༡༢. ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨོ་ཏ་ར་ཎོ ཧཱ་རོཏི ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ. ཏ་ཏྠ ཨ་སེ་ཀྑཱ ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཡཾ ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀེ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝཱཏི ཏཱ་ནི ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཡཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི. ཨ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱཏི ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ་ཧི ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་ཛྫཱཏི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཝི་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཱིཏི པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནི. ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱཏི ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི, ཨ་གྒ་ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ནོ བྷ་ཝ་ངྒཱ. དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་དྷཱ་ཏཱུ་སུ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཡ་དི་པི པུ་བྦེ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ ཝི་མུ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ, ཏ་སྶཱ པ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་མ་གྒོ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༤༣. ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཙ་ལི་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨཾ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏོཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཙ་ཝ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཏ་ན་ཉྩ. ནི་སྶི་ཏ་པ་དེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ནི་སྶ་ཡོ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶ་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. སོ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡོཔི ད་ཊྛ་བྦོ. ར་ཏྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་སཱི་སེ་ན ཏ་ཎྷཾ ཨེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ མོ་ཧ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡཱ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་སཱི་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡོ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཏ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ན ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡཱ ར་ཏྟ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཡཾ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱཏི སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ རཱ་གོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི. ཨི་དྷ ཝེ་ད་ནཱ་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཾ. དི་ཊྛི་ཡཱཏི དི་ཊྛིཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ པུ་གྒ་ལོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་སྶི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ པུ་གྒ་ལོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་སྶི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ’’ཏི.
པ་སྶ་དྡྷཱིཏི ད་ར་ཐ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནཱ. ཀཱ་ཡི་ཀཱཏི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ. ཙེ་ཏ་སི་ཀཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན སཱ ད་ར་ཐ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ ས་ཏི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ན་ཏི་ཨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སོཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. རཱུ་པ་ས་ངྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོཏི རཱུ་པཱ་ནཾ ས་ངྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ན ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི་པི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨུ་པ་ཡེ་ན ན ཨུ་པེ་ཏི ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ན་ཏྠཱིཏི ཨ་ས་སྶ་ཏོ་ཏི. ཨ་ཏྠི ན་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ས་སྶ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཨ་ས་སྶ་ཏ་ནྟི. ནེ་ཝ་ཏྠི ནོ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན. ག་མྦྷཱི་རོཏི ཨུ་ཏྟཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་མྦྷཱི་རོ. ནི་བྦུ་ཏོཏི ཨ་ཏྠཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོ.
ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱིཏི པ་ར་ལོ་ཀ་ཏོ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏི. ག་ཏཱིཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏོ པ་ར་ལོ་ཀ་ག་མ་ནཾ. ཏཾ པ་ན པུ་ན་བྦྷ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པེ་ཙྩ་བྷ་ཝོ’’ཏི. ཨི་དྷ ཧུ་རནྟི དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི པ་དེ་ན དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཕ་སྶ་ས་མུ་དི་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཕ་སྶེ་ན ས་དྡྷིཾ ཕ་སྶེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙ ས་མུ་དི་ཏེ་སུ ས་མྦྷཱུ་ཏེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་དི་དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏི. ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི པ་དེ་ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ད་ཏྠ་ཏཱ་ཡ སཱི་ལཱ་དཱི་ན་མྤི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་བྦྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
༤༤. ནཱ་མ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོཏི ནཱ་མེ་ན མི་སྶི་ཏོ. ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཛྫཱཏི. སེ་སཾ ས་བྦཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.