༡༣. ས་མྨཱ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ-(མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ)-ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༢. པུ་ཙྪཱ་མི མུ་ནིཾ པ་ཧཱུ་ཏ་པ་ཉྙནྟི ས་མྨཱ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ, ‘‘མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སུ་ཏྟ’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ. ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི? པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི. ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷེ་ན ཧི པུ་ཊྛོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི, ཏཾ ས་དྡྷིཾ པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ས་མྨཱ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན སཱ་ཀི་ཡ་ཀོ་ལི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པོ་རཱ་ཎེ་ཧི ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨུ་དྡེ་ས་མ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ – པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ ཀི་ར ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་སྶ རོ་ཛོ ནཱ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. རོ་ཛ་སྶ ཝ་ར་རོ་ཛོ, ཝ་ར་རོ་ཛ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་སྶ ཝ་ར་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཝ་ར་ཀ་ལྱཱ་ཎ་སྶ མ་ནྡྷཱ་ཏཱ, མ་ནྡྷཱ་ཏུ་སྶ ཝ་ར་མ་ནྡྷཱ་ཏཱ, ཝ་ར་མ་ནྡྷཱ་ཏུ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཝ་རོ, ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝ་རོ, ཨུ་པ་ཝ་ར་སྶ མ་གྷ་དེ་ཝོ, མ་གྷ་དེ་ཝ་སྶ པ་ར་མྤ་རཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ པ་ར་ཏོ ཏ་ཡོ ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་ཝཾ་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ ཏ་ཏི་ཡ་ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་སྶ པ་ཉྩ མ་ཧེ་སི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ – ཧ་ཏྠཱ, ཙི་ཏྟཱ, ཛ་ནྟུ, ཛཱ་ལི་ནཱི, ཝི་སཱ་ཁཱ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་རཱ. ས་བྦ་ཛེ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་ཏྟཱ – ཨོ་ཀྐཱ་མུ་ཁོ, ཀ་ར་ཀ་ཎྜུ, ཧ་ཏྠི་ནི་ཀོ, སི་ནི་པུ་རོ་ཏི; པ་ཉྩ དྷཱི་ཏ་རོ – པི་ཡཱ, སུ་པྤི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡཱ, ཝི་ཛི་ཏཱ, ཝི་ཛི་ཏ་སེ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱ ན་ཝ པུ་ཏྟེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙཾ ད་ཧ་རཾ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སཱ་པི ཛ་ནྟུཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏཾ ཛ་ནྟུ་ཀུ་མཱ་རཾ པ་ཉྩ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. རཱ་ཛཱ ‘‘ན་སྶ ཝ་ས་ལི, མ་མ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་མི་ཙྪ་སཱི’’ཏི ནཱ་དཱ་སི. སཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ར་ཧོ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཏོ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ པུ་ཏྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ, ཏཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ནི་ཊྛཾ ཛ་ནྟུ་ཀུ་མཱ་རཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཧ་སཱ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སིཾ. སཱ པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཛྫཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཏུ་མྷེ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ བྷ་གི་ནི་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ‘‘ཀུ་མཱ་རཱ པི་ཏུ་ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ནྟི, ག་ཙྪཱ་མ ནེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཱ སེ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི, དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཱ, ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཱ. ཀུ་མཱ་རཱ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘མ་ཧཱ ཨ་ཡཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡོ, ས་ཙེ མ་ཡཾ ཀ་ཉྩི སཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མ, སོ་པི ནོ ན པ་ཧོ་སྶ་ཏི, ཀིཾ པ་རེ་སཾ པཱི་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་ར་ཛྫེ་ན, མ་ཧཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ, ཨ་ར་ཉྙེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨ་ག་མིཾ་སུ.
