༥. སུ་སཱ་ར་ད་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སཱ་དྷུ སུ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ན ད་སྶ་ནནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སུ་སཱ་ར་ད་ཏྠེ་ར་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? སོ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཛྫཱ་པ་དེ་སུ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. སོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་རཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ཉཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ནྡ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ སུ་སཱ་ར་དོཏི ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡༣.༧༥-༨༣) –
‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ མ་ནྟ་དྷ་རོ, ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ན པཱ་ར་གཱུ;
ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ, ཝ་སཱ་མི ཨ་སྶ་མེ ཨ་ཧཾ.
‘‘ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་ཉྩ མེ ཨ་ཏྠི, པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི ཙ;
པུ་ཊ་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ན, དུ་མ་གྒེ ལ་གྒི་ཏཾ མ་ཡཱ.
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ;
མ་མུ་དྡྷ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སོ, བྷི་ཀྑ་ནྟོ མ་མུ་པཱ་ག་མི.
‘‘པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ནོ, ཕ་ལཾ བུ་དྡྷ་སྶ་དཱ་ས་ཧཾ;
ཝི་ཏྟི་ས་ཉྫ་ན་ནོ མ་ཡ྄ཧཾ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ.
‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨཱ་ཧུ་ཏཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧོ;
ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཋི་ཏོ ས་ཏྠཱ, ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ.
‘‘ཨི་མི་ནཱ ཕ་ལ་དཱ་ནེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ, དུ་གྒ་ཏིཾ ནུ་པ་པ་ཛྫ་སི.
‘‘ཏེ་ནེ་ཝ སུ་ཀྐ་མཱུ་ལེ་ན, ཨ་ནུ་བྷོ་ཏྭཱ་ན ས་མྤ་དཱ;
པ་ཏྟོ་མྷི ཨ་ཙ་ལཾ ཋཱ་ནཾ, ཧི་ཏྭཱ ཛ་ཡ་པ་རཱ་ཛ་ཡཾ.
‘‘ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་ས་ཏེ ཀ་པྤེ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་སིཾ སུ་མ་ངྒ་ལོ;
ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི མ་ཧ་བྦ་ལོ.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ…པེ… ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི་སཾ་ས་ཀི་ཏྟ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ –
༧༥. ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ན ད་སྶ་ནཾ, ཀ་ངྑཱ ཚི་ཛྫ་ཏི བུ་དྡྷི ཝ་ཌྜྷ་ཏི;
བཱ་ལ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ སཱ་དྷུ ས་ཏཾ ས་མཱ་ག་མོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ སཱ་དྷཱུཏི སུ་ནྡ་རཾ, བྷ་དྡ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ན ད་སྶ་ནནྟི སུ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ. གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་སྭཱ་ར་ལོ་པོ ཀ་ཏོ. སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡ སུ་ཊྛུ ཝི་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ སཱ་དྷཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ད་སྶ་ན’’ནྟི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ས་ཝ་ནཱ་དཱི་ན་མྤི བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀཱ ས་ནྡ་སྶ་ཀཱ ས་མཱ་ད་པ་ཀཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ཀཱ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ཀཱ ཨ་ལཾ་ས་མ་ཀྑཱ་ཏཱ་རོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ, ད་སྶ་ན་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི, ས་ཝ་ནཾ…པེ… ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ…པེ… པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཾ…པེ… ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ…པེ… ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛྫ་མྤཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༠༤).
ད་སྶ་ན་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ད་སྶ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ངྑཱ ཚི་ཛྫ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཱ་དི་སཱ་ན་ཉྷི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ ས་ཏི ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ས་ལཾ, ཀིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༢༩༦) པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཏེ ཙ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཀ་ངྑཱ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡེ་སུ ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ངྑཱ ཚི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཏེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ བུ་དྡྷི ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་དཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཚི་ཛྫ་ཏི ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཉྙཱ བུ་དྡྷི ཝ་ཌྜྷ་ཏི. བཱ་ལྱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཏེ པ་ཎྜི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. སོ ཏེ་ཧི བུ་དྡྷིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, བཱ་ལ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏནྟི. ཏ་སྨཱཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ, ཡ་སྨཱ སཱ་དྷཱུ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀ་ངྑཱ ཚི་ཛྫ་ཏི བུ་དྡྷི ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏེ བཱ་ལཾ པ་ཎྜི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན སཱ་དྷུ སུ་ནྡ་རཾ ས་ཏཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ག་མོ, ཏེ་ཧི ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ས་མྨཱ ཝ་ཌྜྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སུ་སཱ་ར་ད་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.