༣. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཝཱ་རི་མྷཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠ་རི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ལུ་དྡ་པེ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝུ་ཏྟཾ. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀི་ར ཨ་པ་ར་དི་སཱ་བྷཱ་གེ པཱ་ར་ག་ངྒཱ་ཡ ཝཱ་ས་བྷ་གཱ་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙུ་ནྡ་ཊྛི་ལ་ནཱ་མ་ཀེ གཱ་མེ ཨེ་ཀོ ལུ་དྡ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་ར་ཉྙེ མི་གེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་ར་མཾ་སཾ ཨ་ངྒཱ་རེ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ པ་ཎྞ་པུ་ཊེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ཛེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ བཱ་ལ་དཱ་ར་ཀཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ དི་སྭཱ ‘‘མཾ་སཾ མེ དེ་ཧི, མཾ་སཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཧ་ཏྠེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ཝ་ནྟི. སོ ཏེ་སཾ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ མཾ་སཾ དེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མཾ་སཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་དྡཱ་ལ་ཀ་པུ་པྥཾ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཉྩ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཏཾ དཱ་ར་ཀཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ དི་སྭཱ ‘‘མཾ་སཾ མེ དེ་ཧི, མཾ་སཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཧ་ཏྠེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ཝིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པུ་པྥ་མ་ཉྫ་རིཾ ཨ་དཱ་སི.
ཨ་ཐ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པེ་ཏེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟོ ན་གྒོ ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པོ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ད་སྶ་ནོ སུ་པི་ནེ་པི ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ སཱི་སེ ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏ་ཨུ་དྡཱ་ལ་ཀ་ཀུ་སུ་མ་མཱ་ལཱ་ཀ་ལཱ་པོ ‘‘ཙུ་ནྡ་ཊྛི་ལཱ་ཡཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཀི་ཉྩི ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀེ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ པ་ཊི་སོ་ཏཾ པ་ད་སཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཀོ་ལི་ཡོ ནཱ་མ ར་ཉྙོ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཀུ་པི་ཏཾ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་པ་རི་ཝཱ་ར་བ་ལཾ ཐ་ལ་པ་ཐེ་ན པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཨ་ནུ་སོ་ཏཾ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ པེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟོ –
༣༨༧. ‘‘ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཝཱ་རི་མྷི, ག་ངྒཱ་ཡ ཨི་དྷ ག་ཙྪ་སི;
ན་གྒོ པུ་བྦ་དྡྷ་པེ་ཏོ་ཝ, མཱ་ལ་དྷཱ་རཱི ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ;
ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶ་སི པེ་ཏ, ཀ་ཏྠ ཝཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. –
གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེཏི པ་ད་ནི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་ངྒྷཱ་ཏེ, ཝཱ་རི་མྷི ག་ངྒཱ་ཡཱཏི ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀེ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. པུ་བྦ་དྡྷ་པེ་ཏོ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་སྶ པུ་རི་མ་དྡྷེ་ན ཨ་པེ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་པེ་ཏ་ཡོ་ནི་ཀོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ. ཀ་ཐཾ? མཱ་ལ་དྷཱ་རཱི ཨ་ལ་ངྐ་ཏོཏི, མཱ་ལཱ་ཧི པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་སཱི་ས་གྒོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏྠ ཝཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ གཱ་མེ དེ་སེ ཝཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ནི་ཝཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཏ་དཱ ཏེ་ན པེ་ཏེ་ན ཀོ་ལི་ཡེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ –
༣༨༨. ‘‘ཙུ་ནྡ་ཊྛི་ལཾ ག་མི་སྶཱ་མི, པེ་ཏོ སོ ཨི་ཏི བྷཱ་ས་ཏི;
ཨ་ནྟ་རེ ཝཱ་ས་བྷ་གཱ་མཾ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཉྩ ས་ནྟི་ཀེ.
༣༨༩. ‘‘ཏ་ཉྩ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ, ཀོ་ལི་ཡོ ཨི་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོ;
ས་ཏྟུཾ བྷ་ཏྟ་ཉྩ པེ་ཏ་སྶ, པཱི་ཏ་ཀ་ཉྩ ཡུ་གཾ ཨ་དཱ.
༣༩༠. ‘‘ནཱ་ཝཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཱ་ཡ, ཀ་པྤ་ཀ་སྶ ཨ་དཱ་པ་ཡི;
ཀ་པྤ་ཀ་སྶ པ་དི་ནྣ་མྷི, ཋཱ་ནེ པེ་ཏ་སྶ དི་སྶ་ཐ.
༣༩༡. ‘‘ཏ་ཏོ སུ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ, མཱ་ལ་དྷཱ་རཱི ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ;
ཋཱ་ནེ ཋི་ཏ་སྶ པེ་ཏ་སྶ, ད་ཀྑི་ཎཱ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཐ;
ཏ་སྨཱ ད་ཛྫེ་ཐ པེ་ཏཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ན’’ནྟི. – གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་ཝོ་ཙུཾ;
༣༨༨. ཏ་ཏྠ ཙུ་ནྡ་ཊྛི་ལནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ གཱ་མཾ. ཨ་ནྟ་རེ ཝཱ་ས་བྷ་གཱ་མཾ, བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཉྩ ས་ནྟི་ཀེཏི ཝཱ་ས་བྷ་གཱ་མ་སྶ ཙ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ཙ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཧེ་ཏཾ སཱ་མྱ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀེ ཧི སོ གཱ་མོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཨ་ནྟ་རེ ཝཱ་ས་བྷ་གཱ་མ་སྶ ཙ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ཙ ཡོ ཙུ་ནྡ་ཊྛི་ལ་ནཱ་མ་ཀོ གཱ་མོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ, ཏཾ གཱ་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི.