ཏ་ཏྠ ན་ག་ར་མཱ་པ་ནོ་ཀཱ་སཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ ཧི་མ་ཝ་ཏི ཀ་པི་ལོ ནཱ་མ གྷོ་ར་ཏ་པོ ཏཱ་པ་སོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཏཱི་རེ མ་ཧཱ་སཱ་ཀ་ས་ཎྜེ, ཏ་སྶ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སཾ ག་ཏཱ. སོ ཏེ དི་སྭཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ཀི་ར བྷུ་མྨ་ཛཱ་ལཾ ནཱ་མ ཝི་ཛྫཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙ ཧེ་ཊྛཱ བྷཱུ་མི་ཡ་ཉྩ གུ་ཎ་དོ་སེ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ སཱུ་ཀ་ར་མི་གཱ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ ཏཱ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་པཱ་ཏེ་ནྟི, མ་ཎྜཱུ་ཀ་མཱུ་སི་ཀཱ ས་པྤེ བྷིཾ་སཱ་པེ་ནྟི. སོ ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སོ པ་ཐ་ཝཱི་ཨ་གྒ’’ནྟི ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་སྶ་མཾ མཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ སོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ མ་མ ནཱ་མེ་ན ན་ག་རཾ ཀ་རོ་ཐ, དེ་མི ཝོ ཨི་མཾ ཨོ་ཀཱ་ས’’ནྟི. ཏེ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཏཱ་པ་སོ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཏྟོ་པི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟིཾ བ་ལེ་ན ཨ་ཏི་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སྶ་མེ ར་ཉྙོ གྷ་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཏཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཨ་སྶ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སི. ཏ་ཏོ ཀུ་མཱ་རཱ ཏ་ཏྠ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་སྶ ཝུ་ཏྠོ་ཀཱ་སེ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ཨ་མ་ཙྩཱ ‘‘ཨི་མེ ཀུ་མཱ་རཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ, ཡ་དི ནེ་སཾ པི་ཏཱ ས་ནྟི་ཀེ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སོ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀཱ་རེ་ཡྻ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་རོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་སུཾ. ཀུ་མཱ་རཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དི་སཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་དྷཱི་ཏ་རོ ན པ་སྶཱ་མ, ཏཱ་ས་མྤི བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ས་དི་སེ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རེ, ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་ད་ཉྩ ན ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་ད་བྷ་ཡེ་ན ཛེ་ཊྛ་བྷ་གི་ནིཾ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཧི སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སུཾ. ཏེ་སཾ པི་ཏཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྱཱ ཝ་ཏ, བྷོ ཀུ་མཱ་རཱ, པ་ར་མ་ས་ཀྱཱ ཝ་ཏ, བྷོ ཀུ་མཱ་རཱ’’ཏི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་ཀྱཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, རཱ་ཛཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩེ པཱ་རི་ས་ཛྫེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ, བྷོ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀུ་མཱ་རཱ ས་མྨ་ནྟཱི’ཏི. ཨ་ཏྠི, དེ་ཝ, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་སྶེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ མ་ཧཱ་སཱ་ཀ་ས་ཎྜོ, ཏ་ཏྠེ་ཏ་ར་ཧི ཀུ་མཱ་རཱ ས་མྨ་ནྟི. ཏེ ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་ད་བྷ་ཡཱ ས་ཀཱ་ཧི བྷ་གི་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, ཨ་མྦ་ཊྛ, རཱ་ཛཱ ཨོ་ཀྐཱ་ཀོ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘ས་ཀྱཱ ཝ་ཏ, བྷོ ཀུ་མཱ་རཱ, པ་ར་མ་ས་ཀྱཱ ཝ་ཏ, བྷོ ཀུ་མཱ་རཱ’ཏི, ཏ་ད་གྒེ ཁོ པ་ན, ཨ་མྦ་ཊྛ, ས་ཀྱཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, སོ ཙ ས་ཀྱཱ་ནཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༦༧).
ཏ་ཏོ ནེ་སཾ ཛེ་ཊྛ་བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཀུ་ཊྛ་རོ་གོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་པུ་པྥ་ས་དི་སཱ་ནི ག་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨུ་པ་རི ཨེ་ས རོ་གོ ས་ངྐ་མ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏཾ ཡཱ་ནེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏ་ཏྠ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ད་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ པཾ་སུཾ ད་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན རཱ་མོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཀུ་ཊྛ་རོ་གཱི ཨོ་རོ་དྷེ་ཧི ཙ ནཱ་ཊ་ཀེ་ཧི ཙ ཛི་གུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ ཏེ་ན སཾ་ཝེ་གེ་ན ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཛྫཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཎྞ་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་རོ་གོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཧུ་ཏྭཱ, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ མ་ཧ་ནྟཾ སུ་སི་ར་རུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ སོ་ལ༹་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏཾ ཀོ་ལཱ་པཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ, དྭཱ་ར་ཉྩ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་ཊཱ་ཧེ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ཝི་སྶ་ར་ཉྩ སུ་སྶ་ར་ཉྩ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཡ་ཏི. སོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ སཱི་ཧོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ བྱ་གྒྷོ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་བྷཱ་ཏེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝི་གྷཱ་ས་མཾ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སོ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ བྱ་གྒྷོ ཏཾ པ་དེ་སཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ པ་ད་ར་ཏྠ་རེ ཝི་ཝ་ར་མ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཝི་ཝ་རེ་ན སཱ བྱ་གྒྷཾ དི་སྭཱ བྷཱི་ཏཱ ཝི་སྶ་ར་མ་ཀཱ་སི. སོ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏྠི་ས་དྡོ ཨེ་སོ’’ཏི ཙ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ནི་ཀྑ་མཱ’’ཏི. ‘‘ན ནི་ཀྑ་མཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཱ ཨ་ཧ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ སོ་བྦྷེ ནི་ཁཱ་ཏཱ་པི མཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. སོ ས་བྦཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཛཱ་ཏིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི དཱ་ནི ཁཱི་རེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ས་པྤི ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘ཀུ་ཊྛ་རོ་གི་ནཱི་མྷི སཱ་མི, ན ས་ཀྐཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཀ་ཏ་ཀ་མྨོ དཱ་ནི ཨ་ཧཾ ས་ཀྐཱ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུ’’ནྟི ནི་སྶེ་ཎིཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ནོ་ཀཱ་སཾ ནེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨེ་ཝ ད་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་རོ་གཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་མ་ཀཱ་སི. སོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སཱ པ་ཋ་མ་སཾ་ཝཱ་སེ་ནེ་ཝ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ དྭེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡི, པུ་ན་པི དྭེ་ཏི ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཨེ་ཝཾ ཏེ དྭ་ཏྟིཾ་ས བྷཱ་ཏ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟེ པི་ཏཱ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀོ རཱ་མ་ར་ཉྙོ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི པ་བྦ་ཏེ ར་ཏ་ནཱ་ནི ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏོ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྙཱ་སི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀུ་ཏོ ཏྭཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཙ ཏེ་ན པུ་ཊྛོ ‘‘ན་ག་ར་ཏོ དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ནཾ རཱ་ཛཱ ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ས་མུ་ལླ་པ་མཱ་ནེ་སུ ཏེ དཱ་ར་ཀཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. སོ ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཀེ དེ་ཝཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘པུ་ཏྟཱ མེ བྷ་ཎེ’’ཏི. ‘‘ཨི་མེ་ཧི དཱ་ནི, དེ་ཝ, དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀུ་མཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝ་ནེ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སི, ཨེ་ཧི ར་ཛྫ་མ་ནུ་སཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ལཾ, བྷ་ཎེ, ཨི་དྷེ་ཝ སུ་ཁ’’ནྟི. སོ ‘‘ལ་དྡྷཾ དཱ་ནི མེ ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟ་སྶཱ་རོ་ཙེ་སི. ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ‘‘པི་ཏ་རཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི པི་ཏ་རཾ ཡཱ་ཙི. སོ་པི ‘‘ཨ་ལཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, ཨི་དྷེ་ཝ སུ་ཁ’’ནྟི ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི. ཏ་ཏོ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ‘‘ན དཱ་ནི རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཧ་ནྡ་སྶ ཨི་དྷེ་ཝ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀོ་ལ་རུ་ཀྑཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ལ་རུ་ཀྑཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀོ་ལ་ན་ག་ར’’ནྟི ཙ བྱ་གྒྷ་པ་ཐེ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘བྱ་གྒྷ་པ་ཛྫ’’ནྟི ཙཱ་ཏི དྭེ ནཱ་མཱ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟེ ཀུ་མཱ་རེ མཱ་ཏཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཝཱ་སི་ནོ ས་ཀྱཱ མཱ་ཏུ་ལཱ ཧོ་ནྟི, དྷཱི་ཏ་རོ ནེ་སཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཡཾ དི་ཝ་སཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ན་དཱི་ཀཱི་ལ༹་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ དི་ཝ་སཾ ག་ནྟྭཱ ན་དཱི་ཏི་ཏྠཾ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནཱ་མཱ་ནི སཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་ཏྠི་ཏཱ པ་ཏྠི་ཏཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ་ནོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ བྷ་ཎེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཡཾ ཀོ་ལི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི.
ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ སཱ་ཀི་ཡ་ཀོ་ལི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཝཾ་སོ ཡཱ་ཝ སཱི་ཧ་ཧ་ནུ་རཱ་ཛཱ, ཏཱ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – སཱི་ཧ་ཧ་ནུ་ར་ཉྙོ ཀི་ར པ་ཉྩ པུ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ – སུ་དྡྷོ་ད་ནོ, ཨ་མི་ཏོ་ད་ནོ, དྷོ་ཏོ་ད་ནོ, ས་ཀྐོ་ད་ནོ, སུ་ཀྐོ་ད་ནོ་ཏི. ཏེ་སུ སུ་དྡྷོ་ད་ནེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་སྶ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཉྫ་ན་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཛཱ་ཏ་ཀ་ནི་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏུ་སི་ཏ་པུ་རཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀ་ཏ་མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ནྣ་ར་ས་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏི སཱ་ཀི་ཡ་ཀོ་ལི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་ལ་ཧོ ཨ་ཧོ་སི. ཀ་ཐཾ? ནེ་སཾ ཀི་ར ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀ་པི་ལ་པུ་ར་ཀོ་ལི་ཡ་པུ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ རོ་ཧི་ཎཱི ནཱ་མ ན་དཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སཱ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་པྤོ་ད་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི མ་ཧོ་ད་ཀཱ. ཨ་པྤོ་ད་ཀ་ཀཱ་ལེ སེ་ཏུཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་པི ཀོ་ལི་ཡཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་སྶ་པཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ནྟི. ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སེ་ཏུཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷ་ཎྜ་ནྟཱ ‘‘ཨ་རེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ བྷ་གི་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་དི་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ ཝི་ཡ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ སུ་སི་ར་རུ་ཀྑེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི པི་སཱ་ཙི་ལླི་ཀཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན ཁུཾ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏེ ཀུ་དྡྷཱ ཡུ་དྡྷ་ས་ཛྫཱ ཧུ་ཏྭཱ རོ་ཧི་ཎཱི་ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ས་མྤ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ སཱ་ག་ར་ས་དི་སཾ བ་ལཾ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཧ་ནྡ, ནེ ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ དྭི་ནྣཾ སེ་ནཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཝཾ ཋ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཨ་ཏྟ་ད་ཎྜ་སུ་ཏྟཾ (སུ. ནི. ༩༤༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་བྷཱ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟཱ ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཋཱ་རཱི་ཧ་ཏྠོ པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཕ་ནྡ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༡༣.༡༤), ‘‘ཝ་ནྡཱ་མི ཏཾ ཀུ་ཉྫ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ལ་ཊུ་ཀི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༥.༣༩).
‘‘ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཛཱ་ལ་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑི་ནོ;
ཡ་དཱ ཏེ ཝི་ཝ་དི་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨེ་ཧི་ནྟི མེ ཝ་ས’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༣༣) –
ཨི་མཾ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཉྩ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་སཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ‘‘པུ་བྦེ ཀི་ར མ་ཡཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་སཱི་དིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ས་ཀྱཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཀུ་མཱ་ར་ས་ཏེ, ཀོ་ལི་ཡཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཀུ་མཱ་ར་ས་ཏེ་ཏི པ་ཉྩ ཀུ་མཱ་ར་ས་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ས་བྦེ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཡུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་མྨ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་སཾ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ དཱུ་ཏེ པཱ་ཧེ་སུཾ, ཏེ ཏཱ་ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ལོ་བྷི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡ (ཛཱ. ༢.༢༡.༢༨༩ ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ) ཏེ་སཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ – ‘‘དི་ཊྛ་པུ་བྦོ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་མ་ཝཱ’’ཏི? ‘‘ན བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པེ་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཏེ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ནེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏོ, ཨ་ཡཾ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏོ, ཨ་ཡཾ མ་ཎི་པ་བྦ་ཏོ’’ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ པ་བྦ་ཏེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀུ་ཎཱ་ལ་ད་ཧེ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཏ་ལེ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ས་བྦེ ཙ་ཏུ་པྤ་ད་བ་ཧུ་པྤ་དཱ་དི་བྷེ་དཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ་ས་ཉྩ པ་ཙྪ་ཏོ ཀུ་ཎཱ་ལ་ས་ཀུ་ཎོ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཙ ཏེ ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧཾ་སཱ, ཨེ་ཏེ ཀོ་ཉྩཱ, ཨེ་ཏེ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ཀཱ, ཀ་ར་ཝཱི་ཀཱ, ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ཀཱ, པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏ་ཀཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ད་སྶེ་སི.
ཏེ ཝི་མྷི་ཏ་ཧ་ད་ཡཱ པ་སྶ་ནྟཱ ས་བྦ་པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དྭཱི་ཧི དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཧི མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཌཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣཾ ས་ཧ་སྶ་དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཀུ་ཎཱ་ལ་ས་ཀུ་ཎཾ དི་སྭཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ་པི ཨི་དྷ ཀུ་ཎཱ་ལ་རཱ་ཛཱ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ་ཝེ་ས ཀུ་ཎཱ་ལ་ཝཾ་སོ ཀ་ཏོ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཧི མ་ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ཨི་དྷ ཝ་སི་མྷཱ – ནཱ་ར་དོ དེ་ཝི་ལོ ཨི་སི, ཨཱ་ན་ནྡོ གི་ཛ྄ཛྷ་རཱ་ཛཱ, པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ, ཨ་ཧཾ ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ’’ཏི ས་བྦཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཙྩ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ས་བྦ་ཨུ་པ་རི་མོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཀོ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝཱ ཨ་ར་ཧཱ ཝཱ ན་ཏྠི. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ པུ་ན་དེ་ཝ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཨོ་རུ་ཧི. ཨཱ་ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཙ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཙྪིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ་སཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ པུ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. པ་ཋ་མཾ པ་ཏྟོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙ ‘‘ཨ་བྷི་ར་མཱ་མ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ, ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་བྦེ་པི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ ཛེ་ཊྛ་མཱ་ས་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ. ཏ་ཏོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝུ་ཏཾ ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟེ ཙ ཨ་རཱུ་པ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཙ ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཨ་ཝ་སེ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ་ད་ཡོ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སུ་ཁུ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་སུཾ ‘‘ཝི་ཙི་ཏྲ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ག་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་དྡྷ་ནི ཋ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སིཾ་སུ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཡཾ, ཁོ, བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི. ད་ས་ཧི ཙ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡ་མྤི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཙྩེ་ཀཾ གཱ་ཐཾ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ་མཱ’’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༣༡; སཾ. ནི. ༡.༣༧).
ས་བྦཾ ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ག་ནྟྭཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ བྲ་ཧྨཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་དྡྷ་ནི ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ པ་ཝ་ན་སྨིཾ…པེ…
ད་ཀྑི་ཏཱ་ཡེ ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏ་ས་ངྒྷ’’ནྟི. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
ཨི་མ་ཉྩ་སྶ གཱ་ཐཾ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ ས་དྡཾ ཨ་སྶོ་སི.
དུ་ཏི་ཡོ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་དྡྷ་ནི ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཏ་ཏྲ བྷི་ཀྑ་ཝོ ས་མཱ་ད་ཧཾ་སུ…པེ…
ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ར་ཀྑ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
ཏ་ཏི་ཡོ ད་ཀྑི་ཎ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་དྡྷ་ནི ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཚེ་ཏྭཱ ཁཱི་ལཾ ཚེ་ཏྭཱ པ་ལི་གྷཾ…པེ… སུ་སུ་ནཱ་གཱ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་དྡྷ་ནི ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཏཾ གཱ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མ་བྷཱ་སི –
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ་སེ…པེ…
དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢; སཾ. ནི. ༡.༣༧);
ཏ་སྶ་པི ཏཾ ས་དྡཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་དྡྷ་ནི ཋི་ཏོ ཨ་སྶོ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་དཱ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨཱ་ནོ པ་རི་སཾ ཐོ་མེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་པ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ་ས་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་པྤ་ར་མཱ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཏེ་ས་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་པྤ་ར་མཱ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཏཾ དེ་ཝ་པ་རི་སཾ བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ བྷ་བྦཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་བྷ་བྦཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་བྷ་བྦ་པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་ས་ཏེ་པི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, བྷ་བྦ་པ་རི་སཱ ས་ཀྐཱ བོ་དྷེ་ཏུ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ པུ་ན བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཚ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ དོ་ས-མོ་ཧ-ཝི་ཏ་ཀྐ-ས་དྡྷཱ-བུ་དྡྷི་ཙ་རི་ཏཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སྶཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཀཱི་དི་སཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ས་པྤཱ་ཡཱ’’ཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ པ་རི་སཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི – ‘‘ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ནུ ཁོ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན, པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ན་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ན ས་ཀ་ལ་པ་རི་སཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠི ཀོ་ཙཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཧ་མེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ པ་རི་སཱ་ཡ ས་པྤཱ་ཡཾ ན ཧོ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷཾ མཱ་པེ་ཡྻ་ནྟི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷཾ མཱ་པེ་སི. ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱི ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རོ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཱ་དི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. སོ པཱ་ཙཱི་ན་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ས་མེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་མྷི ས་མཱ་ག་མེ ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཚ སུ་ཏྟཱ་ནི (སུ. ནི. ༨༥༤ ཨཱ་ད་ཡོ, ༨༦༨ ཨཱ་ད་ཡོ, ༨༨༤ ཨཱ་ད་ཡོ, ༩༠༡ ཨཱ་ད་ཡོ, ༩༢༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པུ་རཱ་བྷེ་ད་སུ་ཏྟཾ ཀ་ལ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ཙཱུ་ལ༹་བྱཱུ་ཧཾ མ་ཧཱ་བྱཱུ་ཧཾ ཏུ་ཝ་ཊ་ཀཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ས་མྨཱ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ནྟི. ཏེ་སུ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘པུ་ཙྪཱ་མི མུ་ནིཾ པ་ཧཱུ་ཏ་པ་ཉྙ’’ནྟི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ པ་ཧཱུ་ཏ་པ་ཉྙནྟི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཾ. ཏི་ཎྞནྟི ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ཏི་ཎྞཾ. པཱ་ར་ངྒ་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟཾ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏནྟི ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ. ཋི་ཏ་ཏྟནྟི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཙི་ཏྟཾ. ནི་ཀྑ་མྨ གྷ་རཱ པ་ནུ་ཛྫ ཀཱ་མེཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ པ་ནུ་དི་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཱ ནི་ཀྑ་མྨ. ཀ་ཐཾ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ སོ ལོ་ཀེ པ་རི་བྦ་ཛེ་ཡྻཱཏི སོ བྷི་ཀྑུ ཀ་ཐཾ ལོ་ཀེ ས་མྨཱ པ་རི་བྦ་ཛེ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ ལོ་ཀེ་ན ཧུ་ཏྭཱ, ལོ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༣༦༣. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ལོ་ཀེ ས་མྨཱ པ་རི་བྦ་ཛ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ ས་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧེ ཏཾ ཏཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་མཱ་ན་དོ་སཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ག་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་དོ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡ་སྶ མ་ངྒ་ལཱ’’ཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་ནྣ་ར་ས གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི.
ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏཱ་ཝ མ་ངྒ་ལཱཏི མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མཱུ་ཧ་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ཨཱུ་ཧ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ. ཨུ་པྤཱ་ཏཱཏི ‘‘ཨུ་ཀྐཱ་པཱ་ཏ་དི་སཱ་ཌཱ་ཧཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨུ་པྤཱ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ. སུ་པི་ནཱཏི ‘‘པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ སུ་པི་ནཾ དི་སྭཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ, ཝཱ་མ་པ་སྶེ་ན ས་ཡ་ཏཱ དི་ཊྛེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཨི་དཾ, སུ་པི་ན་ནྟེ ཙ་ནྡཾ དི་སྭཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱུ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ དི་སྭཱ ཨི་ད’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ སུ་པི་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ. ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ད་ཎྜ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་པཱ་ཋཾ པ་ཋི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ. ཏེ ས་བྦེ་པི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སོ མ་ངྒ་ལ་དོ་ས་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོཏི ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས མ་ཧཱ་མ་ངྒ་ལཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ མ་ངྒ་ལ་དོ་སཱ ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ནེ་ཏེ མ་ངྒ་ལཱ་ད་ཡོ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ, སོ མ་ངྒ་ལ་དོ་ས་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ མ་ངྒ་ལཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་ཏཱ་དི་དོ་སཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མ་ངྒ་ལ་དོ་ས་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི, ན མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ཧི སུ་དྡྷིཾ པ་ཙྩེ་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ སོ ལོ་ཀེ པ་རི་བྦ་ཛེ་ཡྻ, སོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་མྨཱ ལོ་ཀེ པ་རི་བྦ་ཛེ་ཡྻ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟོ ལོ་ཀེ་ནཱ་ཏི.
༣༦༤. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ རཱ་གཾ ཝི་ན་ཡེ་ཐ མཱ་ནུ་སེ་སུ, དི་བྦེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ ཙཱ་པི བྷི་ཀྑཱུཏི མཱ་ནུ་སེ་སུ ཙ དི་བྦེ་སུ ཙ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ནེ་ནྟོ རཱ་གཾ ཝི་ན་ཡེ་ཐ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ བྷ་ཝཾ ས་མེ་ཙྩ དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཝཾ རཱ་གཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ད་ཡོ སཱ་དྷེ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བྷེ་ད་མྤི ས་མེ་ཙྩ དྷ་མྨཾ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ བྷ་ཝཾ. ས་མྨཱ སོཏི སོ་པི བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ལོ་ཀེ པ་རི་བྦ་ཛེ་ཡྻ.
༣༦༥. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ’’ཏི ས་བྦ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ པ་ཧཱི་ན་རཱ་ག་དོ་སོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ ས་བྦ་གཱ་ཐཱ་སུ ཙ ‘‘སོ་པི བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ལོ་ཀེ པ་རི་བྦ་ཛེ་ཡྻཱ’’ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྷི ཡོ་ཛ་ན་མྤི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.
༣༦༦. ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ པི་ཡ་ཉྩ ཨ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཧི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཀུ་ཧི་ཉྩཱིཏི ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་བྷེ་དེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶ་ཡེ་ན དྭཱ་ས་ཊྛི་བྷེ་དེ་ན དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཙ ཀུ་ཧི་ཉྩི རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨེ བྷ་ཝེ ཝཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ. སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོཏི ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ ད་ས་ཝི་དྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ, ཏེ་ཧི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཋ་མ་པཱ་དེ་ན ཙེ་ཏྠ རཱ་ག་དོ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཙ ཝི་པྤ་མོ་ཀྑོ. པ་ཋ་མེ་ན ཝཱ རཱ་ག་དོ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཏ་དུ་པཱ་ཡོ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཏེ་སཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་ཧི ཝི་པྤ་མོ་ཀྑོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༦༧. པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པ་དྷཱི་སཱུཏི ཁ་ནྡྷུ་པ་དྷཱི་སུ. ཨཱ་དཱ་ནནྟི ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཏེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻོཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ སུ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནེ་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨཱ་དཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་སོ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཝི་ནེ་ཏྭཱ སོ ཝི་ནཱི་ཏ་ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, ཏེ་སུ ཨུ་པ་དྷཱི་སུ ན སཱ་ར་མེ་ཏི, ས་བྦེ ཨུ་པ་དྷཱི ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏེ་སུ དུ་ཝི་དྷེ་ན་པི ནི་སྶ་ཡེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ‘‘ཨི་དཾ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཨ་ནེ་ཏ་བྦོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ སོ ལོ་ཀེ པ་རི་བྦ་ཛེ་ཡྻ.
