༡༨. བྷཱུ་མི་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༢. བྷཱུ་མི་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ བྷཱུ་མི་ཡོཏི བྷཱ་གཱ པ་རི་ཙྪེ་དཱ ཝཱ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷོ ཀཱ་མོ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཙ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མོ, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཀཱ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མོ. སོ དུ་ཝི་དྷོ ཀཱ་མོ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི, སོ པ་དེ་སོ ཀཱ་མོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ. སོ པ་ན པ་དེ་སོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་པཱ་ཡཱ་ནཾ, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་སྶ, ཚ་ནྣ་ཉྩ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ས་ས་ཏྠཱ པུ་རི་སཱ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི, སོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དེ་སུ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟེ་སུ ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ས་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟེ་སུ ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ པ་དེ་སོ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ རཱུ་པཾ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་མོ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཨེ་ཀེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་པ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་མེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི དྷ་མྨཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ་པི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི, ཡ་ཐཱ པ་ན ས་ངྒཱ་མེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ནཱ་གོ ན་ག་རེ ཙ་ར་ནྟོ་པི ‘‘ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཐ་ལ་ཛ་ལ་ཙ་རཱ ཙ པཱ་ཎི་ནོ ཨ་ཐ་ལེ ཨ་ཛ་ལེ ཙ ཋི་ཏཱ་པི ‘‘ཐ་ལ་ཙ་རཱ ཛ་ལ་ཙ་རཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟཱ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀཱ་མོ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ས རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་ན ‘‘ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙྪོ, མ་ཧི་ཡཾ སེ་ཏཱི་ཏི མ་ཧིཾ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ན ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི, མ་ཧི་ཡཾ ཝཱ སེ་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ཏཾ ནཱ་མཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨེ ཨེ་ཀ་རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ས་དྡ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ རཱུ་པཾ, ཏ་སྨིཾ རཱུ་པེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ. ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ཨ་རཱུ་པཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་རཱུ་པེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཏ་སྨིཾ ན པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱུ་མི་ནི་དྡེ་སེ་སུ ཧེ་ཊྛ་ཏོཏི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ་ན. ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡནྟི ཛཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝཱ ཝཱི་ཙི ཨ་ནྟ་རཾ ཚི་དྡཾ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཝཱི་ཙི. སུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཡོ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་ར་ཡོ, ནི་ར་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན་པི ནི་ར་ཡོ. པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཏཾ ཨ་ཝཱི་ཙི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་རི་ཏོཏི ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན. པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝེཏི པ་ར་ནི་མྨི་ཏེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ དེ་ཝེ. ཨ་ནྟོ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེཏི ཡེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ. ཡནྟི ཙ ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙེ་པི ཙ་ར་ནྟི ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ཏྠ་ཙི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝ་ཙ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཡེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨོ་གཱ་ལ༹ྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ ས་དཱ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨ་དྷོ་བྷཱ་གེ ཙ ཙ་ར་ནྟི ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ བྷཱུ་ཏཱུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏེ ཧི ཨོ་གཱ་ལ༹ྷཱ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་དྷོ་བྷཱ་གེ ཙ ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཙ་རཱ. ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏེ ཨེ་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི, ན པ་ན ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ དྷ་མྨེ རཱ་སི་སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ད་སྶེ་ནྟོ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ན ཀ་ནི་ཊྛེ. ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱཏི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ. ཨེ་ཏེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨུ་པ་པ་ནྣ་སྶ. ཨེ་ཏེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶཱཏི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཙྩ་ཀྑེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སུ་ཁོ ཝི་ཧཱ་རོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ, སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི, ཨ་ར་ཧཱ. ཏ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ. ཨེ་ཏེ་ན ཀི་རི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཙེ་ཏ་སི་ཀཱཏི ཙེ་ཏ་སི བྷ་ཝཱ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ, ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གེཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་གྒཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ. མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི. ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཙ དྷཱ་ཏཱུཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ཀ་ཏཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ.