༣༨༩. ཀོ་ལི་ཡོ ཨི་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོཏི ཀོ་ལི་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནཱ་མོ. ས་ཏྟུཾ བྷ་ཏྟ་ཉྩཱཏི ས་ཏྟུ་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཉྩ. པཱི་ཏ་ཀ་ཉྩ ཡུ་གཾ ཨ་དཱཏི པཱི་ཏ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠ་ཡུ་ག་ཉྩ ཨ་དཱ་སི.
༣༩༠. ཀ་དཱ ཨ་དཱ་སཱི་ཏི ཙེ ཨཱ་ཧ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཱ་ཡ. ཀ་པྤ་ཀ་སྶ ཨ་དཱ་པ་ཡཱིཏི ག་ཙྪ་ནྟིཾ ནཱ་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྶ ནྷཱ་པི་ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ དཱ་པེ་སི, དི་ནྣ་མྷི ཝ་ཏྠ་ཡུ་གེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཋཱ་ནེཏི ཋཱ་ན་སོ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ. པེ་ཏ་སྶ དི་སྶ་ཐཱཏི པེ་ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ཏ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་ཏྠཾ ས་མྤ་ཛྫི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ སུ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ, མཱ་ལ་དྷཱ་རཱི ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ’’ཏི, སུ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ མཱ་ལཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི སུ་མ་ཎྜི་ཏ་པ་སཱ་དྷི་ཏོ. ཋཱ་ནེ ཋི་ཏ་སྶ པེ་ཏ་སྶ, ད་ཀྑི་ཎཱ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཐཱཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ པ་ནེ་སཱ ད་ཀྑི་ཎཱ ཏ་སྶ པེ་ཏ་སྶ ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི, ཝི་ནི་ཡོ་གཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨཱ ད་ཛྫེ་ཐ པེ་ཏཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནནྟི པེ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པེ་ཏེ ཨུ་དྡི་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ད་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐ སོ ཀོ་ལི་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཏཾ པེ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ དཱ་ན་ཝི་དྷིཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སོ་ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཀོ་ལི་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ་པི ནཱ་ཝཱ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ནི་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ར་མ་ཎཱི་ཡེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ མ་ཧ་ནྟཾ སཱ་ཁཱ་མ་ཎྜ་པཾ ཨུ་པ་རི ཙ་ཏཱུ་སུ ཙ པ་སྶེ་སུ ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝི་དྷ་ཝ་ས་ན་ས་མ་ལ་ངྐ་ཏཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ.
ཨ་ཐ སོ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ པེ་ཏ་སྶ ཙ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཙི་ནྟི་ཏ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྩོ་དི་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཾ་ས་ག་ཎོ ཝི་ཡ དྷ་ཏ་ར་ཊྛ་ཧཾ་ས་རཱ་ཛཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཾ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ནྟ་པྤེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་ས་མཱི་པ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. ས་བྦེ ཙ ཏེ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ, ཨུ་ལཱ༹་རེ ཙ་སྶ པེ་ཏེ པཱ་ཀ་ཊེ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་སུ ཀེ་ཙི ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜ་དྷ་རཱ, ཀེ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀེ་སེ་ཧེ་ཝ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་ཀོ་པི་ནཱ, ཀེ་ཙི ན་གྒཱ ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཙ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ ཨ་ཊྛི་མ་ཏྟ་ས་རཱི་རཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སི, ཡ་ཐཱ ཏེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ཝེ་དེ་སུཾ. ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ –
༣༩༢. ‘‘སཱ་ཏུ་ནྣ་ཝ་ས་ནཱ ཨེ་ཀེ, ཨ་ཉྙེ ཀེ་ས་ནི་ཝཱ་ས་ནཱ;
པེ་ཏཱ བྷ་ཏྟཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཀྐ་མ་ནྟི དི་སོ་དི་སཾ.
༣༩༣. ‘‘དཱུ་རེ ཨེ་ཀེ པ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ, ཨ་ལ་དྡྷཱ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟ་རེ;
ཚཱ་ཏཱ པ་མུ་ཙྪི་ཏཱ བྷ་ནྟཱ, བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཊི་སུ་མྦྷི་ཏཱ.
༣༩༤. ‘‘ཀེ་ཙི ཏ་ཏྠ པ་པ་ཏི་ཏྭཱ, བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཊི་སུ་མྦྷི་ཏཱ;
པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ, ཨ་གྒི་ད་ཌྜྷཱ་ཝ ཨཱ་ཏ་པེ.
༣༩༥. ‘‘མ་ཡཾ པུ་བྦེ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ, གྷ་ར་ཎཱི ཀུ་ལ་མཱ་ཏ་རོ;
ས་ནྟེ་སུ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་སུ, དཱི་པཾ ནཱ་ཀ་མྷ ཨ་ཏྟ་ནོ.
༣༩༦. ‘‘པ་ཧཱུ་ཏཾ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྤི, ཨ་པི་སྶུ ཨ་ཝ་ཀི་རཱི་ཡ་ཏི;
ས་མྨ་གྒ་ཏེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ, ན ཙ ཀི་ཉྩི ཨ་ད་མྷ་སེ.
༣༩༧. ‘‘ཨ་ཀ་མྨ་ཀཱ་མཱ ཨ་ལ་སཱ, སཱ་དུ་ཀཱ་མཱ མ་ཧ་གྒྷ་སཱ;
ཨཱ་ལོ་པ་པི་ཎྜ་དཱ་ཏཱ་རོ, པ་ཊི་གྒ་ཧེ པ་རི་བྷཱ་སི་མྷ་སེ.