༣༦༨. ཚ་ཊྛ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷོཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ སུ་ཙ་རི་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷོ. ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨནྟི མ་གྒེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཉ་ཏྭཱ. ནི་བྦཱ་ན་པ་དཱ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པ་དཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༣༦༩. ས་ཏྟ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཀྐུ་ཊྛོཏི ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་བྷི་ས་ཏྟོ. ན ས་ནྡྷི་ཡེ་ཐཱཏི ན ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧེ་ཐ ན ཀུ་པྤེ་ཡྻ. ལ་དྡྷཱ པ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ ན མ་ཛྫེཏི པ་རེ་ཧི དི་ནྣཾ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཉཱ་ཏོ ཡ་ས་སྶཱི ལཱ་བྷཱི’’ཏི ན མ་ཛྫེ་ཡྻ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༣༧༠. ཨ་ཊྛ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ལོ་བྷནྟི ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཾ. བྷ་ཝནྟི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་བྷ་ཝཾ. ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི བྷ་ཝ་བྷོ་ག་ཏ་ཎྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. པུ་རི་མེ་ན ཝཱ ས་བྦཱ་པི ཏ་ཎྷཱ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ. ཝི་ར་ཏོ ཚེ་ད་ན་བ་ནྡྷ་ནཱ ཙཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པ་ར་ས་ཏྟ་ཚེ་ད་ན་བ་ནྡྷ་ནཱ ཙ ཝི་ར་ཏོ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༣༧༡. ན་ཝ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ སཱ་རུ་པྤཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་དིཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཨེ་ས་ནཱ་དི་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སུ་དྡྷིཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནེ་ན ཝི་དི་ཏྭཱ. ན ཧི ཉཱ་ཏ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀི་ཉྩི ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐི་ཡནྟི ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ. དྷ་མྨནྟི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཝཱ མ་གྒེ་ན ཝི་དི་ཏྭཱ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༣༧༢. ད་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ སོ ནི་རཱ་སོ ཨ་ནཱ་སི་སཱ་ནོཏི ཡ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཝི་ནཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཙ ན ས་ནྟི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ ཙ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ, སོ ནི་རཱ་སོ ནི་ཏྟ་ཎྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨཱ་སཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཉྩི རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཾ ནཱ་སཱི་ས་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་རཱ་སོ ཨ་ནཱ་སི་སཱ་ནོ’’ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༣༧༣. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝ་ཁཱི་ཎོཏི ཁཱི་ཎ་ཙ་ཏུ་རཱ་ས་ཝོ. པ་ཧཱི་ན་མཱ་ནོཏི པ་ཧཱི་ན་ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ནོ. རཱ་ག་པ་ཐནྟི རཱ་ག་ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ. ཨུ་པཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོཏི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ནེ་ཧི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ད་ནྟོཏི ས་བྦ་དྭཱ་ར་ཝི་སེ་ཝ་ནཾ ཧི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡེ་ན ད་མ་ཐེ་ན ད་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ པ་ཏྟོ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་གྒི་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༣༧༤. དྭཱ་ད་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་དྡྷོཏི བུ་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎེ་སུ པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ན པ་ར་སྶ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ག་མ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ན ཁྭཱ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༣༤). སུ་ཏ་ཝཱཏི ཝོ་སི་ཏ་སུ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ པ་ར་མ་ཏྠི་ཀ་སུ་ཏ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ནི་ཡཱ་མ་ད་སྶཱིཏི སཾ་སཱ་ར་ཀ་ནྟཱ་ར་མཱུ་ལ༹ྷེ ལོ་ཀེ ཨ་མ་ཏ་པུ་ར་གཱ་མི་ནོ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ད་སྶཱ་ཝཱི, དི་ཊྛ་མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝ་གྒ་ག་ཏེ་སུ ན ཝ་གྒ་སཱ་རཱིཏི ཝ་གྒ་ག་ཏཱ ནཱ་མ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཝ་གྒཱ་ཧི དི་ཊྛཱི་ཧི ག་ཏེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ན ཝ་གྒ་སཱ་རཱི – ‘‘ཨི་དཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཏ་ཐེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་མ་ན་ཏོ. པ་ཊི་གྷནྟི པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཀཾ, ཙི་ཏྟ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དོ་ས་ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཝི་ནེ་ཡྻཱཏི ཝི་ནེ་ཏྭཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༣༧༥. ཏེ་ར་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ སཾ་སུ་དྡྷ་ཛི་ནོཏི