༡. སཱི་ལ་ཝ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྭཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ སཱི་ལ་མེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱི་ལ་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, སཱི་ལ་ཝཱཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཾ རཱ་ཛཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ་ཎྜཾ མ་ཏྟ་ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟོ་པི མཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཧ་ཏྠི་ནཱ ཏཾ ཨཱ་ནེ་སི. ཀུ་མཱ་རོ ཧ་ཏྠི་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ‘‘མཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏེ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏཱ ཐེ་རེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏེ་སཾ –
༦༠༨. ‘‘སཱི་ལ་མེ་ཝི་དྷ སི་ཀྑེ་ཐ, ཨ་སྨིཾ ལོ་ཀེ སུ་སི་ཀྑི་ཏཾ.
སཱི་ལ་ཉྷི ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི སེ་ཝི་ཏཾ.
༦༠༩. ‘‘སཱི་ལཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ མེ་དྷཱ་ཝཱི, པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ ཏ་ཡོ སུ་ཁེ;
པ་སཾ་སཾ ཝི་ཏྟི་ལཱ་བྷ་ཉྩ, པེ་ཙྩ ས་གྒེ པ་མོ་ད་ནཾ.
༦༡༠. ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཧི བ་ཧཱུ མི་ཏྟེ, ས་ཉྙ་མེ་ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི;
དུ་སྶཱི་ལོ པ་ན མི་ཏྟེ་ཧི, དྷཾ་ས་ཏེ པཱ་པ་མཱ་ཙ་རཾ.
༦༡༡. ‘‘ཨ་ཝ་ཎྞ་ཉྩ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཉྩ, དུ་སྶཱི་ལོ ལ་བྷ་ཏེ ན་རོ;
ཝ་ཎྞཾ ཀི་ཏྟིཾ པ་སཾ་ས་ཉྩ, ས་དཱ ལ་བྷ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ.
༦༡༢. ‘‘ཨཱ་དི སཱི་ལཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཙ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ན་ཉྩ མཱ་ཏུ་ཀཾ;
པ་མུ་ཁཾ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ སཱི་ལཾ ཝི་སོ་དྷ་ཡེ.
༦༡༣. ‘‘ཝེ་ལཱ ཙ སཾ་ཝ་རཾ སཱི་ལཾ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ཧཱ་ས་ནཾ;
ཏི་ཏྠ་ཉྩ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ སཱི་ལཾ ཝི་སོ་དྷ་ཡེ.
༦༡༤. ‘‘སཱི་ལཾ བ་ལཾ ཨ་པྤ་ཊི་མཾ, སཱི་ལཾ ཨཱ་ཝུ་དྷ་མུ་ཏྟ་མཾ;
སཱི་ལ་མཱ་བྷ་ར་ཎཾ སེ་ཊྛཾ, སཱི་ལཾ ཀ་ཝ་ཙ་མ་བྦྷུ་ཏཾ.
༦༡༥. ‘‘སཱི་ལཾ སེ་ཏུ མ་ཧེ་ས་ཀྑོ, སཱི་ལཾ ག་ནྡྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ;
སཱི་ལཾ ཝི་ལེ་པ་ནཾ སེ་ཊྛཾ, ཡེ་ན ཝཱ་ཏི དི་སོ་དི་སཾ.
༦༡༦. ‘‘སཱི་ལཾ ས་མྦ་ལ་མེ་ཝ་གྒཾ, སཱི་ལཾ པཱ་ཐེ་ཡྻ་མུ་ཏྟ་མཾ;
སཱི་ལཾ སེ་ཊྛོ ཨ་ཏི་ཝཱ་ཧོ, ཡེ་ན ཡཱ་ཏི དི་སོ་དི་སཾ.
༦༡༧. ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ནི་ནྡཾ ལ་བྷ་ཏི, པེ་ཙྩཱ་པཱ་ཡེ ཙ དུ་མྨ་ནོ;
ས་བྦ་ཏྠ དུ་མྨ་ནོ བཱ་ལོ, སཱི་ལེ་སུ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ.
༦༡༨. ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ཀི་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ཏི, པེ་ཙྩ ས་གྒེ ཙ སུ་མྨ་ནོ;
ས་བྦ་ཏྠ སུ་མ་ནོ དྷཱི་རོ, སཱི་ལེ་སུ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ.