༣༩༨. ‘‘ཏེ གྷ་རཱ ཏཱ ཙ དཱ་སི་ཡོ, ཏཱ་ནེ་ཝཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ནོ;
ཏེ ཨ་ཉྙེ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟི, མ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སྶ བྷཱ་གི་ནོ.
༣༩༩. ‘‘ཝེ་ཎཱི ཝཱ ཨ་ཝ་ཉྙཱ ཧོ་ནྟི, ར་ཐ་ཀཱ་རཱི ཙ དུ་བྦྷི་ཀཱ;
ཙ་ཎྜཱ་ལཱི ཀ་པ་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཀ་པྤ་ཀཱ ཙ པུ་ན་པྤུ་ནཾ.
༤༠༠. ‘‘ཡཱ་ནི ཡཱ་ནི ནི་ཧཱི་ནཱ་ནི, ཀུ་ལཱ་ནི ཀ་པ་ཎཱ་ནི ཙ;
ཏེ་སུ ཏེ་སྭེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་སཱ མ་ཙྪ་རི་ནོ ག་ཏི.
༤༠༡. ‘‘པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ, དཱ་ཡ་ཀཱ ཝཱི་ཏ་མ་ཙྪ་རཱ;
ས་གྒཾ ཏེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི, ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟི ཙ ན་ནྡ་ནཾ.
༤༠༢. ‘‘ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟེ ཙ པཱ་སཱ་དེ, ར་མི་ཏྭཱ ཀཱ་མ་ཀཱ་མི་ནོ;
ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལེ་སུ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ས་བྷོ་གེ་སུ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ.
༤༠༣. ‘‘ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རེ ཙ པཱ་སཱ་དེ, པ་ལླ་ངྐེ པོ་ན་ཀ་ཏྠ་ཏེ;
བཱི་ཛི་ཏ་ངྒཱ མོ་ར་ཧ་ཏྠེ་ཧི, ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཱ ཡ་ས་སྶི་ནོ.
༤༠༤. ‘‘ཨ་ངྐ་ཏོ ཨ་ངྐཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མཱ་ལ་དྷཱ་རཱི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ;
དྷཱ་ཏི་ཡོ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ནྟི, སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ སུ་ཁེ་སི་ནོ.
༤༠༥. ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ན་མེ་ཝི་དཾ;
ཨ་སོ་ཀཾ ན་ནྡ་ནཾ ར་མྨཾ, ཏི་ད་སཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ.
༤༠༦. ‘‘སུ་ཁཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཨི་དྷ ན་ཏྠི པ་ར་ཏྠ ཙ;
སུ་ཁ་ཉྩ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཨི་དྷ ཙེ་ཝ པ་ར་ཏྠ ཙ.
༤༠༧. ‘‘ཏེ་སཾ ས་ཧ་བྱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུཾ;
ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ ཧི མོ་ད་ནྟི, ས་གྒེ བྷོ་ག་ས་མ་ངྒི་ནོ’’ཏི. – གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་ཝོ་ཙུཾ;
༣༩༢. ཏ་ཏྠ སཱ་ཏུ་ནྣ་ཝ་ས་ནཱཏི ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜ་ནི་ཝཱ་ས་ནཱ. ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ. ཀེ་ས་ནི་ཝཱ་ས་ནཱཏི ཀེ་སེ་ཧེ་ཝ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་ཀོ་པི་ནཱ. བྷ་ཏྟཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་ཏོ ག་ཏཱ ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་མི་ཏ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ག་བྦྷ་མ་ལཱ་དི་ཀཾ ཝཱ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཏྠ་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ གྷཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. པ་ཀྐ་མ་ནྟི དི་སོ་དི་སནྟི དི་ས་ཏོ དི་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རི་ཀཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཀྐ་མ་ནྟི.
༣༩༣. དཱུ་རེཏི དཱུ་རེ་ཝ ཋཱ་ནེ. ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ པེ་ཏཱ. པ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱཏི གྷཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ. ཨ་ལ་དྡྷཱ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟ་རེཏི ཀི་ཉྩི གྷཱ་སཾ ཝཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. པ་མུ་ཙྪི་ཏཱཏི ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི་དུ་ཀྑེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་མུ་ཙྪཱ. བྷ་ནྟཱཏི པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟཱ. བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཊི་སུ་མྦྷི་ཏཱཏི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ མུ་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཱ ཝི་ཡ ཝི་སྶུ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཱ.
༣༩༤. ཏ་ཏྠཱཏི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཊི་སུ་མྦྷི་ཏཱཏི པ་པཱ་ཏེ པ་ཏི་ཏཱ ཝི་ཡ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དི་དུ་ཀྑེ་ན ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཝཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ གྷཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཚི་ནྣཱ་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་མུ་ཁཾ སུ་མྦྷི་ཏཱ པོ་ཐི་ཏཱ ཝི་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱཏི པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཨ་ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ. ཨ་གྒི་ད་ཌྜྷཱ་ཝ ཨཱ་ཏ་པེཏི ནི་དཱ་གྷ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཏ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷཱ ཝི་ཡ, ཁུ་པྤི་པཱ་ས་གྒི་ནཱ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༩༥. པུ་བྦེཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ. པཱ་པ་དྷ་མྨཱཏི ཨི་སྶུ་ཀཱི་མ་ཙྪ་རཱི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ལཱ་མ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ. གྷ་ར་ཎཱིཏི གྷ་ར་སཱ་མི་ནི་ཡོ. ཀུ་ལ་མཱ་ཏ་རོཏི ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ མཱ་ཏ་རོ, ཀུ་ལ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཝཱ མཱ་ཏ་རོ. དཱི་པནྟི པ་ཏི་ཊྛཾ, པུ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྷི ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ག་ཏཱི་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘པ་ཏི་ཊྛཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནཱ་ཀ་མྷཱཏི ན ཀ་རི་མྷ.
