༡༤. དྷ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི དྷ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? ཏི་ཊྛ་མཱ་ནེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏི ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ དྷ་མྨི་ཀོ ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ནཱ་མེ་ན ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ. སོ ཀི་ར ས་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡ་དྷ་རོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ལཱ་བྷཱི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ཏེ་པི ཏཱ་དི་སཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་སྶེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མཱ་ཝ་སཱ་ན་ས་མ་ཡེ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་གཱ་རི་ཡ་ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི, བྷ་ག་ཝཱ ཙ་སྶ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ ཝ་ཎྞི་ཏ་ས་དི་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་པུ་བྦཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.
༣༧༩. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཀ་ཐཾ་ཀ་རོཏི ཀ་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ. སཱ་དྷུ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ནྡ་རོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་སེཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་མ་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡོ ཝཱ ཨ་གཱ་རཱ ཨ་ན་གཱ་ར་མེ་ཏི པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཡེ ཝཱ ཨ་གཱ་རི་ནོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ཨེ་ཏེ་སུ དུ་ཝི་དྷེ་སུ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཀ་ཐཾ་ཀ་རོ སཱ་ཝ་ཀོ སཱ་དྷུ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༣༨༠-༡. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ དཱི་པེ་ནྟོ ‘‘ཏུ་ཝ་ཉྷཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ག་ཏིནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ག་ཏིཾ. པ་རཱ་ཡ་ཎནྟི ནི་པྥ་ཏྟིཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ག་ཏིནྟི ནི་ར་ཡཱ་དི་པ་ཉྩ་པྤ་བྷེ་དཾ. པ་རཱ་ཡ་ཎནྟི ག་ཏི་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཡ་ནཾ ག་ཏི་ཝི་པྤ་མོ་ཀྑཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ, ན ཙ་ཏྠི ཏུ་ལྱོཏི ཏ་ཡཱ ས་དི་སོ ན་ཏྠི. ས་བྦཾ ཏུ་ཝཾ ཉཱ་ཎ་མ་ཝེ་ཙྩ དྷ་མྨཾ, པ་ཀཱ་སེ་སི ས་ཏྟེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོཏི ཏྭཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ད་ཏྠི ཉེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ཝེ་ཙྩ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ ས་བྦཾ ཉཱ་ཎ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཡཾ ཡཾ ཡ་སྶ ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་སི་ཡེ་ཝ དེ་སེ་སི་ཡེ་ཝ, ན ཏེ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་རོ་ཙ་སི ཝི་མ་ལོཏི དྷཱུ་མ་ར་ཛཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཝི་ཡ ཙ་ནྡོ, རཱ་གཱ་དི་མ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་མ་ལོ ཝི་རོ་ཙ་སི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༣༨༢. ཨི་དཱ་ནི ཡེ་སཾ ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཏེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ག་ཉྪཱི ཏེ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ ནཱ་མཱཏི ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཀཱ་མ་རཱུ་པཱི དི་བྦེ ཝི་མཱ་ནེ ཝ་ས་ཏི. སོ ཡ་དཱ ས་ཀྐོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཏ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཀུ་མྦྷེ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ ནཱ་མ ཧ་ཏྠཱི ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་མྦྷེ དྭེ དྭེ ད་ནྟཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ད་ནྟེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ, ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ས་ཏྟ ས་ཏྟ པ་དུ་མི་ནི་ཡོ, ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ པ་དུ་མི་ནི་ཡཱ ས་ཏྟ ས་ཏྟ པུ་པྥཱ་ནི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པུ་པྥེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ པ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཏྟེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ ན་ཙྩ་ནྟི པ་དུ་མ་ཙྪ་རཱ་ཡོ་ཏྭེ་ཝ ཝི་སྶུ་ཏཱ ས་ཀྐ་སྶ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ, ཡཱ ཙ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ‘‘བྷ་མ་ནྟི ཀ་ཉྙཱ པ་དུ་མེ་སུ སི་ཀྑི་ཏཱ’’ཏི (ཝི. ཝ. ༡༠༣༤) ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏེ་སཾ པ་ན ཏེ་ཏྟི་སཾ་ཀུ་མྦྷཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ སུ་ད་སྶ་ན་ཀུ་མྦྷོ ནཱ་མ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ མ་ཎི་པ་ལླ་ངྐོ ཏི་ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷེ པུ་པྥ་མ་ཎྜ་པེ ཨ་ཏྠ་རཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི. ས་ཀྐེ པ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ པུ་ན ཏཾ རཱུ་པཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ག་ཉྪི ཏེ ས་ནྟི་ཀེ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཛི་ནོ་ཏི