༢. ཨུ་བྦ་རི་ཝ་གྒོ
༡. སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ཀ་པེ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་གྒཱ དུ་བྦ་ཎྞ་རཱུ་པཱ་སཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠ་རི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཨི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཏཱི་ནཱ་མ་ཀེ གཱ་མེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པེ་ཏིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཀི་ར ཨི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཏཱི ཙ དཱི་གྷ་རཱ་ཛི ཙཱ་ཏི དྭེ གཱ་མ་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་ཏྠ བ་ཧཱུ སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙ ཀཱ་ལེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན བ་ཧཱུ ཀཱི་ཊ་པ་ཊ་ངྒེ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ པེ་ཏེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི.
སཱ པ་ཉྩ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ པུ་ན་པི ཨི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ཀ་ཀུ་ལེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཡ་དཱ ས་ཏྟ་ཊྛ་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙཱ་ཧི དཱ་རི་ཀཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ར་ཐི་ཀཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ན་ས་མ་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཏ་མེ་ཝ གཱ་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཏཱི་ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྭཱ་ད་ས་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བ་ཧཱུ གཱ་མ་དཱ་རི་ཀཱ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ ཀཱི་ལ༹་ནྟི་ཡོ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ན ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཨ་ཉྙེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡིཾ་སུ. སཱ པ་ནེ་སཱ ཨ་སྶ་དྡྷ་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ སཱ་དྷུ་ཛ་ནཱ་ཙཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་ནཱ་ད་རཱ ཨ་ལ་ཀྑི་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ཙ སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ར་ཧ་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ མཾ ཝ་ནྡི་སྶ་ཏི, ནི་ར་ཡེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, པེ་ཏེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ་པི མ་མཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཉྩོ་དི་ཏ་མཱ་ན་སོ ཏཱ དཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ནྡ་ཐ, ཨ་ཡཾ པ་ན དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ལ་ཀྑི་ཀཱ ཝི་ཡ ཋི་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཏཱ དཱ་རི་ཀཱ ཧ་ཏྠེ་སུ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཐེ་ར་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་སུཾ.
སཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ དཱི་གྷ་རཱ་ཛི་ཡཾ སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ཀ་ཀུ་ལེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ དི་ནྣཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ག་བྦྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ པེ་ཏེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ན་གྒཱ དུ་བྦ་ཎྞ་རཱུ་པཱ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བཱི་བྷ་ཙྪ་ད་སྶ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི ར་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ཐེ་རོ –
༩༥. ‘‘ན་གྒཱ དུ་བྦ་ཎྞ་རཱུ་པཱ་སི, ཀི་སཱ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏཱ;
ཨུ་པྥཱ་སུ་ལི་ཀེ ཀི་སི་ཀེ, ཀཱ ནུ ཏྭཾ ཨི་དྷ ཏི་ཊྛ་སཱི’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་ཙྪི. ཏ་ཏྠ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏཱཏི ནི་མྨཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ སི་རཱ་ཛཱ་ལེ་ཧི པ་ཏྠ་ཏ་ག་ཏྟཱ. ཨུ་པྥཱ་སུ་ལི་ཀེཏི ཨུ་གྒ་ཏ་ཕཱ་སུ་ལི་ཀེ. ཀི་སི་ཀེཏི ཀི་ས་ས་རཱི་རེ. པུ་བྦེ་པི ‘‘ཀི་སཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཀི་སི་ཀེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཊྛི་ཙ་མྨ་ནྷཱ་རུ་མ་ཏྟ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ པེ་ཏཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི –
༩༦. ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ད་ནྟེ པེ་ཏཱི་མྷི, དུ་གྒ་ཏཱ ཡ་མ་ལོ་ཀི་ཀཱ;
པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, པེ་ཏ་ལོ་ཀཾ ཨི་ཏོ ག་ཏཱ’’ཏི. – གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཐེ་རེ་ན –
༩༧. ‘‘ཀིཾ ནུ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, མ་ན་སཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཀ་ཏཾ;
ཀི་སྶ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, པེ་ཏ་ལོ་ཀཾ ཨི་ཏོ ག་ཏཱ’’ཏི. –
ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ པུ་ཊྛཱ ‘‘ཨ་དཱ་ན་སཱི་ལཱ མ་ཙྪ་རི་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ པེ་ཏ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱ་མཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟཱི ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༩༨. ‘‘ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ མ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་ཧེ་སུཾ བྷ་ནྟེ, པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ ཨ་ཐ་ཝཱ་པི ཉཱ་ཏ་ཀཱ;
ཡེ མཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཡྻུཾ ད་དཱ་ཧི དཱ་ནཾ, པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ.
༩༩. ‘‘ཨི་ཏོ ཨ་ཧཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ, ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་ཙ་རཱ་མི ན་གྒཱ;
ཁུ་དཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ ཁ་ཛྫ་མཱ་ནཱ, པཱ་པ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལཾ མ་མེ་དཾ.
༡༠༠. ‘‘ཝ་ནྡཱ་མི ཏཾ ཨ་ཡྻ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤ མཾ ཝཱི་ར མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ;
ད་ཏྭཱ ཙ མེ ཨཱ་དི་ས ཡ་ཉྷི ཀི་ཉྩི, མོ་ཙེ་ཧི མཾ དུ་གྒ་ཏི་ཡཱ བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི.