༣༩༦. པ་ཧཱུ་ཏནྟི བ་ཧུཾ. ཨ་ནྣ་པཱ་ན་མྤཱིཏི ཨ་ནྣ་ཉྩ པཱ་ན་ཉྩ. ཨ་པི་སྶུ ཨ་ཝ་ཀི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི སཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨ་པི ཨ་ཝ་ཀི་རཱི་ཡ་ཏི ཚ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི. ས་མྨ་གྒ་ཏེཏི ས་མྨཱ ག་ཏེ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ཡ. པ་བྦ་ཛི་ཏེཏི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཡ. ས་མྤ་དཱ་ནེ ཧི ཨི་དཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མྨ་གྒ་ཏེ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ས་ཏི ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ ཀི་ཉྩི ཨ་ད་མྷ་སེཏི ‘‘ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟ་མྤི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ནཱ་ད་མྷཱ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཝ་ད་ནྟི.
༣༩༧. ཨ་ཀ་མྨ་ཀཱ་མཱཏི སཱ་དྷཱུ་ཏི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་མེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཀ་མྨ་ཀཱ་མཱ, སཱ་དྷཱུ་ཧི ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་མེ་ནྟཱི་ཏི ཀ་མྨ་ཀཱ་མཱ, ན ཀ་མྨ་ཀཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཀ་མྨ་ཀཱ་མཱ, ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལ་སཱཏི ཀུ་སཱི་ཏཱ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ ནི་བྦཱི་རི་ཡཱ. སཱ་དུ་ཀཱ་མཱཏི སཱ་ཏ་མ་དྷུ་ར་ཝ་ཏྠུ་པི་ཡཱ. མ་ཧ་གྒྷ་སཱཏི མ་ཧཱ་བྷོ་ཛ་ནཱ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི སུ་ནྡ་ར་ཉྩ མ་དྷུ་ར་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ལོ་པ་པི་ཎྜ་དཱ་ཏཱ་རོཏི ཨཱ་ལོ་པ་མ་ཏྟ་སྶ་པི བྷོ་ཛ་ན་པི་ཎྜ་སྶ དཱ་ཡ་ཀཱ. པ་ཊི་གྒ་ཧེཏི ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀེ. པ་རི་བྷཱ་སི་མྷ་སེཏི པ་རི་བྷ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱ བྷཱ་སི་མྷ, ཨ་ཝ་མ་ཉྙི་མྷ ཨུ་པྤ་ཎྜི་མྷཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༩༨. ཏེ གྷ་རཱཏི ཡ་ཏྠ མ་ཡཾ པུ་བྦེ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་ར’’ནྟི མ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་རི་མྷཱ, ཏཱ་ནི གྷ་རཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཱ་ནི, ཨི་དཱ་ནི ནོ ན ཀི་ཉྩི ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཱ ཙ དཱ་སི་ཡོ ཏཱ་ནེ་ཝཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ནོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ནོཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ. ཏེཏི ཏེ གྷ་རཱ་དི་ཀེ. ཨ་ཉྙེ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟི, པ་རི་བྷོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སྶ བྷཱ་གི་ནོཏི མ་ཡཾ པ་ན པུ་བྦེ ཀེ་ཝ་ལཾ ཀཱི་ལ༹་ན་པྤ་སུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨི་དཱ་ནི ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི་དུ་ཀྑ་སྶ བྷཱ་གི་ནོ བྷ་ཝཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ར་ཧ་ནྟཱ ཝ་ད་ནྟི.
༣༩༩. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ པེ་ཏ་ཡོ་ནི་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱ་པི ས་ཏྟཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀ་པ་ཎ་ཝུ་ཏྟི་ནོ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝེ་ཎི་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཝེ་ཎི་ཝཱཏི ཝེ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཝི་ལཱི་ཝ་ཀཱ་རཱ ན་ལ༹་ཀཱ་རཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་ཉྙཱཏི ཨ་ཝ་ཉྙེ་ཡྻཱ, ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཝ་མྦྷ་ནཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, པ་རེ་ཧི བཱ་དྷ་ནཱི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཐ་ཀཱ་རཱིཏི ཙ་མྨ་ཀཱ་རི་ནོ. དུ་བྦྷི་ཀཱཏི མི་ཏྟ་དུ་བྦྷི་ཀཱ མི་ཏྟཱ་ནཾ བཱ་དྷི་ཀཱ. ཙ་ཎྜཱ་ལཱིཏི ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ. ཀ་པ་ཎཱཏི ཝ་ནི་བྦ་ཀཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀཱ་རུ་ཉྙ་པྤ་ཏྟཱ. ཀ་པྤ་ཀཱཏི ཀ་པྤ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ས་བྦ་ཏྠ ‘‘ཧོ་ནྟི པུ་ན་པྤུ་ན’’ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨ་པ་རཱ་པ་ར་མྤི ཨི་མེ་སུ ནི་ཧཱི་ན་ཀུ་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༤༠༠. ཏེ་སུ ཏེ་སྭེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཡཱ་ནི ཡཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ནེ་སཱ་ད་པུ་ཀྐུ་ས་ཀུ་ལཱ་དཱི་ནི ཀ་པ་ཎཱ་ནི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝ་མྦྷ་ནི་ཡཱ་ནི པ་ར་མ་དུ་གྒ་ཏཱ་ནི ཙ, ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ནི་ཧཱི་ན་ཀུ་ལེ་སུ མ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ལེ་ན པེ་ཏེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་སཱ མ་ཙྪ་རི་ནོ ག་ཏཱི’’ཏི.