སུ་ཏྭཱཏི ‘‘ཝི་ཛི་ཏ་པཱ་པ་དྷ་མྨོ ཨེ་ས བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ. སོ་པི ཏ་ཡཱ མ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱཏི ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ, པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱཏི ཨ་དྷི་ཨ་ག་མཱ, ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷཱུ་ཏི སུ་ཏྭཱ་ན པ་ཏཱི་ཏ་རཱུ་པོཏི ཏཾ པ་ཉྷཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛ་རཱུ་པོ ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༨༣. རཱ་ཛཱ་པི ཏཾ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཀུ་ཝེ་རོཏི ཨེ་ཏྠ སོ ཡ་ཀྑོ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་ཛཱ, ཝི་སཱ་ཎཱ་ཡ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ, པུ་རི་མ་ནཱ་མེ་ན ཀུ་ཝེ་རོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཀི་ར ཀུ་ཝེ་རོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཎཱ་ཡ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀུ་ཝེ་རོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟེ –
‘‘ཀུ་ཝེ་ར་སྶ ཁོ པ་ན, མཱ་རི་ས, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཝི་སཱ་ཎཱ ནཱ་མ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི, ཏ་སྨཱ ཀུ་ཝེ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ‘ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ’ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༩༡) –
སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཀ་སྨཱ པ་ན དཱུ་ར་ཏ་རེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ པ་ཙྪཱ, ཨེ་ཀ་ན་ག་རེ་ཝ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ, ཀ་ཐ་ཉྩ སོ ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཉྙཱ་སི, ཡེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཀི་ར ཏ་དཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཝཱ་ལ༹་པ་ལླ་ངྐཾ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་རི་ཝཱ་ཧ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཝཱ་ལ༹་ཀུ་ནྟཾ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡ་ཀྑེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་གྒེ་ན མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ཎྜ་ཀ་ན་ག་རེ ན་ནྡ་མཱ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ན་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གཾ ས་མྤ་ཏྟོ. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ – པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ ཧོ་ཏི, ནི་ཙྩཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ, པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡ་དྷཱ་རི་ནཱི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. སཱ ཏ་མྷི ས་མ་ཡེ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ མཱ་ལུ་ཏེ་རི་ཏོ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་པཱ་རཱ་ཡ་ན་ཝ་གྒེ པ་རི་མ་ཎྜ་ལེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན བྷཱ་ས་ཏི. ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཡཱ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ མ་ག་དྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པཱ་སཱ་ཎ་ཀེ ཙེ་ཏི་ཡེ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀ་སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན’’ནྟི ནི་ག་མ་ནཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཏཱ་ཝ ས་བྦཾ སུ་ཏྭཱ ཝ་གྒ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སུ་ཝ་ཎྞ་མུ་ར་ཛ་ས་དི་སཾ མ་ཧ་ནྟཾ གཱི་ཝཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ བྷ་གི་ནཱི’’ཏི སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཱ་སི. སཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་གི་ནི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ’’ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀི་ར པ་ཋ་མཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཙྪཱ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ. ཏཾ སོ དྷ་མྨ་ཏོ ས་ཧོ་ད་ར་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ བྷ་གི་ནི་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཙ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལོ, བྷཱ་ཏི་ཀ བྷ་དྲ་མུ་ཁ, ཡ་སྶ དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་གི་ནི ཏ་ཡི པ་ས་ནྣོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཧི བྷ་དྲ་མུ་ཁ, མ་མ ཁེ་ཏྟེ ནི་པྥ་ནྣཾ སཱ་ལིཾ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏཾ ཏ་ཝ པ་རི་སཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ བྷ་གི་ནཱི’’ཏི ཡ་ཀྑེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ར་ས ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི པཱུ་རེ་སུཾ. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ཨཱུ་ནཾ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི, ‘‘ན་ནྡ་མཱ་ཏུ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ལོ་ཀེ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རེ་པི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་བྷ་ཝ་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨེ་རཱ་ཝ་ཎ་སྶ པ་ན ན ཀི་ཉྩི ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ན སོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ཏོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་དཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ སུ་ནི་ཝ་ཏྠོ སུ་པཱ་རུ་ཏོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏེ་སཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་སཱི་ལ་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་ནི་སཾ་སཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ་ས་ཉྩ ཏ་སྶེ་ཝ གྷ་རེ མུ་ཊྛི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི པཱ་ཊེ་ཀྐོ་ཝ་ར་ཀེ་སུ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པི ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་རེ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས ཀུ་ལ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་ནྟི, མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀོ་ཊི་མ་ནུ་སྶཱ. ཏེ་ན པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་མ་ནུ་སྶ་བྷེ་རི་ས་དྡཱ་དཱི་ཧི སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་རཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ས་དྡཾ ཧོ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ས་མ་ན་ནྟ་རེ སོ ས་དྡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཏ་མྷི ཀཱ་ལེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་ནཱ་ཧཾ མ་གྒ་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁི་ཏོ ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཨི་དཾ སུ་ཁཾ ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཏ་མེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་རཱ་ཝ་ཎ་ཝེ་སྶ་ཝ་ཎེ དི་སྭཱ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏེ་སཾ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཧི་ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་སྨཱ སོ ཨེ་ཀ་ན་ག་རེ ཝ་ས་ནྟོ་པི ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ནེ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ག་ཉྪི ཏེ ས་ནྟི་ཀེ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ…པེ… སོ ཙཱ་པི སུ་ཏྭཱ་ན པ་ཏཱི་ཏ་རཱུ་པོ’’ཏི.
༣༨༤. ཨི་དཱ་ནི ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏེ་ཧི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི་མེ’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཏྠི་ཡཱཏི ན་ནྡ་ཝ་ཙྪ་སཾ་ཀི་ཙྩེ་ཧི ཨཱ་དི་པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཏི་ཏྠ་ཀ་རེ་ཧི ཀ་ཏེ དི་ཊྛི་ཏི་ཏྠེ ཛཱ་ཏཱ, ཏེ་སཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ པཱུ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ནི་ག་ཎྛོ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ཏི ཏེ ས་བྦེ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི་མེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ་ད་སཱི་ལཱ’’ཏི, ‘‘མ་ཡཾ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཨ་ཉྙེ མི་ཙྪཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ད་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ ལོ་ཀཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ཝཱཏི ཏེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་མུ་དྡི་ཊྛེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ནཱ་ཏི་ཏ་ར་ནྟཱིཏི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི. ས་བྦེཏི ཨ་ཉྙེ་པི ཡེ ཀེ་ཙི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ད་ཡོ, ཏེ་པི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ‘‘ཋི་ཏོ ཝ་ཛ་ནྟཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི ཋི་ཏོ ག་ཏི་ཝི་ཀ་ལོ སཱི་གྷ་གཱ་མི་ནཾ པུ་རི་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ ནཱ་ཏི་ཏ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཉྙཱ་ག་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ ཏེ ཨ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དེ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཋི་ཏཱ, ཨ་ཏི་ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནཱ་ཏི་ཏ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༨༥. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ་ད་སཱི་ལཱ ཝུ་དྡྷཱ ཙཱཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ངྐཱི་ཏཱ་རུ་ཀྑ་པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་ནྟི ཀེ་ཙཱིཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་པི ད་ཧ་རཱ་པི ཀེ་ཝ་ལཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་ནྟི ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི ཀེ་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶ་ལཱ་ཡ་ན་ཝཱ་སེ་ཊྛ་ཨ་མྦ་ཊྛ་ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ད་ཡོ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་བ་དྡྷཱཏི ‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ, ཨི་མཾ ཀ་ངྑཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་བ་དྡྷཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཡེ ཙཱ་པི ཨ་ཉྙེ་ཏི ཨ་ཉྙེ་པི ཡེ ‘‘མ་ཡཾ ཝཱ་དི་ནོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་ཎྜི་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྲ་ཧྨ་དེ་ཝ་ཡ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ. ཏེ་པི ས་བྦེ ཏ་ཡི