༤. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡. པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༤. ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝི་སོ་དྷ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཏ་ཉྩ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་དེ་ས་ནཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ. མེཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནཱ་མ་པ་དཱ་ནི. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི-ཨི་ཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་པ་དཾ, ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་ད་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝ ན་ཡེ་ན པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨུ་པ་མཱུ་པ་དེ་ས་ག་ར་ཧ་པ་སཾ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་སུ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ དི་སྶ་ཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ཙ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙ. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཝཾ་ས་དྡོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠེ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ ཙ ཝི་ཉྙུ་ཛ་ནེ་ན པ་ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཙ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠེ་ན ཨེ་ཝཾས་དྡེ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི – ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎ་མ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་རཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀ་ས་ཀ་བྷཱ་སཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀོ ས་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན པ་ན སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན སུ་ཏ་ནྟི.
ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ་ན ‘‘ནཱ་ཧཾ ས་ཡ་མྦྷཱུ, ན མ་ཡཱ ཨི་དཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ’’ནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ཀ་ལཾ སུ་ཏྟཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན ཐེ་རོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༨༨-༡༨༩), ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡོ ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ. སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༡.༡༨༧) ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ས་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱ་ར་ཎ་བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་ནཱུ་ན་མ་ན་དྷི་ཀཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི.
མེས་དྡོ ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ན་སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘མ་ཡཱ སུ་ཏཾ, མ་མ སུ་ཏ’’ནྟི ཙ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡེ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
སུ་ཏནྟི ཨ་ཡཾ་ས་དྡོ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙ ཝི་སྶུ་ཏ་ག་མ་ན་ཀི་ལི་ནྣ་ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཨ་ནུ་ཡོ་ག་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ དི་སྶ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཙ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ནྟི ཝཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. མེ-ས་དྡ་སྶ ཧི མ་ཡཱ་ཏི་ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ སུ་ཏཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི, མ་མཱ་ཏི་ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་མ སུ་ཏཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་རི་མ་ས་ཝ་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མི་དཾ མ་ཡཱ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་སཱ་ར་ད་སྶ ད་ས་བ་ལ་དྷ་ར་སྶ ཨཱ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ཡི་ནོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ནཱ་དི་ནོ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་སྶ དྷ་མྨི་སྶ་ར་སྶ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ དྷ་མྨ་དཱི་པ་སྶ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝཱ པ་དེ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནེ ཝཱ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཝི་ནཱ་ས་ཡ་ཏི ཨ་སྶ་དྡྷཾ, ས་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི སཱ་ས་ནེ;
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ་མི་ཙྩེ་ཝཾ, ཝ་དཾ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི.
ཨེ་ཀནྟི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་དྡེ་སོ. ས་མ་ཡནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཡས་དྡོ –
ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཁ་ཎེ ཀཱ་ལེ, ས་མཱུ་ཧེ ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛི་སུ;
པ་ཊི་ལཱ་བྷེ པ་ཧཱ་ནེ ཙ, པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཙ དི་སྶ་ཏི.
ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཨུ་ཏུ་མཱ་ས་དྡྷ་མཱ་ས་ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་པུ་བྦ་ཎྷ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་སཱ་ཡ་ནྷ་པ་ཋ་མ- མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་མུ་ཧུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ལ་པྤ་བྷེ་ད་བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏེ་སུ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དཱི་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཡཾ ཡཾ སུ་ཏྟཾ ཡ་མྷི ཡ་མྷི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨུ་ཏུ་མྷི མཱ་སེ པ་ཀྑེ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཐེ་ར་སྶ སུ་ཝི་དི་ཏཾ སུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ ཨ་སུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨ་སུ་ཀ་ཨུ་ཏུ་མྷི ཨ་སུ་ཀ་མཱ་སེ ཨ་སུ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་སུ་ཀ་ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ, བ་ཧུ ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཡེ ཝཱ ཨི་མེ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་ས་མ་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་མ་ཡོ སཾ་ཝེ་ག་ས་མ་ཡོ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་མ་ཡོ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་ས་མ་ཡོ མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡ་ས་མ་ཡོ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ས་མ་ཡོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ཡོ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡོ་ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ཀཱ་སཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ལ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨེ་ཝ ས་མ་ཡཱ, ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་སུ པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡོ, ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་དྭ་ཡ་ས་མ་ཡེ་སུ དྷ་མྨི་ཀ་ཐཱ་ས་མ་ཡོ, དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡོ, ཏེ་སུ་པི ས་མ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡ་ཉྷི ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟཾ དེ་སེ་སི, ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཏཾ ས་མ་ཡཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི.
ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ, བྷུ་མྨེ་ན ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ;
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨུ་པ་ཡོ་གེ་ན སོ ཨི་དྷཱ’’ཏི.