༤༠༡. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ག་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ’’ཏི ས་ཏྟ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ས་གྒཾ ཏེ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱིཏི ཡེ པུ་བྦེ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ དཱ་ཡ་ཀཱ དཱ་ན་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ར་ཏཱ ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རཱ, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་གྒཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟི ཙ ན་ནྡ་ནནྟི ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་བྷཱ་ཧི ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་ས་མཱ་ན་མྤི ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎ་ཛུ་ཏཱི་ཧི ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཙེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཙ ཛོ་ཏེ་ནྟི.
༤༠༢. ཀཱ་མ་ཀཱ་མི་ནོཏི ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏེ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་ནྟོ. ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལེ་སཱུཏི ཨུ་ཙྩེ་སུ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཀུ་ལེ་སུ. ས་བྷོ་གེ་སཱུཏི མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝེ་སུ. ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱཏི ཏ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙུ་ཏཱ.
༤༠༣. ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རེ ཙ པཱ་སཱ་དེཏི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རེ ཙ པཱ་སཱ་དེ ཙ. བཱི་ཛི་ཏ་ངྒཱཏི བཱི་ཛི་ཡ་མཱ་ན་དེ་ཧཱ. མོ་ར་ཧ་ཏྠེ་ཧཱིཏི མོ་ར་པི་ཉྪ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་བཱི་ཛ་ནཱི་ཧ་ཏྠེ་ཧི. ཡ་ས་སྶི་ནོཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ཝ་ནྟོ ར་མ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༠༤. ཨ་ངྐ་ཏོ ཨ་ངྐཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི དཱ་ར་ཀ་ཀཱ་ལེ་པི ཉཱ་ཏཱི་ནཾ དྷཱ་ཏཱི་ན་ཉྩ ཨ་ངྐ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ངྐ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ན བྷཱུ་མི་ཏ་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. སུ་ཁེ་སི་ནོཏི སུ་ཁ་མི་ཙྪ་ནྟཱ, ‘‘མཱ སཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ’’ཏི ཨ་པྤ་ཀ་མྤི དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༠༥. ན་ཡི་དཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནནྟི ཨི་དཾ སོ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་སོ་ཀཾ ར་མྨཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཏི་ད་སཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ མ་ཧཱ་ཨུ་པ་ཝ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ན་ནྡ་ནཾ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ཧི ལ་དྡྷུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༠༦. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཝི་སེ་ས་ཏོ པུ་ཉྙཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨི་དྷཱཏི ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ. པ་ར་ཏྠཱཏི ས་མྤ་རཱ་ཡེ.
༤༠༧. ཏེ་སནྟི ཏེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧི. ས་ཧ་བྱ་ཀཱ་མཱ་ནནྟི ས་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི. བྷོ་ག་ས་མ་ངྒི་ནོཏི བྷོ་གེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, དི་བྦེ་ཧི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ མོ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཧི པེ་ཏེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཙ ག་ཏི་ཡཱ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་སྶ ཙ ག་ཏི་ཡཱ པ་ཝེ་དི་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝི་གྒ་མ་ན་སྶ ཀོ་ལི༹་ཡཱ་མ་ཙྩ་པ་མུ་ཁ་སྶ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སཱ་ཎ་ཝཱ་སི་ཏྠེ་ར་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀུ་ཎྜི་ནཱ་ག་རི་ཡོ ཐེ་རོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠ་རི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་ཎ་ཝཱ་སི་ཏྠེ་ར་སྶ ཉཱ་ཏི་པེ་ཏེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀི་ཏ་ཝ་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ སུ་ནེ་ཏྟཾ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ད་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ མུ་ཎྜ་ཀོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ བྷི་ནྡི. ཨ་ཐ ནཾ ས་བྦ་ཏྠ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་བྦི་ཀཱ་རཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཝི་པྥཱ་ར་སོ་མ་ན་སྶ་ནི་པཱ་ཏ་པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་ནཱ་གྷཱ་ཏེ་ན དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ‘‘ཀིཾ མཾ ཀི་ཏ་ཝ་སྶ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, ཏྭཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ནྟོ མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཧ་ས་ནྟོ པ་ཀྐཱ་མི. པ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཙ་སྶ ན་ར་ཀ་གྒི་དཱ་ཧ་པ་ཊི་བྷཱ་གོ བ་ལ་ཝ་ས་རཱི་ར་དཱ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ཏེ་ན མ་ཧཱ་ས་ནྟཱ་པེ་ནཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ཡོ ཨ་ཏི་བཱ་ལ༹ྷཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་བྷི་ཏུ་ནྣོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཙཱི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི.