ཨ་ཏྠ་བ་དྡྷཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༣༨༦-༧. ཨེ་ཝཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་སཾ་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཏཾ པ་སཾ་སི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི དྷ་མྨོ’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡ་ཉྷི དྷ་མྨོཏི ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ནི་པུ་ཎོཏི ས་ཎྷོ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷོ. སུ་ཁོཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ས་མཱ་ནོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁ་མཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ ‘‘སུ་ཁོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སུ་པྤ་ཝུ་ཏྟོཏི སུ་དེ་སི་ཏོ. སུ་སྶཱུ་ས་མཱ་ནཱཏི སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་མྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ནོ ཝ་དཱཏི ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ད. ‘‘ཏྭཾ ནོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦེ་པི་མེ བྷི་ཀྑ་ཝོཏི ཏ་ངྑ་ཎཾ ནི་སི་ནྣཱ་ནི ཀི་ར པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙཱ་པཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ ཨ་ཉྙེ ཙ ད་སྶེ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༣༨༨. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཎཱ་ཐ མེ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཾ དྷུ་ཏཾ ཏ་ཉྩ ཙ་རཱ་ཐ ས་བྦེཏི ཀི་ལེ་སེ དྷུ་ནཱ་ཏཱི་ཏི དྷུ་ཏོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀི་ལེ་ས་དྷུ་ན་ན་ཀཾ པ་ཊི་པ་དཱ་དྷ་མྨཾ སཱ་ཝ་ཡཱ་མི ཝོ, ཏ་ཉྩ མ་ཡཱ སཱ་ཝི་ཏཾ ས་བྦེ ཙ་ར་ཐ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐ, མཱ པ་མཱ་དི་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐནྟི ག་མ་ནཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀནྟི ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཉྙེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. སེ་ཝེ་ཐ ནནྟི ཏཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ བྷ་ཛེ་ཡྻ. ཨ་ཏྠ་ད་སོཏི ཧི་ཏཱ་ནུ་པ་སྶཱི. མུ་ཏཱི་མཱཏི བུ་དྡྷི་མཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༣༨༩. ནོ ཝེ ཝི་ཀཱ་ལེཏི ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ སེ་ཝ་མཱ་ནོ ཙ དི་ཝཱ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཀཱ་ལེ ན ཙ་རེ་ཡྻ བྷི་ཀྑུ, ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ པ་ན གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རེ་ཡྻ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱ་རི་ཉྷི ས་ཛ་ནྟི ས་ངྒཱ, ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱ་རིཾ པུ་གྒ་ལཾ རཱ་ག་ས་ངྒཱ་ད་ཡོ ཨ་ནེ་ཀེ ས་ངྒཱ ས་ཛ་ནྟི པ་རི་སྶ་ཛ་ནྟི ཨུ་པ་གུ་ཧ་ནྟི ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཝི་ཀཱ་ལེ ན ཙ་ར་ནྟི བུ་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ ཡེ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བུ་དྡྷཱ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ, ན ཏེ ཝི་ཀཱ་ལེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི. ཏེ་ན ཀི་ར ས་མ་ཡེ་ན ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨ་རི་ཡཱ པ་ན ས་ཧ མ་གྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ ཨེ་ཝ ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་སཱ དྷ་མྨ་ཏཱ.
༣༩༠. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀཱ་ལ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ལེ ཙ་ར་ནྟེ་ན་པི ཨེ་ཝཾ ཙ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ ཙ ས་དྡཱ ཙཱ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡེ ཏེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ མ་དཾ ཛ་ནེ་ནྟཱ ས་ཏྟེ ས་མྨ་ད་ཡ་ནྟི, ཏེ་སུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༤༣༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཚ་ནྡཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་ཏོ ཨ་སི་ཏ་བྦོ་ཏི པཱ་ཏ་རཱ་སོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཡོ ཡ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏི, སོ པ་དེ་སོ་པི ཏཾ ཡོ་གེ་ན ‘‘པཱ་ཏ་རཱ་སོ’’ཏི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༩༡. ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་ཊྛོ –
‘‘པི་ཎྜ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ ས་མ་ཡེ་ན ལ་དྡྷཱ,
ཨེ་ཀོ པ་ཊི་ཀྐ་མྨ ར་ཧོ ནི་སཱི་དེ;
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཙི་ནྟཱི ན མ་ནོ བ་ཧི་དྡྷཱ,
ནི་ཙྪཱ་ར་ཡེ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ’’.
ཏ་ཏྠ པི་ཎྜནྟི མི་སྶ་ཀ་བྷི་ཀྑཾ, སཱ ཧི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྤི་ཎྜི་ཏ་ཊྛེ་ན ‘‘པི་ཎྜོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ནྟོ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཀཱ་ལེ. ཨེ་ཀོ པ་ཊི་ཀྐ་མྨཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཙི་ནྟཱིཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ. ན མ་ནོ བ་ཧི་དྡྷཱ ནི་ཙྪཱ་ར་ཡེཏི བ་ཧི་དྡྷཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ན ནཱི་ཧ་རེ. ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོཏི སུ་ཊྛུ ག་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ.
