༢. གོ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡ་ཐཱ་པི བྷ་དྡོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ གོ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ. གོ་ད་ཏྟོཏི ནཱ་མེ་ན ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པི་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ནྟོ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་ཎི་ཛྫེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝི་བྷ་ཝཾ པུ་ཉྙཱ་ནི་པི ཀ་རོ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ དྷུ་རེ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎེ ཝ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ པ་ཏི་ཏེ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཏཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་སུ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ན་ངྒུ་ཊྛེ གཱ་ལ༹ྷཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི. གོ་ཎོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ མ་མ བ་ལཱ་བ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ གཱ་ལ༹ྷཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་དྡྷོ མ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ‘‘བྷོ གོ་ད་ཏྟ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ཨ་ནི་གུ་ཧ་ནྟོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རཾ ཝ་ཧིཾ, ཨ་ཛྫ པ་ན ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཏཾ མཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བཱ་དྷ་སི, ཧོ་ཏུ, ཨི་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏཾ བཱ་དྷེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ པ་ཊི་ས་ཏྟུ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཀྐོ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ གོ་ད་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ས་ཏྟེ བཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཀིཾ ཨི་མཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ས་བྦཾ ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎཱ་ནཾ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ –
༦༥༩. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི བྷ་དྡོ ཨཱ་ཛ་ཉྙོ, དྷུ་རེ ཡུ་ཏྟོ དྷུ་ར་སྶ་ཧོ;
མ་ཐི་ཏོ ཨ་ཏི་བྷཱ་རེ་ན, སཾ་ཡུ་གཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༦༦༠. ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཡེ ཏི་ཏྟཱ, ས་མུ་དྡོ ཝཱ་རི་ནཱ ཡ་ཐཱ;
ན པ་རེ ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ནྟི, ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ་ཝ པཱ་ཎི་ནཾ.
༦༦༡. ‘‘ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་ཝ་སཾ པ་ཏྟཱ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཝ་སཾ ག་ཏཱ;
ན་རཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་དྷ སོ་ཙ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝཱ.
༦༦༢. ‘‘ཨུ་ནྣ་ཏཱ སུ་ཁ་དྷ་མྨེ་ན, དུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ན ཙོ་ན་ཏཱ;
དྭ་ཡེ་ན བཱ་ལཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ད་སྶི་ནོ.
༦༦༣. ‘‘ཡེ ཙ དུ་ཀྑེ སུ་ཁ་སྨི་ཉྩ, མ་ཛ྄ཛྷེ སི་བྦི་ནི་མ་ཙྩ་གཱུ;
ཋི་ཏཱ ཏེ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ་ཝ, ན ཏེ ཨུ་ནྣ་ཏ་ཨོ་ན་ཏཱ.
༦༦༤. ‘‘ན ཧེ་ཝ ལཱ་བྷེ ནཱ་ལཱ་བྷེ, ན ཡ་སེ ན ཙ ཀི་ཏྟི་ཡཱ;
ན ནི་ནྡཱ་ཡཾ པ་སཾ་སཱ་ཡ, ན ཏེ དུ་ཀྑེ སུ་ཁ་མྷི ཙ.
༦༦༥. ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཏེ ན ལི་མྤ་ནྟི, ཨུ་ད་བི་ནྡུ་ཝ པོ་ཀྑ་རེ;
ས་བྦ་ཏྠ སུ་ཁི་ཏཱ དྷཱི་རཱ, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏཱ.
༦༦༦. ‘‘དྷ་མྨེ་ན ཙ ཨ་ལཱ་བྷོ ཡོ, ཡོ ཙ ལཱ་བྷོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀོ;
ཨ་ལཱ་བྷོ དྷ་མྨི་ཀོ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ ལཱ་བྷོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀོ.
༦༦༧. ‘‘ཡ་སོ ཙ ཨ་པྤ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ, ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་ཡ་སོ ཙ ཡོ;
ཨ་ཡ་སོ་ཝ སེ་ཡྻོ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, ན ཡ་སོ ཨ་པྤ་བུ་དྡྷི་ནཾ.
༦༦༨. ‘‘དུ་མྨེ་དྷེ་ཧི པ་སཾ་སཱ ཙ, ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ག་ར་ཧཱ ཙ ཡཱ;
ག་ར་ཧཱ་ཝ སེ་ཡྻོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི, ཡ་ཉྩེ བཱ་ལ་པྤ་སཾ་ས་ནཱ.