སོ ཏ་ཏྠ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་ན ཝཱ་མ་པ་སྶེ་ན ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫོ་ཏི བ་ཧཱུ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ པེ་ཏེ་སུ ཨ་པི་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཀུ་ཎྜི་ན་ག་ར་སྶ ས་མཱི་པེ ཀེ་ཝ་ཊྚ་གཱ་མེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཏེ་ན སོ པུ་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ་པི པཱ་པ་བྷ་ཡེ་ན ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ མ་ཙྪེ གྷཱ་ཏེ་ཏུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ནི་ལཱི་ཡ་ཏི, ག་ཏོ ཙ ཛཱ་ལཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཛཱི་ཝ་ནྟེ ཝཱ མ་ཙྪེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ ཨ་རོ་ཙ་ནྟཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ གེ་ཧ་ཏོ ཏཾ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ. ཨེ་ཀོ པ་ན་སྶ བྷཱ་ཏཱ སི་ནེ་ཧ་བ་དྡྷ་ཧ་ད་ཡོ ཨ་ཧོ་སི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀུ་ཎྜི་ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ སཱ་ཎ་པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ སོ ཀེ་ཝ་ཊྚ་པུ་ཏྟོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟོ ཏཾ པ་དེ་སཾ པ་ཏྟོ བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཐེ་རོ ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་སྶ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མཾ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སོ ཙ ཨ་ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཎེ ནི་ཡོ་ཛེ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཏ་སྶ བ་ཧཱུ་ནི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ཊྛ་པེ་སུཾ.
སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཧུ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་ཎ་པ་བྦ་ཏེ ཝ་སི. ཏ་སྶ པ་ན ཉཱ་ཏ་ཀཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་མ་ཙྪེ་རཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པེ་ཏེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏ་སྶ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘ཨེ་ས ཨ་མྷེ་ཧི པུ་བྦེ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏོ’’ཏི སཱ་ར་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ བ་དྡྷ་སི་ནེ་ཧཾ བྷཱ་ཏི་ཀཾ པེ་སེ་སུཾ. སོ ཐེ་ར་སྶ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛ་ས་མ་ཡེ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཉྫ་ལཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཙ ཏེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཀུ་ཎྜི་ནཱ་ག་རི་ཡོ ཐེ་རོཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཉྩ གཱ་ཐཱ ཏཱ་སཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ.
༤༠༨. ‘‘ཀུ་ཎྜི་ནཱ་ག་རི་ཡོ ཐེ་རོ, སཱ་ཎ་ཝཱ་སི་ནི་ཝཱ་སི་ཀོ;
པོ་ཊྛ་པཱ་དོ་ཏི ནཱ་མེ་ན, ས་མ་ཎོ བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ.
༤༠༩. ‘‘ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ བྷཱ་ཏཱ, དུ་གྒ་ཏཱ ཡ་མ་ལོ་ཀི་ཀཱ;
པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, པེ་ཏ་ལོ་ཀཾ ཨི་ཏོ ག་ཏཱ.
༤༡༠. ‘‘ཏེ དུ་གྒ་ཏཱ སཱུ་ཙི་ཀ་ཊྚཱ, ཀི་ལ་ནྟཱ ན་གྒི་ནོ ཀི་སཱ;
ཨུ་ཏྟ་ས་ནྟཱ མ་ཧ་ཏྟཱ་སཱ, ན ད་སྶེ་ནྟི ཀུ་རཱུ་རི་ནོ.
༤༡༡. ‘‘ཏ་སྶ བྷཱ་ཏཱ ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ, ན་གྒོ ཨེ་ཀ་པ་ཐེ་ཀ་ཀོ;
ཙ་ཏུ་ཀུ་ཎྜི་ཀོ བྷ་ཝི་ཏྭཱ་ན, ཐེ་ར་སྶ ད་སྶ་ཡཱི་ཏུ་མཾ.
༤༡༢. ‘‘ཐེ་རོ ཙཱ་མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི;
སོ ཙ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱི ཐེ་རཾ, ‘བྷཱ་ཏཱ པེ་ཏ་ག་ཏོ ཨ་ཧཾ’.
༤༡༣. ‘‘མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཙ ཏེ བྷ་ནྟེ, དུ་གྒ་ཏཱ ཡ་མ་ལོ་ཀི་ཀཱ;
པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, པེ་ཏ་ལོ་ཀཾ ཨི་ཏོ ག་ཏཱ.
༤༡༤. ‘‘ཏེ་ན དུ་གྒ་ཏཱ སཱུ་ཙི་ཀ་ཊྚཱ, ཀི་ལ་ནྟཱ ན་གྒི་ནོ ཀི་སཱ;
ཨུ་ཏྟ་ས་ནྟཱ མ་ཧ་ཏྟཱ་སཱ, ན ད་སྶེ་ནྟི ཀུ་རཱུ་རི་ནོ.
༤༡༥. ‘‘ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་སྶུ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ, ད་ཏྭཱ ཨ་ནྭཱ་དི་སཱ་ཧི ནོ;
ཏ་ཝ དི་ནྣེ་ན དཱ་ནེ་ན, ཡཱ་པེ་སྶ་ནྟི ཀུ་རཱུ་རི་ནོ’’ཏི.
༤༠༨-༩. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཎྜི་ནཱ་ག་རི་ཡོ ཐེ་རོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ཏྠེ་རོ, ‘‘ཀུ་ཎྜི་ཀ་ན་ག་རོ ཐེ་རོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ. སཱ་ཎ་ཝཱ་སི་ནི་ཝཱ་སི་ཀོཏི སཱ་ཎ་པ་བྦ་ཏ་ཝཱ་སཱི. པོ་ཊྛ་པཱ་དོ་ཏི ནཱ་མེ་ནཱཏི ནཱ་མེ་ན པོ་ཊྛ་པཱ་དོ ནཱ་མ. ས་མ་ཎོཏི ས་མི་ཏ་པཱ་པོ. བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏ་ས་དྡྷཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡོ, ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ སཱ་ཎ་ཝཱ་སི་ཏྠེ་ར་སྶ. དུ་གྒ་ཏཱཏི དུ་གྒ་ཏི་ག་ཏཱ.
