, ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ཐ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི དུ་ཀྑེ, ཨེ་ས མ་གྒོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ.
༦༧༧. ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ་ཏི…པེ… ཨེ་ས མ་གྒོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ.
༦༧༨. ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི, ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ཐ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི དུ་ཀྑེ, ཨེ་ས མ་གྒོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི. –
ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱཏི ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྒ་ཧཱ ས་བྦེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱཏི ‘‘ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏོ, ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏོ, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷི་ཛྫ་ན་ཏོ ན ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཡ་དཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི དུ་ཀྑེཏི ཨ་ཐ ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ས མ་གྒོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི ཨེ་ས ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་དྷི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཙ མ་གྒོ ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡོ.
དུ་ཀྑཱཏི ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཏོ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ས་མྤ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཏོ, དུ་ཀྑ་མ་ཏོ, སུ་ཁ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཙ དུ་ཀྑཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱཏི ས་བྦེ་པི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཧི ཨ་སཱ་ར་ཏོ, ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, སུ་ཉྙ་ཏོ, ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཙ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཝི་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ –
༦༧༩. ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷོ ཡོ ཐེ་རོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ཏི་བྦ་ནི་ཀྐ་མོ;
པ་ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎོ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཱི.
༦༨༠. ‘‘ཨོ་གྷ་པཱ་སོ ད་ལ༹ྷ་ཁི་ལོ, པ་བྦ་ཏོ དུ་པྤ་དཱ་ལ་ཡོ;
ཚེ་ཏྭཱ ཁི་ལ་ཉྩ པཱ་ས་ཉྩ, སེ་ལཾ བྷེ་ཏྭཱ་ན དུ་བྦྷི་དཾ;
ཏི་ཎྞོ པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ཛྷཱ་ཡཱི, མུ་ཏྟོ སོ མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཱ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷོཏི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཧི བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ཏེ་སཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐི་རེ་ཧི ཨ་སེ་ཀྑེ་ཧི སཱི་ལ་སཱ་རཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི, ཐེ་རོ. ཀོ་ཎྜ་ཉྙོཏི གོ་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ནཾ. ཏི་བྦ་ནི་ཀྐ་མོཏི ད་ལ༹ྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, ཐི་ར་པ་ར་ཀྐ་མོ. ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཱིཏི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ, ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝཱ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་ར་ཀོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཀེ་ཝ་ལཱི ནཱ་མ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཕ་ལ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ, ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀེ་ཝ་ལཱི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨོ་གྷ་པཱ་སོཏི ‘‘ཀཱ་མོ་གྷོ, བྷ་ཝོ་གྷོ, དི་ཊྛོ་གྷོ, ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༡༥༦; ཝི་བྷ. ༩༣༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨོ་གྷཱ – ‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ པཱ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཙ་ར་ཏི མཱ་ན་སོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣; སཾ. ནི. ༡.༡༥༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ རཱ་ག་པཱ་སོ ཙ. ད་ལ༹ྷ་ཁི་ལོཏི ‘‘ས་ཏྠ་རི ཀ་ངྑ་ཏི, དྷ་མྨེ ཀ་ངྑ་ཏི, ས་ངྒྷེ ཀ་ངྑ་ཏི, སི་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ངྑ་ཏི, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཀུ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཁི་ལ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༨༥; ཨ. ནི. ༥.