༦༦༩. ‘‘སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་མ་མ་ཡི་ཀཾ, དུ་ཀྑ་ཉྩ པ་ཝི་ཝེ་ཀི་ཡཾ;
པ་ཝི་ཝེ་ཀ་དུ་ཀྑཾ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ ཀཱ་མ་མ་ཡཾ སུ་ཁཾ.
༦༧༠. ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ ཨ་དྷ་མྨེ་ན, དྷ་མྨེ་ན མ་ར་ཎ་ཉྩ ཡཾ;
མ་ར་ཎཾ དྷ་མྨི་ཀཾ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ ཛཱི་ཝེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ.
༦༧༡. ‘‘ཀཱ་མ་ཀོ་པ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཡེ, ས་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ;
ཙ་ར་ནྟི ལོ་ཀེ ཨ་སི་ཏཱ, ན་ཏྠི ཏེ་སཾ པི་ཡཱ་པི་ཡཾ.
༦༧༢. ‘‘བྷཱ་ཝ་ཡི་ཏྭཱ་ན བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བ་ལཱ་ནི ཙ;
པ་པྤུ་ཡྻ པ་ར་མཾ ས་ནྟིཾ, པ་རི་ནི་བྦ་ནྟི་ནཱ་ས་ཝཱ’’ཏི. – ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཛ་ཉྙོཏི, ཨུ་ས་བྷཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ. དྷུ་རེ ཡུ་ཏྟོཏི, ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རེ ཡོ་ཛི་ཏོ. དྷུ་ར་སྶ་ཧོཏི, དྷུ་ར་ཝཱ་ཧོ. གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩེ་ཏྠ དྭི་ས་ཀཱ་ར་ཏོ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ས་ཀ་ཊ་བྷཱ་རཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཐི་ཏོ ཨ་ཏི་བྷཱ་རེ་ནཱཏི, ཨ་ཏི་བྷཱ་རེ་ན ག་རུ་བྷཱ་རེ་ན པཱི་ལི༹་ཏོ. ‘‘མ་དྡི་ཏོ’’ཏི་པི པཱ་ལི༹, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ. སཾ་ཡུ་གནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷེ ཋ་པི་ཏཾ ཡུ་གཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ས་མྨཱ ཡོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ དྷུ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ སོ དྷོ་ར་ཡ྄ཧོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་དྲཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ར་ཝཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡེ ཝཱ་རི་ནཱ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏི་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ, ཏེ པ་རེ ནི་ཧཱི་ན་པ་ཉྙེ ན ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ནྟི, ན པ་རི་བྷ་ཝ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ་ཝ པཱ་ཎི་ན’’ནྟི, པཱ་ཎི་ནཾ ས་ཏྟེ་སུ ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ ཡ་དི་དཾ ཏེ་སཾ པ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ལཱ་བྷཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ལཱ་བྷཱ་དི་ནཱ པ་རེ་སཾ ཨ་ཝ་མྦྷ་ནཾ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་རི་ཡཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ཝི་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལེཏི ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷཱ་དི་ནཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ. ཀཱ་ལ་ཝ་སཾ པ་ཏྟཱཏི ལཱ་བྷཱ་དི་ཀཱ་ལ་སྶ ཙ ཝ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ལཱ་བྷཱ་དི་ནཱ སོ་མ་ན་སྶི་ཏཱ ཨ་ལཱ་བྷཱ་དི་ནཱ ཙ དོ་མ་ན་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཝ་སཾ ག་ཏཱཏི བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷ་ཝ་སྶ ཙ ཝ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ ཏེ. ན་རཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་དྷ སོ་ཙ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝཱཏི ཏེ ན་རཱ ‘‘མཱ་ཎ་ཝཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ས་ཏྟཱ ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་རོ་དྷ་པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ སོ་ཙ་ནྟི, པ་ར་ལོ་ཀེ ཙ ནི་ར་ཡཱ་དི་དུ་ཀྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཨུ་ནྣ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠ་པྤ་ཏྟི་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་ནྣ་ཏཱ སུ་ཁ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་ནཱ སུ་ཁ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་ནྣ་ཏིཾ ག་ཏཱ, བྷོ་ག་མ་དཱ་དི་ནཱ མ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་ན ཙོ་ན་ཏཱཏི དུ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་ནཱ དུ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷོ་ག་ཝི་པ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་ཧཱི་ན་ཏཾ ག་ཏཱ དཱ་ལི་དྡི་ཡཱ་དི་ནཱ ཀཱ་པ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཏྟཱ. དྭ་ཡེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨུ་ནྣ་ཏི་ཨོ་ན་ཏི་དྭ་ཡེ་ན ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷཱ་དི་དྭ་ཡེ་ན ཝཱ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཨ་ནུ་རོ་དྷ་པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཝི་བཱ་དྷཱི་ཡ་ནྟི པཱི་ལི༹་ཡ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ད་སྶི་ནོ ཡ་སྨཱ ཏེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ན་བྦྷ་ཉྙཾ་སུ, པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སཱ ཙ ན ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ད་སྶ་ནཱ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཨ་ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ ཙ དུ་ཀྑེ སུ་ཁ་སྨི་ཉྩ, མ་ཛ྄ཛྷེ སི་བྦི་ནི་མ་ཙྩ་གཱུཏི ཡེ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཙ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་བྷཱུ་ཏཾ སི་བྦི་ནིཾ ཏ་ཎྷཾ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ཙྩ་གཱུ ཨ་ཏི་ཀྐ་མིཾ་སུ, ཏེ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ ཝི་ཡ ཝཱ་ཏེ་ཧི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ས་མྤ་ཀ་མྤི་ཡཱ ཋི་ཏཱ, ན ཏེ ཨུ་ནྣ་ཏ་ཨོ་ན་ཏཱ, ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨུ་ནྣ་ཏཱ ཝཱ ཨོ་ན་ཏཱ ཝཱ ན ཧོ་ནྟི ས་བྦ་སོ ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ལེ་པཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལེ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཧེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷེཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷེ. ཨ་ལཱ་བྷེཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷེ ཨ་པ་ག་མེ. ན ཡ་སེཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ཧཱ་ནི་ཡཾ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཡ་ཉྩ. ཀི་ཏྟི་ཡཱཏི པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཀི་ཏྟ་ནེ པ་ཏྠ་ཊ་ཡ་ས་ཏཱ་ཡཾ. ནི་ནྡཱ་ཡནྟི ས་མྨུ་ཁཱ ག་ར་ཧཱ་ཡཾ. པ་སཾ་སཱ་ཡནྟི, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ གུ་ཎཱ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ནེ. དུ་ཀྑེཏི དུ་ཀྑེ ཨུ་པྤ་ནྣེ. སུ་ཁེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷེ་པི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ, ས་བྦ་ཏྠ ཝཱ རཱུ་པཱ་དི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ ཏེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ན ལི་མྤ་ནྟི ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཨུ་ད་བི་ནྡུ་ཝ པོ་ཀྑ་རེ ཡ་ཐཱ ཀ་མ་ལ་ད་ལེ ཛ་ལ་བི་ནྡུ ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མྤི ཏེ་ན ན ལི་མྤ་ཏི, ཛ་ལ་བི་ནྡུ་ནཱ ཙ ཀ་མ་ལ་ད་ལཾ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་མེ་ཝ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་པི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ལཱ་བྷཱ་དི་ཀེ, ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཝི་སཾ་ས་ཊྛཱ ཨེ་ཝཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ དྷཱི་རཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ས་བྦ་ཏྠ ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ་ན པི་ཡ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁི་ཏཱ ལཱ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ སེ་ཡྻཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨེ་ན ཙ ཨ་ལཱ་བྷོ ཡོཏི ཡོ དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ལཱ་བྷོ ལཱ་བྷཱ་བྷཱ་ཝོ, ལཱ་བྷ་ཧཱ་ནི. ཡོ ཙ ལཱ་བྷོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀོ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཀུ་ཊྛེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ཨ་ལཱ་བྷོ དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨཱ་ཝ་ཧོ སེ་ཡྻོ, ཡཱ་དི་སཾ ལཱ་བྷཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏཱ་དི་སོ ཨ་ལཱ་བྷོ པཱ་སཾ་ས་ཏ་རོ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ. ཡ་ཉྩེ ལཱ་བྷོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀོཏི ཡོ ལཱ་བྷོ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ ན སེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཡ་སོ ཙ ཨ་པྤ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ, ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་ཡ་སོ ཙ ཡོཏི ཡོ ཨ་པྤ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ དུ་པྤ་ཉྙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་སྶ ཡ་སོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཡོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཡ་སོ ཡ་ས་ཧཱ་ནི. ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཨ་ཡ་སོ་ཝ སེ་ཡྻོ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ. ཏེ ཧི་སྶ ཡ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ས་ཧཱ་ནིཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཐཱ ཙ བྷ་བྦ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཏཾ ཨ་གུ་ཎཾ པ་ཧཱ་ཡ གུ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ན ཡ་སོ ཨ་པྤ་བུ་དྡྷཱི་ནནྟི དུ་པྤ་ཉྙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡ་སོ སེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཧི ཨ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎཱ་བྷི་བྱཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་པི ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻུཾ, སོ ཙ་སྶ ཨི་དྷ ཙེ་ཝ ཝི་ཉྙཱུ་ག་ར་ཧཱ་དི་ནཱ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཀྐི་ལེ་སཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ལཱ་བྷོ སི་ལོ་ཀོ ས་ཀྐཱ་རོ, མི་ཙྪཱ་ལ་དྡྷོ ཙ ཡོ ཡ་སོ’’ཏི (སུ. ནི. ༤༤༠) ‘‘ས་ཀྐཱ་རོ ཀཱ་པུ་རི་སཾ ཧ་ནྟཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༥; ཨ. ནི. ༤.༦༨) ཙ.
