༣. སཱི་ཧ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སཱི་ཧ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱི་ཧ་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ ཀི་ར པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨི་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀ་པྤ་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཀི་ནྣ་ར་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་པྥ་བྷ་ཀྑོ པུ་པྥ་ནི་ཝ་ས་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་ཏྠ་ད་སྶིཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པཱུ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི. ཀི་ནྣ་རོ ཙ་ནྡ་ན་སཱ་རཾ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་ན་ག་ནྡྷེ་ན པུ་པྥེ་ཧི ཙ པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ མ་ལླ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྶ སཱི་ཧོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཀ་གྒཾ ན ཧོ་ཏི, ས་ཀ་ཏྠཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ –
༨༣. ‘‘སཱི་ཧ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར, ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་མ་ཏ་ནྡི་ཏོ;
བྷཱ་ཝེ་ཧི ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ, ཛ་ཧ སཱི་གྷཾ ས་མུ་སྶ་ཡ’’ནྟི. –
གཱ་ཐཱ་ཡ ཨོ་ཝ་དི. སོ གཱ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༤.༡༧-༢༥) –
‘‘ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ, ཨ་ཧོ་སིཾ ཀི་ནྣ་རོ ཏ་དཱ;
པུ་པྥ་བྷ་ཀྑོ ཙ་ཧཾ ཨཱ་སིཾ, པུ་པྥ་ནི་ཝ་ས་ནོ ཏ་ཐཱ.
‘‘ཨ་ཏྠ་ད་སྶཱི ཏུ བྷ་ག་ཝཱ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛོ ན་རཱ་ས་བྷོ;
ཝི་པི་ན་གྒེ་ན ནི་ཡྻཱ་སི, ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ་ཝ ཨ་མྦ་རེ.
‘‘ན་མོ ཏེ པུ་རི་སཱ་ཛ་ཉྙ, ཙི་ཏྟཾ ཏེ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ;
པ་ས་ནྣ་མུ་ཁ་ཝ་ཎྞོ་སི, ཝི་པྤ་ས་ནྣ་མུ་ཁི་ནྡྲི་ཡོ.
‘‘ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ་ན ཨཱ་ཀཱ་སཱ, བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ སུ་མེ་དྷ་སོ;
ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ་ན, པ་ལླ་ངྐེ་ན ཨུ་པཱ་ཝི་སི.
‘‘ཝི་ལཱི་ནཾ ཙ་ནྡ་ནཱ་དཱ་ཡ, ཨ་ག་མཱ་སིཾ ཛི་ན་ནྟི་ཀཾ;
པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷི་རོ་པ་ཡིཾ.
‘‘ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ་ན ས་མྦུ་དྡྷཾ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ ན་རཱ་ས་བྷཾ;
པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛ་ན་ཡི་ཏྭཱ་ན, པ་ཀྐཱ་མིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་མུ་ཁོ.
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ཙ་ནྡ་ནཾ ཡཾ ཨ་པཱུ་ཛ་ཡིཾ;
དུ་གྒ་ཏིཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཱ་ཡི་དཾ ཕ་ལཾ.
‘‘ཙ་ཏུ་དྡ་སེ ཀ་པྤ་ས་ཏེ, ཨི་ཏོ ཨཱ་སིཾ་སུ ཏེ ཏ་ཡོ;
རོ་ཧ་ཎཱི ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལཱ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཡཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ‘‘སཱི་ཧ་པྤ་མ་ཏྟོ’’ཏི གཱ་ཐཱ, ཏ་ཏྠ སཱི་ཧཱཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རཱཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན པ་མཱ་ད་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རཱ་ཧི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ཧ ཕ་ལེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ར་ཏྟི་བྷཱ་གཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་ག་ཉྩ ‘‘ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༣༩; ཨ. ནི. ༣.༡༦; ཝི་བྷ. ༥༡༩) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏ་ནྡི་ཏོ ཨ་ཀུ་སཱི་ཏོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཀུ་ས་ལཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨ་ཉྩ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཧི ཝ་ཌྜྷེ་ཧི ཙ, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཙ ཛ་ཧ སཱི་གྷཾ ས་མུ་སྶ་ཡནྟི ཏ་ཝ ས་མུ་སྶ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན སཱི་གྷཾ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་ཛ་ཧ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཙ པ་ཙྪཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཙ པ་ཛ་ཧི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ པ་ཙྩུ་དཱ་ཧཱ་སཱི་ཏི.
སཱི་ཧ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.