པོ་རཱ་ཎཱ པ་ན ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི – ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཝཱ ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་བྷེ་དོ ཨེ་ས, ས་བྦ་ཏྠ བྷུ་མྨ་མེ་ཝ་ཏྠོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ག་ཝཱཏི ག་རུ. ག་རུ་ཉྷི ལོ་ཀེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ས་བྦ་གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་རུ, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པོ་རཱ་ཎེ་ཧི་པི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛཾ, བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མུ་ཏྟ་མཾ;
ག་རུ གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོ སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་པི་ཙ –
‘‘བྷཱ་གྱ་ཝཱ བྷ་གྒ་ཝཱ ཡུ་ཏྟོ, བྷ་གེ་ཧི ཙ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ;
བྷ་ཏྟ་ཝཱ ཝ་ནྟ་ག་མ་ནོ, བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ’’ཏི. –
ཨི་མི་སྶཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨ་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན དེ་ས་ནཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི, མེ སུ་ཏནྟི སཱ་ཝ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, བྷ་ག་ཝཱཏི དེ་ས་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཝ་ཏྠ་སྶ ཨི་སི་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ན་ག་རཱི སཱ་ཝ་ཏྠཱི, ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཀ་ནྡཱི མཱ་ཀ་ནྡཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི – ཡཾ ཀི་ཉྩི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཾ ས་བྦ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སཱ་ཝ་ཏྠཱི, ས་ཏྠ་ས་མཱ་ཡོ་གེ ཙ ཀིཾ བྷ་ཎྜ་མ་ཏྠཱི་ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ ས་བྦ་མ་ཏྠཱི་ཏི་པི ཝ་ཙ་ན་མུ་པཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠཱི.
‘‘ས་བྦ་དཱ ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མོ་ཧི་ཏཾ;
ཏ་སྨཱ ས་བྦ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ, སཱ་ཝ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –
ཏ་སྶཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ. ས་མཱི་པ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ངྒི་པ་རི་དཱི་པ་ན་མེ་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཋཱ་ན་ག་མ་ནཱ་ས་ན་ས་ཡ་ན་པྤ་བྷེ་དེ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མཱ་ཡོ་ག་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏེ་ན ཋི་ཏོ་པི ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ནི་སི་ནྣོ་པི ས་ཡཱ་ནོ་པི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཝི་ཧ་ར་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བཱ་དྷ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་པ་ཏ་ནྟ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཧ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཛེ་ཏ་ཝ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཛ་ནཾ ཛི་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཛེ་ཏོ, ར་ཉྙོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཛ་ནེ ཛི་ཏེ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཛེ་ཏོ, མ་ངྒ་ལ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་མེ་ཝ ཀ་ཏ་ནྟི ཛེ་ཏོ, ཝ་ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཏྟིཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནི སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ནུ་ཏེ ཨི་ཏི ཝཱ ཝ་ནཾ, ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀུ་སུ་མ་ག་ནྡྷ་ས་མྨོ་ད་མ་ཏྟ་ཀོ་ཀི་ལཱ་དི་ཝི་ཧ་ངྒཱ་བྷི་རུ་ཏེ་ཧི མ་ནྡ་མཱ་རུ་ཏ་ཙ་ལི་ཏ་རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་པ་ལླ་ཝ་པ་ལཱ་སེ་ཧི ‘‘ཨེ་ཐ མཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི པཱ་ཎི་ནོ ཡཱ་ཙ་ཏི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛེ་ཏ་སྶ ཝ་ནཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཛེ་ཏེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་ན རོ་པི་ཏཾ སཾ་ཝ་དྡྷི་ཏཾ པ་རི་པཱ་ལི་ཏཾ, སོ ཙ ཏ་སྶ སཱ་མཱི ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ. ཝ་ན་ཉྩ ནཱ་མ རོ་པི་མཾ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ རོ་པི་མཱ་ནི, ཨ་ནྡྷ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏཱ་ནི.
ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེཏི སུ་ད་ཏྟོ ནཱ་མ སོ ག་ཧ་པ་ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན. ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཝི་ག་ཏ་མ་ཙྪེ་ར་ཏཱ་ཡ ཀ་རུ་ཎཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཙ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ནཱ་ཐཱ་ནཾ པི་ཎྜ་མ་དཱ་སི, ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཨཱ་ར་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཎི་ནོ, ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་རཱ་མོ, ཏ་སྶ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དི་སོ་བྷཱ་ཡ ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་ན་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སེ་ནཱ་ས་ན་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་མྨ ར་མ་ནྟི ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི, ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཝཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ཏེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ར་མཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་རཱ་མོ. སོ ཧི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཛེ་ཏ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ཀོ་ཊི་ས་ནྠ་རེ་ན ཀཱི་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊཱི་ཧི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ པུ་རི་མ་སཱ་མི་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནཾ, ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ’’ཏི པ་ཙྪི་མ་སཱ་མི་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནཾ. ཀི་མེ་ཏེ་སཾ པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི? པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ་ནཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཧི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་པཱ་སཱ་ད་མཱ་པ་ནེ བྷཱུ་མི་ཝི་ཀྐ་ཡ་ལ་དྡྷཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཱ རུ་ཀྑཱ ཙ ཛེ་ཏ་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་གོ, ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས ཧི་ར་ཉྙ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཉྙེ་པི པུ་ཉྙ་ཀཱ་མེ ཏེ་སཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡ་དི ཏཱ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ‘‘ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ’’ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་རི་ཏུ་ནྟི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན་ནུ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷ ‘‘ས་མཱི་པ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ག་ངྒཱ་ཡ་མུ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱི་པེ གོ་ཡཱུ་ཐཱ་ནི ཙ་ར་ནྟཱ་ནི ‘‘ག་ངྒཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟི, ཡ་མུ་ནཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཡ་དི་དཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ས་མཱི་པེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ, ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ’’ཏི. གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཧི་སྶ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི, ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ་དི་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་ཐཱ པུ་རི་མེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་རི་མེ་ན ཙ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་བྷི་ཡོ་གཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཝི་ཝེ་ཀཱ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ. པུ་རི་མེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པ་ག་མ་ནཾ. པུ་རི་མེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ནི་པྥཱ་ད་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན པ་ར་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཀ་ར་ཎེ ནི་རུ་པ་ལེ་པ་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན དྷ་མྨི་ཀ་སུ་ཁཱ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ནུ་ཡོ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ. པུ་རི་མེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལ་ཏཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ. པུ་རི་མེ་ན ལོ་ཀེ ཛཱ་ཏ་སྶ ལོ་ཀེ སཾ་ཝ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ལོ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ད་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་ད་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི པ་ཋ་མཾ ལུ་མྦི་ནི་ཝ་ནེ, དུ་ཏི་ཡཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏེ་ན་སྶ ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲཱཏི དེ་ས་ཀཱ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཡཾ ས་མ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྲ ས་མ་ཡེ, ཡ་སྨི་ཉྩ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྲ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ ཝཱ དེ་ས་ཀཱ་ལེ དཱི་པེ་ཏི. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཡུ་ཏྟེ དེ་སེ ཀཱ་ལེ ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ བཱ་ཧི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨུ་དཱ. ༡༠) ཙེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཁོཏི པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཨཱ་དི་ཀཱ་ལ་ཏྠེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱཏི ལོ་ཀ་ག་རུ་དཱི་པ་ནཾ. བྷི་ཀྑཱུཏི ཀ་ཐཱ་ས་ཝ་ན་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཀོ་ཏི བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པ་ག་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༡༠; པཱ་རཱ. ༤༥) ན་ཡེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཨཱ་ལ་པི ཨ་བྷཱ་སི ས་མྦོ་དྷེ་སི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ན ཉཱ་པ་ནེ་པི པ་ཀྐོ་ས་ནེ་པི. བྷི་ཀྑ་ཝོཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ནཾ. ཏེ་ན ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་བྷི་ཀྑ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་བྷི་ཀྑ་ནེ་སཱ་དྷུ་ཀཱ་རི་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡོ་ག་སི་དྡྷེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧཱི་ནཱ་དྷི་ཀ་ཛ་ན་སེ་ཝི་ཏཾ ཝུ་ཏྟིཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨུ་དྡྷ་ཏ་དཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ནི་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀ་རུ་ཎཱ་ཝི་པྥཱ་ར་སོ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ན་ཡ་ན་ནི་པཱ་ཏ་པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁཱ་བྷི་མུ་ཁེ ཀ་རོ་ནྟོ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ནེ་སཾ སོ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ས་མྦོ་དྷ་ན་ཏྠེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་དྷུ་ཀ་ས་ཝ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་པི ཏེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. སཱ་དྷུ་ཀ་ས་ཝ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ཡ་ཏྟཱ ཧི སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི.
ཨ་པ་རེ་སུ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཀ་སྨཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱི་ཏི ཙེ? ཛེ་ཊྛ་སེ་ཊྛཱ་ས་ནྣ་ས་དཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྦ་པ་རི་ས་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ. པ་རི་སཱ་ཡ ཙ ཛེ་ཊྛཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ, སེ་ཊྛཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ ཙ, ཨཱ་ས་ནྣཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣེ་སུ ས་ཏྠུ་ས་ནྣི་ཀ་ཏྟཱ, ས་དཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ ས་ཏྠུ་ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟཱ, དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཏེ ཨེ་ཝ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཀི་མ་ཏྠཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི, ན དྷ་མྨ་མེ་ཝ དེ་སེ་སཱི་ཏི? ས་ཏི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ. པ་རི་སཱ་ཡ ཧི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙཾ ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་པི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་པི དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཱ་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀ་ཏ་མཱ་ཡ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དེ་སི་ཏཱ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, དུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ས་ཏི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི.
བྷ་ད་ནྟེཏི གཱ་ར་ཝ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ས་ཏྠུ་ནོ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་དཱ་ནཾ ཝཱ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཝ་ད་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ལ་པ་ཏི, ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཙྩཱ་ལ་པ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་བྷཱ་ས་ཏི, ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ པ་ཙྩཱ་བྷཱ་ས་ནྟི. ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དཱ་པེ་ཏི, བྷ་ད་ནྟེ་ཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ནྟི. ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཾ པ་ཊི་ཨ་སྶོ་སུཾ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ སུ་ཎིཾ་སུ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ཀ་ལ་སུ་ཏྟཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡུ་ཛྫ་ལ་ཝི་མ་ལ་སཱ་དུ་ར་ས་ས་ལི་ལཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ སུ་ཁཱ་ཝ་ཏ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནི་མྨ་ལ་སི་ལཱ་ཏ་ལ་ར་ཙ་ན་ཝི་ལཱ་ས་སོ་པཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་མུ་ཏྟཱ་ཛཱ་ལ་ས་དི་ས་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཀི་ཎྞ་པ་ཎྜ་ར་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ཏི་ཏྠཾ ཝི་ཡ, སུ་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷི་ཏྟི་ཝི་ཙི་ཏྲ་ཝེ་དི་ཀཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་ཐཾ ཕུ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ, ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏ་ས་མུ་སྶ་ཡ་སྶ པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་སྶ སུ་ཁཱ་རོ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ད་ནྟ་མ་ཡ་ས་ཎྷ་མུ་དུ་ཕ་ལ་ཀ་ཀ་ཉྩ་ན་ལ་ཏཱ་ཝི་ན་དྡྷ་མ་ཎི་ག་ཎ་པྤ་བྷཱ་ས་མུ་ད་ཡུ་ཛྫ་ལ་སོ་བྷཾ སོ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ལ་ཡ་ནཱུ་པུ་རཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ས་དྡ་ས་མྨི་སྶི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏ་ཧ་སི་ཏ་མ་དྷུ་ར་སྶ་ར་གེ་ཧ་ཛ་ན་ཝི་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་རི་སྶ་རི་ཡ་ཝི་བྷ་ཝ་སོ་བྷི་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་གྷ་ར་སྶ སུ་ཁ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་པ་ཝཱ་ལཱ༹་དི་ཛུ་ཏི་ཝི་ས་ད་ཝི་ཛྫོ་ཏི་ཏ་སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཝི་སཱ་ལ་དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཾ མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་སཾ་སཱུ་ཙ་ཀ་སྶ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ སུ་ཁཱ་ཝ་གཱ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ་པ་དེ་ས་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ནི་དཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
སུ་ཏྟ་ནྟེ པ་ཉྩཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨི་མཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དྷ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ.