༦༡༩. ‘‘སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་གྒཾ, པ་ཉྙ་ཝཱ པ་ན ཨུ་ཏྟ་མོ;
མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ དེ་ཝེ་སུ, སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ ཛ་ཡ’’ནྟི. –
ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་མེ་ཝི་དྷ སི་ཀྑེ་ཐ, ཨ་སྨིཾ ལོ་ཀེཏི ཨི་དྷཱཏི, ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝཱ་རི་ཏྟཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་དི་ཏོ སཱི་ལ་མེ་ཝ སི་ཀྑེ་ཡྻ, སི་ཀྑ་ནྟོ ཙ ནཾ སུ་སི་ཀྑི་ཏཾ ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན སུ་ཊྛུ སི་ཀྑི་ཏཾ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཨ་སྨིཾ ལོ་ཀེཏི ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀེ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ སཱི་ལཾ ཨཱ་དི་ཏོ སི་ཀྑེ་ཡྻ. དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ་པི སཱི་ལ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧཱིཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ སཱི་ལཾ སེ་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙི་ཏཾ ར་ཀྑི་ཏཾ མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི, དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི, ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི.
སཱི་ལཾ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཱི་ལཾ ར་ཀྑེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ར་ཀྑེ་ཡྻཱཏི གོ་པེ་ཡྻ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཏོ ཧི ཝི་ར་མ་ནྟོ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཉྩ པཱུ་རེ་ནྟོ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཏཾ ར་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ. མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི པ་ཉྙ་ཝཱ, ཨི་དཾ ཏ་སྶ ར་ཀྑ་ནུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ཧི་སྶ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི. པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོཏི ཨི་ཙྪ་ནྟོ. ཏ་ཡོ སུ་ཁེཏི ཏཱི་ཎི སུ་ཁཱ་ནི. སུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. པ་སཾ་སནྟི ཀི་ཏྟིཾ, ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཝཱ པ་སཾ་ས་ནཾ. ཝི་ཏྟི་ལཱ་བྷནྟི ཏུ་ཊྛི་ལཱ་བྷཾ. ‘‘ཝི་ཏྟ་ལཱ་བྷ’’ནྟི ཙ པ་ཋ་ནྟི, དྷ་ན་ལཱ་བྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལ་ཝཱ ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. པེ་ཙྩཱཏི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ. ས་གྒེ པ་མོ་ད་ནནྟི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨི་ཊྛེ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི, མོ་ད་ན་ཉྩ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ པ་སཾ་སཾ ཝི་ཏྟི་ལཱ་བྷཾ པ་ར་ལོ་ཀེ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མོ་ད་ན་ཉྩ ཨི་ཙྪ་ནྟོ སཱི་ལཾ ར་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ས་ཉྙ་མེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཡ་མེ་ན. སཾ་ཡ་ཏོ ཧི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཉྩི ཨ་ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟོ ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟོ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་ཡ མི་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠ་ཏི. དྷཾ་ས་ཏེཏི ཨ་པེ་ཏི. པཱ་པ་མཱ་ཙ་རནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ. དུ་སྶཱི་ལ་ཉྷི པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ས་ཏྟཱ ན བྷ་ཛ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟི.
ཨ་ཝ་ཎྞནྟི ཨ་གུ་ཎཾ, ས་མྨུ་ཁཱ ག་ར་ཧཾ ཝཱ. ཨ་ཀི་ཏྟིནྟི, ཨ་ཡ་སཾ ཨ་སི་ལོ་ཀཾ. ཝ་ཎྞནྟི གུ་ཎཾ. ཀི་ཏྟིནྟི སི་ལོ་ཀཾ པ་ཏྠ་ཊ་ཡ་ས་ཏཾ. པ་སཾ་སནྟི ས་མྨུ་ཁཱ ཐོ་མ་ནཾ.