ཨ་པ་རཱ་པི ཙ་ཏ་སྶོ བྷཱུ་མི་ཡོཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི ཨོ་ཀྐ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི་ཡེ་ཝ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ས་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཊྛཱ་ནཾ, ས་ཏི ཙ སཱ པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ཀཱ ཏཱ ས་ཏི་ཡོ་ཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ. པ་ད་ཧ་ནྟི ཝཱ་ཡ་མ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་དྷཱ་ནཾ, ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནནྟི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཡ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཡོ་ནི་སོ་པ་དྷཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱཏི ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དོ, ཙི་ཏྟི་དྡྷི་པཱ་དོ, ཝཱི་རི་ཡི་དྡྷི་པཱ་དོ, ཝཱི་མཾ་སི་དྡྷི་པཱ་དོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝ་ངྒི་ཀཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, སུ་ཁ་ཙི་ཏྟ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝ་ངྒི་ཀཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝ་ངྒི་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཧི ཨ་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཊྛེ་ན ཛྷཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡོཏི མེ་ཏྟཱ, ཀ་རུ་ཎཱ, མུ་དི་ཏཱ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ. ཕ་ར་ཎ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡོ. ཨེ་ཏཱ་ཡོ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ ཝཱ ས་ཏྟེ ཕ་ར་ནྟི, ཨེ་ཀཾ ས་ཏྟ་མྤི ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཕ་ར་ནྟཱི་ཏི ཕ་ར་ཎ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི. ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ.
ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱཏི ‘‘དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ, དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ, སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ, སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༡༡) ཝུ་ཏྟཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཏྟཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, པ་རི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི (དྷ. ས. ༡༨༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ནྟཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱཏི ཨ་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ ཏ་ནྟི་ཡོ པ་ཝེ་ཎི་ཡོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ. ཀེ པ་ན ཏེ? ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སོ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟོ་སོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ. གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སེ ཝུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡོ ཧི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ས་ནྟུ་ཊྛོ, སོ ཀ་ཐཾ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཛ་ན་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི – དཱ་ན་ཉྩ པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི. དཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ དཱ་ནཾ. པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫནྟི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་དྡྷི་ཀི་རི་ཡཱ. ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱཏི ས་ཧ མཱ་ནེ་ན ས་མཱ་ནོ, ས་པ་རི་མཱ་ཎོ ས་པ་རི་ག་ཎ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་ནོ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མཱ་ན་ཏྟོ, ས་མཱ་ན་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ཧཱི་ནོ, ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ས་དི་སོ, ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀོ’’ཏི པ་རི་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་པ་ཙ་ར་ཎཾ ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མཱ་ན་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏཱ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི.
ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཀྐཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀྐཾ ནཱ་མ དཱ་རུ་ཙ་ཀྐཾ, ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐཾ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཾ, ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐ་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡཾ པ་ན ཏཾ, དེ་ཝ, ཙ་ཀྐཾ ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༥) ཨི་དཾ དཱ་རུ་ཙ་ཀྐཾ. ‘‘ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཡ་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༡༣.༦༨) ཨི་དཾ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐཾ. ‘‘མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐ’’ནྟི (སུ. ནི. ༥༦༢) ཨི་དཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༩) ཨི་དཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཾ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ཝ་སྶ་ཡོ, ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི, པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༡) ཨི་དཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སོཏི ཡ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ས་ནྡི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ དེ་སེ ཝཱ་སོ. ས་པྤུ་རི་སཱ་ཝ་སྶ་ཡོཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ནཾ སེ་ཝ་ནཾ བྷ་ཛ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྨཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཾ. ས་ཙེ པུ་བྦེ ཨ་སྶ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཾ. པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱཏི པུ་བྦེ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཡེ་ན ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཀུ་ས་ལཾ ཏཾ པུ་རི་སཾ པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་སེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ས་པྤུ་རི་སེ བྷ་ཛཱ་པེ་ཏི, སོ ཨེ་ཝ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨཱ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི.
ཙ་ཏྟཱ་རི དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ དྷ་མྨ་པ་དཾ, ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ དྷ་མྨ་པ་དཾ, ས་མྨཱ་ས་ཏི དྷ་མྨ་པ་དཾ, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི དྷ་མྨ་པ་དཾ. ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ དྷ་མྨ་པ་དཾ ནཱ་མ ཨ་ལོ་བྷོ ཝཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཝཱ. ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ དྷ་མྨ་པ་དཾ ནཱ་མ ཨ་ཀོ་པོ ཝཱ མེ་ཏྟཱ་སཱི་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ. ས་མྨཱ་ས་ཏི དྷ་མྨ་པ་དཾ ནཱ་མ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ཝཱ ས་ཏི་སཱི་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི དྷ་མྨ་པ་དཾ ནཱ་མ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སཱི་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ. ད་ས་ཨ་སུ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ དྷ་མྨ་པ་དཾ, ཙ་ཏུ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ནི ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ དྷ་མྨ་པ་དཾ, ད་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་རེ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ནི ས་མྨཱ་ས་ཏི དྷ་མྨ་པ་དཾ, ད་ས་ཀ་སི་ཎ་ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ནི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི དྷ་མྨ་པ་ད་ནྟི. ཨི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ བྷཱུ་མི་ཡོཏི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
བྷཱུ་མི་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.