༡༨༥. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨ་སྶ་དྡྷེཏི ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ས་དྡྷཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ. ས་དྡྷེཏི ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣེ. སེ་ཝ་ཏོཏི ཙི་ཏྟེ་ན སེ་ཝ་ནྟ་སྶ. བྷ་ཛ་ཏོཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ. པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏོཏི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ. པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ སུ་ཏྟ་ནྟེཏི པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ སུ་ཏྟ་ནྟེ. ཀུ་སཱི་ཏེཏི ཀུ་ཙྪི་ཏེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན སཱི་ད་ནྟཱི་ཏི ཀུ་སཱི་དཱ, ཀུ་སཱི་དཱ ཨེ་ཝ ཀུ་སཱི་ཏཱ. ཏེ ཀུ་སཱི་ཏེ. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེཏི ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀ་ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ནྟེ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱིཏི ན་ཊྛ་སྶ་ཏི་ཀེ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀེ སུ་ཏྟ་ནྟེ. ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཏི་ཝི་དྷ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀེ སུ་ཏྟ་ནྟེ. དུ་པྤ་ཉྙེཏི ནི་པྤ་ཉྙེ, པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ དུ་ཊྛཱ པ་ཉྙཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི དུ་པྤ་ཉྙཱ. ཏེ དུ་པྤ་ཉྙེ. ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ སུ་ཏྟ་ནྟེ, ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ས་དི་སེ ཝཱ. སུ་ཏྟ་ནྟ་ཀྑ་ནྡྷེཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡནྟི ཨ་སྶ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡེ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. ཀོ་ས་ཛྫནྟི ཀུ་སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. པ་མཱ་དནྟི ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩནྟི ཨུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ཝི་ཀྑེ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱཏི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སུ་ཊྛུ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧི ཝི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ‘‘སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ’’ནྟི, ན ཏ་ཐཱ ཛྷཱ་ནེ་ན. ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་དྡྷི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཙ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་སི་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་མ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡི་ཊྛཾ.
༡༨༦. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝཱ་རེ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ཙེ་ཝ ཧོ་ནྟི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ཙཱཏི བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏཱ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ་ནི ཙ སུ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ་ནི ཙཱཏི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ སུ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོཏི མ་གྒ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ་ཡེ་ཝ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོཏི ཕ་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཨེ་ཝ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཀཱ་ར་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཏི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཝ་ནེ་ན བུ་དྡྷོཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ས་ཝ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ བུ་དྡྷ་ཝཱ, ཉཱ་ཏ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧི མ་གྒ་སྶ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཊྛ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོཏི ཨཱ་ཧ. སོ་ཡེ་ཝ ཧི ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏ་རེ་པི པ་ན ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཙ ཙ་ཏཱུ་སུ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ‘‘པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ཙེ་ཝ ཧོ་ནྟི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏེ ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ. ས་ཡཾ བྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ བྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཛཱ་ཏ་ཊྛེ་ན བྷ་ག་ཝཱ. སོ་པི ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ས་ཡ་མྦྷཱུ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཡཾ བྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ. ཨ་པྤ་མེ་ཡྻ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ན་ནྟ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ པ་མཱ་ཎེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཊྛེ་ན. བྷ་ག་ཝཱ ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་དྡྷི་ཏོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡོ.
པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༧. པུ་ན ཨ་ཉྙཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཧི ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ, ཧི-ཀཱ་རོ པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ནི་པཱ་ཏོ. ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱཏི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་མུ་ད་ཡནྟི པ་ཙྩ་ཡཾ. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནཾ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཾ ཝཱ. ཨ་སྶཱ་དནྟི ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི དོ་སཾ. ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ནི་གྒ་མ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ས་མ་ཎེ་སཱུཏི ས་མི་ཏ་པཱ་པེ་སུ. ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱཏི ན མ་ཡཱ ས་མ་ཎཱ་ཏི ས་མྨ་ཏཱ. ‘‘ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘མེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སཱུཏི བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པེ་སུ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠནྟི ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠཾ. བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠཾ. དྭ་ཡེ་ནཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི. བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ. སཱ་མ་ཉྙ་བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ནྟི ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་ཡེ་ཝ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི པ་ཙྩ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ, ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ ཝཱ.
