༢. དི་ཊྛི་ཀ་ཐཱ
༡. ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༢. ཨི་དཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཨ་ནུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི དི་ཊྛི་ཀ་ཐཱ ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་སྶ ས་མ་དྷི་ག་ཏ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ནཱ སུ་ཀ་རཱ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཙ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པུ་ཙྪཱ. ཀཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཀ་ཐཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ, ས་བྦཱ་ཝ ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡོཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ དི་ཊྛི་སུ་ཏྟ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་རི་ཙྪེ་དཱ. ཏ་ཏྠ པུ་ཙྪཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཏཱ་ཝ ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི དྷ་མྨ་པུ་ཙྪཱ, ས་བྷཱ་ཝ་པུ་ཙྪཱ. ཀ་ཏི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཧེ་ཏུ་པུ་ཙྪཱ པ་ཙྩ་ཡ་པུ་ཙྪཱ, ཀི་ཏྟ་ཀཱ་ནི དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏི དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་པུ་ཙྪཱ ཝི་ཀཱ་ར་པུ་ཙྪཱ. དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷ་ནྟི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཏི དི་ཊྛི་ཡོཏི དི་ཊྛཱི་ནཾ ས་ངྑཱ་པུ་ཙྪཱ ག་ཎ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ. ཀ་ཏི དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱཏི ཝ་ཏྠུ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་པྤ་བྷེ་ད་པུ་ཙྪཱ. དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི པ་རཱ་མ་ས་ནྟཱི་ཏི དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀ་ཏ་མོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོཏི དི་ཊྛཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པུ་ཙྪཱ པ་ཧཱ་ནཱུ་པཱ་ཡ་པུ་ཙྪཱ. དི་ཊྛི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཧི ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནི དི་ཊྛི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན ཏཱ་སཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཙ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་མྨཱ བྷུ་སཾ ཧ་ཉྙ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་སཾ ཚ་ནྣཾ པུ་ཙྪཱ་ནཾ ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཚ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་པུ་ཙྪཱ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛཱིཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. སཱ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཀེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི པ་རཱ་མཱ་སོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ས་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་མ་ས་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི པ་རཱ་མཱ་སོ, ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཙ སོ པ་རཱ་མཱ་སོ ཙཱ་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ. ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ དི་ཊྛཱི་ཏི ཀི་ཙྩ་ཏོ དི་ཊྛི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏཱི་ཎི ས་ཏནྟི ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི, ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཀ་ཏ་མོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོཏི པུ་ཙྪཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ.
༡༢༣. ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཐཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོཏི་ཨཱ་དི ཝི་ཏྠཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. རཱུ་པནྟི ཙེ་ཏྠ རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པ་ཉྩ. ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛི, ‘‘ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛི, ‘‘ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛཱི་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཝེ་ད་ནཾ ཨེ་ཏཾ མ་མ, ས་ངྑཱ་རེ ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཀ་ཏཾ. ཨེ་སོ་ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པུ་ལླི་ངྒེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཏཾ མ་མཱཏི ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ དི་ཊྛི. ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱིཏི མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ དི་ཊྛི. ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱཏི དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ ཨེ་ཝ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ་ཏི མ་མཾ་ཀཱ་ར་ཀ་པྤ་ནཱ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་ཀ་པྤ་ནཱ, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་མ་མཾ་ཀཱ་ར་ཀ་པྤི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, ཏ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ནི་ཝེ་སོ མཱ་ན་པ་གྒཱ་ཧོ, ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ནི་ཝི་ཊྛོ མཱ་ན་པ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་སྶ་ནཾ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་སྶ་ནཾ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, དུ་ཀྑེ ཨ་སུ་བྷེ ཙ སུ་ཁཾ སུ་བྷ་ནྟི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ག་ཏ་སྶ, ཨ་ནི་ཙྩེ ནི་ཙྩ་ནྟི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ག་ཏ་སྶ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ག་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཀ་པྤ་ནཱ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་པྤ་ནཱ, པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་པྤ་ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, ན་ནྡི་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་ནྭཱ་ག་མེ་ཏི, ན་ནྡི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ པ་ཊི་ཀ་ངྑ་ཏི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཾ་ཧཱི་ར་ཏི ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཙ, པུ་བྦ་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ དི་ཊྛི, ཨ་པ་ར་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ དི་ཊྛི, པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟེ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.
དི་ཊྛི་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ཏ་ཏོ ཚ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ- ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཀཱ་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ད་ས་ཀ་སི་ཎ- དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ. དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཙ ཡ་ཏྠ ཝི་སུཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་སུཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཝི་ཡ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་དྷཱ་ཏུ་ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཏཱི་ཎི ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ན ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི. ན ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཙ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ལོ་ཀི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་རཱུ་པ་ཉྩ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཏ་ཏོ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎེ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ. ས་བྦཱ་ནི ཙེ་ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་དི་ཀཱ་ནི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ན་ཝུ་ཏི་ས་ཏཾ པ་དཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.
༡༢༤. དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ་པི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ཏྟཱ ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་མཱ་ནཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༤༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནྡྷཱི་ཀ་ཏཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ‘‘ཡཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི ‘ཨ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་སུ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ’ཏི, ཨ་ཡཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི ཀིཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? མ་ཧ་ཏཱི ཁོ ཨེ་སཱ, ཀ་ཙྩཱ་ན, དྷཱ་ཏུ, ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དྷཱ་ཏུ. ཧཱི་ནཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, དྷཱ་ཏུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧཱི་ནཱ ས་ཉྙཱ ཧཱི་ནཱ དི་ཊྛཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཕ་སྶོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཏེ་ན ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ དི་ཊྛི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནོ པུ་བྦ་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ད་པི ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༢༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཕ་སྶོ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ས་ཉྙཱ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝ་གཱ་ཧ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་ཡ –
‘‘ཡཱ་ནི ཙ ཏཱི་ཎི ཡཱ་ནི ཙ ས་ཊྛི, ས་མ་ཎ་པྤ་ཝཱ་ད་སི་ཏཱ་ནི བྷཱུ་རི་པ་ཉྙ;
ས་ཉྙ་ཀྑ་ར་ས་ཉྙ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི, ཨོ་ས་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ནེ་ཡྻ ཨོ་གྷ་ཏ་མ་གཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༥༤༣) –
ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ས་ཉྙཱ་ནི་དཱ་ནཱ ཧི པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ’’ཏི (སུ. ནི. ༨༨༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༠༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ས་ཉྙཱ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན དི་ཊྛི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ –
‘‘ན་ཧེ་ཝ ས་ཙྩཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ནཱ་ནཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཉྙཱ་ཡ ནི་ཙྩཱ་ནི ལོ་ཀེ;
ཏ་ཀྐ་ཉྩ དི་ཊྛཱི་སུ པ་ཀ་པྤ་ཡི་ཏྭཱ, ས་ཙྩཾ མུ་སཱ་ཏི དྭ་ཡ་དྷ་མྨ་མཱ་ཧཱུ’’ཏི. (སུ. ནི. ༨༩༢) –
ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐོ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཚ་ནྣཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. པཱ་པ་མི་ཏྟོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི པཱ་པ་མི་ཏྟ་སྶ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ‘‘བཱ་ཧི་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒ་ནྟི ཀ་རི་ཏྭཱ ན ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ངྒ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༡༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ པཱ་པ་མི་ཏྟོ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. པ་ར་ཏོ་པི གྷོ་སོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི དུ་ར་ཀྑཱ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧེ་ཏཱུ དྭེ པ་ཙྩ་ཡཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ པ་ར་ཏོ ཙ གྷོ་སོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༢.༡༢༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ པ་ར་ཏོ གྷོ་སོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་ཏོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ.
ཨི་དཱ་ནི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ཁ་ནྡྷཱ ཧེ་ཏུ ཁ་ནྡྷཱ པ་ཙྩ་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཁ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཛ་ན་ཀ་ཧེ་ཏུ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན, དི་ཊྛི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༢༥. ཨི་དཱ་ནི ཀི་ཙྩ་བྷེ་དེ་ན དི་ཊྛི་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡཱ དི་ཊྛཱིཏི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ མཱུ་ལ་པ་དཾ. ཡཱ དི་ཊྛི, ཏ་དེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ, ཡཱ དི་ཊྛི, ཏ་དེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཧ་ན་ནྟི ས་བྦེ་ཧི ས་མྦ་ནྡྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན དི་ཊྛི, ཏ་དེ་ཝ དི་ཊྛཱི་སུ ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ་ཏི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. ཧེ་ཊྛཱ་པི་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ག་ཏ་ཏྟཱ་པི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ. སཱ ཨེ་ཝ དི་ཊྛི དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན དི་ཊྛི་ག་ཧ་ནཾ ཏི་ཎ་ག་ཧ་ན་ཝ་ན་ག་ཧ་ན་པ་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ. སཱ་ས་ངྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན དི་ཊྛི་ཀ་ནྟཱ་རཾ ཙོ་ར་ཀ་ནྟཱ་ར་ཝཱ་ལ༹་ཀ་ནྟཱ་ར་ནི་རུ་ད་ཀ་ཀ་ནྟཱ་ར་དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཀ་ནྟཱ་རཱ ཝི་ཡ. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ ‘‘དི་ཊྛི་ཀ་ནྟཱ་རོ’’ཏི ས་ཀ་ལི་ངྒེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཊི་ལོ་མ་ཊྛེ་ན ཙ དི་ཊྛི་ཝི་སཱུ་ཀཾ. མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་ཉྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་ལོ་མེ་ཏི ཙ. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ (དྷ. ས. ༣༩༢, ༡༡༠༥) ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཀ་དཱ་ཙི ས་སྶ་ཏ་སྶ, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ཙྪེ་ད་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏོ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་རཱུ་པཾ ཕ་ནྡི་ཏ་ནྟི དི་ཊྛི་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཾ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ས་སྶ་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་ཙྪེ་དཾ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་ན་ཏྠེ སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་ས་ཉྙོ་ཛ་ནཾ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཏུ་ད་ན་ཊྛེ་ན དུ་ནྣཱི་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཙ ས་ལླ་ནྟི དི་ཊྛི་ས་ལླཾ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ པཱི་ལཱ༹་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ས་མྦཱ་དྷོ་ཏི དི་ཊྛི་ས་མྦཱ་དྷོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ མོ་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན པ་ལི་བོ་དྷོ་ཏི དི་ཊྛི་པ་ལི་བོ་དྷོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ དུ་མྨོ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན བ་ནྡྷ་ན་ནྟི དི་ཊྛི་བ་ནྡྷ་ནཾ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ དུ་རུ་ཏྟ་ར་ཊྛེ་ན པ་པཱ་ཏོ་ཏི དི་ཊྛི་པ་པཱ་ཏོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཐཱ་མ་ག་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི དི་ཊྛཱ་ནུ་ས་ཡོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་པེ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་ས་ནྟཱ་པོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ཡཾ ག་ནྠེ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་ག་ནྠོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ བྷུ་སཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཾ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨི་དཾ པ་ར་ནྟི ཨཱ་མ་ས་ཏི, པ་ར་ཏོ ཝཱ ཨཱ་མ་ས་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སོ.
༡༢༦. ཨི་དཱ་ནི རཱ་སི་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས དི་ཊྛི་ཡོ ཨུ་དྡི་ས་ནྟོ ཀ་ཏ་མཱ སོ་ལ༹་ས དི་ཊྛི་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་སྶཱ་དེ དི་ཊྛི ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ དི་ཊྛི ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི. ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་པ་རཱི་ཏཱ དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. ས་ཏི ཀཱ་ཡེ དི་ཊྛི, ས་ནྟཱི ཝཱ ཀཱ་ཡེ དི་ཊྛི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི. ཀཱ་ཡོཏི ཙེ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡོ ཝ་ཏྠུ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ས་སྶ་ཏ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ཨུ་ཙྪེ་དོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི. ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཨ་ནྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ, ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧོ ཝཱ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པུ་བྦ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ དི་ཊྛི པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ དི་ཊྛི ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི. ཨ་ན་ཏྠེ སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙོ་ཛ་ནི་ཀཱ. ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཧ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མཱ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ གྷ་ཊི་ཏཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ དི་ཊྛི ཨ་ཧ་ནྟི མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ དི་ཊྛི. ཏ་ཐཱ མ་མ་ངྐཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་མ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མཱ་ནེ་ན ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ དི་ཊྛི མ་མ་ནྟི མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ དི་ཊྛི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ད་ནཾ ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དོ, ཏེ་ན པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ བ་དྡྷཱ དི་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ལོ་ཀོ་ཏི ཝ་ད་ནཾ ཀ་ཐ་ནཾ ལོ་ཀ་ཝཱ་དོ, ཏེ་ན པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ལོ་ཀ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. བྷ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་སྶ་ཏཾ, ས་སྶ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་དི་ཊྛི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི. ཝི་བྷ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་དོ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་དི་ཊྛི ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི.
༡༢༧-༡༢༨. ཨི་དཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཏཾ དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀ་ཏ་མེ ཏཱི་ཎི ས་ཏཾ དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཀ་ཏི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཀཱ་ར་ག་ཎ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏཱ་སཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཀཱ་ར་ག་ཎ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཱ་ནི ག་ཎ་ནཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཀཱ་ཡོ ཨཱི་དི་སོ’’ཏི རཱུ་པ་ས་མྤ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ གེ་ཧ་སི་ཏཾ རཱ་ག་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་ན་ཊྛེ་ན སུ་ཁ་ཉྩ སོ་མ་ན་སྶ་ཉྩ. ཏཾ་ཡེ་ཝ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོཏི རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་སྶཱ་དོ. ཏ་ཉྷི སུ་ཁཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏི ཨུ་པ་བྷུ་ཉྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ དི་ཊྛཱིཏི སོ ཨ་སྶཱ་དོ ས་སྶ་ཏོ་ཏི ཝཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡཱ ཙ དི་ཊྛི ཡོ ཙ ཨ་སྶཱ་དོ་ཏི ཨ་སྶཱ་ད་སྶ དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་སྶཱ་དཾ ཝི་ནཱ སཱ དི་ཊྛི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་མུ་ཙྩི་ཏཾ. ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་སྶཱ་དེ པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ནཱ་ནཱ་སུ་ཏྟེ་ཧི སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་ཉྩ ག་ར་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་པ་ཏྟི. དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོཏི ཝི་པ་ནྣཱ ཝི་ན་ཊྛཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨ་སྶཱ་ཏི དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོ, ཝི་པ་ནྣ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཝི་པ་ནྣོ ཝི་ན་ཊྛོ་ཏི དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོ. ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ་ན. ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ ཙི་ཏྟེ་ན. ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནེ་ན. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ‘‘ཏཾ སེ་ཝ་ནཱ་དི་ཀཾ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ. དི་ཊྛི ཧི་སྶ པཱ་པི་ཀཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ དི་ཊྛི པཱ་པི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ སེ་ཝ་ནཱ་དི་ཀཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་ཡཱ རཱ་གོཏི ‘‘སུ་ནྡ་རཱ མེ དི་ཊྛཱི’’ཏི དི་ཊྛིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་རཱ་གོ. དི་ཊྛི་རཱ་ག་ར་ཏྟོཏི ཏེ་ན དི་ཊྛི་རཱ་གེ་ན ར་ངྒེ་ན ར་ཏྟཾ ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ ར་ཏྟོ. ན མ་ཧ་པྥ་ལནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལེ་ན. ན མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སནྟི ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལེ་ན.
པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶཱཏི པུ་རི་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ. ལོ་ཀི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཧི པུ་རི ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་རཱི་རཾ, ཏ་སྨིཾ པུ་རི་སྨིཾ སེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་སོ, པུཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་ར་ཡོ, ཏཾ པུཾ ག་ལ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པུ་གྒ་ལོ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཙུ་ཏཱ དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ཏཾ ན མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏྟཾ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཧོ་ཏི. དི་ཊྛི ཧི་སྶ པཱ་པི་ཀཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ དི་ཊྛི པཱ་པི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ་ཝ ག་ཏི་ཡོཏི པ་ཉྩ་སུ ག་ཏཱི་སུ དྭེ་ཝ ག་ཏི་ཡོ. ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་ར་ཡོ. ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི. ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨནྟི ས་ཀ་ལི་ངྒ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཊི་པ་དཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཱ་དི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཡ་ཉྩ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨནྟི ས་ཀ་ས་མ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་དེ་ས་ནཱ་ས་མཱ་ད་པ་ནཱ་དི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ. ཡ་ཉྩ མ་ནོ་ཀ་མྨནྟི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ པ་ར་ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ. ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་དྷ་ཉྙ་བཱི་ཛེ་སུ ས་ཏྟ་དི་ཊྛི་སྶ དཱ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ ཙ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཡཱ ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི, ཏ་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ས་མ་ཏྟནྟི པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ས་མཱ་དི་ནྣནྟི ག་ཧི་ཏཾ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཏ་དེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, དི་ཊྛཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏོ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཙ་ར་ཏོ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’’ཏི ཡཾ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ཀ་སྶ ས་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ‘‘པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏོ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཙ་ར་ཏོ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’’ཏི ཡཾ ཨི་མཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨི་མི་ནཱ ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨི་དཾ དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏ་དེ་ཝ པ་ན ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ཊྛཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མ་ནོ་ཀ་མྨེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏོ པི་སུ་ཎཾ བྷ་ཎ་ཏོ ཕ་རུ་སཾ བྷ་ཎ་ཏོ ས་མྥཾ པ་ལ་པ་ཏོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ་ནོ བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ ས་ཏོ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ལི་ངྒ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཱ་དི་ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཙེ་ཏྠ སུ་ནྡ་རོ.
ཙེ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ནཱ་མ. དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཏྠ་ནཱ ནཱ་མ. ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཏྠ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཊྛ་པ་ནཱ པ་ཎི་དྷི ནཱ་མ. ཏེ་ཧི པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ ནཱ་མ. ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྑ་ཉྷི སུ་ཁ་ཀཱ་མེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ན ཨེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛཾ. ཨ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་ནྟཾ. མ་ན་སྶ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ, མ་ན་སི ཨ་ཝི་ས་པྤ་ན་ཏོ ཙ ཨ་མ་ནཱ་པཾ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་བྷ་དྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཾ. པཱི་ལ༹་ན་ཏོ དུ་ཀྑནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ཏཾ ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་ཊྛི ཧི་སྶ པཱ་པི་ཀཱཏི. ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ དི་ཊྛི པཱ་པི་ཀཱ ལཱ་མ་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལླཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ནི་ཀྑི་ཏྟནྟི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏི་ནྟཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ རོ་པི་ཏཾ. པ་ཐ་ཝཱི་ར་སཾ ཨཱ་པོ་ར་སནྟི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཙ ས་མྤ་དཾ ཨཱ་པ་སྶ ཙ ས་མྤ་དཾ. བཱི་ཛ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཧི ན ས་བྦཱ པ་ཐ་ཝཱི ན ས་བྦོ ཨཱ་པོ ཙ བཱི་ཛཾ ཕ་ལཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ཡོ པ་ན ཏེ་སཾ པ་དེ་སོ བཱི་ཛཾ ཕུ་ས་ཏི, སོ་ཡེ་ཝ བཱི་ཛཾ ཕ་ལཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ བཱི་ཛ་པོ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ སོ པ་དེ་སོ པ་ཐ་ཝཱི་ར་སོ ཨཱ་པོ་ར་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ར་ས་ས་དྡ་སྶ ཧི ས་མྤ་ཏྟི ཙ ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཙྩ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ར་སོ ནཱ་མ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ལོ་ཀེ ཙ ‘‘སུ་ར་སོ ག་ནྡྷ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སུ་ས་མྤ་ནྣོ ག་ནྡྷ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཉཱ་ཡ་ཏི. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡོ ཧི པ་དེ་སོ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཾ བཱི་ཛཾ ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མ. ས་བྦཾ ཏནྟི ས་བྦཾ ཏཾ ར་ས་ཛཱ་ཏཾ. ཏི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ་ཡཱཏི སོ པ་ཐ་ཝཱི་ར་སོ ཨཱ་པོ་ར་སོ ཙ ཨ་ཏི་ཏྟ་ཀོ ས་མཱ་ནོ་པི ཏི་ཏྟ་ཀཾ བཱི་ཛཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་མྦ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཏེ་སཾ ཕ་ལཱ་ན་ཉྩ ཏི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་ཊུ་ཀ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཱུ་པེ་ཏོ, ཨ་མྦོ་ཡཾ ཨ་ཧུ་ཝཱ པུ་རེ;
ཏ་མེ་ཝ པཱུ་ཛཾ ལ་བྷ་མཱ་ནོ, ཀེ་ན་མྦོ ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༧༡) –
ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ ཧི ཨི་དྷཱ་པི ཏི་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་པྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཀ་ཊུ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་སཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨ་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨ་སཱ་དུ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་སཱ་དུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་དཱུཏི ཧི མ་དྷུ་རཾ. བཱི་ཛཾ ཧི་སྶཱཏི ཨ་སྶ ནི་མྦཱ་དི་ཀ་སྶ བཱི་ཛཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཝཾ. ཡ་སྨཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ར་མོ ཨ་སྶཱ་དོ, ཏ་སྨཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི. པུ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་བྷེ་དེ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ཉྙོ་གོཏི དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཝ སཾ་སཱ་རེ བ་ནྡྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི.
༡༢༩. ཡ་སྨཱ པ་ན དི་ཊྛི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི་པི ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྠི ཨ་དི་ཊྛི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི་པི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཏྠི ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ཉྙོ་ཛ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ན་ཡ་ས་ཉྙོ་ཛ་ནནྟི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ན་ཡ་ས་ཉྙོ་ཛ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ལོ་བྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་ས་ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ་པི ཝཱ་རེ་སུ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝེ་ད་ནཱ་པ་ར་མ་ཏྟཱ ཙ ཨ་སྶཱ་ད་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨེ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ ན ག་ཧི་ཏཱ. ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཚ་ཀྐཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ་ཏིཾ་ས ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨ་སྶཱ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི.
ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༠. ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོཏི ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མཱ་བྷཱ་ཝཱ ཉེ་ཡྻོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཨི་ཏི. ཡ་སྶ ཧི ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀ་རོ ནེ་ཝ ཨཱ་ག་མོ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ཙ ཨ་དྷི་ག་མོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཉེ་ཡྻོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ ཨི་ཏི. སུ་ཏནྟི ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཱ་ག་མོ ཙ སུ་ཏ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཧེ་ཏུ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་མོ ཙ, ཏཾ སུ་ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་ཏ་ཝཱ, ན སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ. སྭཱ་ཡཾ –
པུ་ཐཱུ་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི, ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ;
པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ, པུ་ཐུ་ཝཱ་ཡཾ ཛ་ནོ ཨི་ཏི.
