༣. ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྙཾ ཨི་མཾ པ་སྶཱཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏ་སྶ གཱ་ཐཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཨ་ཡ་མྤི ཐེ་རོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཉྙཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ན པ་ཏྠེ་མི, ཡ་ཐཱ པ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྠ་ཀེ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ན་མ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ནི་པྥ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཝ་སཱ་ནེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཏྭཾ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ད་ས་བ་ལེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནེ་སུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༩༨, ༢༠༤) ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨ་པ་དཱ་ནེ (ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༥.༣༤-༥༣) –
‘‘པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོ, ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུ་མཱ;
ཨི་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྷི, ཀ་པྤེ ཨུ་པྤ་ཛྫི ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘སཱི་ཧ་ཧ་ནུ བྲ་ཧྨ་གི་རོ, ཧཾ་ས་དུ་ནྡུ་བྷི་ནི་སྶ་ནོ;
ནཱ་ག་ཝི་ཀྐ་ནྟ་ག་མ་ནོ, ཙ་ནྡ་སཱུ་རཱ་དྷི་ཀ་པྤ་བྷོ.
‘‘མ་ཧཱ་མ་ཏི མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ, མ་ཧཱ་ཛྷཱ་ཡཱི མ་ཧཱ་བ་ལོ;
མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ ནཱ་ཐོ, མ་ཧཱ་ཏ་མ་པ་ནཱུ་ད་ནོ.
‘‘ས ཀ་དཱ་ཙི ཏི་ལོ་ཀ་གྒོ, ཝེ་ནེ་ཡྻཾ ཝི་ན་ཡཾ བ་ཧུཾ;
དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི ས་མྦུ་དྡྷོ, ས་ཏྟཱ་ས་ཡ་ཝི་དཱུ མུ་ནི.
‘‘ཛྷཱ་ཡིཾ ཛྷཱ་ན་ར་ཏཾ ཝཱི་རཾ, ཨུ་པ་ས་ནྟཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ལཾ;
ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟོ པ་རི་ས་ཏིཾ, ཏོ་སེ་སི ཛ་ན་ཏཾ ཛི་ནོ.
‘‘ཏ་དཱ་ཧཾ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝེ་ད་པཱ་ར་གཱུ;
དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ་ན མུ་དི་ཏོ, ཏཾ ཋཱ་ན་མ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡིཾ.
‘‘ཏ་དཱ ཛི་ནོ ཝི་ཡཱ་ཀཱ་སི, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ནཱ་ཡ་ཀོ;
མུ་དི་ཏོ ཧོ་ཧི ཏྭཾ བྲ་ཧྨེ, ལ་ཙྪ་སེ ཏཾ མ་ནོ་ར་ཐཾ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ཏོ ཀ་པྤེ, ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷ་ཝོ;
གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ གོ་ཏྟེ་ན, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ དྷ་མྨེ་སུ དཱ་ཡཱ་དོ, ཨོ་ར་སོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ;
རེ་ཝ་ཏོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, ཧེ་སྶ་ཏི ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀོ.
‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན སུ་ཀ་ཏེ་ན, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཎི་དྷཱི་ཧི ཙ;
ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མ་ག་ཙྪ་ཧཾ.
‘‘པ་ཙྪི་མེ ཙ བྷ་ཝེ དཱ་ནི, ཛཱ་ཏོ་ཧཾ ཀོ་ལི་ཡེ པུ་རེ;
ཁ་ཏྟི་ཡེ ཀུ་ལ་ས་མྤ་ནྣེ, ཨི་དྡྷེ ཕཱི་ཏེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ.
‘‘ཡ་དཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ, བུ་དྡྷོ དྷ་མྨ་མ་དེ་ས་ཡི;
ཏ་དཱ པ་ས་ནྣོ སུ་ག་ཏེ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ.
‘‘ཀ་ངྑཱ མེ བ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་སི, ཀ་པྤཱ་ཀ་པྤེ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ;
ས་བྦཾ ཏཾ ཝི་ན་ཡཱི བུ་དྡྷོ, དེ་སེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་མུ་ཏྟ་མཾ.
‘‘ཏ་ཏོ་ཧཾ ཏི་ཎྞ་སཾ་སཱ་རོ, ཏ་དཱ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ ར་ཏོ;
ཝི་ཧ་རཱ་མི ཏ་དཱ བུ་དྡྷོ, མཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཏ་ད་བྲ་ཝི.
‘‘ཡཱ ཀཱ་ཙི ཀ་ངྑཱ ཨི་དྷ ཝཱ ཧུ་རཾ ཝཱ, ས་ཝེ་དི་ཡཱ ཝཱ པ་ར་ཝེ་དི་ཡཱ ཝཱ;
ཡེ ཛྷཱ་ཡི་ནོ ཏཱ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ས་བྦཱ, ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱ.
‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཕ་ལཾ ད་སྶེ་སི མེ ཨི་དྷ;
སུ་མུ་ཏྟོ ས་ར་ཝེ་གོ་ཝ, ཀི་ལེ་སེ ཛྷཱ་པ་ཡིཾ མ་མ.
‘‘ཏ་ཏོ ཛྷཱ་ན་ར་ཏྟཾ དི་སྭཱ, བུ་དྡྷོ ལོ་ཀ་ནྟ་གཱུ མུ་ནི;
ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་གྒོ, པ་ཉྙཱ་པེ་སི མ་ཧཱ་མ་ཏི.
‘‘ཀི་ལེ་སཱ ཛྷཱ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ཝཱ ས་བྦེ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ;
ནཱ་གོ་ཝ བ་ནྡྷ་ནཾ ཚེ་ཏྭཱ, ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ.
‘‘སྭཱ་ག་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཨཱ་སི, མ་མ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནཾ.
‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ་ཏ་སྶོ, ཝི་མོ་ཀྑཱ་པི ཙ ཨ་ཊྛི་མེ;
ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོ པ་ནཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ པུ་བྦེ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ངྑཱ་པ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ས་བྦ་སོ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ངྑ་ཏ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ནཱུ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏྠུ་ནོ དེ་ས་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ནེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝཾ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ངྑོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་བ་ཧུ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཉྙཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ‘‘པ་ཉྙཾ ཨི་མཾ པ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
༣. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙནྟི པ་ཀཱ་རེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཙ པ་ཉྙཱ. ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀེ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ཙ དེ་སེ་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏེ་ཧི ཙ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ’’ནྟི. ཏ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནི སི་དྡྷེ་ན དེ་ས་ནཱ་བ་ལེ་ན ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཏོ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཝཱ ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ན་ཡ་ཏོ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་མྤི ན་ཡ་ཏོ ག་ཡ྄ཧ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི – ‘‘ཨ་པི་ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨ་ནྭ་ཡོ ཝི་དི་ཏོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༤༦; ༣.༡༤༣). པ་སྶཱཏི ཝི་མྷ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཨཱ་ལ་པ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ – ‘‘ལོ་ཀ་མི་མཾ པ་སྶ; པུ་ཐཱུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་རེ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ར་ཏཾ བྷ་ཝཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༣༠). ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཡ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ ཨུ་དཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༡༨) ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ༣༨) ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་གྒི ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཨ་གྒཱིཏི ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱཏི ཏ་སྶ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. པ་ཛྫ་ལི་ཏོཏི ཨུ་པ་མེ་ཡྻེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ད་སྶ་ནཾ. ནི་སཱི་ཐེཏི ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ནི་སཱི་ཐེ ར་ཏྟི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨུ་ནྣ་ཏེ ཋཱ་ནེ པ་ཛྫ་ལི་ཏོ ཨ་གྒི ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཏ་ཡ་ག་ཏཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་བྦ་སོ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ སཾ་ས་ཡ་ཏ་མཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟཾ པ་ཉྙཾ པ་སྶཱ་ཏི. ཡ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་མ་ཡཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ དེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་དཱ. པ་ཉྙཱ་མ་ཡ་མེ་ཝ ཙ་ཀྑུཾ ད་ད་ནྟཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ་ད་དཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ནྟི ཀ་ངྑ’’ནྟི ཨཱ་ཧ, ཡེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ, ‘‘བུ་དྡྷེ ཀ་ངྑ་ཏི དྷ་མྨེ ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ (དྷ. ས. ༡༠༠༨) ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཉྩ ཀ་ངྑཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཝི་ན་ཡ་ནྟི དེ་ས་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝི་དྷ་མ་ནྟི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟི. ཝི་ན་ཡ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ན ཀ་ངྑཱ ཏ་བྦི་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡ་ཐཱ ཨ་གྒི ནི་སཱི་ཐེ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ པ་ཛྫ་ལི་ཏོ པ་ཊུ་ཏ་ར་ཛཱ་ལོ ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ནེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་ས་དཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ད་དོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ པ་ན ཋི་ཏཱ་ནཾ ཏཾ སུ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ད་དོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་སྶ དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཛྫོ་ཏེ་ན མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་མཱ་དི་ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ལོ་ཀ་དཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཨཱ་ས་ནྣེ ཋི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཙ་ཀྑུ་ད་དཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཡེ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙཱི་གོ་ཙ་རཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ མཱ་དི་སཱ་ན་མྤི ཀ་ངྑཱ་བ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཀ་ངྑཾ ཝི་ན་ཡ་ནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཝི་དྷ་མ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྙཾ ཉཱ་ཎཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ཨ་ཉྙཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་གཱ་ཐཱ་པི ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཐེ་རོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤི་ཡེ་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ངྑཱ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏོ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཏོ, པ་ཙྪཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝོ་ཧ་ར་ཡི་ཏྠ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ཏྠཾ སུ་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏོ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི་ཏྠཱ’’ཏི. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.