༦. ཝ་ངྒ་ནྟ་པུ་ཏྟ་ཨུ་པ་སེ་ན་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་སེ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་མཱ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ནཱ་ལ་ཀ་གཱ་མེ རཱུ་པ་སཱ་རཱི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི, ཨུ་པ་སེ་ནོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶི་ཀོ ‘‘ཨ་རི་ཡ་ག་བྦྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. ས་ཏྠཱ་རཱ ཙ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏི་ལ་ཧུཾ ཁོ ཏྭཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༥) ག་ར་ཧི་ཏོ. ‘‘ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ ཡ་དི་པི པ་རི་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཱ ག་ར་ཧི་ཏོ, པ་རི་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ནི་སྶཱ་ཡ ས་ཏྠུ པཱ་སཾ་སོ་པི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༢.༨༦-༩༦) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ ན་རཱ་ས་བྷཾ;
པ་བྦྷཱ་ར་མྷི ནི་སཱི་ད་ནྟཾ, ཨུ་པ་ག་ཙྪིཾ ན་རུ་ཏྟ་མཾ.
‘‘ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥཾ དི་སྭཱ, ཝ་ཎྚེ ཚེ་ཏྭཱ་ན་ཧཾ ཏ་དཱ;
ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཚ་ཏྟ་མྷི, བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ.
‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཉྩ པཱ་དཱ་སིཾ, པ་ར་མ་ནྣཾ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ;
བུ་དྡྷེ་ན ན་ཝ་མེ ཏ་ཏྠ, ས་མ་ཎེ ཨ་ཊྛ བྷོ་ཛ་ཡིཾ.
‘‘ཨ་ནུ་མོ་དི མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ, ས་ཡ་མྦྷཱུ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ;
ཨི་མི་ནཱ ཚ་ཏྟ་དཱ་ནེ་ན, པ་ར་མ་ནྣ་པ་ཝེ་ཙྪ་ནཱ.
‘‘ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དེ་ན, ས་མྤ་ཏྟི་མ་ནུ་བྷོ་སྶ་སི;
ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཝི་ནྡོ, དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;
པ་དེ་ས་ར་ཛྫཾ ཝི་པུ་ལཾ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཾ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝོ;
གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘སཱ་ས་ནེ དི་བྦ་མཱ་ན་མྷི, མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ག་མི་སྶ་ཏི;
ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དཱ་ཡཱ་དོ, ཨོ་ར་སོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ.
‘‘ཨུ་པ་སེ་ནོ་ཏི ནཱ་མེ་ན, ཧེ་སྶ་ཏི ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀོ;
ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སྶ་ཏི.
‘‘ཙ་རི་མཾ ཝ་ཏྟ་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ཝཱ ས་བྦེ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ;
དྷཱ་རེ་མི ཨ་ནྟི་མཾ དེ་ཧཾ, ཛེ་ཏྭཱ མཱ་རཾ ས་ཝཱ་ཧ་ནཾ.
‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ་ཏ་སྶོ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ས་བྦེ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་པི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཏེ་ན ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཀ་ལ་ཧེ ཨུ་པྤ་ནྣེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙ དྭི་དྷཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏཾ ཀ་ལ་ཧཾ པ་རི་ཝ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ ཀ་ལ་ཧོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ས་ངྒྷོ དྭི་དྷཱ་བྷཱུ་ཏོ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི པུ་ཊྛོ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝཱ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ –
༥༧༧. ‘‘ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ, ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ;
སེ་ཝེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷི་ཀྑུ, པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ.
༥༧༨. ‘‘ས་ངྐཱ་ར་པུ་ཉྫཱ ཨཱ་ཧ་ཏྭཱ, སུ་སཱ་ནཱ ར་ཐི་ཡཱ་ཧི ཙ;
ཏ་ཏོ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, ལཱུ་ཁཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ ཙཱི་ཝ་རཾ.
༥༧༩. ‘‘ནཱི་ཙཾ མ་ནཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, ས་པ་དཱ་ནཾ ཀུ་ལཱ ཀུ་ལཾ;
པི་ཎྜི་ཀཱ་ཡ ཙ་རེ བྷི་ཀྑུ, གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ སུ་སཾ་ཝུ་ཏོ.
༥༨༠. ‘‘ལཱུ་ཁེ་ན་པི ཝཱ ས་ནྟུ་སྶེ, ནཱ་ཉྙཾ པ་ཏྠེ ར་སཾ བ་ཧུཾ;
ར་སེ་སུ ཨ་ནུ་གི་དྡྷ་སྶ, ཛྷཱ་ནེ ན ར་མ་ཏཱི མ་ནོ.
༥༨༡. ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪོ ཙེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ, པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཝ་སེ མུ་ནི;
ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི, ཨ་ནཱ་གཱ་རེ་ཧི ཙཱུ་བྷ་ཡཾ.
༥༨༢. ‘‘ཡ་ཐཱ ཛ་ལོ༹ ཝ མཱུ་གོ ཝ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ཡེ ཏ་ཐཱ;
ནཱ་ཏི་ཝེ་ལཾ ས་མྦྷཱ་སེ་ཡྻ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷ་མྷི པ་ཎྜི་ཏོ.