ཨཱ་དཱིཏི མཱུ་ལཾ. སཱི་ལ་ཉྷི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨཱ་དི་མེ་ཝ ཝི་སོ་དྷེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ? སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༣༦༩). པ་ཏི་ཊྛཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. སཱི་ལ་ཉྷི ས་བྦེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༡.༢༣; ༡༩༢; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢; མི. པ. ༢.༡.༩). ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ན་ཉྩ མཱ་ཏུ་ཀནྟི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཛ་ན་ཀ་ནྟི, ཨ་ཏྠོ. པ་མུ་ཁཾ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི, ས་བྦེ་སཾ པཱ་མོ་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་མུ་ཁཾ མུ་ཁ་བྷཱུ་ཏཾ, པ་ཝ་ཏྟི་དྭཱ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏོ. ཝི་སོ་དྷ་ཡེཏི ཨ་ཀྑ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ.
ཝེ་ལཱཏི དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ཧི ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཝེ་ལཱ, སཱི་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ལཱ་ཡ་ཏི ཝཱ དུ་སྶི་ལྱཾ ཙ་ལ་ཡ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ལཱ. སཾ་ཝ་རཾ སཱི་ལཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྭཱ་ར་སྶ པི་ད་ཧ་ན་ཏོ. ཨ་བྷི་ཧཱ་ས་ནནྟི ཏོ་ས་ནཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶཱ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ན་ཏོ. ཏི་ཏྠ་ཉྩ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནནྟི སཱ་ཝ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི ས་བྦེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་པྤ་ཝཱ་ཧ་ནེ ནི་བྦཱ་ན་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཱ་ཝ་གཱ་ཧ་ཎེ ཙ ཏི་ཏྠ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ.
སཱི་ལཾ བ་ལཾ ཨ་པྤ་ཊི་མནྟི མཱ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནེ ཨ་ས་དི་སཾ བ་ལཾ སེ་ནཱ་ཐཱ་མོ ཙ. ཨཱ་ཝུ་དྷ་མུ་ཏྟ་མནྟི སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཚེ་ད་ནེ ཨུ་ཏྟ་མཾ པ་ཧ་ར་ཎཾ. གུ་ཎ་ས་རཱི་རོ་པ་སོ་བྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ. སེ་ཊྛནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ད་བྦ་ཉྩ. ས་པཱ་ཎ་པ་རི་ཏྟཱ་ན་ཏོ ཀ་ཝ་ཙ་མ་བྦྷུ་ཏཾ. ‘‘ཨ་བྦྷི་ད’’ནྟི ཙ པ་ཋ་ནྟི, ཨ་བྷེ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་པཱ་ཡ་མ་ཧོ་གྷཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ ཙ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་སཾ་སཱི་ད་ན་ཊྛེ་ན སེ་ཏུ. མ་ཧེ་ས་ཀྑོཏི མ་ཧ་བྦ་ལོ. ག་ནྡྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོཏི པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཝཱ་ཡ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ག་ནྡྷོ ས་བྦ་ཛ་ན་མ་ནོ་ཧ་ར་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ཝཱ་ཏི དི་སོ་དི་ས’’ནྟི ཡེ་ན སཱི་ལ་ག་ནྡྷེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི དི་སོ་དི་སཾ ས་བྦཱ དི་སཱ ཝཱ་ཡ་ཏི. ‘‘དི་སོ་དི་སཱ’’ཏི་པི པཱ་ལི༹, ད་ས དི་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་མྦ་ལ་མེ་ཝ་གྒནྟི ས་མྦ་ལཾ ནཱ་མ པུ་ཊ་བྷ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ པུ་ཊ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་རི་སོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་ཀྑེ་ན ན ཀི་ལ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ་པི སུ་དྡྷཾ སཱི་ལ་ས་མྦ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཾ་སཱ་ར་ཀ་ནྟཱ་རཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན ཀི་ལ་མ་ཏཱི་ཏི སཱི་ལཾ ཨ་གྒཾ ས་མྦ་ལཾ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ སཱི་ལཾ པཱ་ཐེ་ཡྻ་མུ་ཏྟ་མཾ ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ཙ. ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟོ ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཝཱ་ཧེ་ཏི ས་མྤཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་ཝཱ་ཧོ, ཡཱ་ནཾ. ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ སཱི་ལཾ སེ་ཊྛཾ ཨ་ཏི་ཝཱ་ཧོ. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཝཱ་ཧེ་ན ཡཱ་ཏི དི་སོ་དི་སནྟི ཨ་ག་ཏིཾ ག་ཏི་ཉྩཱ་པི ཏཾ ཏཾ དི་སཾ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨི་དྷེ་ཝ ནི་ནྡཾ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ་པི དུ་མྨ་ནོ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ’’ཏི ནི་ནྡཾ ག་ར་ཧཾ ལ་བྷ་ཏི. པེ་ཙྩ པ་ར་ལོ་ཀེ་པི ཨ་པཱ་ཡེ ‘‘པུ་རི་ས་ཏྟ་ཀ་ལི ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་མ་པུ་རི་སཱ་དཱི་ཧི ཙ ནི་ནྡཾ ལ་བྷ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་ནྡ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་ཏྠ དུ་མྨ་ནོ བཱ་ལོ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཙ་ར་ཎེ་ན དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོ པ་ར་ལོ་ཀེ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ས་བྦ་ཏྠ བཱ་ལོ དུ་མྨ་ནོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སཱི་ལེ་སུ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ ས་མྨཱ སཱི་ལེ་སུ ན ཋ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ.