༡༨༨. སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་སེ པ་ཋ་མཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་བྷེ་ད་ག་ཎ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་ན པ་བྷེ་ད་ག་ཎ་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཏནྟི ཨ་སཱི་ཏི་ཨུ་ཏྟ་རཾ ས་ཏཾ. པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ‘‘ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པུ་ན པ་བྷེ་ད་ག་ཎ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མེ ག་ཎ་ནཱ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་དྡ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོཏི མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ. ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ས་དྡྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ པ་ཋ་མ་སྶ ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཚ་ནྡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན. ཚ་ནྡ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ. སོ པ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི་ཀཱ་ལེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི, སོ་ཡེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་སེ་ཝ་ན་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷེ་ཏྠ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི སཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ པ་ན་སྶ ན ཧོ་ཏི. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ནཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཝུ་དྡྷི་ཡཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཙ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷུ་སཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝཱི་ས་ཏི ས་མུ་ད་ཡཱ ཧོ་ནྟི. པུ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ས་མུ་ད་ཡེ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི ས་མུ་ད་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་ཝཱི་ས་ཏི ནཱ་ནཱ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཝཱི་ས་ཏི ཨེ་ཀ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཝཱ་རོ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཧཱི་ན་སྶ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་པ་རི་ཧཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཕ་ལ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ. ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་ཏྟེ ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཀ. ཨ་སྶཱ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༩. ཨ་སྶཱ་ད་ནི་དྡེ་སེ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་སྶ་དྡྷེ པུ་གྒ་ལེ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ ས་དྡྷེ པུ་གྒ་ལེ སེ་ཝ་ཏོ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏོ ཙ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ. ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫནྟི ས་དྡྷཱ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཝ་སི་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ས་ནྟོ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ་དྷི་ག་མོཏི ས་མ་ཐ་སྶ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶནྟི ཨེ་ཏྠ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པ་ཕུ་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶ་སྶ པ་དྷཱ་ན་སྶཱ་ད་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན སེ་སི་ནྡྲི་ཡ་སྶཱ་དཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཁ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༠. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཊྛེ་ནཱཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ཊྛེ་ན. སོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཊྛོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མེ ས་མུ་ད་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ག. ནི་སྶ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༡. ནི་སྶ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱཏི ཏ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན. པུ་རི་མ་ཏ་ར་ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ ནི་སྶ་ཊཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ པུ་རི་མ་ཏ་ར་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ སེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
༡༩༢. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཉྩ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧཱིཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ཉྩ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ནེ་ཀྑ་མྨེ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ས་ཏྟ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཕ་ལཱ་ནི པ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཧཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
༡༩༣. དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛེ་ཧཱིཏི ཡཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཋི་ཏཱ་ཏི དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛཱ. ཏེ་ཧི དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛེ་ཧི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ་ཧཱིཏི ཐཱུ་ལེ་ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དེ་ཧི. ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ཧཱིཏི སུ་ཁུ་མ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དེ་ཧི་ཡེ་ཝ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱིཏི རཱུ་པ་རཱ་གཱ་དཱི་ཧི. ཏེ་སུ ཧི པ་ཧཱི་ནེ་སུ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ པ་དཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི. ས་བྦེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ནི་སྶ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ.
ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཱ་ནི ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཏཾ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི, ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས, པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་ཏྟ་ཏིཾ་སཱ་ཏི པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ ས་བྦཱ་ནི ཚ་ནྣ་ཝུ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་སུ ཨ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི པུ་རི་མཱ་ནི ཚ་ནྣ་ཝུ་ཏི, ཨི་མཱ་ནི ཙ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏཱི་ཏི ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཏཾ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ན དྭཱ་ད་ས ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནི? ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་སུ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི, པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་སུ མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་ད་ས ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཀ་སྨཱ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཙེ? ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧེ་ཊྛི་མཾ པ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་རི་མཱ ཨུ་པ་རི་མཱ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཏཱི་ཎི་པི ཕ་ལཱ་ནི ན ལ་བྦྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དཱི་ནི ཙ ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟི. པ་ཉྩ་པི ཙེ་ཏཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པུ་བྦ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་ཊཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༤. པུ་ན ཨ་ཉྙཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ སོ་ཏོ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སོ་ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི བྷུ་སཾ པཱ་པུ་ཎ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཱ་ནི ས་མྦྷཱ་རཱ་ནི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒཱ་ནི. སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒཾ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒཾ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒཾ, དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒཾ, ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒཱ་ནི. སེ་སཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཨི་ད་ཉྩ ཨི་མེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་ཀ་ཝི་ས་ཡེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཱ རཱ་ཛཱ་ཏི་རཱ་ཛ་པ་ཉྩ་མེ་སུ ས་ཧཱ་ཡེ་སུ ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་ད་ནྟི, གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ་ཝ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ དེ་ཐ, ཨི་མེ་སཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དཱི་ནི དེ་ཐཱ’’ཏི གེ་ཧེ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་ད་ནྟི, གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ་ཝ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ དེ་ཐ, ཨི་མེ་སཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དཱི་ནི དེ་ཐཱ’’ཏི གེ་ཧེ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཐ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ར་ཉྙོ གེ་ཧཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཉྩཱ་པི རཱ་ཛཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨི་སྶ་རོ་ཝ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ དེ་ཐ, ཨི་མེ་སཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དཱི་ནི དེ་ཐཱ’’ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཏེ་སུ ས་ཧཱ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་ར་ནྟེ་སུ ཝི་ཡ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་སྶ གེ་ཧེ ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་ད་ནྟི, གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒཱ་ནི པ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཧོ་ཏི པུ་བྦ་ངྒ་མཾ, སེ་སཱ་ནི ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶ གེ་ཧེ ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་ད་ནྟི, གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཏྭཱ པ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཧོ་ཏི པུ་བྦ་ངྒ་མཾ, སེ་སཱ་ནི ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ གེ་ཧེ ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་ད་ནྟི, གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཧོ་ཏི པུ་བྦ་ངྒ་མཾ, སེ་སཱ་ནི ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ གེ་ཧེ ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་ད་ནྟི, གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཧོ་ཏི པུ་བྦ་ངྒ་མཾ, སེ་སཱ་ནི ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ར་ཉྙོ གེ་ཧཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཡ་ཐཱ ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་ད་ནྟི, རཱ་ཛཱ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཏྭཱ པ་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཧོ་ཏི པུ་བྦ་ངྒ་མཾ, སེ་སཱ་ནི ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ཀ. པ་བྷེ་ད་ག་ཎ་ན་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༥. སུ་ཏྟ་ནྟ་སྶ པ་བྷེ་ད་ག་ཎ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ཝ པ་བྷེ་ད་ག་ཎ་ན་ནི་དྡེ་སེ ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝེཏི སོ་བྷ་ནཱ་ནཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་མྨཱ སེ་ཝ་ནེ. ཨ་དྷི་མོ་ཀྑཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སེ་སི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན, སེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཝ་ནེཏི ས་ཏཾ དྷ་མྨོ, སོ་བྷ་ནོ ཝཱ དྷ་མྨོ་ཏི ས་དྡྷ་མྨོ. ཏ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་ཝ་ནེ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེཏི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་ག་ཏོ དྷ་མྨོ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨོ, སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཁ. ཙ་རི་ཡཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༦. ཙ་རི་ཡཱ་ཝཱ་རེ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཋ་མ་ཝཱ་རོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཙ་རི་ཡཱ་ཝཱ་རོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟོ. ཙ་རི་ཡཱ པ་ཀ་ཏི ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ.
ཙཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༧. ཨི་དཱ་ནི ཙ་རི་ཡཱ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ནེ་ཝ ཙཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙཱ་རོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནི་དྡེ་ས་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡེ་སེ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ ཙ་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ག་མྦྷཱི་རེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨོ་ཀ་པྤེ་ཡྻུཾ – ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ པ་ཏྟོ ཝཱ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི ཝཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཙཱ་རོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ་ཏི ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་སེ ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་རོ་ཡེ་ཝ. ཙཱ་རོ ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཙཱ་རོ’’ཏི་པ་ད་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ཙ་རི་ཡཱ, པ་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙ་རི་ཡཱ པ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནཾ ཙ་རི་ཡཱ. པ་ཏྟཱིཏི ཕ་ལཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི པཱ་པུ་ཎི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ‘‘པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཨ་ཏྠཱ ལོ་ཀ་ཏྠཱཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་སཾ ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱུ་མིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ་པི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཏི་ཏོ ཨ་ན་ཉྙཱ་ནི ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སཱུཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ལོ་ཀི་ཡ་ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ས་ཙྩ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་སུ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ་སཱུཏི ཙ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པ་དེ་སེཏི ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་སེ. ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཧི ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. པུ་ན ཏཱ ཨེ་ཝ ཙ་རི་ཡཱ་ཡོ ཀཱ་ར་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཎི་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཎི་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ ནཱ་མ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏྟཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་གུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཏ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ས་ནྟེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཨེ་ཀེ་ཀ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན གུ་ཏྟཾ དྭཱ་རཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ. ཏེ་སཾ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ་ནཾ. དྭཱ་རནྟི ཙེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ. ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནནྟི སཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མཱ་དྷི་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ. བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུ, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ. ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ. ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཕ་ལཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ.
ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོཏི ཨ་དྷི་མོ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱིཏི ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་གྒ་ཎྷ་ནྟོཏི ཙ་ཏུ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་ད་ཧ་ནྟོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ. པ་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ. ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱཏི ས་ཧ་ཛ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ. ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཡཱ་པེ་ནྟཱིཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷུ་སཾ ཡཱ་པེ་ནྟི, པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷུ་སཾ ཡ་ཏ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, གྷ་ཊ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏ་ད་ངྒ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་སཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ད་སྶ་ན་ཙ་རི་ཡཱད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ.
ས་དྡྷཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་དྡྷཱ་དི་ས་མ་ངྒི་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོཏི ཨ་ནུ་མཱ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ. པ་ཊི་ཝི་དྡྷོཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་བུ་དྡྷི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷེ་སུ པ་ཊི་ཝི་དྡྷེ་སུ ཙ ཙཱ་རོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ ཙ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་བོ་དྷ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་སུ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཊྛཱ་ད་ཡོ ཙ ནི་དྡི་ཊྛཱ.
ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཝི་ཉྙཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱུ. ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝཱི. ཨ་ས་ནི ཝི་ཡ སི་ལུ་ཙྩ་ཡེ ཀི་ལེ་སེ མེ་དྷ་ཏི ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི མེ་དྷཱ, ཁི་པྤཾ ག་ཧ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝཱ མེ་དྷཱ, མེ་དྷཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་དྷཱ་ཝཱི. ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡཱ པ་ཎྜ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི པ་ཎྜི་ཏཱ. བུ་དྡྷི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣཱ. ས་ཧ བྲ་ཧྨཾ ཙ་རི་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ. ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ. ཏ་ཐཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ. ས་མཱ སི་ཀྑཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མ་སི་ཀྑཱ, ས་མ་སི་ཀྑཱ་ནཾ བྷཱ་ཝོ ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ. ས་མ་སི་ཀྑཱ་ཏཱ་ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཡེ་སཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡེ་སོ ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ, ཏེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཛྷཱ་ནཱཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཝི་མོ་ཀྑཱཏི ཏ་ཡོ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ. ས་མཱ་དྷཱིཏི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཏ་ཡོ ས་མཱ་དྷཱི. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནི་མི་ཏྟཱ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོཏི ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ.