༣༩༢. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙ –
‘‘ས་ཙེ་པི སོ ས་ལླ་པེ སཱ་ཝ་ཀེ་ན,
ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ;
དྷ་མྨཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཏ་མུ་དཱ་ཧ་རེ་ཡྻ,
ན པེ་སུ་ཎཾ ནོ་པི པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཾ’’.
ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? སོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན སཱ་ཝ་ཀེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ག་ཧ་ཊྛཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཨི་དྷེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ས་དྡྷིཾ ས་ཙེ་པི ས་ལླ་པེ, ཨ་ཐ ཡྭཱ་ཡཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དོ ཝཱ ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཊྛེ་ན པ་ཎཱི་ཏོ དྷ་མྨོ. ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ པ་ན པི་སུ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཾ ཝཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན ཨུ་དཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཏི.
༣༩༣. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྨིཾ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་ད་ཉྷི ཨེ་ཀེ’’ཏི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད་ས་ཉྷི་ཏཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱ་བྷེ་དཾ ཝཱ་དཾ པ་ཊི་སེ་ནི་ཡནྟི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ཏེ མ་ཡཾ ལཱ་མ་ཀ་པ་ཉྙེ ན པ་སཾ་སཱ་མ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ནེ པ་ས་ཛ་ནྟི ས་ངྒཱ, ཡ་སྨཱ ཏེ ཏཱ་དི་ས་ཀེ པུ་གྒ་ལེ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་ད་ས་ངྒཱ ས་ཛ་ནྟི ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ས་ཛ་ནྟཱི་ཏི? ཙི་ཏྟ་ཉྷི ཏེ ཏ་ཏྠ ག་མེ་ནྟི དཱུ་རེ, ཡ་སྨཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ནི་ཡ་ནྟཱ ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ག་མེ་ནྟི, ཡ་ཏྠ ག་ཏཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ དཱུ་རེ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༣༩༤-༥. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པི་ཎྜཾ ཝི་ཧཱ་རཾ…པེ… སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རེ་ན པ་ཏི་སྶ་ཡོ, ས་ཡ་ནཱ་ས་ནེ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ནྟི ཏཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི སེ་ནཱ་ས་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་པནྟི ཨུ་ད་ཀཾ. ས་ངྒྷཱ་ཊི་ར་ཛཱུ་པ་ཝཱ་ཧ་ནནྟི པཾ་སུ་མ་ལཱ་དི་ནོ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ར་ཛ་སྶ དྷོ་ཝ་ནཾ. སུ་ཏྭཱ་ན དྷ་མྨཾ སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏནྟི ས་བྦཱ་ས་ཝ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ. ས་ངྑཱ་ཡ སེ་ཝེ ཝ་ར་པ་ཉྙ་སཱ་ཝ་ཀོཏི ཨེ་ཏཾ ཨི་དྷ པི་ཎྜ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ, ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཨཱ་པ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶི་ཏཾ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ, ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ངྑཱ་ཡ ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ སེ་ཝེ ཝ་ར་པ་ཉྙ་སཱ་ཝ་ཀོ, སེ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ ཝ་ར་པ་ཉྙ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ སེ་ཀྑོ ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝཱ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ ཨ་ར་ཧཱ. སོ ཧི ཙ་ཏུ་རཱ་པ་སྶེ་ནོ ‘‘ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༠༨; མ. ནི. ༢.༡༦༨; ཨ. ནི. ༡༠.༢༠) ཝུ་ཏྟོ. ཡ་སྶཱ ཙ ས་ངྑཱ་ཡ སེ་ཝེ ཝ་ར་པ་ཉྙ་སཱ་ཝ་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཧི པི་ཎྜེ…པེ… ཡ་ཐཱ པོ་ཀྑ་རེ ཝཱ་རི་བི་ནྡུ, ཏ་ཐཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༩༦. ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་གཱ་རི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ག་ཧ་ཊྛ་ཝ་ཏྟཾ པ་ན ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཀོཏི ཨ་གཱ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡོ མ་ཡཱ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཀེ་ཝ་ལོ ཨ་བྱཱ་མི་སྶོ ས་ཀ་ལོ པ་རི་པུ་ཎྞོ བྷི་ཀྑུ་དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨེ་ས ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཧི ས་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ན ལ་བྦྷཱ ཕ་སྶེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟུ་ནྟི.