སོ ཧི པུ་ཐཱུ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཛ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པུ་ཐུ ཀི་ལེ་སེ ཛ་ནེ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ མུ་ཁུ་ལློ་ཀི་ཀཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ས་བྦ་ག་ཏཱི་ཧི ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ཨོ་གྷེ་ཧི ཝུ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་ས་ནྟཱ་པེ་ཧི ས་ནྟ་པྤེ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ཧི པ་རི་ད་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ར་ཏྟཱ གི་དྡྷཱ ག་དྷི་ཏཱ མུ་ཙྪི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣཱ ལ་གྒཱ ལ་གྒི་ཏཱ པ་ལི་བུ་དྡྷཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཨཱ་ཝུ་ཏཱ ནི་ཝུ་ཏཱ ཨོ་ཝུ་ཏཱ པི་ཧི་ཏཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༩༤). པུ་ཐཱུ་ནཾ ཝཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐ་མ་ཏཱི་ཏཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ནཾ ནཱི་ཙ་དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐུ ཝཱ ཨ་ཡཾ, ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ ཝི་སཾ་ས་ཊྛོ སཱི་ལ་སུ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཛ་ནོ་ཏི་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ཧི ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཡེ ཏེ –
‘‘དུ་ཝེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, བུ་དྡྷེ་ནཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཱ;
ཨ་ནྡྷོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨེ་ཀོ, ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཀོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི. –
དྭེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་རི་ཡཱཏི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི, ཨ་ན་ཡེ ན ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ཨ་ཡེ ཙ ཨི་རི་ཡ་ན་ཏོ, ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ཙ ལོ་ཀེ་ན ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨི་དྷ ཨ་རི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༨).
ས་པྤུ་རི་སཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ‘‘ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ཡོ་གེ་ན སོ་བྷ་ནཱ པུ་རི་སཱ་ཏི ས་པྤུ་རི་སཱ. ས་བྦེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏེ དྭེ་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷཱ་པི ཧི ཨ་རི་ཡཱ ཙ ས་པྤུ་རི་སཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ཝེ ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དི དྷཱི་རོ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི;
དུ་ཁི་ཏ་སྶ ས་ཀྐ་ཙྩ ཀ་རོ་ཏི ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ ས་པྤུ་རི་སཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༡༧.༧༨);
ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དི དྷཱི་རོ’’ཏི པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ ད་ལ༹ྷ་བྷ་ཏྟི ཙཱ’’ཏི བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀོ, ‘‘དུ་ཁི་ཏ་སྶ ས་ཀྐ་ཙྩ ཀ་རོ་ཏི ཀི་ཙྩ’’ནྟི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཡོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ན་སཱི་ལོ, ན ཙ ད་སྶ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཱི, སོ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི་ཏི དུ་ཝི་དྷོ. ཏེ་སུ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ཨ་རི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་པི ཨ་དི་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ནྟི ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཎྞ་མ་ཏྟ་ག་ཧ་ཎ་ཏོ ན ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་གོ་ཙ་ར་ཏོ. སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པི ཧི ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་རི་ཡེ པ་སྶ་ནྟི, ན ཙ ཏེ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝི་ནོ, ཏ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ད་སྶ་ནཾ ན ད་སྶ་ནཾ, ཉཱ་ཎེ་ན ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ད་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན དི་ཊྛེ་ན, ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༧). ཏ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་རི་ཡེ་ཧི དི་ཊྛཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལོ. ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན –
དུ་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ཏྠ པ་ཉྩ་དྷཱ;
ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ, ‘‘ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ཡ་ཉྷི སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཝི་དྷེ་པི ཝི་ན་ཡེ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཝི་ན་ཡོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོཔི ཧི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ, ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ, ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ, ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ. པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོཔི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༡༡) ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༡༣; མ. ནི. ༡.༢༩༥; སཾ. ནི. ༤.༢༣༩; ཨ. ནི. ༣.༡༦) ཨ་ཡཾ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ.
‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ, (ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ)
ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི, པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༤) –
ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཁ་མོ ཧོ་ཏི སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ཨ་ཡཾ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༦; ཨ. ནི. ༤.༡༡༤; ༦.༥༨) ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ. ས་བྦོ་པི ཙཱ་ཡཾ སཾ་ཝ་རོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘སཾ་ཝ་རོ’’, ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ‘‘ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོ པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཐཱ ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་སུ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཏ་མ་སྶ ཏེ་ན ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛཱི་ནཾ, ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎེ་ན ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི གཱ་ཧ་སྶ, མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཨ་མ་གྒེ མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ, ཝ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ, བྷ་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་བྷ་ཡེ ཨ་བྷ་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙཱ་ཡ, ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ར་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ, མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎེ་ན དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝ་སྶ, གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་གཱ་ཧ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ གྷ་ཊ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ སེ་ཝཱ་ལ་སྶ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ‘‘དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༢༧༧; ཝི་བྷ. ༦༢༨) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཀ་སྶ ཀི་ལེ་ས་གྒ་ཎ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ, ཨི་དཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ. ས་བྦ་མྤི ཙེ་ཏཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཡ་སྨཱ ཙཱ་ག་ཊྛེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ན་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ན་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ་ཏཾ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཏོ ཝཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་པེ་ཏཾ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ་པི པ་ཉྩ་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ, པ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ ད་ས་ཝི་དྷོ ཝི་ན་ཡོ བྷི་ནྣ་སཾ་ཝ་ར་ཏྟཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཡེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་སཱ. ཡེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་སཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡཱ. ཡོ་ཝ སོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ, སོ་ཝ སོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨོ. ཡོ་ཝ སོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨོ, སོ་ཝ སོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ. ཡེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡཱ. ཡེ་ཝ ཏེ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡཱ, ཏེ་ཝ ཏེ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡཱ. ཨ་རི་ཡེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་སེ་ཏི ཝཱ, ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ་ཏི ཝཱ, ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡེ་ཏི ཝཱ ས་པྤུ་རི་ས་ཝི་ན་ཡེ་ཏི ཝཱ ཨེ་སེ་སེ ཨེ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཊྛེ ས་མེ ས་མ་བྷཱ་གེ ཏ་ཛྫཱ་ཏེ ཏ་ཉྙེ་ཝཱ’’ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཐེ་རོ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨི་དྷ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཾ ནི་དྡི་སཱི་ཏི? པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏུཾ པ་ཋ་མཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཾ ནི་དྡི་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༣༡. ཨེ་ཝཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སུ་དྡེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པ་ཉྩ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི དི་ཊྛི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ནི་དྡེ་སེ པ་ན་སྶ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པནྟི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནི རཱུ་པཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པ་སྨིཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི.