༩༨. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱཏི ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ཀཱ. བྷ་ནྟེཏི ཐེ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཡེ མཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཡྻུནྟི མཱ་ཏཱ ཝཱ པི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཐ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨེ་དི་སཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ད་དཱ་ཧི དཱ་ན’’ནྟི ཡེ མཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཡྻུཾ, ཏཱ་དི་སཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ མ་ཡ྄ཧཾ ནཱ་ཧེ་སུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༩༩. ཨི་ཏོ ཨ་ཧཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ, ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་ཙ་རཱ་མི ན་གྒཱཏི ཨི་དཾ སཱ པེ་ཏཱི ཨི་ཏོ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པེ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི་པི ཏ་ཐཱ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཝི་ཙ་རཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡནྟི ཡ་སྨཱ, དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ན་གྒཱ པེ་ཏཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཝི་ཙ་རཱ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཡཱཏི པི་པཱ་སཱ་ཡ. ཁ་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ཁཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ, བཱ་དྷི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༠. ཝ་ནྡཱ་མི ཏཾ ཨ་ཡྻ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨ་ཡྻ, ཏ་མ་ཧཾ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ནྡཱ་མི, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ པུ་ཉྙཾ ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནུ་ཀ་མྤ མནྟི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ མ་མཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཀ་རོ་ཧི. ད་ཏྭཱ ཙ མེ ཨཱ་དི་ས ཡ་ཉྷི ཀི་ཉྩཱིཏི ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་དི་ས, ཏེ་ན མེ ཨི་ཏོ པེ་ཏ་ཡོ་ནི་ཏོ མོ་ཀྑོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘མོ་ཙེ་ཧི མཾ དུ་གྒ་ཏི་ཡཱ བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ པེ་ཏི་ཡཱ ཝུ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ སོ ཐེ་རོ པ་ཊི་པ་ཛྫི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ –
༡༠༡. ‘‘སཱ་དྷཱུ་ཏི སོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ;
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ལོ་པཾ ད་ཏྭཱ, པཱ་ཎི་མ་ཏྟ་ཉྩ ཙོ་ལ༹་ཀཾ;
ཐཱ་ལ་ཀ་སྶ ཙ པཱ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་སྶཱ ད་ཀྑི་ཎ་མཱ་དི་སི.
༡༠༢. ‘‘ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནུ་དྡི་ཊྛེ, ཝི་པཱ་ཀོ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ;
བྷོ་ཛ་ན་ཙྪཱ་ད་ན་པཱ་ནཱི་ཡཾ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.
༡༠༣. ‘‘ཏ་ཏོ སུ་དྡྷཱ སུ་ཙི་ཝ་ས་ནཱ, ཀཱ་སི་ཀུ་ཏྟ་མ་དྷཱ་རི་ནཱི;
ཝི་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི.
༡༠༡-༡༠༣. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ་ནནྟི བྷི་ཀྑུ་ནོ, ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཧེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་ལོ་པཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་ཏྭཱ’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི. ཨཱ་ལོ་པནྟི ཀ་བ་ལ༹ཾ, ཨེ་ཀཱ་ལོ་པ་མ་ཏྟཾ བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཎི་མ་ཏྟ་ཉྩ ཙོ་ལ༹་ཀནྟི ཨེ་ཀ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཙོ་ལ༹་ཁ་ཎྜ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཐཱ་ལ་ཀ་སྶ ཙ པཱ་ནཱི་ཡནྟི ཨེ་ཀ་ཐཱ་ལ་ཀ་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ. སེ་སཾ ཁ་ལླཱ་ཊི་ཡ་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏཾ པེ་ཏིཾ པཱི་ཎི་ནྡྲི་ཡཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞཾ དི་བྦ་ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྷཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཀ་མྨ་ཕ་ལཾ ཏཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༠༤. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ཡཱ ཏྭཾ ཏི་ཊྛ་སི དེ་ཝ་ཏེ;
ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཱི དི་སཱ ས་བྦཱ, ཨོ་ས་དྷཱི ཝི་ཡ ཏཱ་ར་ཀཱ.
༡༠༥. ‘‘ཀེ་ན ཏེ་ཏཱ་དི་སོ ཝ་ཎྞོ, ཀེ་ན ཏེ ཨི་དྷ མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཏེ བྷོ་གཱ, ཡེ ཀེ་ཙི མ་ན་སོ པི་ཡཱ.
༡༠༦. ‘‘པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ དེ་ཝི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ, མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་མ་ཀཱ་སི པུ་ཉྙཾ;
ཀེ་ནཱ་སི ཨེ་ཝཾ ཛ་ལི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ཝ་ཎྞོ ཙ ཏེ ས་བྦ་དི་སཱ པ་བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི.
༡༠༤. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་མ་ནཱ་པེ་ན, ཨ་བྷི་རཱུ་པེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞེ་ན. ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཱི དི་སཱ ས་བྦཱཏི ས་བྦཱ་པི ད་ས དི་སཱ ཛོ་ཏེ་ནྟཱི ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱི. ཡ་ཐཱ ཀི་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ས་དྷཱི ཝི་ཡ ཏཱ་ར་ཀཱ’’ཏི. ཨུ་སྶ་ནྣཱ པ་བྷཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ དྷཱི་ཡ་ཏི, ཨོ་ས་དྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨོ་ས་དྷཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཏཱ་ར་ཀཱ ཡ་ཐཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏྭཾ ས་བྦ་དི་སཱ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༥. ཀེ་ནཱཏི ཀིཾ-ས་དྡོ པུ་ཙྪཱ་ཡཾ. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེཏི ཏ་ཝ. ཨེ་ཏཱ་དི་སོཏི ཨེ་དི་སོ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཡ་ཐཱ་དི་སྶ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀེ་ན ཏེ ཨི་དྷ མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཀེ་ན པུ་ཉྙ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཡཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་ཕ་ལཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. བྷོ་གཱཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ‘‘བྷོ་གཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སཱ. ཡེ ཀེ་ཙཱིཏི བྷོ་གེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་བྱཱ་པ་ཀོ ཧི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི. མ་ན་སོ པི་ཡཱཏི མ་ན་སཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦཱ, མ་ནཱ་པི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༦. པུ་ཙྪཱ་མཱིཏི པུ་ཙྪཾ ཀ་རོ་མི, ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏནྟི ཏྭཾ. དེ་ཝཱིཏི དི་བྦཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ, དེ་ཝི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི. མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཛཱ་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ. ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏཱ་ཡཾ གཱ་ཐཱ་ནཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ པུ་ན ཐེ་རེ་ན པུ་ཊྛཱ པེ་ཏཱི ཏ་སྶཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱི སེ་ས་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༠༧. ‘‘ཨུ་པྤ་ཎྜུ་ཀིཾ ཀི་སཾ ཚཱ་ཏཾ, ན་གྒཾ ས་མྤ་ཏི་ཏ་ཙྪ་ཝིཾ;
མུ་ནི ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ ལོ་ཀེ, ཏཾ མཾ ཨ་དྡ་ཀྑི དུ་གྒ་ཏཾ.