༣༩༧. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཊྛ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཎཾ ན ཧ་ནེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཌྜྷེ་ན ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཙྪི་མ་ཌྜྷེ་ན ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་དོ ཙེ་ཏྠ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟེ (སུ. ནི. ༣༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་དེ ཐཱ་ཝ་ར་ཏ་ས་བྷེ་དོ མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (སུ. ནི. ༡༤༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝ་ཎྞི་ཏོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ – ཏ་ས་ཐཱ་ཝ་རེ་སུ ས་བྦེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་དྷཱ་ཡ ད་ཎྜཾ ན ཧ་ནེ ན གྷཱ་ཏ་ཡེ་ཡྻ ནཱ་ནུ་ཛ་ཉྙཱ་ཏི. ‘‘ནི་དྷཱ་ཡ ད་ཎྜ’’ནྟི ཨི་ཏོ ཝཱ པ་རཾ ‘‘ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ན པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ས་ནྡྷི་ཡ་ཏི.
༣༩༨. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཨ་དི་ནྣ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱིཏི ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ. ཀྭ་ཙཱིཏི གཱ་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ. སཱ་ཝ་ཀོཏི ཨ་གཱ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོཏི ‘‘པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་མི་ད’’ནྟི ཛཱ་ན་མཱ་ནོ. ས་བྦཾ ཨ་དི་ནྣཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་བྦཾ ཨ་དི་ནྣཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཉྩ པཱ་ཀ་ཊ་ཉྩཱ་ཏི.
༣༩༩. ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་མྤི ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟོཏི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ.
༤༠༠. ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྷ་གྒ་ཏོ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་བྷ་གྒ་ཏོཏི ས་ནྠཱ་གཱ་རཱ་དི་ག་ཏོ. པ་རི་ས་གྒ་ཏོཏི པཱུ་ག་མ་ཛྫ་ག་ཏོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཉྩ པཱ་ཀ་ཊ་ཉྩཱ་ཏི.
༤༠༡. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་མྤི ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཛྫ་ཉྩ པཱ་ན’’ནྟི. ཏ་ཏྠ མ་ཛྫ་ཉྩ པཱ་ནནྟི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ‘‘མ་ཛྫ་པཱ་ན་ཉྩ ན ས་མཱ་ཙ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. དྷ་མྨཾ ཨི་མནྟི ཨི་མཾ མ་ཛྫ་པཱ་ན་ཝེ་ར་མ་ཎཱི་དྷ་མྨཾ. ཨུ་མྨཱ་ད་ན་ནྟནྟི ཨུ་མྨཱ་ད་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཡོ ཧི ས་བྦ་ལ་ཧུ་ཀོ མ་ཛྫ་པཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, སོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨི་ཏི ནཾ མ་ཛྫ་པཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཉྩ པཱ་ཀ་ཊ་ཉྩཱ་ཏི.
༤༠༢. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་མྤི ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་མྤི མ་ཛྫ་པཱ་ན་མེ་ཝ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཀ་ར་ཉྩ བྷེ་ད་ཀ་ར་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཏ་ཏོ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་དཱ ཧི པཱ་པཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ མ་དཱཏི མ་ད་ཧེ་ཏུ. ཧིཀཱ་རོ པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ. པཱ་པཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱིཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི. ཨུ་མྨཱ་ད་ནཾ མོ་ཧ་ནནྟི པ་ར་ལོ་ཀེ ཨུ་མྨཱ་ད་ནཾ ཨི་ཧ་ལོ་ཀེ མོ་ཧ་ནཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༤༠༣-༤. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་གཱ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ནི་ཙྩ་སཱི་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པཱ་ཎཾ ན ཧ་ནེ’’ཏི གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨ་སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ. མེ་ཐུ་ནཱཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ར་ཏྟིཾ ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནནྟི ར་ཏྟི་མྤི ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, དི་ཝཱ་པི ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་བྷོ་ཛ་ནཾ ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ. ན ཙ ག་ནྡྷནྟི ཨེ་ཏྠ ག་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་ལེ་པ་ན་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. མ་ཉྩེཏི ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩེ. ས་ནྠ་ཏེཏི ཏ་ཊྚི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་པྤི་ཡ་ཏྠ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏེ. ཚ་མཱ་ཡཾ པ་ན གོ་ན་ཀཱ་དི་ས་ནྠ་ཏཱ་ཡ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀནྟི པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ ཝི་ཡ ཏཱུ་རི་ཡཾ, ན ཨ་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྑ་ནྟ་གུ་ནཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ག་ཏེ་ན. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. པ་ཙྪི་མ་ཌྜྷུཾ པ་ན ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ནྟི་པི ཨཱ་ཧུ.