ཏ་ཏྠ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཀ་ཐི་ཏཾ. རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ས་ཉྙཾ, ས་ངྑཱ་རེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཀ་ཐི་ཏཾ. ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝེ་ད་ནཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀོ ཨ་ཏྟཱ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏཱ པ་ན ཝཱི་ས་ཏི་པི དི་ཊྛི་ཡོ མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ, ན ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཀ་ཐཾ རཱུ་པནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎནྟི པ་ཐ་ཝཱི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཀ་ལ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ. ཨ་ཧནྟི ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཏྟནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་དྭ་ཡནྟི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ. ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པ་སྶཱཏི ཏེ་ལ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་དཱི་པ་སྶ. ཛྷཱ་ཡ་ཏོཏི ཛ་ལ་ཏོ. ཡཱ ཨ་ཙྩི, སོ ཝ་ཎྞོཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཙྩིཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ ཙ དི་ཊྛི ཡ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཱདཱི་ནི ཨཱ་པཱ་དཱི་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནེ་ཝ. པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎཾ པ་ན རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟ་མྤི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སེ་ན སཾ་ཀི་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝེ་ད་ནཾ ས་ཉྙཾ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷེ ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ར་ཎེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏྟཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ རཱུ་པེ་ན རཱུ་པ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་རཱི་ར་རཱུ་པ་མྤི ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི. ཚཱ་ཡཱ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཚཱ་ཡཱ་ཡ ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཝི་ར་ལོ༹. ཏ་མེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ན-ས་དྡོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཏ་མེ་ཏ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཚཱ་ཡཱ་ཝཱཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཙྪཱ་ཡོ. རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ་པི རཱུ་པཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཏྟ་ནི རཱུ་པཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་རཱི་ར་རཱུ་པ་སྶ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པ་སྶ ཙ ཙི་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མུ་དཱ་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནི ཏཾ རཱུ་པཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ ག་ནྡྷོཏི གྷཱ་ཡི་ཏ་ག་ནྡྷཾ ཨཱ་ཧ. ཨི་མ་སྨིཾ པུ་པྥེཏི པུ་པྥ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ག་ནྡྷ་སྶ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
རཱུ་པ་སྨིཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྠ རཱུ་པཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་ནི་སྶི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མུ་དཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་སྨིཾ རཱུ་པེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ རཱུ་པ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་དྷཱ་རཾ ཀ་ར་ཎྜ་ཀ་མཱ་ཧ.
༡༣༢. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ཝེ་ད་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ དི་ཊྛི་ག་ཧ་ཎེ ཨ་ས་ཏི་པི ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏེ ས་བྦཱ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སོ ཧི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ས་ཉྙཾ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ རཱུ་པ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ག་ཎྷཱ་ཏི.
༡༣༣. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ས་ཉྙནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ས་ཉྙཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. སེ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༣༤. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཾ ཙེ་ཏ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཏཱ་ཡ ཨི་ཏ་རེ་པི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. སོ པ་ན ཙེ་ཏ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༡༣༥. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༦. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ན་ཏྠི དི་ནྣནྟི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཀ་ཏྟཱ དཱ་ན་ཕ་ལཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ན་ཏྠི ཡི་ཊྛནྟི ཨེ་ཏྠ ཡི་ཊྛནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་ཡ་ཉྙོ. ཧུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ. དྭི་ནྣ་མྤི ཕ་ལཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོཏི དཱ་ན་ཕ་ལ་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ་ནཾ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ན་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོཏི པུ་རེ ཀ་ཏེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ. ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོཏི ཨི་དྷ ཀ་ཏེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ. ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱཏི ཏེ་སུ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཀ་མྨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ…པེ… པ་ཝེ་དེ་ནྟཱིཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ པ་སྶི་ཏུཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ན་ཏྠི དི་ནྣ་ནྟི ཝ་ཏྠཱུཏི ན་ཏྠི དི་ནྣ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ དཱ་ནཾ, ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དོ མི་ཙྪཱཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཏྠི དི་ནྣ་ནྟི ཝཱ་དོ ཝ་ཙ་ནཾ མི་ཙྪཱ ཝི་པ་རཱི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༧. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༨. ས་ཀྐཱ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱཏི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ་ས་མཱ་སོ. རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ནྣ་ར་ས་ནྣཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, པཱ་ཋོ ཝཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ སེ་སཱ ཙུ་དྡ་ས སཾ་ཁི་ཏྟཱ.
ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༩. ས་ཀྐཱ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ སེ་སཱ ཙ་ཏ་སྶོ སཾ་ཁི་ཏྟཱ.
ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༠. ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ ཨཱ་ཀཱ་ར་པུ་ཙྪཱ. དུ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ཀཱ་ར་ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀོཏི ཨ་ཏྟཱ. སོ ཨ་ནྟོཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ་སུ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ནྟེ་སུ ས་སྶ་ཏ་གྒཱ་ཧེ ས་སྶ་ཏ་ནྟོ, ཨ་ས་སྶ་ཏ་གྒཱ་ཧེ ཨུ་ཙྪེ་ད་ནྟོ. པ་རི་ཏྟཾ ཨོ་ཀཱ་སནྟི སུ་པྤ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ. ནཱི་ལ་ཀ་ཏོ ཕ་ར་ཏཱིཏི ནཱི་ལ་ནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཝ་ཊུ་མོཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝཱ. ཨ་ནྟ་ས་ཉྙཱིཏི ཨ་ནྟ་ཝཱ་ཏི་ས་ཉྙཱི. ཨ་ནྟོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནྟོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ ཕ་ར་ཏཱིཏི ཡཾ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པཾ ཕ་ར་ཏི. ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ ལོ་ཀོ ཙཱཏི ཏཾ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཡ་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ ཙ. ཡེ་ན ཕ་ར་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཕ་ར་ཏི. སོ ཨ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ལོ་ཀོ ཙཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པུ་ལླི་ངྒཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟ་ཝཱཏི ཨ་ནྟོ. ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏོ ཕ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨོ་བྷཱ་སོ་ཏི ཕ་ར་ཏི. ནཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་བྷ་སྶ་ར་ཀ་སི་ཎཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་པོ་ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཝི་པུ་ལཾ ཨོ་ཀཱ་སནྟི ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལ་མ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ནྟཾ ཋཱ་ནཾ. ཨ་ན་ནྟ་ཝཱཏི ཝུ་དྡྷ་ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ. ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟོཏི ཝུ་དྡྷ་ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟོ. ཨ་ན་ནྟ་ས་ཉྙཱིཏི ཨ་ན་ནྟོ་ཏི་ས་ཉྙཱི. ཏཾ ཛཱི་ཝནྟི སོ ཛཱི་ཝོ. ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཛཱི་ཝོཏི ཙ ཨ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. རཱུ་པཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ་པི པ་རི་ཝ་ཊུ་མ་ཊྛེ་ན ས་རཱི་རཾ. ཛཱི་ཝཾ ན ས་རཱི་རནྟི ཨ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཛཱི་ཝོ རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་རཱི་རཾ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ས་ཏྟོ. ཨ་ར་ཧ་ནྟི ཨེ་ཀེ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི མ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ, པ་ར་ལོ་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པཾ ཨི་དྷེ་ཝ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ཀ་ཊ་ཀྑ་ནྡྷ་སཱི་སེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀེ ན་སྶ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་ད་ཏོ པ་རཾ. ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཧོ་ཏི་པཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧོ་ཏཱིཏི མཱུ་ལ་པ་དཾ. ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཨ་པི-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ས་སྶ་ཏ་ཏྟཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ཙ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཎྜ་ཛ་ཛ་ལཱ་བུ་ཛ་ཡོ་ནི་པ་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱིཏི སཾ་སེ་ད་ཛ་ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཡོ་ནི་པ་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་བ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཝི་ན་སྶ་ཏཱིཏི བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན. ན ཧོ་ཏི པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི པུ་རི་མ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ, ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛི, ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱི་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧོ་ཏི, པུ་བྦ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛི, ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཱ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཱ ཙ མ་ནྡ་ཏྟཱ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱ ཙ པུ་བྦ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི.
ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༡. པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛཱི་སུ ས་སྶ་ཏཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་དོ, དི་ཊྛི་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་སྶ་ཏ་ནྟི ཝཱ་དོ་པི ས་སྶ་ཏ་ཡོ་གེ་ན ས་སྶ་ཏོ, ས་སྶ་ཏོ ཝཱ་དོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ས་སྶ་ཏ་ནྟི ཝཱ་དོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏོ, སོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏི་ཀཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ནྟ་ཝཱ, ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ཙ ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ཙ, ནེ་ཝ་ནྟ་ཝཱ ནཱ་ན་ནྟ་ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟོ ཝཱ་དོ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟོ, སོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ. ན མ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ. ཀཱ སཱ? ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི མེ ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༦༢-༦༣) ན་ཡེ་ན པ་རི་ཡ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་སྶ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ དི་ཊྛི ཙེ་ཝ ཝཱ་ཙཱ ཙ. ཝི་ཝི་དྷོ ཁེ་པོ ཝི་ཀྑེ་པོ, ཨ་མ་རཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཀྑེ་པོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པོ, སོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཨ་མ་རཱ ནཱ་མ མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏི, སཱ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ནི་མུ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཝ་མཱ་ནཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ཝཱ་དོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏི, གཱ་ཧཾ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ. ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣོཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི ད་སྶ་ནཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣི་ཀཱ.
པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༢. ས་ཉྙིཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ. ཨ་ས་ཉྙིཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙིཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཉྙཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟོ ཝཱ་དོ ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དོ, སོ ཡེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏེ ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ཙ. ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨོཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་དྷ་མྨོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ནི་བྦཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ དུ་ཀྑ་ཝཱུ་པ་ས་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ས་ཀ་ལཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཨ་ཏི་པ་པ་ཉྩོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ. ཏ་ད་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠-༡༢. ས་ཉྙོ་ཛ་ནི་ཀཱ་དི་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༣. ཡ་སྨཱ ས་ཉྙོ་ཛ་ནི་ཀཱ དི་ཊྛི ས་བྦ་དི་ཊྛི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ ས་བྦ་དི་ཊྛི་ས་ཉྙོ་ཛ་ན་ཏྟཱ ས་བྦ་དི་ཊྛི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨ་ཏྠོ ནི་དྡི་ཊྛོ. སོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནེ་ཝ.
༡༤༤. མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་དི་ཊྛཱི་སུ ཙ་ཀྑུ ཨ་ཧ་ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོཏི མཱ་ན་པུ་བྦ་ཀོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོ. ན ཧི དི་ཊྛི མཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, མཱ་ན་པ་ཊི་བ་ནྡྷཱ མཱ་ན་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༤༥. ཙ་ཀྑུ མ་མ་ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་རཱ་མཱ་སོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘མ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘མ་མ’’ནྟི ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཱ་ག་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཡ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནེ་ཝ. ན ཧི ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པཾ ཝི་ནཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘མ་མ’’ནྟི མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཡ པ་ན བཱ་ཧི་རཱ་ནི་པི ལ་བྦྷ་ནྟི. བཱ་ཧི་རཱ་ནི་པི ཧི ‘‘མ་མ’’ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཚ ཝེ་ད་ནཱ ཏཱ་སཾ མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཚ ཕ་སྶཱ ཙ ན ག་ཧི་ཏཱ. ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨི་དྷ པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་དི་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༣. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༦. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ་དེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༤. ལོ་ཀ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༧. ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱཏི སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་ལོ་ཀ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་སྶ་ཏོཏི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནཾ དི་ཊྛི. ཨ་ས་སྶ་ཏོཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ་ནཾ. ས་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཙཱཏི ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏི་ཀཱ་ནཾ. ནེ་ཝ ས་སྶ་ཏོ ནཱ་ས་སྶ་ཏོཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ་ནཾ. ཨ་ནྟ་ཝཱཏི པ་རི་ཏྟ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཏ་ཀྐི་ཀཱ་ན་ཉྩ ནི་ག་ཎྛཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ན་ཉྩ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དི་ནོ ‘‘ས་ཏྟོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པུ་བྦ་ནྟ་ཝཱ, མ་ར་ཎེ་ན ཨ་པ་ར་ནྟ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣི་ཀཱ ‘‘ས་ཏྟོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པུ་བྦ་ནྟ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ན་ནྟ་ཝཱཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀ་སི་ཎ་ལཱ་བྷཱི་ནཾ. ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དི་ནོ པ་ན ‘‘པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟཱ ན་ཏྠི, ཏེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣི་ཀཱ ‘‘ཨ་པ་ར་ནྟེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་ནྟ་ཝཱ ཙ ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ཙཱཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀ་སི་ཎཱ་ནཾ. ནེ་ཝ ཨ་ནྟ་ཝཱ ན ཨ་ན་ནྟ་ཝཱཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ་ནཾ.
ལོ་ཀ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༥-༡༦. བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༨. བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཏོ ཝི་སུཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སུཾ ནི་དྡེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དི་ཊྛཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཾ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ན’’ནྟི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ པུ་ཙྪཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཙ ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི, ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༤༩) ཝུ་ཏྟ་ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ས་སྶ་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ས་ངྐོ་ཙ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘བྷ་ཝེ་ནེ་ཝ ཁོ པ་ནེ་ཀེ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཧ་རཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཝི་བྷ་ཝཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་ཉྙཱ་ཡ ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཝ བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ ས་བྦ་དི་ཊྛཱི་སུ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ན་ཏྠི ཀཱ་མེ་སུ དོ་སོ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཀཱ་རཱ་པི ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡོ སི་ཡཱ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ, སི་ཡཱ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་པི དི་ཊྛི་ཡོ ས་སྶ་ཏ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡཱ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྩ་སུ རཱུ་པཱ་དི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ ཏེ་སུ ཨུ་ཙྪི་ནྣེ་སུ ཨ་ཏྟཱ ཨུ་ཙྪི་ནྣོ་ཏི ག་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཉྩ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སེ་སུ པ་ཉྩ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ རཱུ་པཱ་དི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ ཏེ་སུ ཨུ་ཙྪི་ནྣེ་སུ་པི ‘‘ཨ་ཏྟཱ ས་སྶ་ཏོ་ཏི ག་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ནྣ་ར་ས བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོཏི ཝུ་ཏྟཾ.