ཨེ་ཀོ ཨཾ་སོ བྷཱ་གོ, ན དུ་ཏི་ཡོ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སོ, ཨེ་ཀཾ་ས་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ས་མཾ, ས་མ་ནྟཱ ཝཱ སེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི སཾ་ས་ཡོ, ན་ཏྠེ་ཏྠ སཾ་ས་ཡོ་ཏི ནི་སྶཾ་ས་ཡོ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་མྤི ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཀ་ངྑཱ, ན་ཏྠེ་ཏྠ ཀ་ངྑཱ་ཏི ནི་ཀྐ་ངྑོ. དྭི་དྷཱ བྷཱ་ཝོ དྭེ་ཛ྄ཛྷཾ, ན་ཏྠེ་ཏྠ དྭེ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨ་དྭེ་ཛ྄ཛྷོ. དྭི་དྷཱ ཨེ་ལ་ཡ་ཏི ཀ་མྤེ་ཏཱི་ཏི དྭེ་ལ༹ྷ་ཀཾ, ན་ཏྠེ་ཏྠ དྭེ་ལ༹ྷ་ཀ་ནྟི ཨ་དྭེ་ལ༹ྷ་ཀོ. ནི་ཡོ་གེ་ན ནི་ཡ་མེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་ཡྻོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སྶ ཨ་ཝི་ར་དྡྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནནྟི ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་མྤི ཧེ་ཏཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ, པི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ག་རུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཧ གཱ་ར་ཝེ་ན ག་རུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་གཱ་ར་ཝཾ. པ་ཏི་སྶ་ཡ་ནཾ པ་ཏི་སྶ་ཡོ པ་རཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ཡ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་སྶ་ཝ་ནཾ ཝཱ པ་ཏི་སྶ་ཝོ, ནི་ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ར་ཝ་ཙ་ན་ས་ཝ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི པ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་ཧ གཱ་ར་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་གཱ་ར་ཝཾ. ས་ཧ པ་ཏི་སྶ་ཡེ་ན, པ་ཏི་སྶ་ཝེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཡཾ. ‘‘ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཡ-ཀཱ་རཾ, ཝ-ཀཱ་རཾ ཝཱ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་པྤ་ཏི་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ཀཾ ཝི་སི་ཊྛཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་གཱ་ར་ཝ་ཉྩ ཏཾ ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཉྩཱ་ཏི ས་གཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཏི་སྶཾ, ས་གཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཏི་སྶཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་གཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཏི་སྶཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨེ་ཏནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྟོ ཝཱ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི ཝཱཏི ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༨. པུ་ན པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་མེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་པ་རེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནི་དྡི་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ་ནཱིཏི ཀ་ཏི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ་ནཱིཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ཀཱ་རེ ཙ ད་ཊྛ་བྦ་ཊྛ་ཉྩ པུ་ཙྪ་ཏི. ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏེ་ན་ཊྛེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ་ནཱིཏི ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི, ཏེ་ནེ་ཝ ཚ་ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན་ཊྛེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན. ཨཱ་དི་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཝི་སོ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི བ་ལ་ཝ་ཊྛེ་ན. བ་ལ་ཝ་ཉྷི ཨ་དྷི་ཀཱ མ་ཏྟཱ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཁེ་པ་ན་ཊྛེ་ན. པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན.
ཀ. ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༩. ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཏཾ ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏོཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ཁ. ཨཱ་དི་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༠. ཨཱ་དི་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཊྛེ་ན སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་ར་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན སཱི་ལ་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ. ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་ཝི་སོ་དྷ་ནཱཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཝི་སོ་དྷ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན སེ་སཱ་ནི་པི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་སཾ་ཝ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ག. ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༡. ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་དྡྷ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དཾ དི་སྭཱ ཝཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡེ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡོ ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ དུ་བྦ་ལ་པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་མུ་དི་ཏ་ཏྟཱ བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི པཱི་ཏི་ཡཱ པཱི་ཎི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨོ་བྷཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྣ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎོ་བྷཱ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝེ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཎོ་བྷཱ་སེ་ན ཝི་དི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ སཾ་ཝེ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ད་ཧ་ཏཱིཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ སཾ་ཝེ་གེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. སཱ་དྷུ་ཀཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏཱིཏི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་མཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ནི་ཡོ་ཛ་ནེ བྱཱ་པཱ་རཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝ་སེ་ན. ནཱ་ན་ཏྟ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི. ཝི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནཱཏི བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ནཱ་ན་ཏྟ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཏེ དྷ་མྨཱཏི ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཀ་ར་སཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སེ་ན ཨེ་ཀ་ར་སཱ ཧོ་ནྟི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རེ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཁ་ཎེ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝི་ཝ་ཊྚི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཝོ་ས་ཛྫ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ དུ་བྷ་ཏོ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཙ ཁ་ནྡྷེ ཙ ཝོ་ས་ཛྫ་ཏི. ཝོ་ས་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་སེ ཙ ཁ་ནྡྷེ ཙ ཝོ་ས་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀི་ལེ་སཱ ཙ ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཝོ་ས་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱཏི ཙ ཨཱ་སཾ་སཱ་ཡཾ བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཀི་ལེ་ས་ནི་རོ་དྷེ ས་ཏི ཁ་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཁ་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ. ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན. ཏ་སྶེ་ཝ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ དྭེ ཝོ་ས་གྒེ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཝོ་ས་གྒཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དྭེ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ་པི ཝཱ་རེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཝི་སེ་སོ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