དུ་མྨེ་དྷེ་ཧཱིཏི, ནི་པྤ་ཉྙེ་ཧི. ཡ་ཉྩེ བཱ་ལ་པྤ་སཾ་ས་ནཱཏི བཱ་ལེ་ཧི ཨ་ཝི་དྡ་སཱུ་ཧི ཡཱ ནཱ་མ པ་སཾ་ས་ནཱ.
ཀཱ་མ་མ་ཡི་ཀནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་མ་ཡཾ, ཀཱ་མ་གུ་ཎེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. དུ་ཀྑ་ཉྩ པ་ཝི་ཝེ་ཀི་ཡནྟི པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ས་མཱ་ས་ནུ་པ་ཏཱ་པཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཏཾ པ་ན ནི་རཱ་མི་ས་ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་སཾ་སཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཝི་ཝེ་ཀ་དུ་ཀྑཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི.
ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ ཨ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་ར་ཎཾ. དྷ་མྨེ་ན མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ པཱ་པཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ ཏཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟེ མཱ་རེ་ནྟེ་པི ཏ་སྨིཾ པཱ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཧེ་ཏུ་མ་ར་ཎཾ དྷ་མྨི་ཀཾ སེ་ཡྻོ་ཏི ཏཱ་དི་སཾ མ་ར་ཎཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨི་ཀཾ ས་གྒ་ས་མྤཱ་པ་ན་ཏོ ནི་བྦཱ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་སཾ་ས་ཏ་རཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཙ་ཛེ དྷ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཝ་ར་སྶ ཧེ་ཏུ, ཨ་ངྒཾ ཙ་ཛེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནོ;
ཨ་ངྒཾ དྷ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩཱ་པི ས་བྦཾ, ཙ་ཛེ ན་རོ དྷ་མྨ་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༧༠);
ཡ་ཉྩེ ཛཱི་ཝེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀནྟི པུ་རི་སོ ཡཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་པེ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻ, ཏཾ ན སེ་ཝེ་ཡྻ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ག་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡ་ས་མྤཱ་པ་ན་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ལེ་པཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་མ་ཀོ་པ་པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཀོ་པ་པ་ཧཱི་ནཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ་ཝ པ་ཧཱི་ནཱ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷཱ. ས་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེཏི ཁུ་དྡ་ཀེ ཙེ་ཝ མ་ཧ་ནྟེ ཙ བྷ་ཝེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཏཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ. ལོ་ཀེཏི ཁ་ནྡྷཱ་དི་ལོ་ཀེ. ཨ་སི་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏཱ. ན་ཏྠི ཏེ་སཾ པི་ཡཱ་པི་ཡནྟི ཏེ་སཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ལཱ་བྷཱ་དི་ཀེ རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡེ ཙ པི་ཡཾ ཝཱ ཨ་པི་ཡཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཛཱ་ཏཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘བྷཱ་ཝ་ཡི་ཏྭཱ་ནཱ’’ཏི ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་པྤུ་ཡྻཱཏི, པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་མཱ ཨེ་ཝ ཙ གཱ་ཐཱ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་པི ཨ་ཧེ་སུཾ.
གོ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙུ་དྡ་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.