༤༡༠. སཱུ་ཙི་ཀ་ཊྚཱཏི པཱུ་ཏི་ནཱ ལཱུ་ཁ་ག་ཏྟཱ ཨ་ཊྚ་ཀཱ, སཱུ་ཙི་ཀཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་ཡ ཨ་ཊྚཱ པཱི་ལི༹་ཏཱ. ‘‘སཱུ་ཙི་ཀ་ཎྛཱ’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི, སཱུ་ཙི་ཚི་དྡ་ས་དི་ས་མུ་ཁ་དྭཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ལ་ནྟཱཏི ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ. ན་གྒི་ནོཏི ན་གྒ་རཱུ་པཱ ནི་ཙྩོ་ལཱ༹. ཀི་སཱཏི ཨ་ཊྛི་ཏྟ་ཙ་མ་ཏྟ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཀི་ས་དེ་ཧཱ. ཨུ་ཏྟ་ས་ནྟཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཨུ་ཏྲཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱ. མ་ཧ་ཏྟཱ་སཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཉྫཱ་ཏ་མ་ཧཱ་བྷ་ཡཱ. ན ད་སྶེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ད་སྶེ་ནྟི, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཀུ་རཱུ་རི་ནོཏི དཱ་རུ་ཎ་ཀ་མྨ་ནྟཱ.
༤༡༡. ཏ་སྶ བྷཱ་ཏཱཏི སཱ་ཎ་ཝཱ་སི་ཏྠེ་ར་སྶ བྷཱ་ཏཱ. ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱཏི ཝི་ཏི་ཎྞོ ཧུ་ཏྭཱ, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ས་ནྟཱ་ས་བྷ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཏུ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཏུ་རི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ, ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་པ་ཐེཏི ཨེ་ཀ་པ་དི་ཀ་མ་གྒེ. ཨེ་ཀ་ཀོཏི ཨེ་ཀི་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ. ཙ་ཏུ་ཀུ་ཎྜི་ཀོ བྷ་ཝི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཀུ་ཎྜེ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ཀུ་ཎྜི་ཀོ, དྭཱི་ཧི ཛཱ་ཎཱུ་ཧི དྭཱི་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཙྪ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཙ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི ཨེ་ཝཾ པུ་ར་ཏོ ཀོ་པཱི་ན་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཐེ་ར་སྶ ད་སྶ་ཡཱི་ཏུ་མནྟི ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་ས་ཡི ད་སྶེ་སི.
༤༡༢. ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཨ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. སོ ཙཱཏི སོ པེ་ཏོ. བྷཱ་ཏཱ པེ་ཏ་ག་ཏོ ཨ་ཧནྟི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བྷཱ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི པེ་ཏ་བྷཱུ་ཏོ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡི ཐེ་ར་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༤༡༣-༥. ཡ་ཐཱ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཙ ཏེཏི ཏ་ཝ མཱ་ཏཱ ཙ པི་ཏཱ ཙ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་སྶཱུཏི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ ཨ་ནུ་ད་ཡཾ ཀ་རོ་ཧི. ཨ་ནྭཱ་དི་སཱ་ཧཱིཏི ཨཱ་དི་ས. ནོཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ. ཏ་ཝ དི་ནྣེ་ནཱཏི ཏ་ཡཱ དི་ནྣེ་ན.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ –
༤༡༦. ‘‘ཐེ་རོ ཙ་རི་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙེ ཙ དྭཱ་ད་ས;
ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ, བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒ་ཀཱ་ར་ཎཱ.
༤༡༧. ‘‘ཐེ་རོ ས་བྦེ་ཝ ཏེ ཨཱ་ཧ, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ད་དཱ་ཐ མེ;
ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་ནཾ.
༤༡༨. ‘‘ནི་ཡྻཱ་ད་ཡིཾ་སུ ཐེ་ར་སྶ, ཐེ་རོ ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟ་ཡི;
ད་ཏྭཱ ཨ་ནྭཱ་དི་སི ཐེ་རོ, མཱ་ཏུ པི་ཏུ ཙ བྷཱ་ཏུ་ནོ;
‘ཨི་དཾ མེ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏུ, སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟུ ཉཱ་ཏ་ཡོ’.
༤༡༩. ‘‘ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནུ་དྡི་ཊྛེ, བྷོ་ཛ་ནཾ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ;
སུ་ཙིཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ས་མྤ་ནྣཾ, ཨ་ནེ་ཀ་ར་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ.
༤༢༠. ‘‘ཏ་ཏོ ཨུ་དྡ་སྶ་ཡཱི བྷཱ་ཏཱ, ཝ་ཎྞ་ཝཱ བ་ལ་ཝཱ སུ་ཁཱི;
པ་ཧཱུ་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷ་ནྟེ, པ་སྶ ན་གྒཱ་མྷ་སེ མ་ཡཾ;
ཏ་ཐཱ བྷ་ནྟེ པ་ར་ཀྐ་མ, ཡ་ཐཱ ཝ་ཏྠཾ ལ་བྷཱ་མ་སེ.
༤༢༡. ‘‘ཐེ་རོ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་མྷཱ, ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ་ན ན་ནྟ་ཀེ;
པི་ལོ་ཏི་ཀཾ པ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ, ས་ངྒྷེ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སེ ཨ་དཱ.
༤༢༢. ‘‘ད་ཏྭཱ ཨ་ནྭཱ་དི་སཱི ཐེ་རོ, མཱ་ཏུ པི་ཏུ ཙ བྷཱ་ཏུ་ནོ;
‘ཨི་དཾ མེ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏུ, སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟུ ཉཱ་ཏ་ཡོ’.