གྷ-ང. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཊྛ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༢-༢༠༣. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཁེ་པེ་ཏི. པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ ས་དྡྷོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱིཏི ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ. ས་དྡྷ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱིཏི ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་གྒ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ད་ཧ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི པ་སྶ་ནྟོ ད་སྶ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི སེ་སེ་སུ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོཏི ས་མ་ཐ་ཡོ་གེ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡོ་གེ ཝཱ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱིཏི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༤. ཨི་དཱ་ནི ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀོ་ས་ལླ་པྤ་བྷེ་དཾ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོཏི ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ. སེ་ཀྑ་སྶ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སྶ ཙ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ་པི ས་མཱ་དྷི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱཏི ཀ་སི་ཎཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ, ཀ་སི་ཎཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨུ་དྡྷ་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟོ་པ་ས་མ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. པ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི ལཱི་ནེ ཙི་ཏྟེ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཱ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ཨོ་བྷཱ་སཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ནི་ར་སྶཱ་དེ ཙི་ཏྟེ ཨ་ཊྛ་སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎོ་བྷཱ་ས་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ཨ་ཊྛ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི, ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ པ་ཉྩ་མཾ, ཨ་ཏཱི་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ནྟི. ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཱ་ན་དྷི་ག་མེ་ན ནི་ར་སྶཱ་དེ ཙི་ཏྟེ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ནྟོ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ཨུ་པེ་ཀྑཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཨུ་དྡྷ་ཏཱ་དི་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ནི་གྒ་ཧ་པ་གྒ་ཧཱ་དཱི་སུ བྱཱ་པཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. སེ་ཀྑོཏི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑོ. ཨེ་ཀ་ཏྟཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དི་ནོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ.
ཝཱི་ཏ་རཱ་གོཏི ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་རཱ་ག་ཏྟཱ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. ཉཱ་ཎཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ར་ཧཱ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ཝི་མུ་ཏྟཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཧི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
༢༠༥. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་ཙྩ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པཱ་ཋ་ཏོ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ པ་ཎི་དྷི་ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སུ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མཱ་ས་པ་ད་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. སེ་སེ་སུ པ་ན ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པཱ་ཋོ.
༢༠༦. སུ་ཉྙ་ཏཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི པ་ནེ་ཏྠ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཝཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ་ཏི ཝཱ པ་ད་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷ་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏཱ, ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ ‘‘ནི་བྦི་དཱ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ན ཡུ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ ན ཡོ་ཛི་ཏཱ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་ན ‘‘སུ་ཉྙ་ཏཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡུ་ག་ལ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏོ ‘‘ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཡོ་ཛི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་རཱུ་པེ་ན ན ཡོ་ཛི་ཏཱ. ཨི་ཏི པུ་རི་མཱ ཙ ཨ་ཊྛ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཨི་མཱ ན་ཝ ཨ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ ཨེ་ཝ ན་ཝ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཉཱ་ཎཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི སེ་ཀྑོ ཝི་པ་སྶ་ནཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ན ནི་ཀ་ནྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎཱུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ་ཏི ན ཝུ་ཏྟོ.
ཝི་ས་ཉྙོ་གཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ‘‘ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཉྙོ་གོ བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཉྙོ་གོ དི་ཊྛི་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཉྙོ་གོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཉྙོ་གོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༡༢) ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ས་ཉྙོ་ག་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ས་ཉྙོ་གཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཀཱ་མ་ཡོ་ག་བྷ་ཝ་ཡོ་ག་དི་ཊྛི་ཡོ་གཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་ཉྙོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ. ནི་རོ་དྷཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཾ བྱ་ནྟཱི་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༩༠; པ་ཊི. མ. ༢.༤༤ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ) ཝུ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བ་ལ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལོ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལནྟི ཉཱ་ཎཾ. ཉཱ་ཎ་མྤི ཧི ཀུ་ས་ལ་པུ་གྒ་ལ་ཡོ་ག་ཏོ ཀུ་ས་ལཾ ཡ་ཐཱ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་ཡོ་ག་ཏོ ‘‘པ་ཎྜི་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༠༣). ཏ་སྨཱ ཀོ་ས་ལླ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༠༧. ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༠༧) ཝུ་ཏྟ་མྤི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཨི་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༠༨. པུ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ན ཏ་སྶ ཨ་དྡི་ཊྛ་མི་དྷ་ཏྠི ཀི་ཉྩཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཡོ་གི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་དྡ་ཧ་ནྟོ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀེ་ཀི་ནྡྲི་ཡ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ཧི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ནི་ནྣ་པ་ཡོ་ག་ཀཱ་ལེ ཝཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ས་དྡ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་གྒ་ཧི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀེ་ཀི་ནྡྲི་ཡ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ཧི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. པུ་ན བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཡཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑཱུཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎནྟི ཙ ཨི་དཾ ཏ་དེ་ཝ དྭ་ཡཾ, སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.