༢༠༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ད་ལ༹ྷོ ཐི་རོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཙེ་ཏོ་ཁི་ལོ ཙ. པ་ཙུ་ར་ཛ་ནེ་ཧི པ་དཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་པྤ་དཱ་ལ་ཡོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་བྦ་ཏ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ པ་བྦ་ཏོཏི ཙ ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ‘‘དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༢༢༦; སཾ. ནི. ༢.༢) ཝཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དོ ཙ. ཨི་ཏི ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཚེ་ཏྭཱ ཁི་ལ་ཉྩ པཱ་ས་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨེ་སུ ཡོ ཁི་ལ་ཉྩ པཱ་ས་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་སི་ནཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. སེ་ལཾ བྷེ་ཏྭཱ་ན དུ་བྦྷི་དནྟི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཉཱ་ཎེ་ན ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སེ་ལཾ ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཉཱ་ཎེ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨོ་གྷེ ཏ་རི་ཏྭཱ, ཏེ་སཾ པ་ར་ཏཱི་རེ ནི་བྦཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞོ པཱ་ར་ངྒ་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷེ་ན་པི ཛྷཱ་ཡཱི; མུ་ཏྟོ སོ མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཱཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་བྦ་སྨཱ་པི ཀི་ལེ་ས་མཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཱ མུ་ཏྟོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཐེ་རོ ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སཾ་ས་གྒེ་ན ཀུ་སཱི་ཏཾ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་ཏཾ ཨུ་ནྣ་ལ༹ཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ, ཏཾ ‘‘མཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཀ་རི, ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ པ་ཧཱ་ཡ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་ནྟོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི. སོ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་དི་ཡི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནེ་ན དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་ས་ཉྩ པ་སཾ་ས་ནྟོ –
༦༨༡. ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཙ་པ་ལོ བྷི་ཀྑུ, མི་ཏྟེ ཨཱ་ག་མྨ པཱ་པ་ཀེ;
སཾ་སཱི་ད་ཏི མ་ཧོ་གྷ་སྨིཾ, ཨཱུ་མི་ཡཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏོ.
༦༨༢. ‘‘ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཙ་པ་ལོ, ནི་པ་ཀོ སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ;
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ སི་ཡཱ.
༦༨༣. ‘‘ཀཱ་ལ་པ་བྦ་ངྒ་ས་ངྐཱ་སོ, ཀི་སོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏོ;
མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་སྨིཾ, ཨ་དཱི་ན་མ་ན་སོ ན་རོ.
༦༨༤. ‘‘ཕུ་ཊྛོ ཌཾ་སེ་ཧི མ་ཀ་སེ་ཧི, ཨ་ར་ཉྙ་སྨིཾ བྲ་ཧཱ་ཝ་ནེ;
ནཱ་གོ ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སེ་ཝ, ས་ཏོ ཏ་ཏྲཱ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡེ.
༦༨༥-༦. ‘‘ནཱ་བྷི་ན་ནྡཱ་མི མ་ར་ཎཾ…པེ… ས་མྤ་ཛཱ་ནོ པ་ཏི་སྶ་ཏོ.
༦༨༧. ‘‘པ་རི་ཙི་ཎྞོ མ་ཡཱ ས་ཏྠཱ…པེ… བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ.
༦༨༨. ‘‘ཡ་སྶ ཙ་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
སོ མེ ཨ་ཏྠོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཀིཾ མེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱ’’ཏི. –
ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་ཏོཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ. ཙ་པ་ལོཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ནཱ ཙཱ་པ་ལྱེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ལོ་ལ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ. མི་ཏྟེ ཨཱ་ག་མྨ པཱ་པ་ཀེཏི ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ ནི་སྶཱ་ཡ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ. སཾ་སཱི་ད་ཏི མ་ཧོ་གྷ་སྨིཾ, ཨཱུ་མི་ཡཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏོཏི ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ པ་ཏི་ཏ་པུ་རི་སོ ས་མུ་དྡ་ཝཱི་ཙཱི་ཧི ཨོ་ཏྠ་ཊོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ སཾ་སཱི་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷ་སྨིཾ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟོ ཀོ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་ས་ཨཱུ་མི་ཡཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏོ ཨོ་ཏྠ་ཊོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ སཾ་སཱི་ད་ཏི.