༡༠༨. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ལོ་པཾ ད་ཏྭཱ, པཱ་ཎི་མ་ཏྟ་ཉྩ ཙོ་ལ༹་ཀཾ;
ཐཱ་ལ་ཀ་སྶ ཙ པཱ་ནཱི་ཡཾ, མ་མ ད་ཀྑི་ཎ་མཱ་དི་སི.
༡༠༩. ‘‘ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཕ་ལཾ པ་སྶ, བྷ་ཏྟཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ད་ས;
བྷུ་ཉྫཱ་མི ཀཱ་མ་ཀཱ་མི་ནཱི, ཨ་ནེ་ཀ་ར་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ.
༡༡༠. ‘‘པཱ་ཎི་མ་ཏྟ་སྶ ཙོ་ལ༹་སྶ, ཝི་པཱ་ཀཾ པ་སྶ ཡཱ་དི་སཾ;
ཡཱ་ཝ་ཏཱ ན་ནྡ་རཱ་ཛ་སྶ, ཝི་ཛི་ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ཙྪ་དཱ.
༡༡༡. ‘‘ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཱ བྷ་ནྟེ, ཝ་ཏྠཱ་ན་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ནི མེ;
ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་མྦ་ལཱི་ཡཱ་ནི, ཁོ་མ་ཀ་པྤཱ་སི་ཀཱ་ནི ཙ.
༡༡༢. ‘‘ཝི་པུ་ལཱ ཙ མ་ཧ་གྒྷཱ ཙ, ཏེ་པཱ་ཀཱ་སེ་ཝ་ལ་མྦ་རེ;
སཱ་ཧཾ ཏཾ པ་རི་ད་ཧཱ་མི, ཡཾ ཡ་ཉྷི མ་ན་སོ པི་ཡཾ.
༡༡༣. ‘‘ཐཱ་ལ་ཀ་སྶ ཙ པཱ་ནཱི་ཡཾ, ཝི་པཱ་ཀཾ པ་སྶ ཡཱ་དི་སཾ;
ག་མྦྷཱི་རཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ ཙ, པོ་ཀྑ་ར་ཉྙོ སུ་ནི་མྨི་ཏཱ.
༡༡༤. ‘‘སེ་ཏོ་ད་ཀཱ སུ་པྤ་ཏི་ཏྠཱ, སཱི་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ག་ནྡྷི་ཡཱ;
པ་དུ་མུ་པྤ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ, ཝཱ་རི་ཀི་ཉྫ་ཀྑ་པཱུ་རི་ཏཱ.
༡༡༥. ‘‘སཱ་ཧཾ ར་མཱ་མི ཀཱི་ལཱ༹་མི, མོ་དཱ་མི ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡཱ;
མུ་ནིཾ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཾ ལོ་ཀེ, བྷ་ནྟེ ཝ་ནྡི་ཏུ་མཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
༡༠༧. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་ཀིནྟི ཨུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཾ. ཚཱ་ཏནྟི བུ་བྷུ་ཀྑི་ཏཾ ཁུ་དཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ. ས་མྤ་ཏི་ཏ་ཙྪ་ཝིནྟི ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ས་རཱི་ར་ཙྪ་ཝིཾ. ལོ་ཀེཏི ཨི་དཾ ‘‘ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. ཏཾ མནྟི ཏཱ་དི་སཾ མ་མཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཀ་རུ་ཎ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ མཾ. དུ་གྒ་ཏནྟི དུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཏཾ.
༡༠༨-༡༠༩. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ལོ་པཾ ད་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི ཐེ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཏྟནྟི ཨོ་ད་ནཾ, དི་བྦ་བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ད་སཱཏི ད་ས ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི, ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷུ་ཉྫཱ་མི ཀཱ་མ་ཀཱ་མི་ནཱི, ཨ་ནེ་ཀ་ར་ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཨ་ཉྙེ་ཧི་པི ཀཱ་མེ་ཏ་བྦ་ཀཱ་མེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་ར་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫཱ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༡༠. ཙོ་ལ༹་སྶཱཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སཱི་སེ་ན ཏ་བྦི་ས་ཡཾ དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་པཱ་ཀཾ པ་སྶ ཡཱ་དི་སནྟི ཏ་སྶ ཙོ་ལ༹་དཱ་ན་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཕ་ལཾ པ་སྶ, བྷ་ནྟེ. ཏཾ པ་ན ཡཱ་དི་སཾ ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, ཀི་ནྟི ཙེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ན་ནྡ་རཱ་ཛ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཀོ་ཡཾ ན་ནྡ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ? ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ད་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སཱི ཨེ་ཀོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ ཛ་ངྒྷཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཨ་དྡ་ས. སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. སོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་དུ་སྶཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི. སོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ གཱ་མེ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ཏ་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ས་ངྒྷུ་ཊྛཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, སཱ་ཊ་ཀཾ མེ དེ་ཧི, ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ སུ་དྷོ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ‘‘ཨ་མྨ, ཐཱུ་ལཾ ཨི་ད’’ནྟི. ཨ་ཉྙཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཏ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཡཱ་དི་སེ གེ་ཧེ མ་ཡཾ ཛཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི ནོ ཨི་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ པུ་ཉྙ’’ནྟི. ‘‘ལ་བྷ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ག་ཙྪ, པུ་ཏྟ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཏུ་ཡ྄ཧཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ ར་ཛྫ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་མྨཱ’’ཏི མཱ་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་ཙྪཱ་མི, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཧཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་དྷ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཝཱ གེ་ཧེ ནི་སཱི་དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ པ་ན པུ་ཉྙ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. སོ ཙ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི.