༥༨༣. ‘‘ན སོ ཨུ་པ་ཝ་དེ ཀ་ཉྩི, ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡེ;
སཾ་ཝུ་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྨིཾ, མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ.
༥༨༤. ‘‘སུ་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ, ཙི་ཏྟ་སྶུ་པྤཱ་ད་ཀོ་ཝི་དོ.
ས་མ་ཐཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཀཱ་ལེ་ན ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཾ.
༥༨༥. ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་སཱ་ཏ་ཙྩ་ས་མྤ་ནྣོ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གོ ས་དཱ སི་ཡཱ;
ན ཙ ཨ་པྤ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ནྟཾ, ཝི་སྶཱ་སཾ ཨེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ.
༥༨༦. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་མཱ་ན་སྶ, སུ་དྡྷི་ཀཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ;
ཁཱི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ ས་བྦེ, ནི་བྦུ་ཏི་ཉྩཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཏྟནྟི, ཛ་ན་ཝི་ཝི་ཏྟཾ སུ་ཉྙཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་དིཾ. ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སནྟི, ནི་སྶ་དྡཾ ས་དྡ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་ཧི་ཏཾ. ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ནི་སེ་ཝི་ཏནྟི, སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་དཱི་པི་ཝཱ་ལ༹་མི་གེ་ཧི ཙ་རི་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཛ་ན་ཝི་ཝེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. སེ་ནཱ་ས་ནནྟི, ས་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ས་ཡི་ཏུ་ཉྩ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་དྷ སེ་ནཱ་ས་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱཏི, པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ, ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཊི པ་ཊི ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ལླཱི་ཡ་ན་ཏྠཾ.
ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ སེ་ནཱ་ས་ནེ ས་ནྟོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཾ་ཀཱ་ར་པུ་ཉྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཾ་ཀཱ་ར་པུ་ཉྫཱཏི སཾ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པུ་ཉྫཾ སཾ་ཀཱ་ར་པུ་ཉྫཾ, ཏ་ཏོ ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནཱ. ཨཱ་ཧ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཧ་ཊ་ཙོ་ལ༹་ཀྑ་ཎྜེ་ཧི. ཀ་ར་ཎེ ཧི ཨི་དཾ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ལཱུ་ཁནྟི ས་ཏྠ་ལཱུ་ཁ་ར་ཛ་ན་ལཱུ་ཁཱ་དི་ནཱ ལཱུ་ཁཾ ཨ་ཝ་ཎྞཱ་མ་ཊྛཾ. དྷཱ་རེ་ཡྻཱཏི ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སཾ ཝ་ད་ཏི.
ནཱི་ཙ མ་ནཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ནྟ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༡; སཾ. ནི. ༣.༨༠) སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ད་པྤཾ ཙི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་པ་དཱ་ནནྟི གྷ་རེ་སུ ཨ་ཝ་ཁ་ཎྜ་ར་ཧི་ཏཾ; ཨ་ནུ་གྷ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ལཱ ཀུ་ལ’’ནྟི. ཀུ་ལཱ ཀུ་ལནྟི ཀུ་ལ་ཏོ ཀུ་ལཾ, ཀུ་ལཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ གྷ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པི་ཎྜི་ཀཱ་ཡཱཏི མི་སྶ་ཀ་བྷི་ཀྑཱ་ཡ, ཨི་མི་ནཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སཾ ཝ་ད་ཏི. གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོཏི སུ་པི་ཧི་ཏ་ཙ་ཀྑཱ་དི་དྭཱ་རོ. སུ་སཾ་ཝུ་ཏོཏི ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཊྛུ སཾ་ཝུ་ཏོ.