ནི་པ་ཀོཏི ནི་པུ་ཎོ, ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠེ་སུ ཀུ་ས་ལོ. སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡོཏི མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎེ་ན པི་ཧི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཧི མི་ཏྟེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ. དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ སི་ཡཱཏི སོ ཏཱ་དི་སོ ས་ཀ་ལ་སྶཱ་པི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ཀཱ་ལ་པ་བྦ་ངྒ་ས་ངྐཱ་སོཏི་ཨཱ་དི ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི་ཀི་ཏྟ་ནཾ. ནཱ་བྷི་ན་ནྡཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཏཾ ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ (ཐེ་ར་གཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༠༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨོ་སཱ་ནེ པ་ན ཀིཾ མེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་དི་སེ་ན དུ་བྦ་ཙེ་ན ཨ་ནཱ་ད་རེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱ ཀིཾ མེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཡེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧ་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི.
ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ཡཱིཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏྠུ ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ, པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཡོ ཧི ཨི་མེ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཱ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ པུ་བྦེ ཨཱ་ག་ཏོ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི, ཀོ་ཝ་རི་ཡ་པུ་ཏྟོ ལཱ་ལུ་དཱ་ཡཱི, ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཨུ་དཱ་ཡཱི་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཱ སེ་ཏ་ཝཱ་ར་ཎཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན པ་སཾ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་གོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟེ (ཨ. ནི. ༦.༤༣) དེ་སི་ཏེ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ཏྠུ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ, བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སོ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨི་མཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཾ ནཱ་གཾ པ་སཾ་ས་ཏི, ན བུ་དྡྷ་མ་ཧཱ་ནཱ་གཾ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་མ་ཧཱ་ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ གུ་ཎེ པཱ་ཀ་ཊེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཐོ་མེ་ནྟོ –
༦༨༩. ‘‘མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཨ་ཏྟ་ད་ནྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ;
ཨི་རི་ཡ་མཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་པ་ཐེ, ཙི་ཏྟ་སྶཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏཾ.
༦༩༠. ‘‘ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ ན་མ་སྶ་ནྟི, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གུཾ;
དེ་ཝཱ་པི ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟི, ཨི་ཏི མེ ཨ་ར་ཧ་ཏོ སུ་ཏཾ.
༦༩༡. ‘‘ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏཱི་ཏཾ, ཝ་ནཱ ནི་བྦ་ན་མཱ་ག་ཏཾ;
ཀཱ་མེ་ཧི ནེ་ཀྑ་མྨ་ར་ཏཾ, མུ་ཏྟཾ སེ་ལཱ་ཝ ཀ་ཉྩ་ནཾ.
༦༩༢. ‘‘ས ཝེ ཨ་ཙྩ་རུ་ཙི ནཱ་གོ, ཧི་མ་ཝཱ་ཝ་ཉྙེ སི་ལུ་ཙྩ་ཡེ;
ས་བྦེ་སཾ ནཱ་ག་ནཱ་མཱ་ནཾ, ས་ཙྩ་ནཱ་མོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ.
༦༩༣. ‘‘ནཱ་གཾ ཝོ ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, ན ཧི ཨཱ་གུཾ ཀ་རོ་ཏི སོ;
སོ་ར་ཙྩཾ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ ཙ, པཱ་དཱ ནཱ་ག་སྶ ཏེ དུ་ཝེ.
༦༩༤. ‘‘ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ, ཙ་ར་ཎཱ ནཱ་ག་སྶ ཏེ་པ་རེ;
ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠོ མ་ཧཱ་ནཱ་གོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སེ་ཏ་ད་ནྟ་ཝཱ.
༦༩༥. ‘‘ས་ཏི གཱི་ཝཱ སི་རོ པ་ཉྙཱ, ཝཱི་མཾ་སཱ དྷ་མྨ་ཙི་ནྟ་ནཱ;
དྷ་མྨ་ཀུ་ཙྪི་ས་མཱ་ཝཱ་སོ, ཝི་ཝེ་ཀོ ཏ་སྶ ཝཱ་ལ་དྷི.
༦༩༦. ‘‘སོ ཛྷཱ་ཡཱི ཨ་སྶཱ་ས་ར་ཏོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ག་ཙྪཾ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ནཱ་གོ, ཋི་ཏོ ནཱ་གོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ.