སཾ་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཝི་ཛི་ཏ་ཀི་ལེ་སོ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོཏི ཝི་ཝ་ཊ་རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ཚ་ད་ནོ. དྷ་མྨེ་སུ ཝ་སཱིཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ་སུ ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ. ན ཧི་སྶ ས་ཀྐཱ ཏེ དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ ཉཱ་ཏཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཏེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ‘‘དྷ་མྨེ་སུ ཝ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ར་གཱུཏི པཱ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ག་ཏོ, ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནེ་ཛོཏི ཨ་པ་ག་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཙ་ལ་ནོ. ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཀུ་ས་ལོཏི ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་མྷི ཉཱ་ཎཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ, ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལོ, ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཚེ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༣༧༦. ཙུ་དྡ་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏེ་སཱུཏི པ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་སུ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སཱུཏི པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨ་པྤ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཝ. ཀ་པྤཱ་ཏཱི་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མ’’ནྟི ཀ་པྤ་ནཾ ས་བྦ་མྤི ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པྤཾ ཨ་ཏཱི་ཏོ. ཨ་ཏི་ཙྩ སུ་དྡྷི་པ་ཉྙོཏི ཨ་ཏཱི་ཝ སུ་དྡྷི་པ་ཉྙོ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝཱ སུ་དྡྷི་པ་ཉྙོ. ཀིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ? ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡཾ. ཨ་ར་ཧཱ ཧི ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ, ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡ་ནྟོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཨ་དྡྷཱ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ར་མ་སུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟ་པ་ཉྙོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨ་ཏི་ཙྩ སུ་དྡྷི་པ་ཉྙོ’’ཏི. ས་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧཱིཏི དྭཱ་ད་ས་ཧཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི. ཨ་ར་ཧཱ ཧི ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤཱ་ཏཱི་ཏོ. ཀ་པྤཱ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཙྩ སུ་དྡྷི་པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ’’ཏི.
༣༧༧. པ་ནྣ་ར་ས་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཡ པ་དནྟི ཡེ ཏེ ‘‘ས་ཙྩཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རོ པ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་དཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ས་ཙྩ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཉ་ཏྭཱ. ས་མེ་ཙྩ དྷ་མྨནྟི ཏ་ཏོ པ་རཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ཧི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ས་མེ་ཙྩ. ཝི་ཝ་ཊཾ དི་སྭཱ་ན པ་ཧཱ་ན་མཱ་ས་ཝཱ་ནནྟི ཨ་ཐ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊཾ པཱ་ཀ་ཊ་མ་ནཱ་ཝ་ཊཾ དི་སྭཱ. ས་བྦུ་པ་དྷཱི་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱཏི ས་བྦེ་སཾ ཁ་ནྡྷ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱི་ནཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ སོ ལོ་ཀེ པ་རི་བྦ་ཛེ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་ནྟོ ལོ་ཀཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི.
༣༧༨. ཏ་ཏོ སོ ནི་མྨི་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ནྟོ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡོ སོ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རཱིཏི ཡོ སོ མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནི ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏྭཱ ས་བྦ་མ་ངྒ་ལ་དོ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཝི་ཧཱ་རཱི, ཡོ་པི སོ དི་བྦ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ རཱ་གཾ ཝི་ནེ་ཡྻ བྷ་ཝཱ་ཏི་ཀྐ་མྨ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ནི་དྡི་ཊྛ་བྷི་ཀྑུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ – ཨ་དྡྷཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཡཾ ཏྭཾ ‘‘ཡ་སྶ མ་ངྒ་ལཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘ས་མྨཱ སོ ལོ་ཀེ པ་རི་བྦ་ཛེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཙ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཡོ སོ ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི བྷི་ཀྑུ, སོ ཨུ་ཏྟ་མེ་ན ད་མ་ཐེ་ན ད་ནྟོ, ས་བྦཱ་ནི ཙ ད་ས་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཙ་ཏུ་རོ ཙ ཡོ་གེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ སོ ལོ་ཀེ པ་རི་བྦ་ཛེ་ཡྻ, ན་ཏྠི མེ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཨི་ཏི དེ་ས་ནཱ་ཐོ་མ་ན་གཱ་ཐ་མྤི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སི, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་པྤ་ཏྟཱ པ་ན ག་ཎ་ན་ཏོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་ཊྛི་ཏཱ.