ལཱུ་ཁེ་ན་པི ཝཱཏི ཨ་པི་ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡེ, ཝཱ-ས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤེ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ལཱུ་ཁེ་ན་པི ཨ་པྤེ་ན་པི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སུ་ལ་བྷེ་ན ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན ས་ནྟུ་སྶེ ས་མཾ ས་མྨཱ ཏུ་སྶེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ཉྙཾ པ་ཏྠེ ར་སཾ བ་ཧུ’’ནྟི. ནཱ་ཉྙཾ པ་ཏྠེ ར་སཾ བ་ཧུནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ མ་དྷུ་རཱ་དི་ར་སཾ བ་ཧུཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཉྩ ན པ་ཏྠེ་ཡྻ ན པི་ཧེ་ཡྻ, ཨི་མི་ནཱ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་པི ས་ནྟོ་སོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ར་སེ་སུ གེ་དྷ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟོ ར་སེ་སུ ཨ་ནུ་གི་དྡྷ་སྶ, ཛྷཱ་ནེ ན ར་མ་ཏཱི མ་ནོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་མྤི ཨ་པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཀུ་ཏོ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ས་ལླེ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪོ ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤི་ཙྪོཏི, ཨ་ནི་ཙྪོ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨི་ཙྪཱ་ར་ཧི་ཏོ, ཏེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་ད་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་མཱ་ཧ. ས་ནྟུ་ཊྛོཏི, ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སཱ་དི་ནཱ ས་ནྟུ་ཊྛོ. ཡོ ཧི –
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ནཱ་ནུ་སོ་ཙེ་ཡྻ, ན་པྤ་ཛ་པྤེ་ཡྻ་ནཱ་ག་ཏཾ;
པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན ཡཱ་པེ་ཡྻ, སོ ‘ས་ནྟུ་ཊྛོ’ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
པ་ཝི་ཝི་ཏྟོཏི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ. ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དི་ཀེ ཧི པ་ར་ཏོ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཝ་སེཏི ས་བྦ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. མོ་ནེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན མུ་ནི. ཨ་སཾ་ས་ཊྛོཏི ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་ས་མུ་ལླ་པ་ན་ས་མྦྷོ་ག་ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཾ་ས་གྒ་ར་ཧི་ཏོ. ཨུ་བྷ་ཡནྟི, ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི ཨ་ནཱ་གཱ་རེ་ཧི ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧི་པི ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ. ཀ་ར་ཎེ ཧི ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ཡེ ཏ་ཐཱཏི ཨ་ཛ་ལོ༹ ཨ་མཱུ་གོ་པི ས་མཱ་ནོ ཡ་ཐཱ ཛ་ལོ༹ ཝཱ མཱུ་གོ ཝཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཡྻ, ཨེ་ཏེ་ན པཱ་ག་བྦི་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ. ཛ་ལོ༹ ཝ མཱུ་གོ ཝཱཏི ཙ གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ར་སྶ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ, ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཙ ཝཱ་ས་དྡོ. ནཱ་ཏི་ཝེ་ལཾ ས་མྦྷཱ་སེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པ་མཱ་ཎཾ ན བྷཱ་སེ་ཡྻ, མ་ཏྟ་བྷཱ་ཎཱི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷ་མྷཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ, ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧེ ཝཱ.
ན སོ ཨུ་པ་ཝ་དེ ཀ་ཉྩཱིཏི སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཧཱི་ནཾ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻ. ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡེཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ པ་རི་ཝི་ཧེ་ཋ་ནཾ ཝ་ཛྫེ་ཡྻ. སཾ་ཝུ་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྨིནྟི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མྷི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལེ སཾ་ཝུ་ཏོ ཨ་སྶ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན པི་ཧི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙོ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེཏི པ་རི་ཡེ་ས་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ བྷོ་ཛ་ནེ པ་མཱ་ཎ་ཉྙཱུ སི་ཡཱ.
སུ་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་སྶཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཏ་དཱ་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ སུ་ཊྛུ ག་ཧི་ཏ་ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟོ ཨ་སྶ. ‘‘སུ་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནི་མི་ཏྟོ སོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཡོ་གཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟ་སྶུ་པྤཱ་ད་ཀོ་ཝི་དོཏི ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ལཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་ཏ’’ནྟི ལཱི་ན་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཏ་སྶ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎེ ཀུ་ས་ལོ ཨ་སྶ. ལཱི་ནེ ཧི ཙི་ཏྟེ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་དྡྷ་ཏེ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤). ས་མ་ཐཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻཱཏི ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཡཱ་ཝ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻ བྱཱུ་ཧེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ལེ་ན ཙ ཝི་པ་སྶ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ས་མཱ་དྷིཾ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནེ་ན ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཾ ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ་ན ཝི་པ་སྶ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ལེ་ན ཙ ཝི་པ་སྶ་ནནྟི ས་མ་ཐཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཏ་སྶ ཐི་རཱི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་ངྐོ་ཙཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ཐ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ལཱ་བྷེ་ན, ཝི་ཝི་ཏྟ་ས་ཡ་ནེ་ན ཝཱ;
བྷི་ཀྑུ ཝི་སྶཱ་ས་མཱ་པཱ་དི, ཨ་པྤ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༢༧༡-༢༧༢);
ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་སཱ་ཏ་ཙྩ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཏ་ཏ་བྷཱ་ཝོ སཱ་ཏ་ཙྩཾ, ཝཱི་རི་ཡ་སྶ སཱ་ཏ་ཙྩཾ, ཏེ་ན ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ས་ཏ་ཏ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡོ, ནི་ཙྩ་པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གོ ས་དཱ སི་ཡཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ སི་ཡཱ. དུ་ཀྑ་ནྟནྟི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཝི་སྶཱ་སཾ ན ཨེ་ཡྻ ན ག་ཙྪེ་ཡྻ. ‘‘ཨ་ཧཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ལཱ་བྷཱི ཝི་པ་སྶ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ’’ཏི ཝཱ ཝི་སྶ་ཊྛོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་མཱ་ན་སྶཱཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝི་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་སེ་ཝ་ནཱ་དི་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཡོ་ག་ཏཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ. སུ་དྡྷི་ཀཱ་མ་སྶཱཏི, ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶ. སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡ་སྶ ཨི་ཀྑ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནོ, ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི ཁ་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཁ་ཡ་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་པ་བྷེ་དཾ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཊི་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
ཝ་ངྒ་ནྟ་པུ་ཏྟ་ཨུ་པ་སེ་ན་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.