༤༠༥. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཙ པ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ. པ་ཀྑ་སྶུ་པ་ཝ་སྶུ་པོ་ས་ཐནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ར་པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ‘‘པ་ཀྑ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ཉྩ་ད་སིཾ ཨ་ཊྛ་མི་ནྟི ཨེ་ཏེ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ཝ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ག་མྨ ཝ་སི་ཏྭཱ’’ཏི. པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ པུ་རི་མ་བྷཱ་གེ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷ་མཱ་སོ, ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ཏ་ཡོ མཱ་སཱ, ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སོ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ མཱ་སཱ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ཀ་ཏྟི་ཀ་ཕ་གྒུ་ཎ་མཱ་སཱ ཏ་ཡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. པ་ཀྑུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཱ་ནཾ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཀྑེ པ་ཀྑེ ཏེ་ར་སཱི་པཱ་ཊི་པ་ད་ས་ཏྟ་མཱི་ན་ཝ་མཱི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ དི་ཝ་སཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཡཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦཾ ཝཱ པ་ན པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱི་ནཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཀྑ་ཉྩ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ སུ་ས་མ་ཏྟ་རཱུ་པཾ སུ་པ་རི་པུ་ཎྞ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཀ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་པེ་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
༤༠༦. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་སྶ ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཙ པཱ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏ་ཏོཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྠེ ཝཱ, ཨ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ཏོཏི ཨ་པ་ར་ཛྫུ་དི་ཝ་ས་པུ་བྦ་བྷཱ་གེ. ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠུ་པོ་ས་ཐོཏི ཨུ་པ་ཝ་སི་ཏ་ཨུ་པོ་ས་ཐོ. ཨ་ནྣེ་ནཱཏི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ནཱ. པཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་པཱ་ནེ་ན. ཨ་ནུ་མོ་ད་མཱ་ནོཏི ཨ་ནུ་པ་མོ་ད་མཱ་ནོ, ནི་ར་ནྟ་རཾ མོ་ད་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན, ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཾ་ཝི་བྷ་ཛེ་ཐཱཏི བྷཱ་ཛེ་ཡྻ པ་ཏི་མཱ་ནེ་ཡྻ. སེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༤༠༧. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཀི་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ག་རུ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཉྩ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་ལ་དྡྷེ་ན བྷོ་གེ་ན. བྷ་རེ་ཡྻཱཏི པོ་སེ་ཡྻ. དྷ་མྨི་ཀཾ སོ ཝ་ཎི་ཛྫནྟི ས་ཏྟ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, ས་ཏྠ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, ཝི་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, མཾ་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱ, སུ་རཱ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཏི ཨི་མཱ པ་ཉྩ ཨ་དྷ་མྨ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ དྷ་མྨི་ཀ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ. ཝ་ཎི་ཛྫཱ་མུ་ཁེ་ན ཙེ་ཏྠ ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དི ཨ་པ་རོ་པི དྷ་མྨི་ཀོ ཝོ་ཧཱ་རོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. སེ་ས་མུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ – སོ ནི་ཙྩ་སཱི་ལ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལ་དཱ་ན་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཡོ་ཛ་ཡེ དྷ་མྨི་ཀཾ ཝ་ཎི་ཛྫཾ, ཏ་ཏོ ལ་དྡྷེ་ན ཙ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨེ་ན བྷོ་གེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ བྷ་རེ་ཡྻ. ཨ་ཐ སོ གི་ཧཱི ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨི་མཾ ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཡེ ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཡ་མྤ་བྷཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཚ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ, ཏེ ས་ཡ་མྤ་བྷེ ནཱ་མ དེ་ཝེ ཨུ་པེ་ཏི བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི, ཏེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཙ དུ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡ་ཏོ, ནཱ་མེ་ན
ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒོ་ཏི.