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ‘‘ས་བྦཱ་ཝ ཏཱ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ’’ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་ཝཱ་ན་ནྟ་ཝཱ་དི་ཊྛཱི་སུ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ནྣེ པ་སྶི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ, སི་ཡཱ་ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི ཙཱཏི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི, ན ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི. ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི, ན ན ཧོ་ཏཱིཏི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏི་ཀཱ ས་སྶ་ཏ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཨ་ས་སྶ་ཏ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སཱ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཙ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཙ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ས་དི་སཱ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཙ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཙ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ བྷ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ཝཱ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛིཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཝི་ཀྑེ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ན བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཏེ ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཏྟ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཏེ ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཉྙོ་ཛ་ནི་ཀ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་བྦ་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཧ་ནྟི མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཧ་ནྟི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝི་ནཱ་སེ ཨ་ཏྟཱ ཝི་ན་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཱ་ཝ ཏཱ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡོ ཝི་ཡ མ་མ་ནྟི མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝི་ནཱ་སེ་པི ཨ་ཏྟཱ ན ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཱ་ཝ ཏཱ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༤༧) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛཱ་དི་ཀཱ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ སོ་ལ༹་ས དི་ཊྛི་ཡོ ཏཱི་ཎི་ས་ཏ་ཉྩ དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི ཙ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཙ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཉྙོ་ཛ་ནི་ཀཱ པ་ན དི་ཊྛི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དེ་ན ས་བྦཱ་པི དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ས་བྦཱ་ཝ ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡོཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ དི་ཊྛི་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་ཝ ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ དི་ཊྛི་ཡོ. དི་ཊྛི་རཱ་ག་ར་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་སྶཱ་ད་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་ཡོ, ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཱ་ནུ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡོ, ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ན་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡོ, ཁ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡོ, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ དི་ཊྛི་ཡོ, ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ས་ཉྙོ་ཛ་ནི་ཀཱ དི་ཊྛི་ཡོ, ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་ཡོཏི ཨི་མཱ ས་ཏྟ དི་ཊྛི་ཡོ ས་བྦ་དི་ཊྛི་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ, སེ་སཱ པ་ན ན་ཝ དི་ཊྛི་ཡོ ན ས་བྦ་དི་ཊྛི་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ཝ ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ དྭཱི་སུ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛཱི་སུ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཊྛི་དྭ་ཡ་ནི་སྶ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ཝ་ཉྩ དི་ཊྛིནྟི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ས་བྦཱ་པི ཧི ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱི ཝཱ ཧོ་ནྟི ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱི ཝཱ. བྷ་ཝ་ཉྩ དི་ཊྛིཾ ཝི་བྷ་ཝ་ཉྩ དི་ཊྛིནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙ-ས་དྡོ དི་ཊྛི་མེ་ཝ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི, ན ནི་སྶ་ཡཾ. ན ཧི ཨེ་ཀོ བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་དྭ་ཡཾ ནི་སྶ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ཏི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝཱ ས་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༣). ཏ་ཀྐི་ཀཱཏི ཏ་ཀྐེ་ན ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཏ་ཀྐི་ཀཱ. ཏེ ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཀྐེ་ན ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཡེ་པི ཙ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ལཱ་བྷི་ནོ ཝཱ དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏེ་པི ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཏོ ཏ་ཀྐི་ཀཱ ཨེ་ཝ. ནི་སྶི་ཏཱ་སེཏི ནི་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་དཾ, ‘‘སེ’’ཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཝཱ. ཏེ་སཾ ནི་རོ་དྷ་མྷི ན ཧ་ཏྠི ཉཱ་ཎནྟི དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཡ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ དི་ཊྛི་དྭ་ཡཾ ནི་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ན ཧི ཨ་ཏྠི ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཧི-ཀཱ་རོ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་དེ་སེ ནི་པཱ་ཏོ. ཡ་ཏྠཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙཱིཏི ཡ་ཏྠ སུ་ཁེ ནི་རོ་དྷ་མྷི ཨ་ཡཾ ས་དེ་ཝ་ཀོ ལོ་ཀོ ‘‘དུ་ཀྑ’’མི་ཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ནི་རོ་དྷ་མྷི ན ཧ་ཏྠི ཉཱ་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. དུ་ཀྑ་མི་ཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ –
‘‘རཱུ་པཱ ས་དྡཱ ར་སཱ ག་ནྡྷཱ, ཕ་སྶཱ དྷ་མྨཱ ཙ ཀེ་ཝ་ལཱ;
ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ ཙ, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ, ཨེ་ཏེ ཝོ སུ་ཁ་ས་མྨ་ཏཱ;
ཡ་ཏྠ ཙེ་ཏེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏཾ ནེ་སཾ དུ་ཀྑ་ས་མྨ་ཏཾ.
‘‘སུ་ཁ་ནྟི དི་ཊྛ་མ་རི་ཡེ་ཧི, ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶུ་པ་རོ་དྷ་ནཾ;
པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་མི་དཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦ་ལོ་ཀེ་ན པ་སྶ་ཏཾ.
‘‘ཡཾ པ་རེ སུ་ཁ་ཏོ ཨཱ་ཧུ, ཏ་ད་རི་ཡཱ ཨཱ་ཧུ དུ་ཀྑ་ཏོ;
ཡཾ པ་རེ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨཱ་ཧུ, ཏ་ད་རི་ཡཱ སུ་ཁ་ཏོ ཝི་དཱུ.
‘‘པ་སྶ དྷ་མྨཾ དུ་རཱ་ཛཱ་ནཾ, ས་མྤ་མཱུ་ལ༹ྷེ་ཏྠ་ཝི་དྡ་སུ;
ནི་ཝུ་ཏཱ་ནཾ ཏ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་པ་སྶ་ཏཾ.
‘‘ས་ཏ་ཉྩ ཝི་ཝ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀོ པ་སྶ་ཏཱ་མི་ཝ;
ས་ནྟི་ཀེ ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི, མ་གཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཀོ་ཝི་དཱ.
‘‘བྷ་ཝ་རཱ་ག་པ་རེ་ཏེ་ཧི, བྷ་ཝ་སོ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རི་བྷི;
མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཱ་ནུ་པ་ནྣེ་ཧི, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ སུ་ས་མྦུ་དྷོ.
‘‘ཀོ ནུ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་རི་ཡེ་བྷི, པ་དཾ ས་མྦུ་དྡྷུ་མ་ར་ཧ་ཏི;
ཡཾ པ་དཾ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཡ, པ་རི་ནི་བྦ་ནྟི ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༧༦༤-༧༧༡);
༡༤༩. ཨི་དཱ་ནི ས་བྦཱ་སཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ དི་ཊྛི་དྭ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ དི་ཊྛི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཀ་ཉྩ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ སུ་ཏྟ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, དྭཱི་ཧི བྷི་ཀྑ་ཝེཏི སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི. ཏ་ཏྠ དེ་ཝཱཏི བྲ་ཧྨཱ་ནོ་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨོ་ལཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ས་ངྐུ་ཙ་ནྟི. ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོཏི པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ. ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ. བྷ་ཝཱ་རཱ་མཱཏི བྷ་ཝོ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་བྷི་ར་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷ་ཝཱ་རཱ་མཱ. བྷ་ཝ་ར་ཏཱཏི བྷ་ཝེ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ. བྷ་ཝ་ས་མྨུ་དི་ཏཱཏི བྷ་ཝེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛཱ. དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན ཝཱ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ. ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཾ ཝཱ ན པ་ཝི་ས་ཏི. ན པ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ པ་སཱ་དཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ གྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་ཊྚཱི་ཡ་མཱ་ནཱཏི དུ་ཀྑཾ པཱ་པུ་ཎ་མཱ་ནཱ. ཧ་རཱ་ཡ་མཱ་ནཱཏི ལ་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎ་མཱ་ནཱ. ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཱཏི ཛི་གུ་ཙྪཾ པཱ་པུ་ཎ་མཱ་ནཱ. ཝི་བྷ་ཝཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཙྪེ་དཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏུ་སྶ་ནྟི, ཨུ་ཙྪེ་དཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཀི་རཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. བྷོཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་མེ་ཏཾ. ས་ནྟནྟི ནི་བྦུ་ཏཾ. པ་ཎཱི་ཏནྟི དུ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏཾ, པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏ་ནྟི ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ. ཡཱ་ཐཱ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. བྷཱུ་ཏནྟི ཧེ་ཏུ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ. བྷཱུ་ཏ་ཏོ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ བྷཱུ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི པ་སྶ་ཏི. ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ. ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱཏི ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ. པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉཱ་ཎེ་ན པ་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨི་དཱ་ནི དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཏ་སྶཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷཱུ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ཏོ དི་སྭཱཏི དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་མནྟི ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ ནི་རོ་དྷེ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ནྟཾ, ཨེ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏ’’ནྟི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཱཏི ས་མུ་ད་ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ཏི་པི ཙེ་ཏྠ ས་ཙྩཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཏྟེ ‘‘དི་སྭཱ’’ཏི པུ་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡྷིཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི པུ་བྦཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཝཱ པུ་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི པ་དཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ན དོ་སོ. ས ཝེཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན སོ ཨ་ར་ཧཾ. བྷཱུ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏོཏི དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ. ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོཏི ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷོ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེཏི ཁུ་དྡ་ཀེ ཙ མ་ཧ་ནྟེ ཙ བྷ་ཝེ. ཝུ་དྡྷི་ཨ་ཏྠེ་པི ཧི ཨ-ཀཱ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷ་ཝོཏི མ་ཧཱ་བྷ་ཝོ. སོ པ་ན ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཝེཏི ས་སྶ་ཏེ. ཨ་བྷ་ཝེཏི ཨུ་ཙྪེ་དེ. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་པི དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོ. བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ཝཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ཙྪེ་དཱ. ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི པུ་ན་བྦྷ་ཝནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༥༠. ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལཱཏི་ཨཱ་དི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་ག་ར་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པ་སཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝཾ པ་ནྣཱ ག་ཏཱ དི་ཊྛི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝི་པ་ནྣ་དི་ཊྛཱི. སུ་ནྡ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ནྣཱ ག་ཏཱ དི་ཊྛི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མྤ་ནྣ་དི་ཊྛཱི. ཏི་ཏྠི་ཡོཏི ཏི་ཏྠཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དི་ཊྛི, ཏཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏི་ཏྠེ སཱ་དྷུ, ཏི་ཏྠཾ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡོ. ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏོ. ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོཏི ཏེ་སཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་མཱ་པ་ནྣོ ག་ཧ་ཊྛོ. ཡོ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི དི་ཊྛི་ཡཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀོཏི མ་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཕ་ལ་པྤ་ཏྟོ ཙ. ཡོ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀོཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀོ.