ཨ་མ་ཙྩཱ ཙ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཙ ར་ཉྙོ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ར་ཉྙོ ཨེ་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྠི, པུ་ཏྟོ ན་ཏྠི, ཨ་རཱ་ཛ་ཀཾ ར་ཛྫཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཕུ་སྶ་ར་ཐཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཀུ་མུ་ད་ཝ་ཎྞེ ཙ་ཏྟཱ་རོ སི་ནྡྷ་ཝེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་པྤ་མུ་ཁཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཾ ར་ཐ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཐཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སུཾ. ར་ཐོ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཀྑོ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ཙྪ་ཏི, ནི་ཝ་ཏྟེ་མཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཨཱ་ཧཾ་སུ. པུ་རོ་ཧི་ཏོ ‘‘མཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ར་ཐོ ཀུ་མཱ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ས་ཛྫོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, པུ་རོ་ཧི་ཏོ པཱ་རུ་པ་ན་ཀ་ཎྞཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ ཨ་ཡཾ དཱི་པོ, དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ ཨེ་ཀ་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི པ་གྒ་ཎྷ་ཐ, པུ་ན་པི པ་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐ ཀུ་མཱ་རོ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘དེ་ཝ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ཀ་ཧ’’ནྟི? ‘‘དི་ཝ་ངྒ་ཏོ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏི དི་ཝ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ’’ཏི. ‘‘པུ་ཏྟོ ཝཱ དྷཱི་ཏཱ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྠི, དེ་ཝ, པུ་ཏྟོ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཀ་རི་སྶཱ་མི ར་ཛྫ’’ནྟི. ཏེ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་མ་ཎྜ་པཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཨ་ཐ་སྶ ཀ་ཏཱ་བྷི་སེ་ཀ་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ནེ་སུཾ. སོ ‘‘ཀི་མི་དཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ནི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་ཏྠཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ན་ནུ, ཏཱ་ཏཱ, ཐཱུ་ལ’’ནྟི? ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་ཏྠེ་སུ ཨི་ཏོ སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཾ ན་ཏྠི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནི་ཝཱ་སེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ན མ་ཉྙེ པུ་ཉྙ་ཝཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༩༡) སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྐཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ལ་བྷི་སྶཱ་མི ཝ་ཏྠ’’ནྟི. སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྐཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་རི. ཏ་དཱ གྷ་ན་པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. པུ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་རི. ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཨ་ཊྛ ཨ་ཊྛ ཀ་ཏྭཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ སོ་ལ༹་ས སོ་ལ༹་ས ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཀ་མྨ་རུ་ཀྑཱ་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. སོ ཨེ་ཀཾ དི་བྦ་དུ་སྶཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ‘‘ན་ནྡ་ར་ཉྙོ ཝི་ཛི་ཏེ སུ་ཏྟ་ཀ་ནྟི་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ མཱ སུ་ཏྟཾ ཀ་ནྟིཾ་སཱུ་ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི.
ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དེ་ཝཱི ར་ཉྙོ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཏ་པ་སྶཱི’’ཏི ཀཱ་རུ་ཉྙཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ‘‘ཀི་མི་དཾ, དེ་ཝཱི’’ཏི ཙ པུ་ཊྛཱ ‘‘ཨ་ཏི་མ་ཧ་ཏཱི ཏེ, དེ་ཝ, ས་མྤ་ཏྟི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་དྡྷ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྠ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཾ ན ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་སྶ དེ་མ? སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་སུ་ཉྙོ, དེ་ཝ, ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི, ཏུ་མྷེ དཱ་ན་མེ་ཝ ས་ཛྫེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ལ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ར་ཧཾ དཱ་ནཾ ས་ཛྫཱ་པེ་སི. དེ་ཝཱི ‘‘ས་ཙེ ཨི་མི་སྶཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་ཏྠི, ཨི་དྷཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨུ་རེ་ན ནི་པ་ཛྫི. ནི་པ་ནྣ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཝ དེ་ཝི་ཡཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ པ་དུ་མ་ཝ་ཏི་ཡཱ པུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ བྷཱ་ཏི་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘མཱ་རི་སཱ ན་ནྡ་རཱ་ཛཱ ཏུ་མྷེ ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ ཏ་སྶཱ’’ཏི. ཏེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རེ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘པ་ཉྩ་ས་ཏཱ, དེ་ཝ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ས་དྡྷིཾ དེ་ཝི་ཡཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏེ་སཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ རཱ་ཛཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ, དེ་ཝཱི ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻཱ, པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ན ཀི་ལ་མི་སྶ་ནྟི, མ་ཡཾ པུ་ཉྙེ་ན ན ཧཱ་ཡི་སྶཱ་མ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷ ནི་ཝཱ་སཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ དེ་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏེ་སུ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་སུ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ནཱ་མ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ མ་ཧེ་སཱི་ནཾ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མཱ་དི་སཱ་ན’’ནྟི སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. དེ་ཝཱི་པི ‘‘ར་ཉྙེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཨ་ཧཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་བྦ་ཛི. དྭེ་པི ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. སོ ཀི་ར ན་ནྡ་རཱ་ཛཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཧོ་སཱི, ཏ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི བྷ་དྡཱ ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི ནཱ་མ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ན་ནྡ་རཱ་ཛཱ ད་ས ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཡཾ དི་བྦ་ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་རི་ད་ཧ་ནྟོ ས་བྦ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛི་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ས་དི་སཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དི་བྦ་དུ་སྶཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཡི་དཾ དི་བྦ་ཝ་ཏྠ་ས་མི་དྡྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ སཱ པེ་ཏཱི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ན་ནྡ་རཱ་ཛ་སྶ, ཝི་ཛི་ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ཙྪ་དཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝི་ཛི་ཏ་སྨིནྟི ར་ཊྛེ. པ་ཊི་ཙྪ་དཱཏི ཝ་ཏྠཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
༡༡༡. ཨི་དཱ་ནི སཱ པེ་ཏཱི ‘‘ན་ནྡ་རཱ་ཛ་ས་མི་དྡྷི་ཏོ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ས་མི་དྡྷི ཝི་པུ་ལ་ཏ་རཱ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟཱི ‘‘ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཱ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཏྠཱ་ན་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ནི མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོཏི ན་ནྡ་རཱ་ཛ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཏོ་པི བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཏྠཱ་ན་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ནཱིཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཙེ་ཝ པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཙ. ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་མྦ་ལཱི་ཡཱ་ནཱིཏི ཀོ་སེ་ཡྻཱ་ནི ཙེ་ཝ ཀ་མྦ་ལཱ་ནི ཙ. ཁོ་མ་ཀ་པྤཱ་སི་ཀཱ་ནཱིཏི ཁོ་མ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཙེ་ཝ ཀ་པྤཱ་ས་མ་ཡ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཙ.