༦༩༧. ‘‘ས་ཡཾ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ནཱ་གོ, ནི་སི་ནྣོ་པི ས་མཱ་ཧི་ཏོ;
ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝུ་ཏོ ནཱ་གོ, ཨེ་སཱ ནཱ་ག་སྶ ས་མྤ་དཱ.
༦༩༨. ‘‘བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནི, སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫ་ཏི;
གྷཱ་ས་མ་ཙྪཱ་ད་ནཾ ལ་དྡྷཱ, ས་ནྣི་དྷིཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡཾ.
༦༩༩. ‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཎུཾ ཐཱུ་ལཾ, ས་བྦཾ ཚེ་ཏྭཱ་ན བ་ནྡྷ་ནཾ;
ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ན་པེ་ཀྑོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི.
༧༠༠. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏཾ, པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི;
ནོ་པ་ལི་པྤ་ཏི ཏོ་ཡེ་ན, སུ་ཙི་ག་ནྡྷཾ མ་ནོ་ར་མཾ.
༧༠༡. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཙ ལོ་ཀེ ཛཱ་ཏོ, བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི;
ནོ་པ་ལི་པྤ་ཏི ལོ་ཀེ་ན, ཏོ་ཡེ་ན པ་དུ་མཾ ཡ་ཐཱ.
༧༠༢. ‘‘མ་ཧཱ་གི་ནི པ་ཛྫ་ལི་ཏོ, ཨ་ནཱ་ཧཱ་རོ་པ་ས་མྨ་ཏི;
ཨ་ངྒཱ་རེ་སུ ཙ ས་ནྟེ་སུ, ནི་བྦུ་ཏོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༧༠༣. ‘‘ཨ་ཏྠ་སྶཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱི, ཨུ་པ་མཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི དེ་སི་ཏཱ;
ཝི་ཉྙི་སྶ་ནྟི མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ, ནཱ་གཾ ནཱ་གེ་ན དེ་སི་ཏཾ.
༧༠༤. ‘‘ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཝཱི་ཏ་དོ་སོ, ཝཱི་ཏ་མོ་ཧོ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ;
ས་རཱི་རཾ ཝི་ཛ་ཧཾ ནཱ་གོ, པ་རི་ནི་བྦི་སྶ་ཏྱ་ནཱ་ས་ཝོ’’ཏི. – ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏནྟི མ་ནུ་སྶེ་སུ བྷཱུ་ཏཾ, ནི་བྦ་ཏྟཾ; མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཏྟཾ. ས་ཏྠཱ ཧི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མེ་ན ས་བྦ་ག་ཏི་ཝི་མུ་ཏྟོ་པི ཙ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་ནུ་སྶོ’’ཏྭེ་ཝ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་ཝོ, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ. ས་མྦུ་དྡྷནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་བུ་དྡྷ་ཝ་ནྟཾ. ཨ་ཏྟ་ད་ནྟནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ད་ནྟཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པི…པེ… མ་ན་ཏོ་པི ཨུ་ཏྟ་མེ་ན ད་མ་ཐེ་ན ད་ནྟོ. ས་མཱ་ཧི་ཏནྟི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ. ཨི་རི་ཡ་མཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་པ་ཐེཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་པི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཐེ, བྲ་ཧྨེ ཝཱ སེ་ཊྛེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཐེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ བྲ་ཧྨ་པ་ཐེ ཨི་རི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨི་རི་ཡ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ པ་ན ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨི་རི་ཡ་མཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟ་སྶཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏནྟི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐེ, ནི་བྦཱ་ནེ, ཨ་བྷི་ར་ཏཾ. ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ ན་མ་སྶ་ནྟི, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན པཱ་ར་གུནྟི ཡཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ས་བྦེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ, པ་རི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུ, པ་ཧཱ་ན་པཱ་ར་གཱུ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་ར་གཱུ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་པཱ་ར་གཱུ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ར་གཱུ་ཏི ཚ་དྷཱ པཱ་ར་གུཾ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ད་ཡོ མ་ནུ་སྶཱ ན་མ་སྶ་ནྟི. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པཱུ་ཛེ་ནྟཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ ཙ ཏ་ནྣི་ནྣཱ ཏ་པྤོ་ཎཱ ཏ་པྤ་བྦྷཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. དེ་ཝཱ་པི ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ དེ་ཝཱ་པི ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟི. ཨི་ཏི མེ ཨ་ར་ཧ་ཏོ སུ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ‘‘ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏཱི་ཏནྟི ས་བྦཱ་ནི ད་ས་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ས་ཧ ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. ཝ་ནཱ ནི་བྦ་ན་མཱ་ག་ཏནྟི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ན་ཏོ ཏ་བྦི་ར་ཧི་ཏཾ ནི་བྦ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ. ཀཱ་མེ་ཧི ནེ་ཀྑ་མྨ་ར་ཏནྟི ས་བྦ་སོ ཀཱ་མེ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨ་བྷི་ར་ཏཾ. མུ་ཏྟཾ སེ་ལཱ་ཝ ཀ་ཉྩ་ནནྟི ཨ་སཱ་ར་ཏོ ནི་སྶ་ཊ་སཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ སེ་ལ་ཏོ ནི་སྶ་ཊ་ཀ་ཉྩ་ན་ས་དི་སཾ དེ་ཝཱ་པི ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ས ཝེ ཨ་ཙྩ་རུ་ཙི ནཱ་གོཏི སོ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ ན ག་ཙྪ་ཏི; ནཱ་གོ ཝི་ཡ བ་ལ་ཝཱ་ཏི. ‘‘ནཱ་གོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨ་ཙྩ་རུ་ཙཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་རུ་ཙི་ཡཱ ཉཱ་ཎ་རུ་ཙི་ཡཱ ཙ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ རུ་ཙི, སོ་བྷི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཧི་མ་ཝཱ་ཝ་ཉྙེ སི་ལུ་ཙྩ་ཡེ, ཡ་ཐཱ ཧི ཧི་མ་ཝཱ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཐི་ར་ག་རུ་མ་ཧཱ་སཱ་ར་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ཉྙེ པ་བྦ་ཏེ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦེ་སཾ ནཱ་ག་ནཱ་མཱ་ནནྟི ཨ་ཧི་ནཱ་ག་ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་པུ་རི་ས་ནཱ་གཱ་ནཾ, སེ་ཁཱ་སེ་ཁ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ནཱ་གཱ་ནཾ ཝཱ. ས་ཙྩ་ནཱ་མོཏི ས་ཙྩེ་ནེ་ཝ ནཱ་ག་ནཱ་མོ. ཏཾ པ་ན ས་ཙྩ་ནཱ་མ་ཏཾ ‘‘ན ཧི ཨཱ་གུཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི བུ་དྡྷ་ནཱ་གཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ ཙ ད་སྶེ་ནྟོ ནཱ་མ་ཏོ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧི ཨཱ་གུཾ ཀ་རོ་ཏི སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ ཨཱ་གུཾ, པཱ་པཾ, ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནཱ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་ར་ཙྩནྟི སཱི་ལཾ. ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་བྦ་སྶ་པི གུ་ཎ་རཱ་སི་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ནྟི, ཀ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ནཱ་ག་སྶ པུ་རི་མ་པཱ་ད་བྷཱ་ཝོ ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་དཱ ནཱ་ག་སྶ ཏེ དུ་ཝེ’’ཏི.
ཨ་པ་ར་པཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ, ཙ་ར་ཎཱ ནཱ་ག་སྶ ཏེ་པ་རེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏྱཱ་པ་རེ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏེ ཨ་པ་རེ་ཏྭེ་ཝ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ནེ ས་དྡྷཱ ཧ་ཏྠོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠོ. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝེ་ད་ནཱ ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ སེ་ཏ་ད་ནྟཱ ཏེ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སེ་ཏ་ད་ནྟ་ཝཱ.
ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ པ་ཉྙཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི གཱི་ཝཱ སི་རོ པ་ཉྙཱ’’ཏི. ཝཱི་མཾ་སཱ དྷ་མྨ་ཙི་ནྟ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་སྶ སོ་ཎྜཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ གྷཱ་ཡ་ན་ཉྩ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་སྶ ཝཱི་མཾ་སཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་ནཱ་ག་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་ཙི་ནྟ་ནཱ ཝཱི་མཾ་སཱ. ས་མཱ ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི, ས་མཱ་ཝཱ་སོ, བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀུ་ཙྪི ཨེ་ཝ ས་མཱ་ཝཱ་སོ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མ་ཐཱ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ཀུ་ཙྪི་ས་མཱ་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཀུ་ཙྪི་ས་མཱ་ཝཱ་སོ. ཝི་ཝེ་ཀོཏི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ. ཏ་སྶཱཏི བུ་དྡྷ་ནཱ་ག་སྶ. ཝཱ་ལ་དྷི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཛྷཱ་ཡཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཙ ཛྷཱ་ཡ་ན་སཱི་ལོ. ཨ་སྶཱ་ས་ར་ཏོཏི པ་ར་མ་སྶཱ་ས་བྷཱུ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ར་ཏོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཝི་ས་ཡ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཏ་དི་དཾ ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ག་ཙྪཾ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ནཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ས་ཝཱ་ས་ན་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཙྩཾ ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཡཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཝ ཀ་པྤེ་སཱི་ཏི.
ས་བྦ་ཏྠཱཏི, ས་བྦ་སྨིཾ གོ་ཙ་རེ, ས་བྦ་སྨི་ཉྩ དྭཱ་རེ ས་བྦ་སོ པི་ཧི་ཏ་ཝུ་ཏྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི (ནེ་ཏྟི. ༡༥). ཨེ་སཱ ནཱ་ག་སྶ ས་མྤ་དཱཏི ཨེ་སཱ ‘‘ན ཧི ཨཱ་གུཾ ཀ་རོ་ཏི སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཙ བུ་དྡྷ་ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ ས་མྤ་ཏྟི གུ་ཎ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ.
བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཱིཏི ས་མྨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟི་ཡཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨ་ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ་ནི, མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ས་བྦ་སོ ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཙ ས་ནྣི་དྷིཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྟཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ ཝ་ཊྚེ ཨོ་སཱི་དཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨ་ཎུཾ ཐཱུ་ལནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་ཉྩེ་ཝ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ. ས་བྦཾ ཚེ་ཏྭཱ་ན བ་ནྡྷ་ནནྟི མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. ཡེ་ན ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན.
ཡ་ཐཱ ཧི ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏཾ པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཾ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི ནོ་པ་ལི་པྤ་ཏི ཏོ་ཡེ་ན, ཨ་ནུ་པ་ལེ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་ཐེ་ཝ ལོ་ཀེ ཛཱ་ཏོ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ནོ་པ་ལི་པྤ་ཏི ལོ་ཀེ་ན ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་ལེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
གི་ནཱིཏི ཨ་གྒི. ཨ་ནཱ་ཧཱ་རོཏི ཨ་ནི་ནྡྷ་ནོ.
ཨ་ཏྠ་སྶཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱིཏི ས་ཏྠུ གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱི, པ་ཀཱ་ས་ནཱི ཨ་ཡཾ ནཱ་གཱུ་པ་མཱ. ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱིཏི ས་ཏྠུ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཝི་ཉྙི་སྶ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་སྨཱ ནཱ་གེ་ན མ་ཡཱ དེ་སི་ཏཾ ནཱ་གཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠིཾ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ ཨ་མྷེ་ཧི བྷཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ས་རཱི་རཾ ཝི་ཛ་ཧཾ ནཱ་གོ, པ་རི་ནི་བྦི་སྶ་ཏྱ་ནཱ་ས་ཝོཏི བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ནཱ་གོ, ཨི་དཱ་ནི ས་རཱི་རཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཙུ་དྡ་ས་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི མ་ཎྜེ་ཏྭཱ, སོ་ལ༹་ས་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི, ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཡཱ པཱ་དེ་ཧི ས་ཏྠུ གུ་ཎེ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.
ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སོ་ལ༹་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.