གཱ་ཐཱ་སུ ཀོ་དྷ་ནོཏི ཡོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སོ. ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱིཏི ཏ་མེ་ཝ ཀོ་དྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ན་ནྡྷ་ན་སཱི་ལོ. པཱ་པ་མ་ཀྑཱིཏི ལཱ་མ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཀྑ་ཝཱ. མཱ་ཡཱ་ཝཱིཏི ཀ་ཏ་པཱ་པ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝཱ. ཝ་ས་ལོཏི ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩོ. ཝི་སུ་དྡྷོཏི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷོ. སུ་དྡྷ་ཏཾ ག་ཏོཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏོ. མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི པ་ཉྙ་ཝཱ. ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ ཨེ་ཝ ཐོ་མི་ཏོ.
ཝི་པ་ནྣ་དི་ཊྛི་ཡོ ས་མྤ་ནྣ་དི་ཊྛི་ཡོཏི པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ དྷ་མྨ་མེ་ཝ ག་ར་ཧ་ནྟོ ཐོ་མེ་ནྟོ ཙ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏཾ མ་མཱཏི ཏ་ཎྷཱ་མ་ཉྙ་ན་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི. ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱིཏི མཱ་ན་མ་ཉྙ་ན་མཱུ་ལི་ཀཱ དི་ཊྛི. ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱཏི དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ན་མེ་ཝ.
ཨེ་ཏཾ མ་མཱ་ཏི ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝི་པ་ནྣ་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཉྩ ག་ཎ་ན་ཉྩ ཀཱ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཉྩ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ནེ་ཀཱ་སུ དི་ཊྛཱི་སུ ཀ་ཏ་མཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་མ་ནྟཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱཏི པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་དྭ་ཡེ ཀ་ཏ་མེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཨ་ནུ་བ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཝཾ མ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མ་མ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི. པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཡ་སྨཱ ‘‘ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་པེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ ཨེ་སོ་སྨི ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཕ་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི. ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཡ་སྨཱ ‘‘ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ས་ནྟ་ཏིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི. པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པྤ་མུ་ཁཱ་ཡེ་ཝ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ཙ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པྤ་མུ་ཁེ་ན དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ, ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པྤ་མུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་དྭཱ་རེ་ན དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པྤ་མུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི པཱ་ཋོ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི པ་མུ་ཁཱ ཨཱ་དི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི. ཀཱ་ནི ཏཱ་ནི? དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི.
‘‘ཀཱ དི་ཊྛཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི, ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ‘‘ཀ་ཏི དི་ཊྛི་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. སཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ‘‘ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྶཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་པི ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.
༡༥༡. ཡེ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟཱ་ཧ་ར་ཎཾ ས་མྤ་ནྣ་དི་ཊྛི་པུ་གྒ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ས་མྤ་ནྣ་དི་ཊྛི་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ནི་ཊྛཾ ག་ཏཱཏི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ནི་ཙྪ་ཡཾ ག་ཏཱ, ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཊྛཱ་ག་ཏཱ་ཏི པཱ་ཋོ ས་མཱ་ས་པ་དཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠོ པ་ན སོ་ཡེ་ཝ. དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཱཏི དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་ནྡ་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ. ཨི་དྷ ནི་ཊྛཱཏི ཨི་མི་སྶཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨི་དྷ ཝི་ཧཱ་ཡ ནི་ཊྛཱཏི ཨི་མཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ. ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མ་སྶཱཏི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ་པ་ར་མཱ ས་ཏྟ་ཝཱ་ར་པ་ར་མཱ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་སྶ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ནཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ. ཏ་སྶ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ. ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལ་སྶཱཏི ཀུ་ལ་ཏོ ཀུ་ལཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཧི པ་ཊྛཱ་ཡ ནཱི་ཙེ ཀུ་ལེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ་སུ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ. ཨེ་ཀ་བཱི་ཛི་སྶཱཏི ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཡ་སྶ ཧི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ, སོ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛི་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ཋཱ་ནཾ ག་ཏོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ནཱ་མཾ ག་ཧི་ཏཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི ཨ་གྒ་ཧེ་སི. མུ་དུ་པ་ཉྙོ ཧི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ས་ཏྟ བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ ནཱ་མ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཉྙོ པ་རཾ ཚ་ཊྛཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ནཱ་མ, ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ནཱ་མ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཏེ་སཾ མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་ཏཾ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ ནི་ཡ་མེ་ཏི. ཨི་མེ ཏ་ཡོ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ པ་ན བ་ཧུ་ཀཱ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ག་ཎྷ་ནྟི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ས་ཀིཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི. ཏ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ར་ཧཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ར་ཧཱ. ཨ་ར་ཧ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཨི་དྷ ནི་ཊྛཱཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ སཾ་ས་ར་ནྟེ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི.
ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱཏི ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི. སོ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་མ་ན་ནྟ་རཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི, ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ. ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱཏི ཨཱ་ཡུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝཱ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ. ཨ་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱཏི ཨ་ས་ངྑཱ་རེ་ན ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ. ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱཏི ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ. ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མི་ནོཏི ཨུ་དྡྷཾ་ཝཱ་ཧི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡྷ་མ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་སོ་ཏཾ ཝཱ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ, ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་མ་སྶ མ་གྒ་སོ་ཏ་ནྟི ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ, ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི. ཏ་སྶ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མི་ནོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཙ་ཏུ་པྤ་བྷེ་དོ – ཡོ ཨ་ཝི་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཡོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ སུ་ད་སྶཱི་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཡོ ཨི་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མ. ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ཏཱུ་སུ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་གཱ་མཱི ནཱ་མཱ་ཏི. ཨི་མེ པ་ཉྩ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ པ་ན རཱུ་པ་རཱ་གཱ་རཱུ་པ་རཱ་གཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ སེ་ས་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ་པི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ནི་བྦ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་པྤ་སཱ་དེ་ན པ་ས་ནྣཱ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སོ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ཨི་མི་ནཱ ས་བྦེ་པི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ཊྛཱ པུ་གྒ་ལཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི.
བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
དི་ཊྛི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.