༡༡༢. ཝི་པུ་ལཱཏི ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཝི་པུ་ལཱ. མ་ཧ་གྒྷཱཏི མ་ཧ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ར་ཧཱ. ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཝ་ལ་མྦ་རེཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཨོ་ལ་མྦ་མཱ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཡཾ ཡ་ཉྷི མ་ན་སོ པི་ཡནྟི ཡཾ ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ན་སོ པི་ཡཾ, ཏཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ད་ཧཱ་མི པཱ་རུ་པཱ་མི ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༡༣. ཐཱ་ལ་ཀ་སྶ ཙ པཱ་ནཱི་ཡཾ, ཝི་པཱ་ཀཾ པ་སྶ ཡཱ་དི་སནྟི ཐཱ་ལ་ཀ་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ དི་ནྣཾ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏཾ, ཏ་སྶ པ་ན ཝི་པཱ་ཀཾ ཡཱ་དི་སཾ ཡཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ པ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟཱི ‘‘ག་མྦྷཱི་རཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ག་མྦྷཱི་རཱཏི ཨ་གཱ་དྷཱ. ཙ་ཏུ་ར་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ས་ཎྛཱ་ནཱ. པོ་ཀྑ་ར་ཉྙོཏི པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ. སུ་ནི་མྨི་ཏཱཏི ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སུ་ཊྛུ ནི་མྨི་ཏཱ.
༡༡༤. སེ་ཏོ་ད་ཀཱཏི སེ་ཏ་ཨུ་ད་ཀཱ སེ་ཏ་ཝཱ་ལུ་ཀ་ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཱ. སུ་པྤ་ཏི་ཏྠཱཏི སུ་ནྡ་ར་ཏི་ཏྠཱ. སཱི་ཏཱཏི སཱི་ཏ་ལོ་ད་ཀཱ. ཨ་པྤ་ཊི་ག་ནྡྷི་ཡཱཏི པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ག་ནྡྷ་ར་ཧི་ཏཱ སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷཱ. ཝཱ་རི་ཀི་ཉྫ་ཀྑ་པཱུ་རི་ཏཱཏི ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཀེ་ས་ར་ས་ཉྪ་ནྣེ་ན ཝཱ་རི་ནཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ.
༡༡༥. སཱ་ཧནྟི སཱ ཨ་ཧཾ. ར་མཱ་མཱིཏི ར་ཏིཾ ཝི་ནྡཱ་མི. ཀཱི་ལཱ༹་མཱིཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་རི་ཙཱ་རེ་མི. མོ་དཱ་མཱིཏི བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་མུ་དི་ཏཱ ཧོ་མི. ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡཱཏི ཀུ་ཏོ་ཙི་པི ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་བྷ་ཡཱ, སེ་རཱི སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་ནཱི ཧོ་མི. བྷ་ནྟེ, ཝ་ནྡི་ཏུ་མཱ་ག་ཏཱཏི, བྷ་ནྟེ, ཨི་མི་སྶཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཏྭཾ ཝ་ནྡི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཡ པེ་ཏི་ཡཱ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཏི་ཡཾ དཱི་གྷ་རཱ་ཛི་ཡ་ནྟི གཱ་མ་དྭ་ཡ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཀ་ཐེ་ནྟོ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏྭཱ སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ན་པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. སཱ པ་ཝ་ཏྟི བྷི་ཀྑཱུ་སུ པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, སཱ དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ཀ་པེ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་མཱ་ཏུ་པེ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་གྒཱ དུ་བྦ་ཎྞ་རཱུ་པཱ་སཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠ་རི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨི་ཏོ པ་ཉྩ་མཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ མཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ པེ་ཏིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཀ་པྤི་ནོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཝ་ནི་བྦ་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཝ་ཏྠ་ས་ཡ་ནཱ་དཱི་ནི དེ་ཏི. དེ་ནྟོ ཙ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་ཉྩ པཱ་དོ་ད་ཀ་པཱ་ད་བྦྷ་ཉྫ་ནཱ་དི་དཱ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཀཾ ས་བྦཱ་བྷི་དེ་ཡྻཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དི་ནཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཝི་ས་ཏི. སོ དེ་ས་ནྟ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ་ཏི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨི་མཾ དཱ་ན་ཝི་དྷིཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟཱི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་ཀྐ་ནྟེ ཨེ་ཝ ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ དཱ་ན་ཝི་དྷིཾ པ་ཙྪི་ནྡི, ཨ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ནི་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ གེ་ཧ་པི་ཊྛི་ཏོ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཛ་ར་སཱ་ལཾ ད་སྶེ་སི ‘‘ཨེ་ཏྠ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་དྡྷི་ཀེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ‘‘གཱུ་ཐཾ ཁཱ་ད་ཐ, མུ་ཏྟཾ པི་ཝ་ཐ, ལོ་ཧི་ཏཾ པི་ཝ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏུ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ ཁཱ་ད་ཐཱ’’ཏི ཡཾ ཡཾ ཨ་སུ་ཙི ཛེ་གུ་ཙྪཾ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛུ་རཾ ཝ་ད་ཏི.
སཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝུ་ཀྑི་ཏྟཱ པེ་ཏ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི, ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་ར་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཝི་ཧཱ་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་སུཾ. སཱ ཀི་ར ཨི་ཏོ པ་ཉྩ་མཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཐེ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཡྻ་སྶ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨི་ཏོ པ་ཉྩ་མཱ་ཡ ཛཱ་ཏཱི་ཡཱ མཱ་ཏཱ, དེ་ཐ མེ དྭཱ་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཐེ་རཾ ད་ཊྛུ’’ནྟི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶཱ པ་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ. སཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ དི་སྭཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་ཉྩོ་དི་ཏ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ –
༡༡༦. ‘‘ན་གྒཱ དུ་བྦ་ཎྞ་རཱུ་པཱ་སི, ཀི་སཱ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏཱ;
ཨུ་པྥཱ་སུ་ལི་ཀེ ཀི་སི་ཀེ, ཀཱ ནུ ཏྭཾ ཨི་དྷ ཏི་ཊྛ་སཱི’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་ཙྪི. སཱ ཐེ་རེ་ན པུ་ཊྛཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ནྟཱི –
༡༡༧. ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ ས་ཀི་ཡཱ མཱ་ཏཱ, པུ་བྦེ ཨ་ཉྙཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ;
ཨུ་པ་པ་ནྣཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ, ཁུ་པྤི་པཱ་ས་ས་མ་པྤི་ཏཱ.
༡༡༨. ‘‘ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཁི་པི་ཏཾ ཁེ་ལ༹ཾ, སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཾ སི་ལེ་སུ་མཾ;
ཝ་ས་ཉྩ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཧི་ཏཾ.
༡༡༩. ‘‘ཝ་ཎི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཡཾ གྷཱ་ན-སཱི་ས་ཙྪི་ནྣཱ་ན ལོ་ཧི་ཏཾ;
ཁུ་དཱ་པ་རེ་ཏཱ བྷུ་ཉྫཱ་མི, ཨི་ཙྪི་པུ་རི་ས་ནི་སྶི་ཏཾ.
༡༢༠. ‘‘པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཾ བྷ་ཀྑཱ་མི, པ་སཱུ་ནཾ མཱ་ནུ་སཱ་ན ཙ;
ཨ་ལེ་ཎཱ ཨ་ན་གཱ་རཱ ཙ, ནཱི་ལ་མ་ཉྩ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ.
༡༢༡. ‘‘དེ་ཧི པུ་ཏྟ་ཀ མེ དཱ་ནཾ, ད་ཏྭཱ ཨ་ནྭཱ་དི་སཱ་ཧི མེ;
ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ མུ་ཙྩེ་ཡྻཾ, པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ’’ཏི. – པ་ཉྩ་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི;
༡༡༧. ཏ་ཏྠ ཨ་ཧཾ ཏེ ས་ཀི་ཡཱ མཱ་ཏཱཏི ཨ་ཧཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛ་ན་ནི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཀི་ཡཱ མཱ་ཏཱ. པུ་བྦེ ཨ་ཉྙཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སཱུཏི མཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་པི ན ཨི་མི་སྶཾ ཛཱ་ཏི་ཡཾ, ཨ་ཐ ཁོ པུ་བྦེ ཨ་ཉྙཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ, ཨི་ཏོ པ་ཉྩ་མི་ཡ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་པ་པ་ནྣཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པེ་ཏ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ. ཁུ་པྤི་པཱ་ས་ས་མ་པྤི་ཏཱཏི ཁུ་དཱ་ཡ ཙ པི་པཱ་སཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ, ནི་ར་ནྟ་རཾ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་པི་པཱ་སཱ་ཧི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༡༨-༡༡༩. ཚ་ཌྜི་ཏནྟི ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀཾ, ཝ་ནྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཁི་པི་ཏནྟི ཁི་པི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མུ་ཁ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ལཾ. ཁེ་ལ༹ནྟི ནི་ཊྛུ་བྷཾ. སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀནྟི མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་ཏོ ཝི་སྶ་ནྡི་ཏྭཱ ནཱ་སི་ཀཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ལཾ. སི་ལེ་སུ་མནྟི སེ་མྷཾ. ཝ་ས་ཉྩ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ཙི་ཏ་ཀ་སྨིཾ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀ་ལེ༹་ཝ་རཱ་ནཾ ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་ཉྩ. ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཧི་ཏནྟི པ་སཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ལོ་ཧི་ཏཾ, ག་བྦྷ་མ་ལཾ ཙ-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝ་ཎི་ཀཱ་ནནྟི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ཎཱ་ནཾ. ཡནྟི ཡཾ ལོ་ཧི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. གྷཱ་ན་སཱི་ས་ཙྪི་ནྣཱ་ནནྟི གྷཱ་ན་ཙྪི་ནྣཱ་ནཾ སཱི་ས་ཙྪི་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཡཾ ལོ་ཧི་ཏཾ, ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མེ་ཏཾ ‘‘གྷཱ་ན་སཱི་ས་ཙྪི་ནྣཱ་ན’’ནྟི, ཡ་སྨཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཙྪི་ནྣཱ་ན་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཝ་ཎི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་ས་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཁུ་དཱ་པ་རེ་ཏཱཏི ཛི་གྷ་ཙྪཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ནི་སྶི་ཏནྟི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ས་རཱི་ར་ནི་སྶི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཙ་མྨ་མཾ་ས་ནྷཱ་རུ་པུ་བྦཱ་དི་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༡༢༠-༡༢༡. པ་སཱུ་ནནྟི ཨ་ཛ་གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དཱི་ནཾ. ཨ་ལེ་ཎཱཏི ཨ་ས་ར་ཎཱ. ཨ་ན་གཱ་རཱཏི ཨ་ནཱ་ཝཱ་སཱ. ནཱི་ལ་མ་ཉྩ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱཏི སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏ་མ་ལ་མ་ཉྩ་ས་ཡ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ནཱི་ལཱཏི ཚཱ་རི་ཀ་ངྒཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱ སུ་སཱ་ན་བྷཱུ་མི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏཾ་ཡེ་ཝ མ་ཉྩཾ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ས་ཡ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྭཱ་དི་སཱ་ཧི མེཏི ཡ་ཐཱ དི་ནྣཾ ད་ཀྑི་ཎཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡི་ས པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ དེ་ཧི. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ མུ་ཙྩེ་ཡྻཾ, པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱཏི ཏ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནེ་ན ཨེ་ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ པེ་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ ཨ་པི ནཱ་མ མུ་ཙྩེ་ཡྻཾ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཱ་དི་ཀེ ཏ་ཡོ ཐེ་རེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ར་ཉྙོ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཐེ་རེ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀ་མྨི་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཝི་ཝི་ཏྟེ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ ཋཱ་ནེ ཙ་ཏ་སྶོ ཀུ་ཊི་ཡོ ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ཙ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཏི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཀུ་ཊི་ཡོ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི, ས་ཡ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. ནི་ཊྛི་ཏཱ་སུ ཀུ་ཊི་ཀཱ་སུ ས་བྦཾ བ་ལི་ཀ་ར་ཎཾ ས་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ ས་བྦ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཏཾ ས་བྦཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཐེ་རོ ཏཾ པེ་ཏིཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏཾ ས་བྦཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་དཱ་སི. སཱ པེ་ཏཱི ཏཾ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷཱ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ ཐེ་རོ པ་ཊི་པུ་ཙྪི, སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པེ་ཏཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ པུ་ན དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༢༢. ‘‘མཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ཨུ་པ་ཏི་སྶོ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ;
ཨཱ་མ་ནྟ་ཡི མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཉྩ ཀ་པྤི་ནཾ.
༡༢༣. ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཀུ་ཊི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ, ས་ངྒྷེ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སེ ཨ་དཱ;
ཀུ་ཊི་ཡོ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཉྩ, མཱ་ཏུ ད་ཀྑི་ཎ་མཱ་དི་སཱི.
༡༢༤. ‘‘ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནུ་དྡི་ཊྛེ, ཝི་པཱ་ཀོ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ;
བྷོ་ཛ་ནཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཝ་ཏྠཾ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ.
༡༢༥. ‘‘ཏ་ཏོ སུ་དྡྷཱ སུ་ཙི་ཝ་ས་ནཱ, ཀཱ་སི་ཀུ་ཏྟ་མ་དྷཱ་རི་ནཱི;
ཝི་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ, ཀོ་ལི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི.
༡༢༣. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷེ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སེ ཨ་དཱཏི ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་དཱ་སི, ནི་ཡྻཱ་དེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏཾ པེ་ཏིཾ –
༡༢༦. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ཡཱ ཏྭཾ ཏི་ཊྛ་སི དེ་ཝ་ཏེ;
ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟཱི དི་སཱ ས་བྦཱ, ཨོ་ས་དྷཱི ཝི་ཡ ཏཱ་ར་ཀཱ.
༡༢༧. ‘‘ཀེ་ན ཏེ་ཏཱ་དི་སོ ཝ་ཎྞོ, ཏེ་ན ཏེ ཨི་དྷ མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙ ཏེ བྷོ་གཱ, ཡེ ཀེ་ཙི མ་ན་སོ པི་ཡཱ.
༡༢༨. ‘‘པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ དེ་ཝི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ, མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་མ་ཀཱ་སི པུ་ཉྙཾ;
ཀེ་ནཱ་སི ཨེ་ཝཾ ཛ་ལི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ,
ཝ་ཎྞོ ཙ ཏེ ས་བྦ་དི་སཱ པ་བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི. – པུ་ཙྪི;
༡༢༩-༡༣༣. ཨ་ཐ སཱ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶཱ་ཧཾ མཱ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, སཱ དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་མཱ་ཏུ་པེ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. མ་ཏྟཱ་པེ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་གྒཱ དུ་བྦ་ཎྞ་རཱུ་པཱ་སཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠ་རི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ མ་ཏྟཾ ནཱ་མ པེ་ཏིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ཀོ་དྷ་ནཱ ཝ་ཉྫྷཱ ཙ ཨ་ཧོ་སི ནཱ་མེ་ན མ་ཏྟཱ ནཱ་མ. ཨ་ཐ སོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་བྷ་ཡེ་ན ས་དི་ས་ཀུ་ལ་ཏོ ཏི་སྶཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཉྙཾ ཨཱ་ནེ་སི. སཱ ཨ་ཧོ་སི ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ སཱ་མི་ནོ ཙ པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ, སཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ག་བྦྷི་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, ‘‘བྷཱུ་ཏོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ གེ་ཧ་སྶཱ་མི་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི, ཝ་ཉྫྷཱ པ་ན ཏཾ ཨུ་སཱུ་ཡ་ཏི.