ཨི་དྷེ་ཝ ཀི་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ་པི སུ་མ་ནོ ‘‘ས་པྤུ་རི་སོ སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཀི་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ཏི. པེ་ཙྩ པ་ར་ལོ་ཀེ་པི ས་གྒེ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་པྤུ་རི་སོ སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ. ཏ་ཐཱ ཧི དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀི་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀི་ཏྟི་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ དྷཱི་རོ དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ སཱི་ལེ་སུ སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨ་པྤི་ཏ་ཙི་ཏྟོ སུ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ས་བྦ་ཏྠ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ སུ་ཙ་རི་ཏ་ཙ་ར་ཎེ་ན, པ་ར་ལོ་ཀེ ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན སུ་མ་ནོ སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་གྒནྟི དུ་ཝི་དྷཾ སཱི་ལཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཀཱ་མ་ལོ་ཀེ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཙ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ལཱ་བྷཱི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀ་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པ་ན ས་ཀ་ལ་མྤི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏཱི་ཏི སཱི་ལཾ ཨ་གྒ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཧཱི་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, ཁ་ཏྟི་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི;
མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན ཙ དེ་ཝ་ཏྟཾ, ཨུ་ཏྟ་མེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༨.༧༥);
ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ – ‘‘ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༦༥), ‘‘སཱི་ལེ་སྭེ་ཝ་སྶ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༦༥), ‘‘ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༣༥; དཱི. ནི. ༣.༣༣༧) ཙ.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལ་སྶ པ་ན ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. པ་ཉྙ་ཝཱ པ་ན ཨུ་ཏྟ་མོཏི ‘‘པ་ཉྙ་ཝཱ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨུ་ཏྟ་མོ པ་ར་མོ སེ་ཊྛོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. ཨི་དཱ་ནི སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ ཛ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཛ་ཡནྟི ཙ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨ་ཧཱུ་ཏི ཝཱ ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཏ་ཏྠ པ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྙཱ་ཎཾ, སཱི་ལ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཛ་ཡོ. ན ཧི སཱི་ལེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཉྙཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཝི་ནཱ སཱི་ལཾ ཀི་ཙྩ་ཀ་རཾ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙོ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཉྩེ་ཏཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘སཱི་ལ་པ་རི་དྷོ་ཏཱ པ་ཉྙཱ, པ་ཉྙཱ་པ་རི་དྷོ་ཏཾ སཱི་ལ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༣༡༧) མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ དེ་ཝེ་སཱུཏི ཨི་དཾ ནེ་སཾ ཋཱ་ན་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཏཱ་ནི ས་ཝི་སེ་སཱ་ནི ཝ་ཏྟ་ནྟི, ས་མཱ་དྷི པ་ནེ་ཏྠ སཱི་ལ་པ་ཀྑི་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་པ་ཀྑི་ཀོ ཝཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏོ སཱི་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱི་ལ་མུ་ཁེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
སཱི་ལ་ཝ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.