༤༢༣. ‘‘ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནུ་དྡི་ཊྛེ, ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨུ་ད་པ་ཛྫི་སུཾ;
ཏ་ཏོ སུ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ, ཐེ་ར་སྶ ད་སྶ་ཡཱི་ཏུ་མཾ.
༤༢༤. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ན་ནྡ་རཱ་ཛ་སྶ, ཝི་ཛི་ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ཙྪ་དཱ;
ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཱ བྷ་ནྟེ, ཝ་ཏྠཱ་ན་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ནི ནོ.
༤༢༥. ‘‘ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་མྦ་ལཱི་ཡཱ་ནི, ཁོ་མ་ཀ་པྤཱ་སི་ཀཱ་ནི ཙ;
ཝི་པུ་ལཱ ཙ མ་ཧ་གྒྷཱ ཙ, ཏེ་པཱ་ཀཱ་སེ་ཝ་ལ་མྦ་རེ.
༤༢༦. ‘‘ཏེ མ་ཡཾ པ་རི་ད་ཧཱ་མ, ཡཾ ཡ་ཉྷི མ་ན་སོ པི་ཡཾ;
ཏ་ཐཱ བྷ་ནྟེ པ་ར་ཀྐ་མ, ཡ་ཐཱ གེ་ཧཾ ལ་བྷཱ་མ་སེ.
༤༢༧. ‘‘ཐེ་རོ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ, ས་ངྒྷེ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སེ ཨ་དཱ;
ད་ཏྭཱ ཙ ཨ་ནྭཱ་དི་སཱི ཐེ་རོ, མཱ་ཏུ པི་ཏུ ཙ བྷཱ་ཏུ་ནོ;
‘ཨི་དཾ མེ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏུ, སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟུ ཉཱ་ཏ་ཡོ’.
༤༢༨. ‘‘ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནུ་དྡི་ཊྛེ, གྷ་རཱ་ནི ཨུ་ད་པ་ཛྫི་སུཾ;
ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ནི་ཝེ་ས་ནཱ, ཝི་བྷ་ཏྟཱ བྷཱ་ག་སོ མི་ཏཱ.
༤༢༩. ‘‘ན མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨཱི་དི་སཱ, ཡཱ་དི་སཱ ནོ གྷ་རཱ ཨི་དྷ;
ཨ་པི དི་བྦེ་སུ ཡཱ་དི་སཱ, ཏཱ་དི་སཱ ནོ གྷ་རཱ ཨི་དྷ.
༤༣༠. ‘‘ད་དྡ་ལླ་མཱ་ནཱ ཨཱ་བྷེ་ནྟི, ས་མ་ནྟཱ ཙ་ཏུ་རོ དི་སཱ;
ཏ་ཐཱ བྷ་ནྟེ པ་ར་ཀྐ་མ, ཡ་ཐཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ལ་བྷཱ་མ་སེ.
༤༣༡. ‘‘ཐེ་རོ ཀ་ར་ཎཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ, ས་ངྒྷེ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སེ ཨ་དཱ;
ད་ཏྭཱ ཨ་ནྭཱ་དི་སཱི ཐེ་རོ, མཱ་ཏུ པི་ཏུ ཙ བྷཱ་ཏུ་ནོ;
‘ཨི་དཾ མེ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏུ, སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟུ ཉཱ་ཏ་ཡོ’.
༤༣༢. ‘‘ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནུ་དྡི་ཊྛེ, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་ད་པ་ཛྫ་ཐ;
ག་མྦྷཱི་རཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ ཙ, པོ་ཀྑ་ར་ཉྙོ སུ་ནི་མྨི་ཏཱ.
༤༣༣. ‘‘སཱི་ཏོ་དི་ཀཱ སུ་པྤ་ཏི་ཏྠཱ, སཱི་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ག་ནྡྷི་ཡཱ;
པ་དུ་མུ་པྤ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ, ཝཱ་རི་ཀི་ཉྫ་ཀྑ་པཱུ་རི་ཏཱ.
༤༣༤. ‘‘ཏ་ཏྠ ནྷ་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ, ཐེ་ར་སྶ པ་ཊི་ད་སྶ་ཡུཾ;
པ་ཧཱུ་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ བྷ་ནྟེ, པཱ་དཱ དུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་ནྟི ནོ.
༤༣༥. ‘‘ཨཱ་ཧི་ཎྜ་མཱ་ནཱ ཁ་ཉྫཱ་མ, ས་ཀྑ་རེ ཀུ་ས་ཀ་ཎྚ་ཀེ;
ཏ་ཐཱ བྷ་ནྟེ པ་ར་ཀྐ་མ, ཡ་ཐཱ ཡཱ་ནཾ ལ་བྷཱ་མ་སེ.
༤༣༦. ‘‘ཐེ་རོ སི་པཱ་ཊི་ཀཾ ལ་དྡྷཱ, ས་ངྒྷེ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སེ ཨ་དཱ;
ད་ཏྭཱ ཨ་ནྭཱ་དི་སཱི ཐེ་རོ, མཱ་ཏུ པི་ཏུ ཙ བྷཱ་ཏུ་ནོ;
‘ཨི་དཾ མེ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཧོ་ཏུ, སུ་ཁི་ཏཱ ཧོ་ནྟུ ཉཱ་ཏ་ཡོ’.
༤༣༧. ‘‘ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནུ་དྡི་ཊྛེ, པེ་ཏཱ ར་ཐེ་ན མཱ་ག་མུཾ;
ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཏ་མྷ བྷ་ད་ནྟེ, བྷ་ཏྟེ་ན་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན ཙ.