ཏཱ ཨུ་བྷོ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ སཱི་སཾ ནྷ་ཏྭཱ ཨ་ལླ་ཀེ་སཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་བ་དྡྷ་སི་ནེ་ཧོ མ་ནུ་ཉྙེ་ན ཧ་ད་ཡེ་ན ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བ་ཧུཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ མ་ཏྟཱ ཨི་སྶཱ་པ་ཀ་ཏཱ གེ་ཧེ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ས་ངྐཱ་རཾ ཏི་སྶཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀེ ཨོ་ཀི་རི. སཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པེ་ཏ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་བ་ལེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཏཾ པ་ན དུ་ཀྑཾ པཱ་ལི༹་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སཱ པེ་ཏཱི ས་ཉྫྷཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ཡ གེ་ཧ་སྶ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ནྷཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ཏི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ཏི་སྶཱ –
༡༣༤. ‘‘ན་གྒཱ དུ་བྦ་ཎྞ་རཱུ་པཱ་སི, ཀི་སཱ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏཱ;
ཨུ་པྥཱ་སུ་ལི་ཀེ ཀི་སི་ཀེ, ཀཱ ནུ ཏྭཾ ཨི་དྷ ཏི་ཊྛ་སཱི’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཊི་པུ་ཙྪི. ཨི་ཏ་རཱ –
༡༣༥. ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ཏྟཱ ཏུ་ཝཾ ཏི་སྶཱ, ས་པ་ཏྟཱི ཏེ པུ་རེ ཨ་ཧུཾ;
པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, པེ་ཏ་ལོ་ཀཾ ཨི་ཏོ ག་ཏཱ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཧཾ མ་ཏྟཱ ཏུ་ཝཾ ཏི་སྶཱཏི ཨ་ཧཾ མ་ཏྟཱ ནཱ་མ, ཏུ་ཝཾ ཏི་སྶཱ ནཱ་མ. པུ་རེཏི པུ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཏེཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ས་པ་ཏྟཱི ཨ་ཧུཾ, ཨ་ཧོ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་ན ཏི་སྶཱ –
༡༣༦. ‘‘ཀིཾ ནུ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ, མ་ན་སཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཀ་ཏཾ;
ཀི་སྶ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, པེ་ཏ་ལོ་ཀཾ ཨི་ཏོ ག་ཏཱ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི. པུ་ན ཨི་ཏ་རཱ –
༡༣༧. ‘‘ཙ་ཎྜཱི ཙ ཕ་རུ་སཱ ཙཱ་སིཾ, ཨི་སྶུ་ཀཱི མ་ཙྪ་རཱི ས་ཋཱ;
ཏཱ་ཧཾ དུ་རུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ་ན, པེ་ཏ་ལོ་ཀཾ ཨི་ཏོ ག་ཏཱ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཎྜཱིཏི ཀོ་དྷ་ནཱ. ཕ་རུ་སཱཏི ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ. ཨཱ་སིནྟི ཨ་ཧོ་སིཾ. ཏཱ་ཧནྟི ཏཾ ཨ་ཧཾ. དུ་རུ་ཏྟནྟི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏོ པ་ར་མྤི ཏཱ་སཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ གཱ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཱ –
༡༣༨. ‘‘ས་བྦཾ ཨ་ཧ་མྤི ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཏྭཾ ཙ་ཎྜི་ཀཱ ཨ་ཧུ;
ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཁོ ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མི, ཀེ་ནཱ་སི པཾ་སུ་ཀུ་ནྠི་ཏཱ.
༡༣༩. ‘‘སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏཱ ཏུ་ཝཾ ཨཱ་སི, སུ་ཙི་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ;
ཨ་ཧ་ཉྩ ཁོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ, ས་མ་ལ་ངྐ་ཏ་ཏ་རཱ ཏ་ཡཱ.
༡༤༠. ‘‘ཏ་སྶཱ མེ པེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ, སཱ་མི་ཀེ་ན ས་མ་ནྟ་ཡི;
ཏ་ཏོ མེ ཨི་སྶཱ ཝི་པུ་ལཱ, ཀོ་དྷོ མེ ས་མ་ཛཱ་ཡ་ཐ.
༡༤༡. ‘‘ཏ་ཏོ པཾ་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན, པཾ་སུ་ནཱ ཏ་ཉྷི ཨོ་ཀི་རིཾ;
ཏ་སྶ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ཏེ་ན་མྷི པཾ་སུ་ཀུ་ནྠི་ཏཱ.
༡༤༢. ‘‘ས་བྦཾ ཨ་ཧ་མྤི ཛཱ་ནཱ་མི, པཾ་སུ་ནཱ མཾ ཏྭ་མོ་ཀི་རི;
ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཁོ ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མི, ཀེ་ན ཁ་ཛྫ་སི ཀ་ཙྪུ་ཡཱ.
༡༤༣. ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ཧཱ་རཱི ཨུ་བྷ་ཡོ, ཝ་ན་ནྟཾ ཨ་ག་མི་མྷ་སེ;
ཏྭ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫ་མཱ་ཧ་རི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཀ་པི་ཀ་ཙྪུ་ནོ.
༡༤༤. ‘‘ཏ་སྶཱ ཏྱཱ་ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ་ཡ, སེ་ཡྻཾ ཏྱཱ་ཧཾ ས་མོ་ཀི་རིཾ;
ཏ་སྶ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན, ཏེ་ན ཁ་ཛྫཱ་མི ཀ་ཙྪུ་ཡཱ.
༡༤༥. ‘‘ས་བྦཾ ཨ་ཧ་མྤི ཛཱ་ནཱ་མི, སེ་ཡྻཾ མེ ཏྭཾ ས་མོ་ཀི་རི;
ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཁོ ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མི, ཀེ་ནཱ་སི ན་གྒི་ཡཱ ཏུ་ཝཾ.
༡༤༦. ‘‘ས་ཧཱ་ཡཱ་ནཾ ས་མ་ཡོ ཨཱ་སི, ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ས་མི་ཏཱི ཨ་ཧུ;
ཏྭ་ཉྩ ཨཱ་མ་ནྟི་ཏཱ ཨཱ་སི, ས་སཱ་མི་ནཱི ནོ ཙ ཁོ་ཧཾ.
༡༤༧. ‘‘ཏ་སྶཱ ཏྱཱ་ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ་ཡ, དུ་སྶཾ ཏྱཱ་ཧཾ ཨ་པཱ་ནུ་དིཾ;